نظــر ،ممیــزی ،تدویــن ضوابــط و دســتورالعمل ،تعییــن و
اعــام اســتراتژی واردات ،صــادرات و حمــل و نقــل انــواع
موجــودات ژنتیكــی زنــده تغییــر شــكل یافتــه حاصــل از
فنـاوری زیسـتی جدیـد و حفاظـت از ذخائـر ژنتیكـی و بانـك
ژن و نظایــر آن كــه بــه نحــوی از انحــاء مــورد مصــرف
دامپزشــكی مــی باشــد .
-14مطالعـه ،نظـارت ،سیاسـتگذاری ،ارزیابـی ،اظهـار نظر،
ممیـزی ،تدویـن ضوابـط و دسـتورالعمل مربـوط بـه ارزیابـی
خطــر و مدیریــت خطــر و نیــز ممیــزی و تدویــن ضوابــط
فنــی و اجرایــی مرتبــط بــا آنهــا ،همچنیــن مشــاركت در
تدویـن ضوابـط ،واردات ،صـادرات و حمـل و نقـل داخلـی
انـواع موجـودات ژنتیكـی زنـده تغییـر شـكل یافتـه حاصل از
فنـاوری زیسـتی جدیـد و حفاظـت از ذخائـر ژنتیكـی و بانـك
ژن و نظایــر آن كــه بــه نحــوی از انحــاء مــورد مصــرف
دامپزشـكی مـی باشـد .
-15نظارت ،هماهنگی و ابلاغ دستورالعملهای دفتر به ادارات
كل دامپزشكی استانها درخصوص دستورالعملها و شرایط
واردات و صادرات و حمل و نقل داخل ،انواع موجودات
ژنتیكی زنده تغییر شكل یافته حاصل از فناوری زیستی
-16نظــارت ،مطالعــه ،بررســی ،تحلیــل ،جمــع بنــدی
گزارشـات ارسـالی از سـوی ادارات كل دامپزشـكی اسـتانها
مبنـی بـر چگونگـی اجـرای دسـتورالعملها و ضوابـط ابلاغـی
و تصمیــم گیــری درخصــوص نحــوه نظــارت و تكمیــل
دســتورالعملها و اســتانداردهای مرتبــط .
46
47
بــه علــت ضعیــف بــودن پوشــش گیاهــی کاهش اثرات خشکسالی بر صنعت
مراتــع ،احتمــال وقــوع بیمــاری هــای
کلســتریدیایی نظیــر بیمــاری آنتروتوکســمی دامپروری
وجــود دارد کــه بایســتی واکسیناســیون
دامهــا علیــه ایــن بیمــاری هــا انجــام شــود. مجید همتی دکترای عمومی دامپزشکی
-2خشکسـالی بصورت مسـتقیم روی پوشـش رییس اداره بهداشت و مدیریت بیماریهای دامی اداره کل
دامپزشکی استان کرمانشاه
گیاهــی مراتــع اثــر میگــذارد و بــا توجــه بــه
ضعیــف بــودن مراتــع در زمــان خشکســالی،
لازم اســت تغذیــه بصــورت دســتی در کنــار
تغذیـه از مرتـع انجـام شـود و از مکمـل هـای
معدنــی و ویتامینــی اســتفاده شــود .در زمــان
فصــل قــوچ انــدازی در گوســفند و بــز مــی
تـوان از محلـول تزریقـی ویتامیـن ای و سـلنیم
اســتفاده کــرد تجویــز قر صهــای مینــرال
خشکســالی بــه عنــوان پدیدهــای اجتنــاب آهســته رهــش نیــز کاربــرد دارد .تامیــن
ناپذیـر در مناطـق گـرم و خشـک بـه دفعـات علوفــه بــا بهــای مناســب بــرای دامــداران و
وقــوع مییابــد .خشکســالی یــک اختــال خریــد تضمینــی دام از مهمتریــن اقدامــات و
موقتـی اسـت کـه حاصـل کمبـود بـارش طـی وظایـف سـازمان هـای حاکمیتـی متولـی حوزه
یـک دوره ممتـد زمانـی میباشـد و منجـر بـه پــرورش دام در ایــن برهــه زمانــی اســت.
نقصــان آب بــرای برخــی فعالیتهــا ،گرو ههــا -3تعــداد دام بایســتی بامنابــع خــوراک و
و یــا محیــط زیســت میشــود .کشــور ایــران آب در دســترس تناســب داشــته باشــدو
در کمربنــد خشــک دنیــا قــرارداد و چندیــن آب و خــوراک بــه مقــدار کافــی در دســترس
ســال اســت کــه شــاهد خشکســالی وکــم دام باشــد .در صــورت بــالا بــودن تعــداد
آبـی در برخـی ازمناطـق کشورهسـتیم .پدیـده دام نســبت بــه منابــع آب و غــذا ،دامــداران
خشکسـالی بصـورت مسـتقیم و غیـر مسـتقیم بــه ناچــار اقــدام بــه فــروش و کشــتار دام
بــر دامپــروری اثــر میگــذارد ،در زمــان هــای پــرواری و غیــر مولــد خواهنــد نمــود .
خشکســالی پاییــن آمــدن ســطح منابــع آب-4 ،بــا توجــه بــه افزایــش ریــز گــرد هــا در
افزایـش گـرد وخـاک ،افزایـش دمـا و کاهـش هنــگام خشکســالی و ایجــاد گــرد و خــاک
مقـدار علوفـه باعـث مـی شـود کـه دامـداران در هنــگام تــردد در مراتــع ،بیمــاری هــای
و کشـاورزان دچـار چالـش شـوند .چنـد مـورد تنفســی مخصوصــا بیمــاری پاســتورلوز
از آثـار خسـارات سـنگین خشکسـالی در ایـن افزایــش مییابــد کــه لازم اســت اقدامــات
حـوزه شـامل کاهـش شـدید جمعیـت دامـی و لازم درایــن خصــوص انجــام شــود.
فــراورد ه هــای آن ،مشــکل تامیــن آب شــرب -5باتوجــه بــه خشــک شــدن منابــع آب در
دام ،ضعیـف شـدن سیسـتم ایمنـی و افزایـش مناطــق کوهســتانی ،احتمــال دارد حیوانــات
تلفـات در اثـر بیماریهـای دامـی ،سـقط جنیـن وحشــی جهــت پیــدا کــردن منابــع آب
و بیماریهــای انگلــی داخلــی و خارجــی اســت بــه مناطــق مســکونی نزدیــک شــده و از
کـه بایسـتی بـا مدیریـت صحیـح از عـوارض آبشــخور دا مهــا اســتفاده کننــد کــه ممکــن
خشکســالی بــر دامپــروری کاســته شــود .اســت بیمــاری هــای مشــترک دام و حیــات
از جملــه اقدامــات مدیریتــی جهــت تعدیــل وحــش نظیــر طاعــون نشــخوارکنندگان
عـوارض خشکسـالی بـه شـرح ذیـل اسـت :کوچــک و هــاری شــیوع پیــدا کنــد کــه لازم
-1بــا توجــه بــه تغییــر جیــره غذایــی دام اســت ضمــن پیــش بینــی تمهیــدات لازم
و اســتفاده از خــوراکهــای جایگزیــن ودر ،توســط ارگان هــای متولــی از تمــاس دام
برخـی مـوارد خـوردن خـاک در هنـگام چـرا بــا حیــات وحــش جلوگیــری شــود .جهــت
48
پیشـگیری از وقـوع بیمـاری در حیـات وحـش لازم اسـت ادارات محیـط زیسـت مراقبـت و دیـده
وری لازم را داشــته و در صــورت مشــاهده هرگونــه مــورد مشــکوک بــه بیماریهــای مشــترک
بیــن دام و حیــات وحــش ،موضــوع را بــه اداره دامپزشــکی جهــت اقــدام لازم اطــاع دهنــد.
-6تجمــع ناقلیــن بالقــوه بیماریهــا و تجمــع ســایر گونــههــای حیوانــی و وحــوش و ...
اطــراف منابــع آب و غــذا ،خطــر انتقــال و ابتــا بــه بیماریهــای مختلــف ماننــد هــاری،
تــب برفکــی ،طاعــون نشــخوارکنندگان کوچــک و ...را افزایــش میدهــد از اینــرو لازم
اســت واکسیناســیون و ایمــ ن ســازی جمعیــت دامــی علیــه ایــن بیماریهــا انجــام شــود.
بــا توجــه بــه محــدود بــودن منابــع آب ،از آلــوده شــدن آبشــخورها بــا کــود و
مدفــوع دام جلوگیــری شــود و آبشــخورها مرتــب لایروبــی شــده و تانکرهــای
مخصــوص حمــل آب نیــز بصــورت مســتمر شستشــو و ضدعفونــی شــوند.
-7در خشکســالی بــا توجــه بــه ضعیــف شــدن دام و حســاس بــودن نســبت بــه عفونــت
هــای انگلــی ،انــواع انــگلهــای داخلــی نظیــر نماتودهــا ،سســتودها ترماتودهــا و انگلهــای
خارجــی ماننــد مگــس ،کنــه ،انــواع گونــههــای شــپش و کک کــه باعــث تضعیــف سیســتم
ایمنــی ،ضعــف ،لاغــر و حتــی مــرگ دام میشــود ،لازم اســت سمپاشــی بــدن و جایــگاه دام
و مبــارزه بــا انــگل هــای داخلــی انجــام شــود .بــرای مبــارزه بــا انــگ ل هــای خارجــی توصیــه
میشــود بــدن و جایــگاه دام بصــورت همزمــان ،طبــق دســتور دامپزشــک یــا دســتور کارخانــه
ســازنده و مطابــق بــا دســتورالعملهای ســازمان دامپزشــکی کشــور همزمــان سمپاشــی شــود .
49
50
51
از حـدود 350،000بـوده اسـت .حیوانـات در حـال مـرگ بررسی علل مرگ و میر فیل های
در بوتسـوانا در یـک منطقـه تقریبـ ًا هـزار مایـل مربعـی در
منطقـه ای دورافتـاده در شـمال شـرقی دلتـای اوکاوانگـو بوتسوانا
زندگــی مــی کردنــد ،جایــی کــه تخمیــن زده مــی شــود
محـل سـکونت 18000فیـل 16،000 ،انسـان و 18،000 ترجمه و جمع آوری:
دکتر سید منصور موسوی نسب
راس گاو باشــد. دکترای عمومی دامپزشکی کارشناس پیشگیری ،مراقبت و
بــه گفتــه دامپزشــکان وکارشناســان حیــات وحــش مبارزه با بیماری های دامی اداره کل دامپزشکی استان
در مصاحبـه بـا نشـنال جئوگرافیـک و همچنیـن بررسـی
مــرگ فیــل هــا در گذشــته ،علــل احتمالــی ایــن تلفــات خوزستان
میتوانــد مــواردی از قبیــل بلــع باکتــری هــای ســمی
آب ،آلودگـی بـه سـیاه زخـم ،مسـمومیت توسـط انسـان، پست الکترونیک [email protected]:
عفونـت ویروسـی بـا منشـا جونـدگان یـا میکـروب بیمـاری سارا افتخاریان
زا باشـد .همچنیـن ،ترکیبـی از ایـن دلایـل ،بـه ویـژه اگـر
عوامـل محیطـی نظیـر بـاران هـای شـدید پـس از سـالها دکترای عمومی دامپزشکی کارشناس بررسی ،مراقبت و مبارزه
با بیماری های دامی اداره کل دامپزشکی استان خوزستان
خشکسـالی ،هـم مطـرح اسـت.
بــه گفتــه کارشناســان دســتیابی بــه یــک توضیــح پست الکترونیک [email protected]:
دقیــق نیــاز بــه نمونــه بــرداری از لاشــه ،خــاک و آب در
مجـاورت فیـل هـای تلـف شـده تقریبـ ًا بلافاصلـه پـس از چکیده:
مـرگ فیـل هـا را دارد .ایـن یـک چالـش اساسـی در ایـن
منطقـه دورافتـاده اسـت ،جایـی کـه ممکـن اسـت بـدن تلفـات ناگهانـی در فیلهـای منطقـه بوتسـوانا ( آفریقـا
یــک فیــل بــرای چنــد روز یــا حتــی بیشــتر پیــدا شــده ) موجـب تشـکیل تیـم تحقیقاتـی بـرای بررسـی علـل و
و تجزیــه و تحلیــل امــکان پذیــر نباشــد .تــا آن زمــان، عوامـل مختلـف مسـبب ایـن رخـداد گردیـد .در بررسـی
آفتـاب گـرم بـه تخریـب بـدن کمـک کـرده اسـت و بـه هـای صـورت گرفتـه در ایـن خصـوص عوامـل مختلفـی
احتمــال زیــاد شــواهد اساســی را پــاک مــی کنــد ،و یــا ازجملــه مســمومیت ،بیمــاری هــا ،شــکار غیــر قانونــی و
اعضــا بــدن توســط حیوانــات لاشــه خــوار مــورد حملــه ســایر عوامــل مــورد بررســی قــرار گرفــت و در نهایــت
قـرار مـی گیرنـد .در ایـن مقالـه نگاهـی دقیـق بـه علـل علــت مرمــوز تلفــات فیلهــا کشــف شــد .بعــد از بررســی
احتمالـی و اهمیـت عوامـل محتمـل تلفـات مـی اندازیـم ( هــا و آزمایشــات متعــدد در کشــورهای مختلــف نهایتــ ًا
علـت مـرگ رمزآلـود فیلهـای بوتسـوانا آلودگـی باکتریایـی
) .Kock,2018:4 برکــه هــای آب تشــخیص داده شــد .آخریــن آزمایشــات،
.1گرسنگی یا کمبود آب بدن: نوروتوکسـین هـای سـیانو باکتـر را علـت مـرگ تشـخیص
اریـک ورنیـن دامپزشـک و مشـاور حیـات وحـش در
بوتسـوانا در ایـن زمینـه مـی گویـد :بسـیار بعیـد اسـت کـه داده کــه باکتــری هــای موجــود در آب هســتند.
حیوانـات در اثـر گرسـنگی یـا کمبـود آب بـدن تلـف شـوند. مطالعات
زیـرا مـرگ و میرهـا از زمانـی شـروع شـدند کـه آبشـارها
هنــوز پــر از آب بــاران بــوده و در منطقــه ای کــه در آن تلفـات ناگهانـی فیـل هـا در منطقـه بوتسـوانا موجـب
زندگــی مــی کننــد زمیــن هــای جنگلــی زیــادی بــرای شـروع بـکار تیـم تحقیقاتـی جهـت بررسـی عوامـل مـرگ
زیســت وجــود دارد ) .( Chase,2018 و میــر بیــش از 360فیــل شــد .فیــل هــا قبــل از مــرگ
علائـم گیجـی و عـدم تعـادل در راه رفتـن را نشـان دادنـد
.2سموم موجود در آب: اگرچــه در بیشــتر مــوارد فیــل هــا بطــور ناگهانــی تلــف
سـیانوباکتری هـا -جلبـک هـای سـبز آبـی -مـی
تواننـد کشـنده باشـند و بسـیاری از فیـل هـا در نزدیکـی شـدند.
چالــه هــای آب یــا اســتخرها پیــدا شــده انــد .امــا فیــل بـا توجـه بـه الگـوی متفـاوت و تعـداد زیـاد مـرگ و
هــا بــه طــور کلــی از وســط برکــه آب مــی نوشــند نــه میرهـا متخصصـان دریافتنـد کـه بعیـد اسـت بیماریهایـی
لبـه هایـی کـه سـیانوباکتری هـا تمایـل بـه تجمـع در آن نظیــر ســل کــه تاکنــون حیــات فیلهــای وحشــی را بــه
نواحـی دارنـد .عـاوه بـر ایـن ،بـا گذشـت زمـان ،بارندگـی مخاطـره مـی انداختنـد علـت مـرگ باشـند .از آنجائیکـه
بـه طـور معمـول باکتـری هـا را از بیـن مـی بـرد امـا فیـل عــاج فیــل هــا از دســت نرفتــه بــود ،شــکار غیرقانونــی
هـا طـی چنـد مـاه گذشـته در ایـن منطقـه در حـال مـرگ منتفـی اسـت .بـا ایـن وجـود تعـداد تلفـات در حـال افزایش
اسـت .مقامـات دولتـی تلفـات 360فیـل از مـارس 2020
را تاییـد کـرده انـد .سـازمان هـای غیـر دولتـی حفاظـت
در منطقـه اذعـان دارنـد کـه تعـداد تلفـات بیشـتر از ایـن
آمـار اسـت .بوتسـوانا ،بـا تخمیـن 130،000فیـل سـاوانا ،
یکـی از آخریـن سـنگرهای گونـه فیـل در آفریقـا اسـت،
کـه شـکار غیرقانونـی عـاج مسـئول کاهـش تعـداد آنهـا
52
فیلهـای مـرده را مـی خورنـد نظیـر کفتارهـا ،شـغال هـا هسـتند .سـیانوباکترها احتمـال ًا عامـل تلفـات فیلهـا قبـل
و کرکـس هـا نیـز در حـال مـرگ باشـند .سـموم دیگـر از ایـن تاریـخ باشـند .ایـن احتمـال وجـود دارد کـه فیلهـا
ماننـد فلوراسـتات سـدیم کـه گاهـی بـه عنـوان سـموم در بوتســوانا بــه دلیــل دیگــری بیمــار شــده باشــند ،و
دفــع آفــات اســتفاده مــی شــود و بــا ســرعت بیشــتری شـاید تـب دارشـده و هـوس آب کـرده باشـند و پـس از
تجزیــه مــی شــود ،مــی توانــد مشــکوک باشــد .کــوک نوشـیدن یـا تـاش بـرای نوشـیدن بلافاصلـه مـرده انـد.
مـی گویـد ،بـرای تأییـد ایـن موضـوع ،دانشـمندان بایـد تنهـا راه بـرای تأییـد یـا رد سـیانوباکتریوم آزمایـش آب
کبـد قربانیـان را کـه بـه عنـوان فیلتـر سـموم طبیعـی اســت ( Bengis,2016:87. Beasley,1989:1
بـدن هسـتند مـورد بررسـی قـرار دهنـد. ).
.5ویروس آنسفالومیوکاردیت: .3سیاه زخم:
مـرگ ناگهانـی فیلهـا پـس از نشـان دادن علائـم
مـرگ ناگهانـی در اثـر نارسـایی هـای قلبـی قبـل از عصبـی ماننـد راه رفتـن چرخشـی و بـدون تعـادل ،کـه
بـروز علائـم عصبـی توسـط ویـروس منتقلـه از جونـدگان توســط شــاهدان عینــی گــزارش شــده اســت احتمــال
رخ میدهــد .ویــروس از طریــق مدفــوع جونــدگان دفــع الودگــی بــا ســیاه زخــم را نشــان مــی دهــد .باکتــری
مــی شــود) .( Grobler,1995:62فیــل هــا در عامـل ایـن بیمـاری عفونـی بـه طـور طبیعـی در خـاک
معــرض خــوردن علــف هــای آلــوده هســتند .روی وجــود دارد و حیوانــات اهلــی و وحشــی را در سراســر
بنگیـس ،دامپزشـک حیـات وحـش آفریقـای جنوبـی مـی جهـان تحـت تأثیـر قـرار مـی دهـد .فیـل هـا مـی تواننـد
گویـد :بیشـتر حیوانـات علـف خـوار تیغـه هـای چمـن را هنــگام نفــس کشــیدن یــا بلعیــدن خــاک ،گیاهــان یــا
از بــالا مــی خورنــد ،امــا فیــل هــا کل ریشــه و خــاک، حتــی آب آلــوده شــوند ( Bacciarini,2001:149.
مدفــوع جونــدگان و همــه آنهــا را بیــرون مــی کشــند. ) .Alinasir,2015, 16
بیـش از 60فیـل در پـارک ملـی کروگـر در اوایـل دهـه دامپزشـک حیـات وحـش آفریقـای جنوبـی ،مایـکل
1990بـه ایـن طریـق مردنـد .بنگیـس ،کـه در آن زمـان کــوک ،کــه در دهــه 1990درخصــوص مــوارد بیمــاری
رئیــس خدمــات دامپزشــکی ایالــت کروگــر بــود ،مــی سـیاه زخـم در ایـن منطقـه بـرای دولـت بوتسـوانا کار می
گویــد ایــن اتفــاق پــس از اولیــن ســال بارندگــی پــس کـرد ،اظهـار داشـت ایـده آل تریـن حالـت نمونـه گیـری
از خشکســالی شــدید رخ داده اســت -شــرایط مشــابه توسـط دانشـمندان بایـد بـا اخـذ نمونـه خـون تنهـا چنـد
شــرایط اخیــر در بوتســوانا -هنگامــی کــه جمعیــت سـاعت پـس از مـرگ حیوانـات انجـام شـود .کـوک مـی
جونـدگان در اطـراف پـارک معـروف آفریقـای جنوبـی بـه گویـد ،در زیـر میکروسـکوپ ،باکتـری سـیاه زخـم شـکلی
طـور ناگهانـی افزایـش پیـدا کـرد .بـا ایـن حـال هیـچ متمایـزی دارد ،امـا هنگامـی کـه بـدن شـروع بـه تحلیـل
گزارشــی از تعــداد غیــر معمــول جونــدگان در مناطقــی رفتـن مـی کنـد ،بـا حملـه سـایر باکتـری هـا شناسـایی
کـه فیلهـای بوتسـوانا مـرده انـد ،دیـده نشـده اسـت ( بسـیار دشـوار مـی شـود .وی مـی افزایـد ،اگـر سـیاه زخم
) .Kading,2013:49بـه گفتـه كـوك ،كـف موجـود باعـث كشـته شـدن فیـل هـا شـود ،حـذف ایـن عامـل
در مجـاری تنفسـی فیـل هـا و علائـم خاصـی از آسـیب بسـیار دشـوار خواهـد بـود .بـرای جلوگیـری از گسـترش
قلبـی بـه ایـن دلیـل اشـاره دارد .همچنیـن مـی تـوان هــاگ ،لازم اســت لاشــه هــا در اســرع وقــت ســوزانده
خـود ویـروس را در حیـن کالبـد شـکافی تشـخیص داد. شـوند کـه بـه مقـدار زیـادی چـوب احتیـاج اسـت .بـا
توجــه بــه اینکــه مـرگ و میرهــا در چنیــن منطقــه دور
.6میکروب های کشنده: افتـاده ای اتفـاق افتـاده اسـت ،و نیـز بـا توجـه بـه جـاده
باکتــری هــا و ویــروس هایــی کــه قبــ ًا بــرای هـای کـم بـرای دسترسـی ،رسـیدن بـه همـه لاشـه هـا
گونـه هـای خـاص کشـنده نبودنـد ،مـی تواننـد تبدیـل یـک چالـش بـزرگ اسـت .کـوک اظهـار داشـت ،اگرچـه
بـه قاتـل شـوند .تغییـرات ناگهانـی یـا شـدید هـوا ،مـی واکسـن ضـد سـیاه زخـم بـه طـور معمـول بـه دامهایـی
توانــد باعــث تغییــر در باکتــری هــا یــا ویــروس هــا ماننـد گاو تزریـق مـی شـود ،امـا تجویـز آن بـه 18000
شـده و منجـر بـه مـرگ میزبـان گـردد .در سـال 2015 فیـل غیرممکـن اسـت ) .( Bengis,2011:7
،حــدود 200000آنتلــوپ بــر اثــر مســمومیت خــون در .4مسمومیت:
قزاقســتان مردنــد ،پــس از گرمــا و رطوبــت شــدید احتمـال مسـمومیت منابـع آب و غذایـی فیـل هـا
باکتـری مشـترک پاسـتورلا -کـه در شـرایط عـادی بـه توسـط مـردم بومـی نیـز مطـرح اسـت .اما مـواد سـمی از
طـور بـی خطـر در حیوانـات اتفـاق مـی افتـد -تکثیـر و جملـه سـیانور مدتهـا پـس از مـرگ در لاشـه باقـی مـی
باعـث مـرگ و میـر ایـن حیوانـات گردیـد .دامپزشـکان مانـد و هیـچ مدرکـی وجـود نـدارد کـه حیواناتـی کـه بدن
مـی گوینـد ،اتفـاق مشـابهی ممکـن اسـت در مـورد فیـل
هـا رخ دهـد .امـا اخیـراً درجـه حـرارت در منطقـه فـوق
53
العـاده بـالا نبـوده و مـرگ و میرهـا هنـوز هـم نسـبت ًا محـدود بـوده و احتمـال ایـن نظریـه را کمتـر مـی کنـد (
) .Chandranaik,2016:62
نتیجه گیری:
بعـد از بررسـی هـا و آزمایشـات متعـدد در کشـورهای مختلـف نهایتـ ًا علـت مـرگ رمـز آلـود فیلهـای بوتسـوانا
آلودگـی باکتریایـی برکـه آبهـا تشـخیص داده شـد .مقامـات حیـات وحـش اعـام کردنـد کـه سـموم سـاخته شـده
توسـط جلبـک هـای میکروسـکوپی در آب باعـث مـرگ غیرقابـل توجیـه صدهـا فیـل در بوتسـوانا شـده اسـت.
بوتسـوانا یـک سـوم از جمعیـت فیـل در آفریقـا را در خـود جـای داده اسـت .ایـن زنـگ هشـدار زمانـی ایجـاد
شـد کـه لاشـه فیـل هـا در دلتـا اوکاوانگـو ایـن کشـور بیـن مـاه هـای مـه و ژوئـن مشـاهده شـد ،براسـاس گـزارش
330فیـل در اثـر بلـع سـیانوباکتریوم تلـف شـدند .سـیانوباکتر هـا باکتـری هـای سـمی هسـتند کـه مـی تواننـد بـه
طـور طبیعـی در آب راکـد وجـود داشـته باشـند و گاهـی اوقـات بـه شـکوفه هـای بزرگـی تبدیـل مـی شـوند کـه بـه
جلبـک هـای سـبز آبـی معـروف هسـتند .دانشـمندان هشـدار مـی دهنـد کـه تغییـرات آب و هوایـی ممکـن اسـت
موجـب افزایـش ایـن مـوارد -کـه بـه عنـوان شـکوفه هـای سـمی شـناخته مـی شـوند -گـردد ،زیـرا ایـن باکتـری
هـا آب گـرم را ترجیـح مـی دهنـد .ایـن یافتـه هـا پـس از مـاه هـا آزمایـش در آزمایشـگاه هـای تخصصـی آفریقـای
جنوبـی ،کانـادا ،زیمبابـوه و ایـالات متحـده انجـام شـد بدسـت آمـد.
بسـیاری از فیلهـای تلـف شـده در نزدیکـی گودالهـای آب پیـدا شـده بودنـد ،امـا تاکنـون مقامـات حیـات وحـش
چنـدان مطمئـن نیسـتند کـه مقصـر باکتـری هـا باشـند زیـرا شـکوفه هـا در لبـه هـای حوضچـه هـا ظاهـر مـی شـوند
و فیـل هـا از وسـط برکـه هـا تمایـل بـه نوشـیدن آب دارنـد .وزارت حیـات وحـش و مدیـر دامپزشـکی پـارک هـای
ملـی اظهـار داشـت :آخریـن آزمایشـات مـا نوروتوکسـین هـای سـیانو باکتـری را علـت مـرگ تشـخیص داده اسـت
کـه باکتـری هـای موجـود در آب هسـتند.
البتـه هنـوز مـوارد مبهمـی در اینخصـوص وجـود دارد اینکـه چـرا فیـل هـا و چـرا در ایـن منطقـه .ایـن مـوارد و فرضیـه
هـای متفـاوت همچنـان در حال بررسـی اسـت.
منابع مورد استفاده :
1-Ali Nasir, A., Younus, M., Rashid, A., Abdul Khaliq, S.,Khan, E., Shah, S.H., Aslam, A.,
Ghumman, M.A. &Joiya, M.H. (2015). Clinico-pathological findings ofClostridium
perfringenstype D enterotoxaemia ingoats and its hemolytic activity in
different erythro-cytes.Iranian Journal of Veterinary Research, 16(1),94–99
2-Bacciarini, L.N., Pagan, O., Frey, J. & Gröne, A. (2001).Clostridium perfringensβ2-
toxin in an African ele-phant (Loxodonta africana) with ulcerative enteritis.
Veterinary Record, 149(20), 618–620.
3-Beasley, V.R., Dahlem, A.M., Cook, W. O., Valentine,W.M., Lovell, R.A., Hooser, S.B.,
… Carmichael, W.W. (1989). Diagnostic and clinically important as-pects of
cyanobacterial (blue-green algae) toxicoses.Journal of Veterinary Diagnostic
Investigation, 1(4),359–365
4-Bengis, R.G. (2011). Anthrax in free-ranging wildlife, InR.E. Miller & M.E.Fowler
(Eds,Zoo and wild animalmedicine – Current therapy, Vol. 7, (pp. 98–107). StLouis,
Missouri, U.S.A.: Elsevier Saunders.
5-Bengis, R.G., Govender, D., Myburgh, J.G., Oberholster,P., Keet, D.F., Buss, P.E.,
Prozesky, L. & Lane, E.P.(2016). Eco-epidemiological and pathological fea-tures
of wildlife mortality events related to cyano-bacterial bio-intoxication in the
Kruger National Park.Journal of the South African Veterinary Association,87(1), 132.
6-Chase, M., Schlossberg, S., Sutcliffe, R.& Seonyatseng,E. (2018).Dry season aerial
survey of elephants andwildlife in northern Botswana, July–October 2018.
Gabarone, Botswana: Department of Wildlife andNational Parks.
7-Chandranaik, B.M., Shivashankar, B.P., Giridhar, P. &Nagaraju, D.N. (2016). Molecular
characterisationand serotyping ofPasteurella multocidaisolates fromAsiatic
–elephants (Elephas maximus).EuropeanJournal of Wildlife Research, 62(6), 681
685
8- Grobler, D.G., Raath, J.P., Braack, L.E., Keet, D.F.,Gerdes, G.H., Barnard, B.J., Kriek,
N.P., Jardine, J.&Swanepoel, R. (1995). An outbreak of encephalo-myocarditis-
virus infection in free-ranging Africanelephants in the Kruger National Park.
The Onder-stepoort Journal of Veterinary Research, 62(2),97–108
9- Kading, R.C., Borland, E.M., Cranfield, M. & Powers,A.M. (2013).Prevalence of
antibodies to alphavirusesand flaviviruses in free-ranging game animals
54
گـره هـای سـطحی حـاوی مـواد سـفید مایـل بـه زرد را مایکوباکتریــوم توبرکولوزیــس در فیــل
نشـان داد .مایـع سـروزی در کیسـه پریـکارد مشـاهده
و بطـن هـای قلـب کمـی هیپرتروفـی شـده بـود .مناطـق هــای وحشــی آســیا ،جنــوب هنــد
کانونــی نکــروزه در قشــر کلیــه مشــاهده گردیــد ،امــا
هیــچ ضایعــه دیگــری مشــاهده نشــد .رنــگ آمیــزی ترجمه و جمع آوری:
زیــل نیلســون در ریــه ،کبــد ،کلیــه و نمونــه هــای دکتر سید منصور موسوی نسب
برداشـته شـده از گـره هـای لنفـاوی مزانتریـک ،باسـیل دکترای عمومی دامپزشکی کارشناس پیشگیری ،مراقبت و
هـای اسـید فسـت را نشـان داد .حضـور مایکوباکتریـوم مبارزه با بیماری های دامی اداره کل دامپزشکی استان
توبرکلوزیــس بــا اســتفاده از PCRو مشــاهده توالــی
خوزستان
ژنـوم باکتـری روی ژل تأییـد گردیـد.
پـس از ایـن مـورد ،یـک برنامـه نظارتـی تـا مـارس پست الکترونیک [email protected]:
2014آغـاز شـد ،و لاشـه همـه فیلهـای تـازه تلـف شـده سارا افتخاریان
در منطقــه مــورد مطالعــه از نظــر وجــود ســل ( 88نفــر)
مـورد بررسـی قـرار گرفتنـد .در مـاه مـه ،2010یـک فیـل دکترای عمومی دامپزشکی کارشناس بررسی ،مراقبت و مبارزه
نـر 30سـاله ،در دامنـه کوریچیـات مـرده پیـدا شـد (مـورد با بیماری های دامی اداره کل دامپزشکی استان خوزستان
. )2معاینــه پــس از مــرگ ،ضایعــات مــوردی گســترده
ای در ریــه هــا و هیپرتروفــی غــدد لنفــاوی مزانتریــک پست الکترونیک [email protected]:
خفیـف را نشـان داد .در مـاه مـه 2013در همـان دامنـه چکیده:
جنـگل لاشـه یـک فیـل نـر 40سـاله مشـاهده شـد و
عفونـت سـل در آن تشـخیص داده شـد .در بررسـی لاشـه در بررســی 3فیــل ســالم آســیایی (Elephas
ضایعـات ریـوی مـوردی گسـترده بـود (مـورد . )3در هـر ) maximusدر جنـوب هنـد آلودگـی بـه مایکوباکتریوم
توبرکلوزیـس ( ، ) M. tuberculosisبعنـوان عامـل
دو مـورد حیوانـات لاغـر بودنـد. بیمـاری زای سـل انسـانی ،توسـط PCRو تعییـن توالـی
نمونــه هــای اخــذ شــده بــرای مطالعــات ژنتیکـی تأییـد گردیـد .نتایـج نشـان مـی دهد کـه احتمال
هیســتوپاتولوژیک در نرمــال ســالین 10درصــد فیکــس گسـترش سـل از انسـان ( زئونـوز معکـوس ) و ظهـور در
و در پارافیــن قــرار داده شــد .ارگانیســم هــای اســید فیـل هـای وحشـی وجـود دارد .آلودگـی بـه مایکوباکتریوم
فســت در نمونــه هــای برداشــت شــده از ریــه و بخــش توبرکولوزیــس در حیوانــات اهلــی و وحشــی از گونــه
هـای بافتـی مشـاهده گردیـد .در هـر سـه مـورد در ریـه هــای مختلــف کــه در تمــاس نزدیــک بــا انســان قــرار
هـا و نیـز در کبـد و کلیـه نمونـه شـماره یـک ضایعـات دارنــد گــزارش شــده اســت ()Montali,2001:20
گرانولوماتــوز محصــور شــده توســط بافــت همبنــد بــا .فیــل هــای در اســارت در معــرض عفونــت بــا
ماکروفاژهـای تجمـع یافتـه و نواحـی مرکـزی نکـروزه در مایکوباکتریــوم توبرکلوزیــس هســتند و احتمــال انتقــال
طـی بررسـی هیسـتوپاتولوژیک مشـاهده شـد .سـلولهای بیمــاری ناشــی از آن بیــن انســان و فیــل وجــود دارد
Langerhans-type giantدر موارد 2و 3مشـاهده (. )Michalak,1998:4.Murphree,2011:17
شــد .امــا ایــن ســلولها در نمونــه اول مشــاهده نگردیــد. در سـال ، 2013یـک مـورد بیمـاری سـل در یـک فیـل
بافــت هــا بــرای مطالعــات مولکولــی در الــکل وحشـی در آفریقـا ،کـه تحـت مراقبـت هـای انسـانی قرار
جمـع آوری شـد .اسـتخراج DNAبـا اسـتفاده از کیـت داشـت ،گـزارش شـد ( ،)Obanda,2013:141و پـس
QIAGEN( DNeasy Blood & Tissue از آن یــک مــورد دیگــر در یــک فیــل وحشــی آســیایی
، GmbHهیلـدن ،آلمـان) بـر اسـاس پروتـکل کارخانـه در ســریلانکا گــزارش گردیــد ()Perera,2013:41
سـازنده از بافـت صـورت گرفـت .از PCR tetraplex .تجــاوز بــه زیســتگاه و رقابــت بــرای منابــع ،فیلهــای
بــرای تمایــز DNAبیــن کمپلکــس مایکوباکتریــوم وحشـی را در تمـاس نزدیکتـر بـا انسـان قـرار مـی دهـد
توبرکلوزیـس و مایکوباکتریـوم غیـر توبرکلوزیـس اسـتفاده و فرصـت هایـی بـرای وقـوع ایـن بیمـاری ایجـاد مـی
شــد .ســه ناحیــه هــدف در DNAبــه طــور جداگانــه کنـد و یـک عامـل بیمـاری زا کـه قبـ ًا ناشـناخته بـود در
شـامل ناحیـه 16S-23Stفاصلـه دهنـده رونویسـی
داخلـی و rpoBو hsp65جهـت تکثیر و سـکانس مورد جمعیـت فیلهـای آزاد و در اسـارت ظاهـر مـی شـود.
اســتفاده قــرار گرفتنــد (.)Anilkumar,2012:72 مطالعات:
از ژنــوم M. tuberculosis H37Rv،وbovis
در مـارس ، 2007یـک فیـل نـر وحشـی لاغـر ،کـه
سـن آن 20سـال تخمیـن زده مـی شـود ،اندکـی پـس از
دراز کشـیدن در دامنـه Muthangaدر پناهـگاه حیـات
وحـش Wayanadدر جنـوب هنـد (مـورد )1تلـف شـد.
معاینـه پـس از مـرگ ،ترشـحات چرکـی در سراسـر ریـه
هـا ،کبـد بـزرگ ،بـزرگ شـدن غـدد لنفـاوی مزانتریـک،
55
bacilli Calmette-Guérinبــه عنــوان DNAمـی شـود .هـر سـه مـورد سـل گـزارش شـده در اینجـا
فیــل نــر بودنــد .قــرار گرفتــن فیلهــای نــر در معــرض کنتــرل بــرای مطالعــات PCRاســتفاده شــد.
الگــوی چهــار بانــد مــورد انتظــار بعــد از PCRانسـان آلـوده بـه سـل در طـی بـروز درگیـری ،ممکـن
tetraplexمشـاهده گردیـد .بـا تکثیر قطعـه MTP40اسـت سـبب بـروز بیمـاری گـردد.
بیـش از 3000گاو بومـی در ایـن پناهـگاه اقامـت ،احتمــال حضــور M. bovisمنتفــی میشــود زیــرا
ژن ) ، plcA (mtp40یکــی از اعضــای خانــواده plcدارنـد کـه توسـط اداره دامپـروری ،ایالـت کـرالا نگهـداری
ژنهایـی کـه آنزیـم فسـفولیپاز Cرا کـد مـی کننـد ،در مـی شـوند .هیـچ مـوردی از سـل در گاو گـزارش نشـده
M. bovisو Calmette-Guérin M. bovisاســت .گاوهــا بیشــتر آلــوده بــه M. bovisهســتند
RD5وجــود ندارنــد ( . )Gordon,1999:32توالــی تــا ، M. tuberculosisامــا جهــت بررســی بــه
هـای تولیـد شـده بـا اسـتفاده از نـرم افـزار هـم تـرازی آزمایشـات جامـع نیـاز اسـت .گاوهایـی کـه در مجـاورت
Seqscapeســکانس و ویرایــش شــدند .تجزیــه و انســان آلــوده بــه ســل زندگــی مــی کننــد مــی تواننــد
تحلیـل از توالـی هـای ویرایـش شـده نشـان داد کـه توالی بــه M. tuberculosisآلــوده شــوند (Ocepek,
ژنهـای مایکوباکتریـوم هـای فیـل هـا ٪100شـباهت را .)2005:43اینکـه آیـا چنیـن گاوهـای آلـوده ای مـی
بـا قطعـه ژنـوم M. tuberculosisنشـان مـی دهنـد .تواننـد از طریـق آلودگـی در زمیـن هـای مشـترک چـرا ،
همچنیــن بــرای تجزیــه و تحلیــل توالــی بــزرگ M. tuberculosis M.را بـه فیـل منتقـل کننـد یـا خیـر ،
tuberculosisاز پرایمرهــای RD239و RD750موضــوع مــورد بررســی در تحقیــق دیگــری اســت.
جهــت تعییــن اجــداد DNAآن اســتفاده گردیــد تصـور می شـود کـه مجموعه M. tuberculosis
( )Tsolaki,2004:101. Gagneux,2006:103بیـش از آنکـه از یـک منبـع حیوانـی ناشـی شـود ،بـه
.تجزیــه و تحلیــل حــذف ژنومــی ،یــک حــذف در عنـوان یـک عامـل بیمـاری زای انسـانی در آفریقـا ظاهـر
RD239را مشــخص کــرد ،کــه مشــخصه تبــار هنــد شـده اسـت ( .)Comas,2013:45اگرچـه اپیدمیولوژی
و اقیانوسـی اسـت ( ،)Gagneux,2006:103کـه بـه تعریـف نشـده اسـت ،امـا آنچـه از ایـن مطالعـه و گـزارش
عنــوان تبــار آفریقــای شــرقی-هند خوانــده مــی شــود هـای قبلـی بنظـر میرسـد M. tuberculosisدر حـال
گرایـش بـه سـمت فیـل هـا (زونـوز معکـوس) و در میـان (.)Brudey,2006:6
جمعیـت فیـل هـای وحشـی اسـت .اگرچـه ایـن مـوارد نتیجه گیری:
گزارشـاتی از عفونـت سـل در فیـل هـای وحشـی ممکـن اسـت در اثـر برخوردهـای فـردی بـه وجـود آمـده
اســیر از ابتــدای ســال 1925در هنــد موجــود اســت باشـد ،امـا اگـر M. tuberculosisایجـاد شـود ،فیـل
( .)Narayanan,1925:38در حــال حاضــر M.هـای وحشـی و سـایر گونـه هـای حســاس در معـرض
tuberculosisدرفیلهــای وحشــی هنــد وجــود دارد .خطـر خواهنـد بـود.
براسـاس ایـن گـزارش ،سـه راس ( )٪3.4از 88فیـل کـه عوامـل اکولوژیکـی ،محیطـی یـا جمعیتـی کـه باعـث
تحـت معاینـه پـس از مـرگ قـرار گرفتنـد آلـوده بـه M.افزایـش تمـاس حیوانـات بـا انسـان مـی شـود ،مـی توانـد
tuberculosisبودنـد .هـر سـه حیـوان لاغـر بودنـد ،و در ظهـور بیمـاری نقـش داشـته باشـد .مطمئنـ ًا ،افزایـش
درگیـری هـای انسـان و فیـل در هنـد و دیگـر کشـورهای سـل دلیـل مـرگ تشـخیص داده شـد.
تعامـل نزدیـک بیـن انسـانها و فیـل های در اسـارت حــوزه آســیا نشــان دهنــده نزدیــک شــدن رابطــه بیــن
یـک عامـل خطـر اصلـی بـرای انتقـال بیـن گونه ای سـل انسـان و فیـل اسـت .ایـن مطالعـه نشـان مـی دهـد کـه
اسـت .اپیدمیولـوژی سـل در میـان فیلهـای وحشـی ،کـه M. tuberculosisدر بیشــترین جمعیــت فیلهــای
اکنـون در سـه کشـور ثبـت شـده اسـت ،هنـوز مشـخص آسـیایی در هنـد در حـال ظهـور اسـت .ادامـه نظـارت در
نشـده اسـت .در ایـن مطالعـه ،هیـچ فیـل اسـیر شـناخته هنـد و سـایر کشـورهای آسـیایی محـدود اسـت.
شـده ای وجـود نـدارد کـه در منطقـه مـورد مطالعـه قـرار
گیـرد یـا دوبـاره وارد شـود و تعامـل بیـن فیـل های اسـیر
و وحشـی ناچیـز تلقـی مـی شـود .بـا ایـن حـال ،قبایـل
بومـی در داخـل پـارک حفاظـت شـده زندگـی مـی کننـد.
بسـیاری از اعضـای قبایـل بـرای حفاظـت و اکوتوریسـم
در اداره جنـگل اسـتخدام مـی شـوند .گردشـگران ممکـن
اســت فقــط تحــت نظــارت از مناطــق مشــخص بازدیــد
کننــد .هیــچ امکاناتــی در طــول شــب وجــود نــدارد.
درگیـری انسـان و فیـل یـک مشـکل همیشـگی اسـت.
بیشــتر درگیــری هــا توســط فیلهــای نــر ســاکن ایجــاد
56
: منابع مورد استفاده
1. Montali RJ, Mikota SK, Cheng LI (2001) . Mycobacterium tuberculosis in zoo
and wildlife species. Rev Sci Tech. Vol,20:291–303. 10.20506/rst.20.1.1268 [PubMed]
[CrossRef] [Google Scholar]
2. Michalak K, Austin C, Diesel S, Bacon MJ, Zimmerman P, Maslow JN
(1998). Mycobacterium tuberculosis infection as a zoonotic disease:
transmission between humans and elephants. Emerg Infect Dis. Vol,4:283–7.
10.3201/eid0402.980217 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
3. Mikota SK, Maslow JN (2011). Tuberculosis at the human-animal interface: an
emerging disease of elephants. Tuberculosis (Edinb). Vol,91:208–11. 10.1016/j.
tube.2011.02.007 [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
4. Murphree R, Warkentin JV, Dunn JR, Schaffner W, Jones TF (2011). Elephant-to-
human transmission of tuberculosis, 2009. Emerg Infect Dis. Vol,17:366–71.
10.3201/eid1703.101668 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
5. Obanda V, Poghon J, Yongo M, Mulei I, Ngotho M, Waititu K, et al (2013). First
reported case of fatal tuberculosis in a wild African elephant with past human-
wildlife contact. Epidemiol Infect. Vol,141:1476–80. 10.1017/S0950268813000022
[PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
6. Perera BVP, Salgadu MA, Gunawardena GSPdeS, Smith NH, Jinadasa HRN (2013). First
confirmed case of fatal tuberculosis in a wild Sri Lankan elephant. Gajah.
Vol,41:28–31. [Google Scholar]
7. Anilkumar AK, Madhavilatha GK, Paul LK, Radhakrishnan I, Kumar RA, Mundayoor
S (2012). Standardization and evaluation of a tetraplex polymerase chain
reaction to detect and differentiate Mycobacterium tuberculosis complex and
nontuberculous Mycobacteria—a retrospective study on pulmonary TB
patients. Diagn Microbiol Infect Dis. Vol,72:239–47. 10.1016/j.diagmicrobio.2011.11.006
[PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
8. Gordon SV, Brosch R, Billault A, Garnier T, Eiglmeier K, Cole ST (1999). Identification
of variable regions in the genomes of tubercle bacilli using bacterial
artificial chromosome arrays. Mol Microbiol. Vol,32:643–55. 10.1046/j.1365-
2958.1999.01383.x [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
9. TsolakiAG,HirshAE,DeRiemerK,EncisoJA,WongMZ,HannanM,etal(2004). Functional
and evolutionary genomics of Mycobacterium tuberculosis: insights from genomic
deletions in 100 strains. Proc Natl Acad Sci U S A. Vol,101:4865–70. 10.1073/
pnas.0305634101 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
10. Gagneux S, DeRiemer K, Van T, Kato-Maeda M, de Jong BC, Narayanan S,
et al (2006). Variable host-pathogen compatibility in Mycobacterium
tuberculosis. ProcNatlAcadSciUSA.Vol,103:2869–73.10.1073/pnas.0511240103 [PMC
free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
11. Brudey K, Driscoll JR, Rigouts L, Prodinger WM, Gori A, Al-Hajoj SA, et al
(2006). Mycobacterium tuberculosis complex genetic diversity: mining the
fourth international spoligotyping database (SpolDB4) for classification,
population genetics and epidemiology. BMC Microbiol. Vol,6:23. 10.1186/1471-
2180-6-23 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
12. Narayanan RS (1925). A case of tuberculosis in an elephant. J Comp Pathol.
Vol,38:96–7. 10.1016/S0368-1742(25)80016-X [CrossRef] [Google Scholar]
13. OcepekM,PateM,Zolnir-DovcM,PoljakM(2005). Transmissionof Mycobacterium
tuberculosis from human to cattle. J Clin Microbiol. Vol,43:3555–7. 10.1128/
JCM.43.7.3555-3557.2005 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
14. Comas I, Coscolla M, Luo T, Borrell S, Holt KE, Kato-Maeda M, et al (2013). Out-of-
Africa migration and Neolithic coexpansion of Mycobacterium tuberculosis with
modern humans. Nat Genet. Vol,45:1176–82. 10.1038/ng.2744 [PMC free
article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
57
تقاضـای روزافزونـی از طـرف مصـرف کننتـدگان وجـود
عمدهترين چالشهاي موجود در کاربردهای دارد کـه خواسـتار پرهیـز از آثـار سـو تمتـع انسـانی بـر
مختلف حیوانات از منظر اصول رفاه حيوان رفـاه حیوانـی و محیـط زیسـت اسـت .از همیـن رو ،رفـاه
حیوانـات از عوامـل تعییـن کننـده بـرای تعییـن کیفیـت سيدرضا ذکی ديباور
محصـول بـوده و مقولـه رفـاه حیـوان بـه سـرعت در قالب دکترای عمومی دامپزشکی
كارشـناس نظـارت بـر بهداشـت عمومـي و مـواد غذايـي یـک رشـته علمـی در حـال توسـعه اسـت .چنیـن تحولـی
مسـتلزم ایـن اسـت کـه قوانیـن اعـم از ملـی و فراملـی ادارهكل دامپزشـكي آذربايجـان شـرقي
(مقـررات سـازمان جهانـی بهداشـت دام ) ناظـر بـر تعهـد پست الکترونیک [email protected] :
بـه مراقبـت از حیـوان و مبتنـی بـر ادلـه علمـی باشـد و مقدمه :
از آنجــا کــه همــکاری و مــدارا اســتراتژی هــای نتیجــه در مـواردی تدابیـر ناظـر بـر رفـاه حیـوان نیـز مـورد توجـه
بخشـی را نشـان داده انـد ،ظهـور رویکردهـای ملـی در قـرار گیـرد.
حقـوق رفـاه حیوانـات بـه مسـئله ای فراگیـر شـده اسـت
،اگـر از حیوانـات اسـتفاده ای مـی کنیـم و بـه مـا نفعـی حيوانات آزمايشگاهي
میرسـانند ،پـس نسـبت بـه آنهـا تعهداتـی داریـم .بـا ایـن گونــههــاي مختلــف جانــوري بــهمنظــور پژوهشــهاي
مبنـای فکـری ،بهتـر اسـت بـه جـای اینکـه از حقوقـی بعضـ ًا تكـراري و غيرضـروري پزشـكي و روانشناسـي يـا
صحبـت کنیـم کـه گاهـی اعمـال آنهـا بـه ورود صدمـه به در آزمايشــگاههاي مــدارس و دانشــگاهها تحــت زنــده
دیگـران منجـر میشـود ،زندگـی خـود را بـر پایـه تعهداتـی شــكافي و تشــريح قــرار ميگيرنــد يــا بــراي آزمايــش
بنـا کنیـم کـه در قبـال دیگـران یـا سـایر موجـودات داریم .مــواد شــيميايي ،آرايشــي ،بهداشــتي ،ســموم كشــاورزي
یکــی از آثــار دانــش روزافــزون و ارتقــای کارامــدی در و داروهــاي انســاني بــراي درج ميــزان LD50يــا
حـوزه ارتباطاتـی ،ایـن واقعیـت اسـت کـه دامنـه گسـترده مقــدار كُشــندة پنجــاه درصــدي ،آزماي شــهاي زجــرآوري
ای از حیوانـات ،شایسـته آن هسـتند کـه نسـبت بـه آنهـا را تحمــل ميكننــد و لاشــههــاي نيمــهجــان آنهــا بــه
ملاحظـات اخلاقـی در نظـر گرفتـه شـود .از یـک منظـر ،مثابــه لــوازم بيجــان و كيبــار مصــرف آزمايشــگاهي دور
حمایــت از حیوانــات از ایــن نظــر اجتنــاب ناپذیــر اســت ريختــه ميشــوند.
کـه آنهـا ذاتـ ًا موجـودات ارزشـمندی هسـتنند .از منظـری در ســالهاي اخيــر ،بهويــژه در كشــورهاي توســعهيافتــه،
دیگـر ،برخـی حیوانـات در اثـر اسـتفاده تجـاری ارزشـمند درج نشــان « عــاري از ســتم يــا » cruelty-freeبــر
تلقـی میشـوند ،چـون ادلـه ای وجـود دارد مبنتـی بـر اینکه روي انــواع محصــول و دارو و مكمــل ،كــه نشــاندهندة
دارای قـوه تشـخیصی هسـتند ،بـا محیـط پیرامـون خـود عـدم كاربـرد حيوانـات آزمايشـگاهي در مراحـل آزمايـش
روابــط متقابــل برقــرار میکننــد و بــه نیازهــای ذهنــی و و توليـد محصـولات ميباشـد ،آگاهـي و رغبـت خريـداران
حـس هایـی چـون درد ،تـرس و خشـنودی آگاهـی دارنـد بـه اسـتفاده از اينگونـه فـراوردههـا را برانگيختـه اسـت.
بــه ایــن ترتیــب ،مفهــوم ادراک حیوانــات بــر تصمیــم در مــواردي نيــز كــه اســتفاده از حيوانــات آزمايشــگاهي،
مـا کـه کـدام حیـوان شایسـته حمایـت اسـت تاثیـر مـی ضـروري بـهنظـر ميرسـد ،رعايـت َسـنجههـاي كمينـه
گـذارد .البتـه بـه تدریـج بـر فهرسـت حیواناتـی کـه بـه اي يـا اسـتانداردهاي حداقلـي در تأميـن فضـاي نگهداري،
آنهـا توجـه شـده تـا مـورد حمایـت بیشـتری قـرار گیرنـد خــوراك و بهداشــت جايــگاه و نيــز كاســتن از تنشــهاي
افـزوده شـده اسـت .مطالعـات حکایـت از آن میکنـد کـه محيطـي بـه ضرورتـي انكارناپذيـر تبديـل شـده و حتـي
عملکـرد مغـزی حیوانـات ،پیچیـده تـر از چیـزی اسـت در مقــالات تحقيقــي ،ذكــر توضيحــات دقيــق اقدامــات
کــه قبــا تصــور میشــد ،بنابرایــن الــزام اســت در مــورد صــورت گرفتــه در زمينــه تأميــن آســايش حيوانــات
حیواناتـی کـه بایـد مـورد حمایـت قـرار گیرنـد ،بازنگـری آزمايشــگاهي ،بــه جزئــي جدايــي ناپذيــر از ايــن قبيــل
بـه عمـل آیـد ،یـک تعهـد در برابـر حیـوان ایـن اسـت مقـالات تبديـل شـده اسـت.
کـه آن را در شـرایطی کـه آسایشـش را بـه هـم میزنـد ،حيوانات خانگي
قــرار ندهیــم ،مگــر آن وضعیــت ،در نهایــت بــه نفــع آن بـرآوردن پنـج اصـل آسايشـي در نگهـداري همـة گونـه
حیـوان باشـد .بـرای نمونـه میتـوان بـه واکسـینه کـردن هـاي جانـوري بـ ه ويـژه حيوانـات خانگـي ،ضـروري مي
حیـوان در مقابـل بیمـاری یـا محافظـت از آن در محیطـی باشـد:
کـه صیـد حیوانـات صـورت مـی پذیـرد ،اشـاره کـرد -1 .نياز به محيط مناسب،
بـا گسـترش اسـتفاده تجـاری از حیوانـات در سراسـر دنیـا -2 ،نياز به جيرة غذايي مناسب،
58
صیـد ( 10-30درصـد) بـهاصطـاح ،بـهدرد بخـور باشـد. -3نياز به بروز الگوهاي رفتار طبيعي،
-4نيـاز بـه اِسـكان بـههمـراه يـا جـدا از گونـههـاي دور ریختـن « صیدهـای جانبـی غیـر هـدف » یـک نـوع
جانــوري ديگــر يــا حتــي اعضــاي ه مگونــه (بســته بــه دوراهـی اخلاقـی اسـت کـه در آینـده ،صنعـت ماهـی
شـرايط رفتـاري حيـوان) -5 ،نيـاز بـه محافظـت در برابـر گیـری را بیـش از پیـش ،درگیـر خواهـد کـرد.
درد و رنـج و آسـيب و بيمـاري .بـا ايـن حسـاب ،انجـام ماهیـان پرورشـی کـه در قفـس هـای شـناور سـاحل دریـا
جراحــ ي هــاي بــهاصطــاح زيبايــي ،ماننــد گوشــ ُبري ،پــرورش مییابنــد یــا در اســتخرهای آب شــیرین ،نگــه
ُدم ُبــري ،قطــع ناخــن و جراحــي حنجــره بــراي قطــع داری میشــوند ،ممکــن اســت تنــ ش هــای گوناگونــی
صــداي پــارس ســگ و نيــز جراحيهــاي نابار َورســازي ،را تحمّـل نماینـد کـه برخـی از آنهـا عبارتنـد از :تراکـم
چــون موجــب از ميــان رفتــن ابزارهــاي اِبــراز رفتــار بیـش از حـد معمـول؛ شـکار شـدن بـهوسـیلة جانـوران
طبيعـي جانـور ميشـوند ،مغايـر بـا اصـول رفاهـي مـي شــکارگر؛ بــروز انــواع بیمــاری و انتقــال آن بــهعلــت
تراکـم بـالا؛ ناتوانـی مهاجـرت در فصـل تولیـد مثـل؛ سـر باشــند.
چنانچـه بـراي پايـان دادن بـه درد موجـود يـا پيشـگيري و صـدای قفـس یـا صداهـا و لرزشـهای اطـراف اسـتخر
از رنــج آينــده ،اجــراي بِــه مرگــي يــا مرگيــاري پرورشـی؛ عـدم توانایـی شـنا کـردن بـه سـطوح پاییـن
( )euthanasiaضــرورت پيــدا كنــد ،رعايــت دقيــق آب در هنـگام طوفـان یـا تلاطـم آب دریـا؛ تنـش جابـه
سياســتهاي مصــ ّوب هــر كشــور يــا منطقــه در اجــراي جایـی یـا انتقـال از محـل پـرورش بـه اسـتخر دیگـر یـا
ايـن رونـد بـر روي حيـوان و اطمينـان از مـرگ بـيدرد و بـازار؛ همنـوع خـواری.
پرندگان صنعتی ســريع ،ضــروري ميباشــد.
مهمتریـن چالشـهای پـرورش صنعتـی و متراکـم پرنـدگان حیات وحش
تلـه گـذاری بـرای شـکار حیوانـات حیـات وحـش اغلـب عبارتنـد از :محرومیـت پرنـدگان از بـروز رفتارهـای طبیعی
بـه منظـور اسـتفاده از پوسـت و خـز یـا اسـتخراج مـواد ماننـد خـوراک جویـی و لانـهسـازی؛ نـوکچینی یـا قطع
معطــر از غــدهء میانــدوراه ( )perineal glandانجــام منقـار؛ اِعمـال برنامـههـای روشـنایی کـه گاهـی بـه 24
میگیـرد .آسـیب شـدید بدنـی کـه حیـوان بـه دام افتـاده سـاعت شـبان ه روز در طـی هفتـ ه هـای متوالـی میرسـد؛
تجربــه میکنــد ،ماننــد بســته شــدن د ِر خــودرو و قــرار وقـوع اختـالات رفتـاری از جملـه هـم نـو ع خـواری یـا
گرفتــن انگشــت در لا ِی در اســت؛ بــا ایــن تفــاوت کــه کانیبالیـزم بـهعلـت تراکـم بـالا در قفـس یـا در سیسـتم
آدمـی ایـن درد را بـرای چنـد ثانیـه تحمـل میکنـد ولـی پـرورش بسـتر؛ از بیـن بـردن جوجـ ه هـای ی کـروزه بـا
حیـوان بـ ه دام افتـاده ،سـاعتها و روزهـا ،بـا دردی جـان روشـهای بیرحمانـه (دفـن جوجـه هـای زنـده یـا ریختـن
جوجـههـای زنـده در دسـتگاهي شـبيه چـرخ گوشـت بـ ه کاه و زجــرآور ،دســت و پنجــه نــرم میکنــد.
نیازمندیهــای اصلــی محیــط زندگــی جانــوران در بــاغ منظــور تولیــد پــودر گوشــت)؛ معــدومســازی طیــور در
وح شــها ،کــه در طراحــی و ســاخت آنهــا مــورد توجــه مواقـع شـیوع آنفلوانـزای فـوق حـاد پرنـدگان بـا اجـرای
قــرار میگیرنــد ،عبارتنــد از :فضــای کافــی؛ ســایهبــان نادرسـت گوگـرد گـذاری در سـالن پرورشـی و سـپس دفن
بـرای حفاظـت از شـرایط نامسـاعد جـ ّوی؛ سـازگاری بـا طیـو ِر بعضـاً زنـده یـا نیمـ ه جـان؛ پَرریـزی یـا تولَک َبـری
شـرایط زندگـی طبیعـی؛ امنیـت بـرای جانـور ،مراقـب و مر غهـای تخمگـذار و مـادر بـا اِعمـال محدودیـت غذایـی
بازدیـد کننـده؛ غنی سـازی محیـط ( environmentalکـه بـا هـدف افزایـش تولیـد تخـم مـرغ انجـام میشـود؛
)enrichmentبــا اســتفاده از تغییــرات ســاختمانی و برنامـههـای محرومیـت آب و غـذای طیـور مـادر (گاهـی
بکارگیـری وسـایل و ابزارهـای سـرگر م کننـده بـ ه منظـور تــا 48ســاعت) بــهمنظــور جلوگیــری از افزایــش وزن
و تجمــع چربــی در اطــراف تخمدانهــا و کاهــش تولیــد تأمیـن سـامت روانـی حیـوان.
تخــم مــرغ؛ چال شــهای رفاهــی در انتقــال پرنــدگان بــه آبزیان
ماهیــان قــادر بــه احســاس درد هســتند ،بنابرایــن هــر کشـتارگاه و در مراحـل گوناگـون کشـتار.
آســیبی کــه در حیــن ماهیگیــری بــه آنهــا وارد شــود ،دامهای پرورشی
از نظـر آسـایش جانـوران و اتـاف منابـع غذایـی آدمیـان ســامانة پرورشــی متراکــم دامهــا ســبب گردیــده اســت
اهمیــت دارد .در برخــی روشــهای ماهیگیــری ،از نظــر کـه وقـوع بیماریهایـی ماننـد ورم پسـتان ،لنگـش ،کبـد
صیـد گونـ ه هـای غیـر هـدف نیـز اتـاف منابـع وجـود چــرب ،هیپــو کلســیمی ،اســیدوز و ِکتــوز افزایــش یابــد
دارد؛ در بعضـی از بخ شـهای شـیلاتی ،ماننـد صیـد میگـو کـه علـت اغلـب ایـن مـوارد ،بـالا بـودن تولیـد شـیر و
در مناطــق گرمســیری ،شــاید فقــط بخــش کوچکــی از تحمـل شـرایط نامسـاعد جایـگاه اسـت .از چالـ ش هـای
59
مهـم دیگـر ،قطـع دُم گوسـال ه هـا یـا قطـع دنبـهء گوسـفندان بـهمنظـور جلوگیـری از جمـع شـدن مدفـوع در ناحیـهء
زیـر دُم؛ شـا خ ُبری و شـاخ سـوزی؛ داغ زدن بـر پیشـانی یـا بـر روی بـدن دام بـرای شناسـایی؛ اختـه کـردن دام نـر (بـه
روش جراحـی یـا کار گذاشـتن حلقـهء لاسـتیکی در اطـراف طنـاب اسـپرماتیک)؛ پـرورش گوسـال ه هـای شـیرپَروار (veal
)calvesبـهمنظـور تولیـد گوشـت سـفید ،نـرم و ُتـرد ،کـه همـة عمـر کوتـاه خـود را تـا زمـان اعـزام بـه کشـتارگاه ،در
یـک قفـس تنـگ ،بـ ه سـر میبرنـد و خـوراک شـان بـه شـیر کـمآهـن منحصـر میشـود؛ چال شـهای رفاهـی متعـدد
در انتقـال دام بـه کشـتارگاهِ ،اسـکان در جایـگاه موقـت پیـش از کشـتار ،بیهـوش سـازی قبـل از کشـتار و نحـوهء کشـتار
نیـز حائـز اهميـت هسـتند.
منبع مورد استفاده
كتـاب « رفـاه حيوانـات؛ پيشـينه ،چال شـها و راهكارهـا »؛ تأليـف دكتـر سـيدرضا ديبـاور؛ انتشـارات پريـور؛ تبريـز؛
چـاپ اول 1399
60
بـه انسـان باشـد از ایـن منظـر خطـر جـدی بهداشـت اولین گزارش سل توبرکولینه شتر در ایران
عمومــی را تهدیــد م یکنــد .بــر اســاس مطالعــات حیدر خلیلی بگلوی
میدانـی نویسـندگان ،تاکنـون هیـچ گـزارش رسـمی در
مـورد شناسـایی بیمـاری سـل در شـتر در کشـور ارائـه دکتری تخصصی بیماریهای داخلی دامهای بزرگ،کارشناس
نشـده اسـت ،بنابرایـن توجـه بـه ایـن بیمـاری سـل در مبارزه با بیماری های دامی شهرستان نرماشیر
شــترهای کشــور کامــا ضــروری مــی باشــد. پست الکترونیک [email protected] :
بررسی انجام شده و روش کار : فیروزه زارع پور
در پـی گـزارش یـک مـورد سـل غیـر توبرکولینـه دکتری عمومی دامپزشکی،کارشناس نظارت بر فرآورده های
در کشــتارگاه صنعتـی دام شهرســتان بــم اســتان کرمــان از خام دامی شهرستان بم ،اداره کل دامپزشکی استان کرمان
گلـه شـتر 15نفـره مشـکوک بـه سـل مـورد شناسـایی قـرار پست الکترونیک [email protected] :
گرفــت .پــس از انجــام هماهنگــی هــای لازم بــا ســازمان
دامپزشــکی کشــور تصمیــم بــه اجــرای توبرکلیناســیون در حجت الله جعفری
گلــه شــتر شــد .بــر اســاس مطالعــات انجــام شــده روش دکتری عمومی دامپزشکی ،معاون دامپزشکی شهرستان بم،
رســمی غربالگــری ســل بــرای شــتر هــا در ســطح بیــن
الملـل تسـت توبرکولیـن پوسـتی مـی باشـد .بـا توجـه بـه اداره کل دامپزشکی استان کرمان
اینکـه ناحیـه زیـر بغـل نسـبت بـه قسـمت هـای دیگـر بـدن پست الکترونیک [email protected] :
در شـتر دارای حساسـیت بالایـی مـی باشـد ایـن قسـمت از
سید سجاد حسینی نسب
بـدن بـرای انجـام تسـت انتخـاب گردیـد. دکتری عمومی دامپزشکی ،رییس اداره بهداشت و مبارزه با
توبرکولیــن مرغــی تولیــد شــده توســط موسســه
رازی بــه میــزان یــک دهــم میلــی لیتــر داخــل جلــدی در بیماری های دامی اداره کل دامپزشکی استان کرمان
سـمت چـپ ناحیـه زیـر بغـل بـدن و توبرکولیـن گاوی تولیـد پست الکترونیک [email protected] :
شـده در موسسـه رازی بـه میـزان یـک دهـم میلـی لیتـر در
سـمت راسـت ناحیـه زیـر بغـل بـدن بصـورت داخـل جلـدی مقدمه:
تزریـق گردیـد (تصویـر شـماره .)1 سـل یـک بیمـاری مزمـن و مسـری اسـت کـه توسـط
گونههــای متعــدد مایکوباکتریــوم ایجــاد مــی شــود
تصویر :1انجام تست توبرکولیناسیون در ناحیه زیر ) .(Lachnik,2002:2بیمــاری ســل در انســان یــک
بغل بدن شتر بیمــاری قابــل گــزارش در کل جهــان مــی باشــد بــه
همیـن دلیـل سـازمان بهداشـت جهانـی ایـن بیمـاری
قرائــت نتیجــه تســت 72ســاعت بعــد از انجــام را جـزء بیمار یهـای اسـتراتژیک در جهـان عنـوان مـی
تسـت هماننـد پروتـکل مربـوط بـه تسـت سـل در گاو انجـام کنـد ( .)Nakajima,1993:2شـترها اسـتعداد بالایـی
در ابتـا بـه سـل نداشـته انـد امـا در سـا لهای اخیـر
گردی ـد. افزایــش تعــداد مــوارد آن در برخــی کشــورها مثــل
نتیجه گیری: کشـور مصـر( ،)Littlewood, 1888:3اسـپانیا ( J. A.
از تعــداد 15نفــر شــتر ایــن گلــه ،دو نفــر شــتر Infantes-Lorenzoو هنـد مشـاهده شـده اسـت.
( 13.3درصـد گلـه ) بـا داشـتن اختـاف تفـاوت توبرکولیـن مایکوباکتریـوم توبرکلوزیـس ،مایکـو باکتریـوم بویـس و
پســتانداری بــا توبرکولیــن گاوی 7میلیمتــر و 12میلیمتــر مایکــو باکتریــوم هــای غیــر معمــول ( مایکوباکتریــوم
بعنـوان راکتـور سـلی شناسـایی گردیدنـد ( تصویـر شـماره کانزاسـی ،مایکوباکتریـوم اکـوا ،مایکوباکتریـوم فرتویتـوم
)2و ســپس بــا اعــام نتیجــه تســت بــه دامــدار و ابــاغ و مایکوباکتریــوم ســمگمتیس) از بســتر جایــگاه
اخطارهـای قانونـی دو نفـر شـتر بـه نزدیـک تریـن کشـتارگاه جــدا شــده اســت(Elmossalami, Siam et
دام ( گشـتارگاه صنعتـی دام شهرسـتان بـم) جهـت کشـتار .)al.,1971:253همچنیـن بـر اسـاس گـزارش اعـام
ارســال گردیدنــد. شـده توسـط ،OIEمایکوباکتریـوم توبرکلوزیـس ،مایکو
باکتریـوم بویـس ،مایکوباکتریـوم کاپـری ،مایکوباکتریـوم
میکروتـی ،مایکوباکتریـوم پینیپـدی از شـترها جـدا شـده
اسـت ( .)Wernery and Kinne,2012:1بـا توجـه
بــه اهمیــت نگهــداری و افزایــش چشــمگیر پــرورش
شــتر در ایــران و نیــز بــالا رفتــن تقاضــای مــردم در
اســتفاده از محصــولات بدســت آمــده ازشــتر ،حــال
اگــر شــتر بــه عنــوان انتقــال دهنــده بیمــاری ســل
61
تصویر :2قرائت نتیجه تست سل
در یـک نفـر شـتر راکتـور سـلی کشـتار شـده ضایعـات سـل در ریـه ،کبـد و کلیـه مشـاهده گردیـد ( تصویـر شـماره .)3نمونههـای
مـورد نیـاز جهـت بررسـی دقیـق آزمایشـگاهی برداشـت و بـه مرکـز ملـی تشـخیص و آزمایشـگاه هـای مرجـع سـازمان دامپزشـکی
کشـور ارسـال گردید.
بـا توجـه بـه نتایـج تسـت جلـدی توبرکولیـن و همچنیـن مشـاهده ضایعـات کشـتارگاهی هـم در یـک نفـر شـتر کشـتار شـده در
کشـتارگاه شهرسـتان بـم (سـل غیرتوبرکولینـه) و هـم در شـتر کشـتار شـده راکتـور ،پیشـنهاد مـی گـردد در صـورت گـزارش سـل
کشـتارگاهی در شـتر ،بـا هماهنگـی سـازمان دامپزشـکی نسـبت بـه ردیابـی و تسـت جلـدی مقایسـه ای توبرکولیـن در کانـون
بیمـاری اقـدام گـردد.
تصویر :3ضایعات سل در ریه ،کبد و کلیه شتر راکتور سلی
بحث :
در حیوانـات زنـده ،تشـخیص بالینـی سـل بدلیـل عـدم وجـود علایـم خـاص اغلـب دشـوار اسـت .بنابرایـن تسـت هـای
قبـل از مـرگ بصـورت کمکـی بـرای تاییـد تشـخیص مفیـد مـی باشـند .هیچکـدام از آزمایشـاتی کـه هـم اکنـون در دسـترس
اسـت را نمـی تـوان بـا اطمینـان در سـل شـتر اسـتفاده نمـود (.)Wernery and Kinne,2012:5
در یـک مطالعـه کشـتارگاهی در اتیوپـی شـواهدی مبنـی بـر شـیوع 10درصـدی در شناسـایی ضایعـات عمـده در 906
نفـر شـتر بـه ظاهـر سـالم نشـان داده شـده اسـت( .)Wernery and Kinne,2012:5در مطالعـه حاضـر میـزان شـیوع بیمـاری
در گلـه بـا اسـتفاده از تسـت توبرکولیـن 13درصـد بـود ولـی تعـداد شـتر مـورد مطالعـه محـدود بـود.
در سـال 1987مصطفـی در یـک بررسـی مختصـر اظهـار داشـت کـه ایـن بیمـاری بیشـتر در شـتر هـای مزرعـه و در
آنهایـی کـه بصـورت بسـته در مجـاورت گاوهـا هسـتند مشـاهده مـی شـود امـا بـه نظـر مـی رسـد کـه ایـن بیمـاری در بیـن شـتر
هـای عشـایری نـادر مـی باشـد و ایـن نشـان مـی دهـد کـه تمـاس نزدیـک باعـث تسـهیل انتقـال بیـن حیوانـات اهلـی ( مخـزن
و ناقـل) مـی شـود ( .)Wernery and Kinne,2012:5در ایـن مطالعـه دامـداری بـه علـت عـدم وجـود حصـار احتمـال ارتبـاط
شـتر هـا بـا حیوانـات حیـات وحـش وجـود داشـت و ایـن مـی توانـد یـک فاکتـور خطـر بـرای ابتـا ایـن گلـه بـه بیمـاری باشـد.
منابع:
1. Elmossalami, E., M. Siam and M. E. Sergany (1971). “Studies on Tuberculous‐Like
Lesions in Slaughtered Camels. ” Zentralblatt für Veterinärmedizin Reihe B18(4):
253-261.
2. Lachnik (2002). “Parallel identification of the genus Mycobacterium and the M.
tuberculosis complex and M. avium, respectively, using the lightcycler PCR
system. ” Thesis,Tier¨arztliche Hochschule Hannover.
3. Littlewood, W. (1888). “Camel tuberculosis. ” Egyptian Official Gazette.
4. Nakajima, H. (1993). “Tuberculosis: a global emergency. WorldHealth46(4): 3-3.
5. Wernery, U. and J. Kinne (2012). “Tuberculosis in camelids: a review. ” Revue
scientifique et technique (International Office of Epizootics)31(3): 899-906.
62
راه اندازی تسـت تشـخیصی ایمونوهیستوشـیمی وجـود اشـتها ،علائـم عصبـي ،لگـد زدن هنـگام شـير دوشـي،
بــرای پایــش بیمــاری جنــون گاوی دراســتان کاهــش توليــد شــير ،تغييــرات رفتــاري ماننــد تشــويش،
حرکــت بــا سـرافتاده بـه پاييـن ،حـرکات زيـاد گوش هـا ،بي
خراسـان رضـوی
دکتـر زهـرا موسـوی ،دکتـرای عمومـی دامپزشـکی ،دکتـری ميلـي در عبـور از درهـا و از يـك سـطح بـه سـطح ديگـر و
ميـل بـه حملـه ميباشـد .از آنجـا کـه اسـتفاده از باف تهـاي تخصصـی پاتولـوژی دامپزشـکی ،اسـتادیار دانشـکده
مخاطــره آميــز دام مبتــا بــه جنــون گاوی م يتوانــد باعــث
انتقـال بیمـاری بـه انسـان شـود ،لـذا اهميـت فـوق العــادهاي دامپزشکی فردوسی مشهد
پست الکترونیکی [email protected] :
دکتـر مجتبـی عاشـوری،دکترای عمومـی دامپزشـکی ،دکتـری از نظــر بهداشـت عمـومي پيــدا نمـوده و همچنـين م یتواند از
تخصصــی پاتولــوژی ،کارشــناس واحــد دارو و درمــان اداره نظـر تجــارت دام و توليـدات دامـي محدودي تهایـي را بـرای
کشـورهای درگیـر ايجـاد نمایـد)(Zachary, 2012: 810 کلدامپزشـکی اسـتان خراسـان رضـوی
پست الکترونیکی .(Koo, 2001:25) [email protected] :در ايــن ارتبــاط لــزوم دســتیابی بــه
رو شهـای آزمایشـگاهی دقیـق و مـورد قبـول مجامـع جهانـی
مقدمه:
جنـون گاوي يـا آنسـفالوپاتي اسـفنجي شـکل گاوي بيمـاري کــه بتوانــد مــدارك و مســتندات ضــروري جهــت تعييــن
اعصـاب مرکـزي قابـل انتقـال گاو کشـنده و دژنراتيـو سيسـتم جايــگاه کشــور ارائــه نمایــد ،قابــل اهمیــت بــوده و در ایــن
بـوده ،از آنجـا کـه اسـتفاده از بافـت هـاي مخاطـره آميـز دام میــان روش تشــخیصی ایمونوهیستوشــیمی م یتوانــد بعنــوان
مبتـا بـه جنـون گاوی مـي توانـد باعـث انتقـال بیمـاری بـه یکـی از رو شهـای مـورد تاییـد مجامـع بیـن المللـی مـد نظـر
انسـان شـود ،لـذا اهميـت فـوق العــاده اي از نظــر بهداشــت قــرار گیــرد). (Porcario, 2011: 376
عمــومي پيــدا نمــوده و همچنــين می تواند از نظر تجــارت
دام و توليــدات دامــي محدوديــت هائــي را بــرای کشــورهای
درگیـر ايجـاد نمایـد .در ایـن طـرح از مجمـوع 100راس گاو
واجـد شـرایط ،نمونـه هـای لازم اخـذ شـده و سـپس رنـگ
آمیـزی ایمونوهیستوشـیمی ،در دو گـروه نمونـه هـای مغـز و
نمونـه هـای روده انجـام شـد .نتایـج بدسـت آمـده از مطالعـه
تعـداد 100نمونـه مغـز و روده مـورد مطالعـه قـرار گرفتـه در
ایـن طـرح ،نشـان داد کـه تمامـی نمونـه هـا از نظـر آلودگـی
منفـی مـی باشـند .لـزوم دسـتیابی بـهBSEبـه آنتـی ژن
روش هـای آزمایشـگاهی دقیـق و مـورد قبـول مجامـع جهانـی
کــه بتوانــد مــدارك و مســتندات ضــروري جهــت تعييــن
جايــگاه کشــور از لحــاظ آلودگــی بــه ایــن بیمــاری ارائــه شـکل شـماره ( .1تصویـر سـمت چـپ) نمونـه کنتـرل مثبـت
نمایـد ،قابـل اهمیـت بـوده و در ایـن میـان روش تشـخیصی BSEدر مغــز گاو .در تصویــر رســوب کرومــوژن دای آمینــو
ایمونوهیستوشــیمی مــی توانــد بعنــوان یکــی از روش هــای بنزیدیـن بـه رنـگ قهـوه ای رنـگ در سـلول هـای عصبـی
مـورد تاییـد مجامـع بیـن المللـی مـد نظـر قـرار گیـرد( .فلـش هـای نشـان داده شـده در تصویـر) مشـاهده مـی شـود.
جنـون گاوي يـا آنسـفالوپاتي اسـفنجي شـکل گاوي بيمـاري رنــگ آمیــزی ایمونوهیستوشــیمی( .تصویــر ســمت راســت)
کشــنده و دژنراتيــو سيســتم اعصــاب مرکــزي قابــل انتقــال نمونـه منفـی مغـز در گاو .در تصویـر رسـوب کرومـوژن قهـوه
گاو م يباشــد .ميانگيــن دوره کمــون ایــن بيمــاري ٤تــا ٥ای رنــگ در ســلول هــای عصبــی مشــاهده نشــد .رنــگ
سـال بـوده و معمـولا يـک هفتـه تـا چنـد مـاه پـس از بـروز آمیــزی ایمونوهیستوشــیمی .بزرگنمایــی ( × 400میلــه افقــی
نشــان ههای بالينــي بــا مــرگ گاو بیمــار همــراه مــی باشــد بـه طـول 50میکـرون).
( .(Sakudo, 2016: 901ايــــن بيمـــاري در دا مهــــاي مواد و روش کار:
بــالغ در هـــر دو جــنس نـــر و مــاده مــشاهدهشـــده و در ایـن طـرح از گاوهـای داراي نشـانههای مشـكوك عصبـي
حساسـيت تمامـي نژادهـا در برابـر ابتـاء بـه بيمـاري يکسـان درمانگاهــي و مقــاوم نســبت بــه درمــان ،زميــن گيــری،
اســت ) .(Gavier-Widén, 2005: 509مهمتـــرين ناهنجار يهــای حرکتــي ناشــي از شكســتگ يها ،کشــتار
نــشان ههای بيمــاري جنــون گـــاوي اختلالات حرکتي ،تغيير اضطـراری ،گاوهــاي تلــف شــده در حيـن حمـل و نقـل و
در رفتـار و ايجـاد حـالات غيرمعمـول ،حساسـيت زيـاد نسـبت گاوهــائي کــه در بازرسـي قبـل از کشـتار حذفـي اعلام شـده
بـه صـدا ،ملامسـه و نـور ناگهانـي ،کاهـش وزن علـي رغـم بودنـد ،نمونـه گیـری از ناحیـه obexمغـز و همچنیـن نمونـه
63
بــرداری از روده بــه طــول 5-10ســانتی متــر از بخــش مغـز و روده مشـاهده نشـد.
انتهــای روده کوچــک (انتهــای ایلئــوم) از مجمــوع 100در ایـن طـرح بـا هـدف راهانـدازی ایـن تسـت تشـخیصی
راس گاو واجــد شــرایط ،انجــام و بلافاصلــه نمون ههــای مهــم در کشــور ،کــه مــورد تاییــد مراجــع ذیصــاح بیــن
اخــذ شــده در فرمالیــن بافــر 10درصــد قــرار داده شــد .المللـی نظیـر OIEو FAOاسـت ،میباشـد .بـرای ایـن
سـپس مراحـل روتیـن تهیـه آمادهسـازی بافـت تـا تهیـه منظــور از آنتــی بــادی مونوکلونــال HM5011 Prion
قالبهـای پارافینـه و بـرش نمون ههـای بافتـی بـا اسـتفاده PrPSC, mAb 1.5D7شــرکت Hycultاســتفاده
از میکروتـوم بـه ضخامـت 5میکـرون انجـام شـد و سـپس شــد ،ایــن آنتــی بــادی ) )IgG2bمونوکلونــال و جهــت
بر شهـا بـر روی لا مهـای پلیال-لایزینـه قـرار داده شـد .شناســایی ایمیونــوژن BoPrP153-165در نمونههــای
جهــت انجــام مراحــل رنــگ آمیــزی ایمونوهیستوشــیمی ،انســان ،گاوســانان و مــوش قابــل اســتفاده م یباشــد .در
لا مهــای تهیــه شــده از نمونههــا در دو گــروه نمونههــای ایـن طـرح بـه منظـور بررسـی دقیـق ،از تعـداد 100نمونـه
مغـز و نمون ههـای روده دسـت هبندی شـده و سـپس مراحـل روده (انتهــای ایلئــوم) اســتفاده شــد تــا آلودگــی نواحــی
شفافسـازی تـا آبرسـانی انجـام شـد .پـس از آن بازیابـی Peyer’s Patchesدر عفونــت خوراکــی دام مــورد
آنتـی ژن بـا اسـتفاده از سـدیم سـیترات 10میلـی مـولار بررسـی قـرار گیـرد و همانطـور کـه نتایـج نشـان داده اسـت
و مایکروویــو بمــدت مــدت 20دقیقــه انجــام ،ســپس تمامـی نمونـه هـا منفـی بودنـد .مطابـق بـا تحقیـق مشـابه
اسـایدها بـه مـدت 20دقیقـه خنـک شـدند .پـس از چهـار ای کـه توسـط Bergstromو همـکاران در سـال 2006
بـار شستشـو در آب مقطـر و یـک بـار در PBSو Serumبـا آنتـی بـادی مونوکلونـال مذکـور صـورت گرفـت آنهـا
Blockingبــه مــدت 30دقیقــه انجــام شــد .پــس از نشـان دادنـد کـه در آلودگـی خوراکـی همسـترهای آلـوده
دو مرحلــه شستشــوی مجــدد ،اینکوباســیون نمون ههــا بــا شـده بـا اسـکراپی در مـدت بسـیار کوتاهـی پـس از آلودگی
آنت یبـادی اولیـه رقیـق شـده بـه نسـبت 1/200در دمـای نواحــی Peyer’s Patchesروده آلودگــی بــا پریــون را
یخچـال (چهـار درجـه سـانتیگراد) و بمـدت یـک شـبانه روز در روش ایمونوهیستوشــیمی بــه خوبــی نشــان م یدهنــد
انجـام گرفـت ( .)Bergstrom, 2006: 126( Hycult HM5011 Prion PrPSC,همچنیـن در ایـن تحقیق
.)mAb 1.5D7پـس از دو بـار شستشـو مرحلـه بـاک تعــداد 100نمونــه مغــز از گاوهــای مشــکوک کشتارشــده
Proxidaseبمــدت 10دقیقــه انجــا م شــد .ســپس در کشـتارگاه صنعتـی مشـهد ،اخـذ و بـا اسـتفاده از آنتـی
نمون ههــا بــا محلــول PBSدو بــار شستشــو دادهشــده بــادی مونوکلونــال مذکــور بــه روش ایمونوهیستوشــیمی
از آنتــی بــادی ثانویــه (( Abcam Ab97023 1mgمــورد بررســی قــرار گرفــت ،نتایــج ایــن بررســی نشــان
)Goat Anti-Mouse IgG H&L (HRPرقیــق داد ،تمامـی نمون ههـای فـوق از لحـاظ آلودگـی بـا پریـون
شــده بــه نســبت 1/200در دمــای اتــاق و بــه مــدت 30جنــون گاوی منفــی میباشــند Cordes .و همــکاران در
دقیقـه استفادهشـد .پـس از دو بـار شستشـوی نمونـه هـا از ســال 2008در یــک تحقیــق مشــابه بــر روی نمون ههــای
محلـول کار آمـاده شـده DABقهـوه ای رنـگ بـه مـدت مغــز گاو ،گوســفند و همســتر آنت یبــادی مونوکلونــال
3دقیقــه استفادهشــد .پــس از دو بــار شستشــوی مجــدد مذکــور را مــورد بررســی قراردادنــد و نتیجــه گرفتنــد کــه
نمون ههــا بــا رنــگ هماتوکســیلین مایــر رنگآمیــزی و اســتفاده از ایــن آنتــی بــادی بــا روش ایمونوهیستوشــیمی
سـپس مراحـل آبگیـری ،شـفاف سـازی و چسـباندن لامـل نتایــج بســیار مطلــوب و واکنــش قــوی در رنــگ آمیــزی
انجـام ،سـپس لا مهـا توسـط میکروسـکوپ نـوری مـورد بـه همراهداشـت ( .)Cordes, 2008:106در نتیجـه بـا
مطالعــه قــرار گرفتــه و نتایــج بــا کنتــرل مثبــت و منفــی توجـه بـه اهميـت بيمـاري جنـون گاوی و نقـش مهـم و
حياتـي آن در بهداشـت عمومي و تجارت جهــاني ،در حــال مقایسهشــد.
حاضــر تجــارت گوشــت و توليــدات دامــي از کشورهاي نتایج و بحث:
نتایــج بدســت آمــده از مطالعــه تعــداد 100نمونــه مغــز و نامـشخص توسط مراجــع بـين المللـي بـا محـدوديتهـاي
روده مـورد مطالعـه قـرار گرفتـه در ایـن طـرح ،نشـان داد جــدي مواجــه گرديـده اســت .ايـن مراجــع ،کشورها را از
کـه تمامـی نمون ههـا از نظـر آلودگـی بـه آنتـی ژن BSEنظــر انجــام اقدامــات مراقبتــي و مبــارزهاي ،طبقهبنــدي
منفــی میباشــند .بدلیــل اســتفاده از آنتــی بــادی ثانویــه نمــوده ،درصـــورت وجــود احتمــال آلودگــي ،بــا دشــواري
( )HRPو کرومــوژن DABدر نواحــی کــه آنتــی ژن هـاي زيـادي در زمينـه تجـارت روبـرو خواهنـد شـد .روش
BSEحضـور داشت هباشـد ،بایـد کرومـوژن در سـطح سـلول ایمونوهیستوشـیمی مـی توانـد عـاوه بـر ارائـه مـدارك و
رســوب نمــوده و بدلیــل اســتفاده از کرومــوژن قهــوه ای مسـتندات ضـروري و مـورد قبـول جوامـع جهانـی جهـت
رنـگ ،رسـوب در زیـر میکروسـکوپ نـوری بـه رنـگ قهـوه تعييـن جايـگاه کشـور از لحـاظ سـطح آلودگـی ،در زمینـه
ای دیــده شــود کــه ایــن امــر در هیچکــدام از نمون ههــای کنتــرل و ریشــه کنــی ایــن بیمــاری در کشــورهایی کــه
64
. نقــش بســزایی داشتهباشــد،احتمــالا بــا بیمــاری درگیــر م یباشــند
: منابع مورد استفاده
1. Sakudo A, Onodera T. (2016). Bovine Spongiform Encephalopathy.
P.901-912.
2. Gavier-Widén D, Stack MJ, Baron T, Balachandran A, Simmons M.
(2005) Diagnosis of Transmissible Spongiform Encephalopathies in Animals:
A Review. Journal of Veterinary Diagnostic Investigation. Vol.17, No.6, P.
509-27.
3. Zachary JF, McGavin MD. (2012). Pathologic Basis of Veterinary
Disease 5. Elsevier Health Sciences, 810-813.
4. Porcario C, Hall SM, Martucci F, Corona C, Iulini B, Perazzini AZ, et al.
(2011). Evaluation of two sets of immunohistochemical and Western blot
confirmatory methods in the detection of typical and atypical BSE cases.
BMC research notes. No.4, P.376.
5. Bergström AL, Jensen TK, Heegaard PM, Cordes H, Hansen VB, Laursen
H, Lind P. (2006). Short-term study of the uptake of PrPSc by the Peyer’s
patches in hamsters after oral exposure to scrapie. Journal of comparative
pathology. Vo.134, No.2, P.126-133.
6. Cordes H, Bergström AL, Ohm J, Laursen H, Heegaard PM. (2008).
Characterisation of new monoclonal antibodies reacting with prions from
both human and animal brain tissues. Journal of immunological methods.
Vol.337, No.2, P.106-120.
7. Koo HC, Park YH, Lee BC, Chae C, O’Rourke KI, Baszler TV. (2001).
Immunohistochemical detection of Prion protein (PrPSc) and epidemiological
study of BSE in Korea. Journal of veterinary science. Vol.2, No.1, P. 25-31.
65
بررســي هيســتوپاتولوژيكي اثــرات گيـري بـه عمـل آمـد و از نمونـه هـاي خونـي جمـع آوري
شـده بـراي انـدازه گيـري غلظـت سـرمی تستوسـترون بـه
روش راديوايمونواســي اســتفاده شــد .همچنيــن تغييــرات ويتاميــن Eبــر روي بافــت بيضــه
بافتـي بيضـه بيـن گـروه هـاي تجربـي و كنتـرل نيز بررسـي درموشــهاي صحرايــي تحــت درمــان بــا
شــد .نتايــج بــا اســتفاده از آزمــون ANOVAو دانكــن
داروي فلوكســتين
مـورد مقايسـه قـرار گرفـت.
مصــرف داروي فلوکســتین آســيب ســلول هــاي لايديــگ توحيد جلیلی نصرابادی
ميشـود و منجـر بـه كاهـش فعاليـت بيضـه وتوليـد هورمـون دکترای عمومی دامپزشکی،دانشگاه آزاد اسلامی واحدتبریز
تستوسـترون ميشـود امـا ويتاميـن Eميتوانـد سـبب ترميـم
ســلول هــاي لايديــگ شــود و از آســيبهاي ايجــاد شــده پست الکترونیکی ([email protected]
آرش خاكــي دکتــرای عمومــی دامپزشــکی ،عضــو هیــت
توســط داروي فلوکســتین مكياهــد. علمــی دانشــكده دامپزشــكي دانشــگاه آزاد اســامي
در روزبیســت و هشــتم از تحقیــق مرحلــه اول نمونــه
بــرداری از هرجهــار گــروه از رت هــای حاضــر بــه عمــل واحدتبريــز ،بخــش پاتولــوژي
آمد،کـه پـس از خونگيـري از ناحيـه چشـمي تمامـي موشـها رویــا اســام زاده خیــاوی دکتــری عمومــی پزشــکی ،
از هــر گــروه معــدوم شــدند .نمونــه هــا از بافــت بیضــه
جهــت مطالعــات میکروســکوپ نــوری بودنــد کــه نمونــه دانشــگاه آزاد اســامی واحــد اردبیــل
هــا را پــس از فیکــس کــردن در فرمالیــن 10درصــد بــه فــرزام هاتفــی دکتــرای عمومــی دامپزشکی،دانشــگاه آزاد
آزمایشـگاه پاتولـوژی ارجـاع گردیـد وپـس از رنـگ آميـزي
هماتوكســيلين –ائوزيــن بــا مكيروســكوپ نــوري مــورد اســامی واحــد تبریــز
مطالعــه قـرار گرفتند3(.و)5جهـت بررسـی میـزان تغییـرات سابقه و هدف
تستوسـترون خـون از نمونـه هـاي سـرمی اسـتفاده گردیـد
و بــه روش راديوايمنواســي ميــزان هورمــون تستوســترون داروي فلوکســتین يــك مهاركننــد ه اختصاصــي بازجــذب
سـروتونين اسـت .ايـن دارو در درمـان بيماريهـاي عصبـي
انــدازه گیــری شــد(.)6 مثـل اختـالات وسـواس ناخواسـته ،پراشـتهايي ،ناهنجـاری
ســپس نتايــج حاصلــه جهــت مطالعــات آمــاري بــا روش هـای عصبـي وافسـردگي ،بـا توجـه بـه اثـرات جانبـي آن
ANOVA ,و بــا توجــه بــه روش تعييــن حجــم در بـر محورهـاي آندوكرينـي بـدن دارای اثـرات بسـیار مهمـی
MiniTabباتوجــه بــه كتــاب طــرح وتحليــل آزمايشــها مـی باشـد .در ايـن تحقيـق اثـر داروي فلوکسـتین بـر محور
تاليــف مونــت گمري،انتشــارات دانشــگاه تهــران بررســی هيپوفيز-گنـاد و رونـد اسـپرماتوژنز و همچنیـن تاثیـر تجویـز
گردیــد .پــس از انجــام مــوارد فــوق توســط نــرم افــزار ویتامیـن Eبـه همـراه دارو مـورد بررسـي قـرار گرفته اسـت.
SPSSآناليــز آمــاري انجــام شــد. مواد و رو ش ها
تمامـي حيوانـات حاضـر در تحقيـق فـوق بـر طبـق قانـون
ايـن تحقيـق به صـورت تجربي بـر روي 40سـر موش(وزن
حمايـت از حيوانـات كشـته شـدند. 10 ±250گـرم) صحرايـي نـر بالـغ از نـژاد ويسـتاردر چهـار
نتايج گـروه انجـام گردیـد گـروه اول مـوش هـای گـروه كنتـرل
کـه سـالین نرمـال دریافـت کردنـد .گـروه دوم مـوش هایـی
کــه داروی فلوكســيتين بــه میــزان 10mg/kgیــک
بـار در روز دریافـت کردنـد .گـروه سـوم مـوش هایـی کـه
ويتاميــن Eبــه میــزان 100 mg/kgیــک بــار در روز
دریافـت کردنـد وگـروه چهـارم گـروه درمانـي موشـهایی کـه
مصــرف داروي فلوکســتین بــا مقــدار 10mg/kgســبب بـه صـورت توامـان از ويتاميـن Eتـازه بـه میـزان mg/
كاهــش معنــي دار در غلظــت ســرمي تستوســترون نســبت 100 kgو داروی فلوكسـيتين بـه میـزان 10mg/kgیـک
بــه گــروه كنتــرل گردیــد (. )P<0.05اختــاف معنــي بـار در روز دریافـت کردنـد .مـدت زمـان ایـن آزمایـش بـرای
دار در غلظــت ســرمي تستوســترون در گــروه دريافــت همـه گـروه هـا بـه منظـور بررسـی اثـرات بـر روی موشـها
كننـده ويتاميـن Eنسـبت بـه گـروه كنتـرل مشـاهده نشـد
(. )P>0.05در پروسـه اسـپرماتوژنز نيـز اختـاف معنـی بیسـت وهشـت روز تعییـن گردیـد .
داري بيــن گروههــاي تجربــي و كنتــرل مشــاهده نشــد. در تحقيــق از 40ســر مــوش رت نــر ویســتار 250±10 ،
نتايــج كامــل مربــوط بــه ميانگيــن انــدازه گیــری میــزان گرمـي اسـتفاده گردیـد كـه بـه صـورت تصادفـي بـه 4گـروه
تستوســترون در جــدول شــماره یــک آورده شــده اســت. تقســيم بنــدي شــده بودنــد .چراغهــا ازســاعت 7صبــح تــا
بالاتريـن ميانگيـن بدسـت آمـده مربـوط بـه گـروه کنتـرل 7عصرخامـوش شـدند .همـه تسـتهای رفتـاری بين1تـا 6و
مــیباشــد و كمتريــن ميانگيــن بدســت آمــده مربــوط بــه
گـروه دریافـت کننـده فلوکسـتین م يباشـد .نتايـج حاصلـه در طـول فـاز تاركيـی از سـكيل روشـنائی اجـرا میشـد.
از تمــام گــروه هــا در پايــان روز بیســت و هشــتم خــون
66
از مطالعـات بافتـي تفـاوت معنـ يداري را در تراكـم اسـپرم در لولههـاي منـي سـاز و تعـداد سـلولهاي اسـپرماتوگوني،
اسپرماتوسـيت اوليـه ،سـلولهاي سـرتولي ولايديـگ در گروههـاي تجربـي نسـبت بـه گـروه كنتـرل و شـاهد بعـد از
يــك دوره زمانــی بیســت و هشــت روزه نشــان مــي دهد(شــکلهای 1الــی )4
شکل :2مقاطعی از بافت بیضه موشهای صحرایی در گروه شکل :1مقاطعی از بافت بیضه موشهای صحرایی در گروه
دریافت کننده ی داروی فلوکستین بادوز . mg/kg10به از بین کنترل به منظم بودن توبول های بیضه توجه شود(.رنگ
رفتن سلولهای ژرمینال جنسی والتهاب بافت بینابینی و فیبروز آمیزی H&Eبزرگنمایی )×160
بافت بینابینی توجه شود( .رنگ آمیزی H&Eبزرگنمایی )×160
شکل :4مقاطعی از بافت بیضه موشهای صحرایی در گروه شکل :3مقاطعی از بافت بیضه موشهای صحرایی در
دریافت کننده ی ویتامین Eبادوز mg/kg100و داروی گروه دریافت کننده ی ویتامین Eبادوز.mg/kg100
به منظم بودن لوله های سمینیفر و تجمع اسپرم در
فلوکستین بادوز.mg/kg10به منظم بودن لوله های
سمینیفرنسبت به گروه دریافت کننده ی داروتوجه شود. داخل لوله های سمینیفر توجه شود( .رنگ آمیزی
H&Eبزرگنمایی )×160
(رنگ آمیزی H&Eبزرگنمایی )×160
67
نتيجه گيري :
آنچـه از نتايـج حاصـل از بررسـی لام هـای پاتولوژیـک بیضـه در درجـه اول مـورد انتظـار اسـت ،منظـم بـودن لولـه های
سـمینیفر و تجمـع اسـپرم در داخـل لولـه هـای سـمینیفر در گـروه دریافـت کننـده ویتامیـن Eو از بیـن رفتـن سـلولهای
ژرمینـال جنسـی و التهـاب بافـت بینابینـی وفیبـروز بافـت بینابینـی در گـروه دریافـت کننـده فلوکسـتین اسـت كـه در
بررسـي حاضـر نيـز مشـخص اسـت .در ايـن بررسـي آنچـه كـه قابـل توجـه اسـت ،ايـن نكتـه ميباشـد كـه دریافـت
ویتامیـن Eبـه همـراه داروی فلوکسـتین باعـث بهبـود در رونـد اسـپرماتوژنز و کاهـش از بیـن رفتـن سـلولهای ژرمینـال
جنسـی و التهـاب بافـت بینابینـی وفیبـروز بافـت بینابینـی بـه لحـاظ میکروسـکوپیک مـی باشد.مقايسـه نتايـج مربـوط
بـه ميانگيـن انـدازه گیـری میـزان تستوسـترون در گـروه دریافـت کننـده ویتامیـن Eبـه همـراه داروی فلوکسـتین
افزایـش معنـ یداری بـا گـروه دریافـت کننـده فلوکسـتین تنهـا ،نشـان میدهـد .همچنیـن میـزان کاهـش تستوسـترون
در گـروه دریافـت کننـده فلوکسـتین تنهـا ،نسـبت بـه گـروه کنتـرول نیـز معنـیدار اسـت .دریافـت ویتامیـن Eتنهـا،
نسـبت بـه گـروه کنتـرل معنـی دار نمـی باشـد مصـرف داروي فلوکسـتین باعـث آسـيب سـلول هـاي لايديـگ ميشـود
و منجـر بـه كاهـش فعاليـت بيضـه وتوليـد هورمـون تستوسـترون ميشـود امـا ويتاميـن ا Eميتوانـد سـبب ترميـم سـلول
هـاي لايديـگ شـود و از آسـيبهاي ايجـاد شـده توسـط داروي فلوکسـتین بكاهـد.
منابع مورد استفاده :
1-Gouvea TS, Morimoto HK, de Faria MJ, Moreira EG, Gerardin DC. Material
exposure to the antidepressant fluoxetine impairs sexual motivation in adult male
mice. Pharmacol Biochem Behav2008;90: 416-9.
2-Csoka AB, Bahrick A, Mehtonen OP. Persistent sexual dysfunction after
Med 2008; 5: 227- discontinuation of selective serotonin reuptake inhibitors. J sex
33.
3. Sahoo DK, Roy A, Chainy GB. Protective effects of vitamin E and curcumin on
l-thyroxine-induced rat testicular oxidative stress. Chem Biol Interact 2008; 176:
121-8.
4. Acharya UR, Mishra M, Patro J, Panda MK. Effect of vitamins C and E on
spermatogenesis in mice exposed to cadmium. Reprod Toxicol 2008; 25:84-8
5. Bataineh HN,Daradka T. Effects of long-term use of fluoxetine on fertility
parameters in adult male rats. Neuro Endocrinol Lett 2007; 28: 321-5.
6- Vessal M, Hemmati M, Vasei M.Antidiabetic effects of quercetin in streptozotocin-
induced diabetic rats. Comp Biochem Physiol C Toxicol Pharmacol 2003; 135C:
68
بررســی آنزیــم هــای CPKو ASTدر اســتفاده شــده و ..را دریافــت نماینــد .در نهایــت تعــداد 15
گاوهـای زمیـن گیـر مبتـا بـه بیمـاری تـب نمونــه خــون بــه آزمایشــگاه دامپزشــکی دکتــر میراعلمــی
رشـت ارسـال و دو آنزیـم CPKو ASTدر سـرم بـا روش
فتومتریــک کیــت تشــخیصی پــارس آزمــون مــورد انــدازه ســه روزه
گیـری قـرار گرفتنـد .سرنوشـت دام هـا پـس از درمـان رایـج مرتضی توکل نیا
دنبـال شـده و جـدول نتایـج بـر اسـاس اطلاعـات ماخـوذه دکترای عمومی دامپزشکی
کارشناس اداره تشخیص ودرمان
شـکل گرفـت . اداره کل دامپزشکی استان گیلان
نتایج :
جــدول پیوســت نمایانگــر بررســی آزمایشــگاهی ســرم پست الکترونیکی [email protected] : :
برخــی بیمــاران تــب ســه روزه در تابســتان 99مــی باشــد. مقدمه :
در گاو هـا مقادیـر نرمـال آنزیـم هـای کراتوفسـفوکیناز U/L
14 CPK = -280و آســپارات آمینوترانســفراز U/L بیمـاری تـب سـه روزه گاوی از اوایـل تیـر مـاه سـال 1399
در شــرق اســتان گیــان شــیوع یافــت و تــا اواخــر شــهریور
AST = 42-132مــی باشــد .نتایــج آزمایشــگاهی ایــن تقریبــا" تمامــی اســتان رادر بــر گرفــت .ایــن بیمــاری کــه
بررسـی نشـان مـی دهـد کـه در سـرم گاوهـای زمیـن گیـر درتابسـتان سـال 1392بـا همیـن الگـو در اسـتان گسـترش
مبتــا بــه تــب ســه روزه افزایــش قابــل توجهــی در میــزان پیـدا کـرده بـود دربیشـتر از هفتـاد درصـد روسـتاهای جلگه ای
هـردوی ایـن آنزیـم هـا ایجـاد شـده اسـت .امـا مقادیـر ایـن اسـتان مشـاهده شـد و درصـد بالایـی از دام هـای واحدهـای
آنزیـم هـا در نمونـه خـون هـای دو راس گاو زمیـن گیـر بـه اپیدمیولوژیــک را مبتــا نمــود .بیمــاری تــب ســه روزه
شـماره هـای 1و 3کـه از آنهـا دو نمونـه بـا فاصلـه زمانـی اگرچـه درصـد تلفـات پایینـی دارد و بیشـتر دام هـای صرفـا
چنــد روزه اخــذ شــد جالــب توجــه بودنــد .در دام شــماره 3 بـا علامـت تـب بـا تجویـز داروهـای ضـد التهـاب بهبـود
میـزان CPKو ASTدر دو نمونـه سـرم آن رونـد افزایشـی مــی یابنــد امــا یکــی از موضوعــات چالــش برانگیــز ایــن
داشـته ( CPK =643و ) AST = 178و ( CPK =920و بیمــاری ویروســی رخــداد زمیــن گیــری طولانــی در برخــی
.) AST = 480در حالیکـه در مـورد دام شـماره 1ایـن رونـد دام هــای مبتــا اســت کــه گاهــی پــس از برطــرف شــدن
کاهشـی بـوده و علیرغـم بـالا بـودن آنزیـم CPKدر نمونـه علایـم اولیـه بیمـاری نظیـر تـب و بـی اشـتهایی دام هـای
اول بــه مقــدار 883 U/Lمقــدار آن در نمونــه دوم بــه بیمـار تـوان برخاسـتن نداشـته و بـه ایـن علـت تلـف شـده
U/L 383تقلیــل یافــت .بــا ایــن حــال هــردو ایــن گاوهــا و یـا روانـه کشـتارگاه مـی شـوند .در ایـن مقالـه سـعی شـده
علیرغـم تهمیـدات درمانـی در اثـر زمیـن گیـری طولانـی تلـف بـا مطالعـه دو آنزیـم CPKکراتوفسـفوکیناز و ASTآسـپارات
شـدند .تلـف شـدن دام شـماره 3اگرچـه بـه علـت بـالا رفتـن آمینوترانسـفراز کـه میـزان آنهـا در سـرم متعاقـب بیماریهـای
میـزان آنزیـم هـا قابـل پیـش بینـی بـود امـا تلـف شـدن گاو عضلانـی افزایـش مـی یابـد وضعیـت تعـدادی از ایـن گاوهـا
شـماره (1تصویـر) کـه میـزان آنزیـم هـادر آن کاهـش پیـدا از نظـر شـدت درگیـری عضلانـی مـورد بررسـی قـرار گرفتـه
کـرد مـی توانـد نمایانگـر مشـکلات فیزیولوژیکـی دیگـری در و بــه علــل احتمالــی ارتبــاط ایــن آنزیــم هــا بــا ناتوانــی در
حیـوان بیمـار بـوده باشـد . برخاسـتن و یـا بهبـودی دام پرداختـه شـود .
بحث مواد و روش کار:
در بیمــاری تــب ســه روزه التهــاب جنرالیــزه بــدن همــراه تنهـا طـی دومـاه تیـر و مـرداد سـال 1399بیـش از 80کانون
بـا واسـکولیت ،ترومبـوز ،التهابـات سـروفیبرینی غشـاء هـای بیماری تب سـه روزه در اسـتان گیلان گزارش شد و چهار نمونه
ســینوویال و ســروزی و افزایــش نفــوذ پذیــری اندوتلیــال ارسـالی مـورد تاییـد سـازمان دامپزشـکی کشـور قـرار گرفتنـد.
مشــاهده مــی شــود و علایــم عضلانــی بیمــاری ممکــن در اواســط شــیوع بیمــاری و بــا توجــه بــه کمبــود داروهــای
اسـت در روز دوم بیمـاری بصـورت سـفتی شـدید عضـات ، ضدالتهابــی نظیــر فلونکســین و زمیــن گیــری بعضــی دام
حـرکات کلونیـک عضلانـی و ضعـف در یـک یـا بیشـتر انـدام هـا موضـوع ارتبـاط احتمالـی زمیـن گیـری دام هـا بـا عـدم
هـای حرکتـی آشـکار شـود .بعضـی حیوانـات در مراحـل حـاد تاثیـر مطلـوب برخـی داروهـای ضدالتهابـی مطـرح شـد و لـذا
بیمـاری نیـز ایسـتاده مـی ماننـد امـا بیشـتر حیوانـات روی ازطـرف کلینیـک مرجـع اداره کل دامپزشـکی اسـتان گیـان
زمیــن خوابیــده و علایــم شــبیه فلجــی پــس از زایمــان را و بـا همـکاری یکـی از شـرکت هـای اصلـی پخـش اسـتانی
نشــان مــی دهنــد .تعــداد اندکــی از ایــن دام هــا نیــز دچــار داروهـای ضـد التهـاب از برخـی دامپزشـکان بالینی درخواسـت
زمیــن گیــری طولانــی میشــوند .درکلیبنیــکال پاتولــوژی گردیـد کـه از دام هـای زمیـن گیـر مبتـا نمونـه خـون تهیـه
بیمـاری ،نوتروفیلـی ،لمفوپنـی ،بالارفتـن فیبرینـوژن وکاهـش شــده و اطلاعاتــی نظیــر روزهــای زمیــن گیــری ،داروهــای
69
کلسـیم خـون و افزایـش قابـل توجـه میـزان CPKمشـاهده نــر و علایــم ویــژه بیمــاری نظیــر تــب ،لنگــش و تــورم
مـی شـود .در نکروپسـی عـاوه بـر پلـی سـروزیت فضاهـای در برخــی انــدام هــا و بهبــودی اکثــر بیمــاران بــا داروهــای
بــدن نظیــر حفــرات ســینوویال ،اپــی کارد ،پلــور و احشــایی ضــد التهابــی رایــج ،کلینســین هــای مجــرب اســتان را بــا
کانــون هــای نکروتیــک در عضــات انــدام هــای حرکتــی مـوج جدیـدی از بیمـاری تـب سـه روزه مواجـه سـاخت کـه
و پشـت دام دیـده مـی شـود .کالبـد گشـایی حیواناتـی کـه در برخـی دام هـا منجـر بـه زمیـن گیـری گردیـد .ضمـن آنکه
زمیـن گیـری طولانـی دارنـد حاکـی از تغییـرات دژنراتیـو در تعـدادی از نمونـه هـای ارسـالی از نظـر بیمـاری تـب سـه
طنـاب نخاعـی بـه ماننـد فشـار فیزیکـی بـر آنهـا بـوده کـه روزه مـورد تاییـد سـازمان قـرار گرفتنـد .در بررسـی مـا میـزان
آنزیـم هـای CPKو ASTدر تمامـی مـوارد بیمـاری زمیـن علــت آن ناشــناخته اســت )1( .
آنزیــم هــای عضلانــی CPKکراتوفســفوکیناز و ASTگیـر نسـبت بـه مـوارد شـاهد و مقادیـر نرمـال افزایـش قابـل
آســپارات آمینوترانســفراز متعاقــب میوپاتــی هــا در خــون دام توجهـی نشـان دادنـد .میـزان افزایـش آنزیـم هـای CPKو
رهـا مـی شـوند .نیمـه عمـر CPKچهـار تـا شـش سـاعت ASTدر دام هـای مـورد مطالعـه طیـف گسـترده ای داشـته
اسـت و پـس از یـک میوپاتـی حـاد چنانچـه ضایعـه عضلانـی و مرتبـط بـه عواملـی نظیـر وزن دام ،روز نمونـه گیـری پـس
بیشــتری رخ ندهــد میــزان آن ممکــن اســت ظــرف ســه از زمیـن گیـری و میـزان درگیـری عضـات ،مراقبـت از دام و
تــا چهــار روز بــه مقــدار نرمــال برگــردد .میــزان ASTنیــز درمـان هـای حمایتـی بودنـد .بالابـودن میـزان ایـن آنریـم هـا
متعاقـب میوپاتـی افزایـش مـی یابـد امـا ایـن آنزیـم در سـایر در نمونـه گیـری هـای انفـرادی بیانگـر رونـد زمیـن گیـری
بافـت هـا نظیـر کبـد هـم وجـود دارد و بنابرایـن اندیکاسـیون بیمـاری نبـوده و تنهـا نشـانگر درگیـر عضـات اسـت ولـی در
قابــل اطمینانــی بــرای میوپاتــی هــای اولیــه محســوب دام هـای بـا نمونـه گیریهـای متوالـی نتایـج از ایـن نظـر قابل
نمــی شــود .بــه علــت آنکــه ASTنیمــه عمــر طولانــی اعتنـا هسـتند کـه مـی تواننـد نمایانگـر اسـتمرار یـا کاهـش
تــری نســبت بــه CPKدارد میــزان آن ممکــن اســت تــا درگیـری عضلانـی باشـد .بـا ایـن فـرض کـه در مـوارد زمیـن
چندیـن روز پـس از میوپاتـی حـاد بـالا باقـی بمانـد .زمانـی گیــری طولانــی چنانچــه ایــن آنزیــم هــا در نمونــه گیــری
کـه دژنـره شـدن عضـات ادامـه داشـته باشـد مونیتورینـگ هـا رونـد افزایشـی داشـته باشـند نشـانگر درگیـری و تحلیـل
روزانـه CPKو ASTبایسـتی انجـام شـود .افـت ناگهانـی بیشــتر عضــات بــوده و بالعکــس چنانچــه ایــن آنزیــم هــا
میـزان CPKویـک شـیب ملایـم ASTنشـان دهنـده آن رونـد کاهشـی داشـته و کمـاکان دام زمیـن گیـر باشـد مـی
اسـت کـه تحلیـل عضلانـی اسـتمرار نداشـته اسـت درحالیکـه تـوان زمیـن گیـری را بـه عوامـل دیگـری منجملـه درگیـری
بالارفتـن یکنواخـت CPKنشـاندهنده دژنـره شـدن فعـال نخاعـی هـم منتسـب دانسـت .بـا ایـن توضیـح کـه درصـورت
ســفتی و اسپاســم عضــات در برخــی گاوهــای زمیــن گیــر و ادامـه دار سـلول هـای عضلانـی اسـت)1( .
در یـک مطالعـه کـه درسـال 1390بـرای تعییـن میـزان آنزیم میتـوان بـه درگیـری نـرون هـای حرکتـی فوقانـی نخاعـی
هـای CPKو ASTدر دوگـروه گاوهـای هولشـتاین سـالم مشـکوک شـد .زیـرا در صـورت درگیـری نـرون هـای فوقانـی
و مبتــا بــه تــب ســه روزه توســط دکتــر محمــد مشــایخی اثـر مهـاری آنهـا بـر انقباضـات عضلانـی از بیـن رفتـه و باعث
و همــکاران در دانشــگاه تبریــز انجــام شــد افزایــش میــزان اسپاسـم عضلـه مـی شـود .تاثیـر مطلـوب داروی متوکاربامـول
آنزیـم CPKدر گـروه مبتلایـان نسـبت بـه گـروه سـالم ( کــه در برخــی مــوارد اســتفاده شــده و باعــث شــلی و رفــع
179در مقابـل ) U/L 98و همچنیـن آنزیـم 89 ( ASTدر اسپاسـم عضـات مـی شـود در همیـن ارتبـاط قابـل تفسـیر
مقابـل ) U/L 77ملاحظـه گردیـد ( .)2بـا ایـن حـال میـزان بـوده و مـی توانـد تاحـدی نشـانگر درگیـری اعصـاب نخاعـی
افزایــش آنزیــم هــا نســبت بــه مقادیــر مطالعــه مــا بســیار باشـد .زیـرا ایـن دارو بـه طـور عمـده بـر روی سیسـتم عصبی
کمتـر بـوده بـه ایـن دلیـل کـه در مطالعـه فـوق الذکـر گاوهـا مرکــزی اثــر کــرده و بــه طــور مســتقیم بــر روی عضــات
زمیـن گیـر نشـده و احتمـالا" مقادیـر افزایـش یافتـه مربـوط اسـکلتی اثـر نمـی کنـد و اثـر شـل کنندگـی ایـن دارو ممکـن
بـه آسـیب هـای اولیـه ناشـی از ویـروس و نـه آسـیب هـای اسـت ناشـی از تضعیـف CNSباشـد.
ثانویـه فیزیکـی ناشـی از زمیـن گیـری طولانـی بـوده اسـت .بـا توجـه بـه اینکـه تمهیـدات درمانـی نظیـر بلنـد کـردن دام
اگرچــه هــر نــوع میوپاتــی مــی توانــد منجــر بــه افزایــش هـا بـا اسـتفاده از قرقـره وفیزیوتراپـی ...از ضایعـات بیشـتر
میــزان ســرمی آنزیــم هــای CPKو ASTشــود امــا در عصبـی و عضلانـی جلوگیـری مـی کنـد و ایـن نـوع دخالـت
تابسـتان سـال 1399شـیوع گسـترده بیمـاری منجـر بـه تـب درمانــی بســته بــه امکانــات دامــداران متفــاوت مــی باشــد
چنـد روزه در گاوان ،ظهـور بیمـاری در مـاه هـای گـرم سـال ، ،مراقبــت و دخالــت فیزیکــی در زمــان زمیــن گیــری ایــن
وجـود پشـه هـای ناقـل و مـکان هـای آبگیـر مطلـوب رشـد بیمــاری وخصوصــا" در فلجــی پــس از زایمــان دام هــای
آنهـا در اسـتان ،درگیـری تمامـی دام هـا منجملـه دام هـای ســنگین همزمــان بــا نمونــه بــرداری هــای روزانــه حائــز
70
اهمیـت اسـت .پیگیـری گاوهـای زمیـن گیـری کـه بـه کشـتارگاه اعـزام مـی شـوند مـی توانـد بـرای بررسـی ضایعـات
عضلانـی یـا نخاعـی همزمـان بـا تعییـن آنزیـم هـای CPKو ASTسـودمند باشـد .در شـیوع اخیـر بیمـاری برخـی
کلینیسـین هـا بخاطـر تاثیـر سـریع فلونکسـین ،از ایـن دارو نسـبت بـه سـایر داروهـای ضـد التهـاب نظیـر فنیـل بوتـازن
و ملوکسـی وت رضایـت و اقبـال بیشـتری نشـان دادنـد .بـا ایـن حـال موضـوع اثربخشـی بهتـر برخـی داروهـا نسـبت بـه
داروهـای دیگـر کـه انگیـزه اولیـه ایـن مطالعـه بـود ،بـه علـت تعـداد کـم نمونـه هـا ،تزریقـات توامـان و نامشـخص بـودن
مقـدار تزریقـات روزانـه داروهـا و نقطـه نظـرات پراکنـده و بسـیاری از پارامترهـای دیگـر قابـل بررسـی بیشـتر نبـود .
خلاصه :
عامـل زمیـن گیـری برخـی گاوهـای مبتـا بـه تـب سـه روزه آسـیب هـای اولیـه ناشـی از اثـرات نکروتیـک ویـروس
بیمـاری برسـلول هـای عضلانـی و اعصـاب نخاعـی اسـت کـه درصـورت طولانـی تـر شـدن زمیـن گیـری عواملـی نظیـر
وزن دام ،سـنگینی احشـائی ،عـدم مراقبـت فیزیکـی بـر روی دام و تجویـز نامناسـب داروهـا آن را تشـدید کـرده و در پـاره
ای مـوارد منجـر بـه تلـف شـدن یـا حـذف دام مـی شـود .میـزان آنزیـم هـای CPKو ASTدر اینگونـه مـوارد بشـدت
افزایـش مـی بابـد بـا ایـن حـال بـرای آگاهـی از پیشـرفت تحلیـل عضلانـی در بیمـاری تـب سـه روزه گاوی و ارتبـاط آن بـا
زمیـن گیـری طولانـی نیازمنـد افزایـش تعـداد نمونـه هـای تحـت بررسـی ،مونیتورینـگ روزانـه و مسـتمر ایـن آنزیـم هـا و
همچنیـن معاینـه دقیـق سـایر ارگانهـا نظیـر قلـب و ریـه مـی باشـد .داشـتن اطلاعـات دقیـق از وضعیـت بیمـاری ،اسـتفاده
از پارامتـر هـای آزمایشـگاهی و نمونـه گیـری هـای بیشـتر و روزانـه منجـر بـه تحلیـل درسـت رونـد بیمـاری شـده ،پیـش
بینـی بیمـاری و تدویـن پروتـکل درمـان را میسـر مـی سـازد .ایـن مهـم تنهـا بـا مشـارکت جـدی کلینیسـین هـای فعـال در
بخـش غیـر دولتـی ممکـن خواهـد بـود .
منابع مورد استفاده :
1- Peter D Constable (2017) “Veterinary Medicine”، 11 Edition ، page 1373 -1376
2083-2081،
2- Mashayekhi et al (2011) ; Study on serumic level of AST and CPK in Healthy cows
affected to Bovine Ephemeral Fever , Advances in Enviromental Biology , 1484-
1486
71
72
73
عملیات واکسیناسیون -اداره کل دامپزشکی استان سیستان و بلوچستان
معاینه و درمان دام -اداره کل دامپزشکی استان سیستان و بلوچستان
74
کار در آزمایشگاه -اداره کل دامپزشکی استان سیستان و بلوچستان
معاینه و درمان دام -اداره کل دامپزشکی استان سیستان و بلوچستان
75
76
آسیب های ارتوپدی مفصل زانو
دکتر امین بیغم صادق استاد تمام بخش جراحی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران
دکتر بهنام بختیاری مقدم دکتری عمومی دامپزشکی دانشگاه تهران
دکتر نوید فرهادی دکتری عمومی دامپزشکی دانشگاه تهران
دکتر محمد شادخواست دانشیار بخش بافت شناسی دانشگاه تهران
کل صفحات 222صفحه
اطلس آناتومی رادیوگرافی و متغیر های آناتومی طبیعی در سگ و گربه
تالیف دونالد ترال و ایان دی .رابرتسون
ترجمه :دکتر محمد رضا اوجاقلو
کل صفحات 292صفحه
77
انگل های حیوانات آزمایشگاهی
تالیف ام آ تیلور
ای ال کوپ
ای ال وال
ترجمه صدف سبزواری
دامپزشک متخصص انگل شناسی دامپزشکی
کل صفحات 192صفحه
بیماری های عفونی رایح طیور در ایران و راهکارهای مبارزه با آنها
مولفین دکتر محمد حسن بزرگمهری فرد
دکتر محمد هادی کیانی
دکتر الیاس عباس زاده
کل صفحات 160صفحه
78
Thermal-Equipped Drones Detect Disease in Cows
This thermal image shows the cattle below in the feedlot in Bushland, Texas, just west of Amarillo
At a research feedlot just west of the Texas Panhandle city of Amarillo, researchers are in the early
stages of exploring how heat signatures from cattle might correlate with other data to speed detection
of stress or disease. The idea stemmed from thermography used in veterinary practices diagnosing
meness in horses.
Ultimately, Texas A&M researchers hope to develop test methods to identify feverish animals before
they show symptoms of illness or infect other animals. More precise targeting of antibiotics would
reduce overuse of drugs, which leads to the rise of drug-resistant strains in livestock as well as
humans as the microorganisms adapt.
Brent Auvermann heads the AgriLife center in Amarillo and is one of seven FAA-certificated remote
pilots at the facility. Yes, seven. Auvermann takes drone research potential seriously, though as one
might expect of a scientist, he knows they are but one tool to support and verify others. “Drones are
not going to be the be-all and end-all of our research program, but I certainly didn’t want to leave any
opportunities on the table,” he said.
Auvermann and his staff were trained by an Amarillo flight school two years ago, and recently renewed
their certifications. “Now that Part 107 rules are in place, that really threw the field wide open. We didn’t
have to hire specialized pilots to do it for us. We could get trained ourselves,” he said. Auvermann
recently completed additional training to prepare for applying to the FAA for a daylight operations
waiver. Thermal imaging can be more complicated during the day when a black, brown, or pale cow
might reflect different amounts of heat. Nighttime becomes more of an equalizer.
Thermography has long been a tool of veterinary medicine, but aerial thermography is an entirely
different proposition.
“It’s one thing to have a horse isolated on the ground under control, perhaps even sedated in a large
animal veterinary clinic and do some very close-up thermography,” Auvermann said. “It’s another
thing entirely to try to do it from the air, from a mobile platform on mobile animals, without them
knowing it’s going on.”
A DJI Matrice drone equipped with a thermal imaging camera is prepped for takeoff at a research
feedlot in Texas
The Amarillo location is one of 13 statewide in the Texas A&M University AgriLife fold. Drones are
used at other locations, and dozens of certificated pilots are on staff. The College Station agency
headquarters and the Corpus Christi center lead the way in drone use within the university system.
In Corpus Christi, crops including cotton and sorghum are monitored by drones for signs of stress,
including disease. The imaging from drones can help measure the size of the bolls on cotton, and
through multi-angle imaging, the number of berries on a sorghum head. Drones already have a proven
track record in “precision agriculture”—a term for technology-assisted farming that includes using
drones to analyze soil conditions to guide irrigation and fertilizing efforts in addition to monitoring
yield and stress.
Auvermann expects that drone imaging, paired with artificial intelligence and more traditional
observations, will evolve quickly, given how frequently the technology has advanced. Prior to
enlisting drones for animal study, Auvermann said wheat breeding has been the primary focus of the
unmanned aeronautical efforts in Amarillo, capturing images to monitor how different varieties of
wheat react to stress.
Photos: Texas A&M University
کاربرد پهباد در دامپزشکی
و تشخیص بیماری ها
79
80
گفتگــوی صمیمانــه بــا دکتــر تقــی پیــش از هرچیــز از دکتــر زهرایــی صالحــی در خصــوص
دوران تحصیلـش از نقطـه آغـاز تـا پیـش از ورود به دانشـگاه
پرسـیدیم کـه وی م یگویـد :در سـال 1349وارد کلاس اول دانشــکده اســتاد صالحــی زهرایــی
ابتدایـی در روسـتای خونـان بوییـن زهـرا شـدم و دوره پنـج دامپزشــکی دانشــگاه تهــران
ســاله ابتدایــی و ســال اول و دوم راهنمایــی را در دبســتان
پژوهشـگر برتـر دامپزشـکی جهـان در گفتگـو بـا دولتــی «عــارف قزوینــی» در ایــن روســتا و ســال ســوم
راهنمایــی ( 1357و همزمــان بــا وقــوع انقــاب اســامی سـام و سـامتی:
دامپزشـکان ایـران از نظـر علمـی چیزیکمتـر ) و ســه ســال دبیرســتان را در بوییــن زهــرا تمــام کــردم
از دامپزشــکان کشــورهای پیشــرفته ندارنــد کـه معلمـان دوسـت داشـتنی و خوبـی داشـتم کـه هنـوز در
وقتــی اســامی ۲۲۸پژوهشــگر ایرانــی کــه در جمــع یــک ذهنـم هسـتند.
درصـد پژوهشـگران برتـر جهـان قـرار گرفتنـد ،منتشـر شـد؛ دکتـر صالحـی بـه قـدری نقـش معلمانـش در آن مقطـع را
دو نــام از نخبــگان دامپزشــکی ایــران در بیــن آن اســامی مهـم م یدانـد کـه بـا ذکـر جزییـات بـه آن اشـاره م یکنـد
چشــم نــوازی م یکــرد« .دکتــر تقــی زهرایــی صالحــی» و میگویـد « :در دوران تحصیـل در مقطـع راهنمایـی خانـم
میکروبیولوژیســت و اســتاد تمــام گــروه میکرو بشناســی معلمـی داشـتیم بـه نـام سـرکار خانـم نرگـس بابایـی کـه
دانشــکده دامپزشــکی دانشــگاه تهــران و «دکتــر ســعید احتمــالا از اقــوام شــهید مرحــوم خلبــان بابایــی بودنــد
بکایــی» اپیدمیولوژیســت و اســتاد تمــام گــروه بهداشــت و .ایشــان معلمــی بــود کــه بــا جــان و دل بــه شــاگردان
کنتـرل مـواد غذایـی دانشـکده دامپزشـکی دانشـگاه تهـران کلاس عشـق مـی ورزیـد تـا جایـی کـه عـاوه بـر درس در
کــه در حــوزه موضوعــی علــوم دامپزشــکی در جمــع یــک بحبوحـه برگـزاری مسـابقات جـام جهانـی 1978آرژانتین که
درصـد پژوهشـگر برتـر دنیـا قـرار گرفتنـد و پرچـم ایـران ایـران هـم در آن حضـور داشـت ،مجـات ورزشـی هفتگـی
را در حـوزه علمـی آن هـم دامپزشـکی بـالا نگـه داشـتند .آن زمـان را بـرای مـا م یخریـد و بـه مدرسـه مـی آورد تـا
در ایــن میــان از آنجــا کــه فصلنامــه «ســام و ســامتی» حـس خوانـدن را در مـا بیـدار کنـد و همچنیـن در جریـان
میکوشـد در هـر شـماره بـه سـراغ چهرههـای دامپزشـکی رویدادهـای ایـن مسـابقات قـرار بگیریـم».
بــرود و تجربیــات و دســتاوردهای آن هــا را بــه بحــث و امــا در دوران دبیرســتان چــه گذشــت؟ صالحــی چنیــن
بررســی گــذارد؛ در ایــن شــماره پــای صحب تهــای دکتــر توضیــح م یدهــد « :بــه خاطــر دارم معلــم توانمنــدی در
«تقــی زهرایــی صالحــی» متولــد نخســتین روز آبــان منطقـه بوییـن زهـرا بـه نـام جنـاب آقـای غلامعلـی صفیعـی
1343خورشــیدی در روســتای «خونــان» بخــش بوییــن داشـتیم کـه علاقـه خاصـی بـه ریاضیـات و هندسـه داشـت .
زهـرای قزویـن نشسـتیم .دانشـمندی کـه بـا حـس و حـال وقتـی نمـره ریاضـی مـن را دیـد گفـت کاشـکی مـا در تنهـا
صمیمانـهاش غـم روزهـای پیـش از مصاحبـه را کـه در آن دبیرسـتان بوییـن زهـرا رشـته ریاضـی داشـتیم و شـما بـه
اخبــار تلــخ درگذشــت هموطنانمــان در اثــر شــیوع دوبــاره جـای رشـته علـوم تجربـی رشـته ریاضـی را انتخـاب مـی
ویـروس کرونـا آن هـم از نـوع سـویه «دلتـا» را تـا حـدودی کردیـد .فاصلـه بوییـن زهـرا تـا روسـتای خونـان کـم و در
بـرای سـاعتی تلطیـف کـرد .دانشـمندی کـه کشـاورز زاده حـدود دو کیلومتـر اسـت کـه بـا دوچرخـه و گاهـا بـا موتـور
اســت و بــه اتفــاق همســر آمــوزگارش ،دو فرزنــد دارد .سـیکلت آن را طـی میکردیـم .
دختـرش کـه کارشناسـی ارشـد MBAخوانـده و پسـرش او در دومیـن کنکـور بعـد از انقـاب کـه در سـال 62برگـزار
کـه در سـال دهـم دبیرسـتان اسـت .متـن ایـن گفتگـو را که شـد و بـه صـورت دو مرحلـه تسـتی و تشـریحی بـود شـرکت
در دفتـر کار وی در دانشـکده دامپزشـکی تهـران انجـام شـده کـرد و در دانشـگاه ملـی آن زمـان و دانشـگاه شـهید بهشـتی
امــروز در محــل دانشــکده فیزیــک در آزمــون سراســری اســت م یخوانیــد:
تشـریحی شـرکت کـرد .دانشـگاهی کـه هنـگام ورودش بـه
علیرضا صفاخو
آن بـرای نخسـتین بـار ،بسـیار تحـت تاثیـر عکـس «آلبـرت
روی تختـه سـبز انیشـتین» همـراه بـا فرمـول خبرنگار فصلنامه سلام و سلامتی
رنـگ محـل آزمـون تشـریحی قـرار گرفـت .در نهایـت پـس
از انتخـاب رشـته کـه در آن مقطـع بـدون مشـخص بـودن
رتبـه دانشـگاه هـم بـود نامـش را کـه در آن زمـان بصـورت
ضمیمــه روزنامــه و بــر اســاس الفبــا معرفــی و منتشــر
میشــد مشــاهده کــرد.
81
پــس از پذیرفتــه شــدن در دانشــگاه ،تحصیــل در رشــته روال پیــدا نمیکنــم و شــاید در بیــن مطالــب خواندنــی آن
دامپزشــکی را از بهمــن 1362شــروع کــرد تــا در نهایــت زمـان هنـوز بـه خاطـر دارم کـه چقـدر مجـذوب نثـر ارزنـده
نیـز در تاریـخ 28شـهریور 1368در ششـمین سـال دانشـگاه زندهیــاد «اســتاد ابراهیــم باســتانی پاریــزی» در روزنامــه
دانشآموختــه شــد و متعاقــب آن در دوره تخصصــی اطلاعـات میشـدم .یـا مجلـه «اطلاعـات علمـی» کـه هـر
دامپزشــکی کــه انتخابــش میکروبیولــوژی بــود قبــول و از هفتــه م یگرفتــم و آن را م یخوانــدم .شــاید هــم ایــن نــوع
مهـر مـاه 1368تحصیـل در ایـن رشـته تخصصـی را شـروع نـگاه بـود کـه باعـث شـده اسـت کـه نثـر و نوشـتارهای مـن
و هـم دوره ای هـای مـن خـوب باشـد . نمــود .
او میگویـد« :بعـد از دو مـاه بـرای اعـزام بـه خـارج قبـول وی در مــورد تعــداد مقــالات علمــی کــه نگاشــته اســت
شـدم امـا ادامـه حضـور در داخـل کشـور را انتخـاب کـردم میگویـد :حـدود 300مقالـه و دو کتـاب کـه بـه خاطـر آنهـا
و در مـورخ 28شـهریور 1373یعنـی پنـج سـال بعـد از اخـذ بارهـا مـورد تقدیـر نیـز قـرار گرفتـم.
دکتـرای عمومـی ،دکتـرای تخصصـی میکروبیولـوژی را اخـذ او چــه مســئولیتهای اجرایــی را چــه در دانشــگاه یــا
کــردم و چنــد مــاه بعــد از مراحــل اداری اســتادیار گــروه غیردانشـگاه پذیرفتـه اسـت؟ ایـن پرسـش مـا را دکتـر زهرایی
صالحـی چنیـن پاسـخ م یدهـد« :در مـورد سـم تهای اداری ش ـدم».
زهرایــی صالحــی در عیــن حــال میافزایــد« :در ســال مدتــی معــاون آموزشــی و تحصیــات تکمیلــی دانشــکده
2002میــادی و چنــد روز بعــد از 11ســپتامبرعازم فرصــت دامپزشـکی بـودم ،امـا در کل علاقـه ای بـه مسـئولیت هـای
مطالعاتــی در خــارج از کشــور بــه مــدت 9مــاه شــدم و در اجرایــی چــه در دانشــکده و چــه در ســازمان دامپزشــکی
دانشـکده دامپزشـکی دانشـگاه لنـدن در خدمـت دکتـر بریجر نداشــتم و خوشــبختانه همــکاران در ســازمانها از جملــه
،دکتــر لیــا العطــار و دکتــر اکبــر مهــدی زاده دســتجردی سـازمان دامپزشـکی کشـور ،تخصـص علمـی لازم را دارنـد».
کــه از هــم دوره ای هــای دوران دانشــجویی مــن بــود بــا امـا از او پرسـیدم اگـر قـرار باشـد مهمتریـن نقایـص نظـام
روش هـای ملکولـی از جملـه PCRآشـنا شـدم .در سـال آموزشــی مــا در حــوزه دامپزشــکی را نــام ببــرد ،بــه چــه
1380بـه مرتبـه دانشـیاری و بعـد از آن در سـال 1385بـه مــوردی اشــاره م یکنــد؟ او میگویــد« :بــه نظــر مــن
رتبـه اسـتاد ارتقـا یافتـم و در ادامـه هـم مفتخـر بـه کسـب دامپزشــکی و پزشــکی رشــتههای وابســته هــم هســتند
عنــوان پژوهشــگر نمونــه شــدم و در فهرســت پژوهشــگران و بایــد در تعامــل نزدیــک و سیســتماتیک بــا هــم باشــند؛
برتـر ایرانـی در جهـان قـرار گرفتـم .دسـتاوردهایی کـه همـه چــرا کــه پزشــکان در مــوارد متعــدد ناگزیــر بــه اســتفاده از
آنهـا را مدیـون اسـاتید بزرگـوار دانشـکده دامپزشـکی دانشـگاه دانـش و مهـارت دامپزشـکان نیـز هسـتند .البتـه نـه اینکـه
تهـران بویـژه اسـاتید گرامـی و ارجمنـد جنـاب آقـای دکتـر امـروز همـکاری نباشـد ،کمـا اینکـه بـه طـور نمونـه مـن بـا
تــاج بخــش ،جنــاب آقــای دکتــر کیوانفــر ،معلمــان عزیــز گـروه میکروبیولـوژی پزشـکی دانشـگاه تهـران ارتبـاط دارم،
دوره ابتدایــی ( ســرکار خانــم ناهیــد عقدایــی ) ،راهنمایــی امـا ایـن رابطـه سیسـتماتیک نیسـت .بـا سـازمان دامپزشـکی
(ســرکار خانــم بابایــی ) ،دبیرســتان (جنــاب آقــای صفیعــی کشـور هـم ارتبـاط مناسـبی برقـرار اسـت و هـر زمـان کـه
و جنـاب آقـای جهانخانـی ) و دعـای خیـر پـدر و مـادر مـی از اینجانـب خواسـته شـده از ارائـه هـر نـوع کمکـی مضایقـه
نکــرده ام بــه عنــوان نمونــه در زمــان مدیریــت جنــاب دانم».
در اینجــا از او م یپرســم :اســتاد تفــاوت دانشــجویان نســل آقـای دکتـر خلـج مدیـر وقـت دفتـر بهداشـت و مبـارزه بـا
امـروز بـا نسـل شـما در کجاسـت؟ چـه تمایـزی ملموسـی بیمـاری هـای دامـی در خصـوص واکسـن بروسـلوز تعامـل
را م یتـوان برداشـت کـرد؟ او اظهـار م یکنـد« :دانشـجویان و همــکاری بــود .در زمینــه پایاننامههــا هــم تــاش بــر
زمـان مـا عـاوه بـر مسـایل و موضوعـات درسـی بـه اخبـار ایــن بــوده و هســت تــا در راســتای بالاتــر بــردن کیفیــت
سیاســی و اجتماعــی خیلــی توجــه داشــتند و کمتــر بــه واکســ نهای مــورد نیــاز ســازمان دامپزشــکی کشــورتحقیق
مســایل اقتصــادی توجــه مــی کردنــد .خــود مــن شــیفته شـود .بـه عنـوان نمونـه در مـورد افزایـش مانـدگاری واکسـن
مطالعـه و بخصـوص خوانـدن روزنامـه هـای تحلیلـی بـودم و بروسـلوز دامـی کـه موضـوع مهمـی در سـازمان دامپزشـکی
هــر بــرگ روزنامــه را جایــی پیــدا میکــردم م یخوانــدم تــا اسـت تحقیـق کاربـردی خوبـی بوسـیله دانشـجوی تخصصـی
جایـی کـه حتـی روزهایـی بـود کـه روزانـه چهـار روزنامـه بـا باکتـری شناسـی در بخـش بروسـلوز موسسـه واکسـن و سـرم
عناویـن متفـاوت را مطالعـه مـی کـردم و مطالـب غیرمشـابه ســازی رازی صــورت گرفتــه اســت کــه انشــالله بــزودی از
و متنـوع آنهـا را م یخوانـدم .اگرچـه امـروز بـه دلیـل تغییـر پایـان نامـه خـود دفـاع خواهـد کـرد .
محتـوای روزنام ههـا و سـرعت اطلا عرسـانی توسـط فضـای امــا وقتــی بــه برخــی نقدهــا اشــاره میکنیــم و خواســتار
مجــازی ،فرصــت قبــل را بــرای مطالعــه روزنامــه بــا آن شــنیدن ارزیابــی دکتــر زهرایــی صالحــی در مــورد جایــگاه
82
علمــی دامپزشــکان ایــران در مقایســه بــا دامپزشــکان دنیــا مــی شــویم ،او چنیــن پاســخ مــا را م یدهــد « :از نظــر بــار علمــی ،دانــش
دامپزشــکان ایرانــی قابــل مقایســه بــا دامپزشــکان کشــورهای پیشــرفته بــوده و فقــط مســاله نبــودن تبــادل اطلاعــات و هماهنگــی بیــن
دامپزشــکان هســت کــه ایــن مشــکل هــم بــه مســائل مختلــف در تمــام جوانــب زندگــی شــخصی و حرفــه ای مــا بــر م یگــردد.
در نهایـت دکتـر زهرایـی مـی گویـد « :یقیـن بدانیـد مراکـز علمـی در کمـک بـه سـازمان دامپزشـکی مضایقـه نم یکننـد و دنبـال جـواب
علمـی بـرای هـر مسـاله و مشـکل و کمـک بـه سـازمان دامپزشـکی کشورهسـتند ».
83
84
85
86
بازدیـد معـاون اول رییـس جمهـوری بـه اتفـاق دکتــر عیســی کلانتــری معــاون رئی سجمهــوری و
رئیــس ســازمان دامپزشــکی از یــک مجتمــع رئیــس ســازمان حفاظــت از محیــط زیســت بــا ارســال
نامــ های رســمی خطــاب بــه دکتــر عل یصفــر ماکنعلــی
بـزرگ دامـی
معــاون اول رییــس جمهــوری بــه اتفــاق وزیــر رئیـس سـازمان دامپزشـکی کشـور ،بـا اسـتناد بـه آنچـه
جهادکشــاورزی و رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور از «همکاریهــای صمیمانــه و مســاعد تهای بیشــائبه
مجتمـع شـیر و گوشـت احسـان واقـع در بخـش کهریـزک مسـئولان دفاتـر تخصصـی سـتادی ،ادارات کل اسـتانی و
تمـام دامپزشـکان محتـرم خـدوم زیـر مجموعـه سـازمان شهرســتان ری بازدیــد کــرد.
دکتــر اســحاق جهانگیــری عصــر س هشــنبه 3فروردیــن دامپزشـکی کشـور بـا معاون تهـا و دفاتـر تخصصی سـتادی
1400بــا همراهــی دکتــر کاظــم خــاوازی وزیــر جهــاد ایـن سـازمان و ادارات کل حفاظـت محیـط زیسـت اسـتان
کشــاورزی ،دکتــر عل یصفــر ماکنعلــی رئیــس ســازمان هـا در زمینـه شناسـایی ،پیشـگیری و کنتـرل بیماریهـای
دامپزشــکی کشــور و اســتاندار تهــران از بخ شهــای شـایع در حیـات وحـش کشـور» نـام بـرده اسـت؛ از وی
مختلــف ایــن مجتمــع بــزرگ دامــی بازدیــد کــرد و در و تمــام همــکاران ســازمان دامپزشــکی کشــور تشــکر و
جریـان ظرفیـت تولیـد شـیر و گوشـت ایـن دامـداری قـرار قدردانـی کـرده اسـت.
وی در بخـش پایانـی ایـن نامـه ابراز امیـدواری کرده اسـت گرفــت.
اسـتفاده از اسـتانداردهای بیـن المللـی در تولیـد و عرضـه تـا «همـکاران سـازمان دامپزشـکی کشـور بـا اسـتعانت از
شــیر و برخــورداری از سیســتم شیردوشــی روتــاری از خداونـد باریتعالـی در پایـداری نظـام و اسـتمرار همـکاری
و هـم اندیشـی بـرای حفـظ محیـط زیسـت کشـور موفـق مزیتهــای ایــن دامپــروری اســت.
در حاشــیه ایــن بازدیــد معــاون اول ریی سجمهــوری در و مویـد باشـند.
گفتگـو بـا خبرنـگاران از تولیـد بـه عنـوان زیربنـای اقتصـاد
هــر کشــور نــام بــرد و گفــت :اقتصــاد کشــور زمانــی
م یتوانـد شـکوفا شـود کـه تولیـد رونـق داشـته و شـکوفا
گ ـردد.
جهانگیــری بــا اشــاره بــه اینکــه در کشــورهای پیشــرفته
سـهم خدمـات در تولیـد ناخالـص داخلـی بالاتـر از سـهم
تولیـد اسـت اظهـار کـرد :در کشـور مـا نیـز سـهم خدمـات
در تولیــد ناخالــص داخلــی و در اشــتغالزایی بیــش از 50
درصـد اسـت و خدماتـی کـه حـول تولیـد شـکل میگیـرد،
خدماتـی موثـر هسـتند.
رصـد ،تشـخیص و مهـار یـک کانـون بیمـاری
آنفلوانـزای فـوق حـاد پرنـدگان در طیـور بومـی
روسـتای عسـگر آبـاد تپـه شهرسـتان ارومیـه
یــک کانــون بیمــاری آنفلوانــزای فــوق حــاد پرنــدگان
در قالـب برنامـه رصـد و پایـش بیمـاری در طیـور بومـی
روســتای عســگر آبــاد تپــه شهرســتان ارومیــه اســتان
آذربایجانغربــی در کوتاهتریــن زمــان ممکــن شناســایی و
مهار شــد.
بنـا بـه اعـام روابـط عمومـی سـازمان دامپزشـکی کشـور، تقدیــر معــاون رئی سجمهــوری از همــکاری
اقدامـات مـورد نیـاز در شـعاع هـای اپیدمیولوژیـک کانـون ســازمان دامپزشــکی بــا محی طزیســت در
بـر اسـاس برنامـه ملـی کنتـرل بیمـاری آنفلوانـزای فـوق
مقابلــه بــا بیمار یهــای حیا توحــش
حـاد پرنـدگان انجـام گرفـت. معــاون رئی سجمهــوری و رئیــس ســازمان حفاظــت از
محیــط زیســت از ســازمان دامپزشــکی کشــور جهــت
همکار یهــای بیشــائبه مســئولان ایــن ســازمان بــا
مجموعـه سـازمان حفاظـت از محیـط زیسـت در مقابلـه بـا
بیمار یهـای شـایع در حیـات وحـش کشـور تقدیـر کـرد.
87
تأمیـن غذایـی و همچنیـن پیشـگیری و کنتـرل بیمـاری
هـای تحـت مراقبت ،از سـوی سـازمان دامپزشـکی کشـور
ابلاغ شــد.
دکتـر کامبیـز رخشـان یمهر ،مدیـرکل دفتـر بهداشـت و
مدیریـت بیماریهـای آبزیـان ،در رابطـه بـا هـدف ابـاغ
و اجــرای ایــن دســتورالعملها و برنام ههــای بهداشــتی
دیـدار رئیـس سـازمان دامپزشـکی کشـور بـا گفــت :بیمار یهــای مختلفــی صنعــت پــرورش آبزیــان
کشـور و تولیـدات حاصلـه را تحـت تأثیـر قـرار مـی دهـد.
ایـن بیماریهـا و سـایر عوامـل کـه بهداشـت آبزیـان را سـفیر جدیـد برزیـل در تهـران
تحــت تأثیــر قــرار م یدهنــد ،ســالانه خســارات فراوانــی
رئیـس سـازمان دامپزشـکی کشـور بـا سـفیر جدیـد برزیل
بـه اقتصـاد ملـی وارد مـی کننـد. در تهـران دیـدار کـرد و در زمینـه توسـعه همکار یهـای
وی بــا بیــان اینکــه وظیفــه مدیریــت بیمــاری هــای دو کشــور در زمینــه مراجــع ذیصــاح دامپزشــکی دو
آبزیـان و ارتقـای بهداشـت و حفـظ سـامت ذخایـر آبـزی کشـور و شـرایط و نحـوه صـادرات گوشـت قرمـز و مـرغ
و جمعیـت آبزیان پرورشـی کشـور در سـازمان دامپزشـکی
کشــور بعهــده دفتــر بهداشــت و مدیریــت بیمار یهــای از کشـور برزیـل بـه ایـران تبـادل نظـر کردنـد..
آبزیــان اســت ،افــزود :در ایــران بــا توجــه بــه شــرایط در ایـن جلسـه لودمـار گونسـالوس آگیلارنتـو ضمـن ابـراز
آب و هوایــی متنــوع ،صنعــت پــرورش ماهــی قــزل آلا، خرســندی از ملاقــات بــا دکتــر عل یصفــر ماکنعلــی و
صنعـت پـرورش ماهـی گرمابـی (کپـور ماهیـان) ،صنعـت علاقهمنـدی بـه گسـترش همکار یهـای بیـن 2کشـور
پــرورش ماهــی خاویــاری ،صنعــت پــرورش ماهــی در در زمینـه بهداشـت دام و دامپزشـکی ،در خصـوص شـرایط
قفــس (ســ یباس و ســیبریم و قــز لآلا) ،صنعــت و نحـوه صـادرات گوشـت قرمـز و مـرغ از کشـور برزیـل
پـرورش آبزیـان زینتـی و صنعـت پـرورش میگـو وجـود بـه ایـران و همچنیـن انعقـاد یادداشـت تفاهـم همـکاری
دارد و فعــال اســت و هــدف از اعمــال و اجــرای ایــن
دســتورالعمل هــای بهداشــتی و برنامــه هــای مراقبــت، بیـن دو کشـور ،پرسـشهایی را مطـرح کـرد.
پیشـگیری و کنتـرل بیمـاری هـای مهـم آبزیـان و حفـظ ماکنعلــی نیــز ضمــن درخواســت هدفمنــد نمــودن
ســامت جمعیــت آبــزی ،تأمیــن ســامت و بهداشــت همکار یهـای مشـترک بیـن مراجـع ذیصـاح دامپزشـکی
محصـولات و فـرآورده هـای تولیـدی و در نهایـت حفـظ دو کشـور زمین ههـای همـکاری دو جانبـه از نظـر تبـادل
امنیـت غذایـی و کمـک بـه سـامت مصـرف کننـدگان تکنولـوژی در زمینـه دارو و واکسـن و همچنیـن اطلاعـات
فنــی در زمینــه کنتــرل بیمار یهــای دامــی و پایــش
مـی باشـد. باقیماندههــای دارویــی در فرآوردههــای خــام دامــی و
وی بـا بیـان اینکـه دفتـر بهداشـت و بیمار یهـای آبزیـان همــکاری در زمینــه راســتیآزمایی آزمایشــگاه ملــی
برنامــه هــای خــود را حــول ســه محــور تدویــن نمــوده
اســت ،اظهــار کــرد :پیشــگیری از بــروز بیمار یهــای دامپزشــکی کشــور را مطــرح کــرد.
اگزوتیــک و اســتقرار ســامانه تشــخیص ســریع اولیــه در ایــن جلســه مدیــرکل دفتــر ســازما نهای تخصصــی
و امــور بینالملــل ســازمان و همچنیــن نماینــده وزارت
امـور خارجـه نیـز حضـور داشـتند.
)(Early detection system؛ جلوگیـری از گسـترش
بیمار یهــای فهرســت OIEگــزارش شــده در کشــور
و برنامهریــزی در جهــت محدودســازی و کنتــرل آ نهــا؛
و همچنیــن پایــش و کنتــرل بیمار یهــای اندمیــک از
جملـه آنهاسـت.
دکتــر رخشــان یمهر در راســتای اجــرای ایــن ابــاغ،
دســتورالعم لها و برنام ههــای بهداشــتی و سـه مـورد کـه در برنامـه کاری 6ماهـه اول سـال دفتـر
مراقبــت بیمار یهــای آبزیــان ابــاغ شــد بهداشــت و مدیریــت بیماریهــای آبزیــان قــرار دارد را
مجموعــه دســتورالعم لها و برنام ههــای بهداشــتی و بدیــن ترتیــب برشــمرد:
مراقبــت بیماریهــای آبزیــان در ســال ،1400بمنظــور الــف :اجــرای مرحلــه دوم برنامــه ملــی مراقبــت
اعمــال نظار تهــای بهداشــتی بــر تولیــد و پــرورش بیمار یهـای ویروسـیIPN ،VHS ، IHNدر ماهیـان
آبزیـان پرورشـی بـه عنـوان بـا یکـی از ارزشتریـن منابـع قــزلآلای پرورشــی کشــور (1399) - 1400
88
ب :اجــرای برنامــه مراقبــت بیمــاری ویروســی KHVدر از هرگونـه مخاطـره بهداشـتی ازجملـه کرونـا راابـاغ کـرد.
ماهیـان گرمابـی کشـور و ج :اجـرای برنامـه ملـی راهبـردی اقدامـی کـه بـه دعـوت و مدیریـت دفتر نظـارت بر بهداشـت
عمومـی و مـواد غذایـی سـازمان دامپزشـکی کشـور و بـا کنتـرل بیمـاری لکـه سـفید میگـو در کشـور.
تصمیـم مشـترک نماینـدگان سـازمان دامپزشـکی کشـور،
وزارت بهداشــت و تشــک لهای صنفــی مربوطــه در ایــن
ســازمان ،اقدامــات بهداشــتی لازم جهــت اجــرا بــا هــدف
پیشـگیری از بـروز هرگونـه مخاطـره انتقـال ویـروس کرونـا
بـه مصر فکننـدگان تصویـب و بـا ابـاغ رئیـس سـازمان
دامپزشـکی کشـور لازمالاجـرا شـد.
البتــه در ادامــه نیــز مطالــب متعــددی در ایــن زمینــه
در رســانهها منتشــر شــد .در ایــن راســتا کارشناســان
بیمار یهــای عفونــی و همچنیــن مراجــع ذیصــاح
گرامیداشــت روز جهانــی دامپزشــکی در بی نالمللـی بهداشـت اعـم از سـازمان جهانـی بهداشـت دام
ســال 2021بــا شــعار «پاســخ و نقــش ) ،(OIEســازمان جهانــی بهداشــت ) (WHOو مرکــز
دامپزشــکان در بحــران کوویــد 19» -کنتــرل بیمار یهــای ایــالات متحــده آمریــکا ) (CDCدر
روز جهانـی دامپزشـکی در سـال 2021بـا شـعار «پاسـخ و همـان مقطـع اعـام کردنـد هیـچ مدرکـی دال بـر اینکـه
نقــش دامپزشــکان در بحــران کوویــد »19 -گرام یداشــته ســگ و گرب ههــای خانگــی م یتواننــد منشــ ًا یــا عامــل
پخــش SARS-CoV-2باشــند ،وجــود نــدارد. شد.
بـه گـزارش روابـط عمومـی سـازمان دامپزشـکی کشـور ،از ایــن ســازمانها در اطلاعی ههــای جداگانــه اعــام کردنــد
آنجـا کـه 4اردیبهشـت 1400مصـادف بـا 24آوریـل «روز بـا ایـن وجـود تحقیقـات بیشـتری در حـال انجـام اسـت
جهانــی دامپزشــکی» اســت ،امســال ایــن روز بی نالمللــی و هرچــه اطلاعــات بیشــتری کســب شــود ،اطلاعرســانی
پیـرو شـیوع اپیدمـی کرونـا در جهـان بـا شـعار «پاسـخ و صــورت خواهــد پذیرفــت .امــا در عیــن حــال بــه ایــن
نقــش دامپزشــکان در بحــران کوویــد »19-مــورد تاکیــد موضــوع نیــز تاکیــد کردنــد کــه چــون در هــر صــورت
حیوانــات م یتواننــد بیمار یهــای دیگــری را بــه مــردم گرفته اســت.
در ایــن رابطــه ســازمان دامپزشــکی کشــور نیــز همچــون منتقــل کننــد و انســانها نیــز م یتواننــد بیماریهــا را
یــک ســازمان پیشــرو ،در اقدامــی پی شدســتانه از بــدو بـه حیوانـات منتقـل کننـد ،ضـروری اسـت کـه انسـانها
شــیوع ایــن ویــروس در کشــورمان و در حالــی کــه هنــوز همیشـه ( قبـل و بعـد از تمـاس بـا حیوانـات) ،دسـتان خـود
اطلاعــات موثــق و دقیقــی از احتمــال ابتــا و شــیوع بــه را بــه خوبــی بشــویند.
ایـن ویـروس از طریـق حیوانـات وجـود نداشـت ،در درازای کمـا اینکـه در اوایل سـال میـادی 2021کارشناسـان مرکز
مــدت زمــان شــیوع ایــن ویــروس ،اقداماتــی پیشــگیرانه کنتــرل و پیشــگیری از بیمار یهــا در آمریــکا خاطرنشــان
و محتاطانــه را اتخــاذ و بــه افــراد در تمــاس بــا حیوانــات کردنـد :شـواهدی مبنـی بـر اینکـه حیوانـات نقـش مهمـی
اهلـی و خانگـی توصیـه کـرد کـه قرنطینـه حیوانخانگـی؛ در شـیوع کروناویـروس بـه انسـان دارنـد ،وجـود نـدارد؛ امـا
نظـارت بـر علایـم؛ ورعایـت اقدامـات احتیاطـی را مـورد اقدامـات احتیاطـی ،م یتوانـد بـه سـامت افـراد و حیوانـات
خانگـی کمـک کنـد. توجـه قـرار دهنـد.
در واقــع ســازمان دامپزشــکی کشــور از همــان زمــان بــه گفتــه کارشناســان ایــن مرکــز ،بــر اســاس اطلاعــات
آغــاز ایــن بیمـاری ،مواضــع کارشناسـی خــود را در قالـب محــدودی کــه در حــال حاضــر در دســترس اســت ،خطــر
تخصصـی و مبتنـی بـر یافت ههـای در دسـترس ارائـه کـرد انتقـال بیمـاری کوویـد ۱۹-از حیوانـات بـه انسـان بسـیار
کــه شــاخصترین آن مواضــع کارشناســی و پیشــگیرانه کم اســت.
دکتــر علیصفــر ماکنعلــی رئیــس ســازمان دامپزشــکی البتـه در ایـن رابطـه تحقیقـات و مطالعـات دانشـمندان ادامه
داشـته اسـت تـا جایـی کـه در مـارس ( 2021اسـفند )99 کشــور ( لینــک اینجــا) بــود.
کمااینکـه سـازمان دامپزشـکی کشـور در همـان آغـاز مـوج کارشناسـان فرانسـوی چندیـن قـاده سـگ تربیـت شـده
شـیوع کرونـا کـه موجـی از نگرانـی را هـم موجـب شـده را بـرای تشـخیص ویـروس کرونـا در بـدن حـدود ۲هـزار
بــود ،مصوبــات ۱۱گانــه اقدامــات بهداشــتی و پیشــگیری نفـر از سـاکنان منطقـه پاریـس آزمایـش کردنـد تـا ببیننـد
مخاطـرات در اماکـن دامـی و مراکـز عرضه جهت پیشـگیری آیـا ایـن سـگها واقعـ ًا قـادر بـه تشـخیص ایـن ویـروس
89
هسـتند یـا نـه .بـر اسـاس گـزارش رسـانههای فرانسـه ،بـدن انسـان بگـذارد و بـه ایـن ترتیـب اثـر واکسـن یـا
در ایــن آزمایــش بــه ســ گهای ویــژه آمــوزش دیــده در واکســ نهای در حــال ســاخت بــرای مبــارزه بــا بیمــاری
دانشـکده دامپزشـکی«مزون آلفـور» در نزدیکـی پاریـس ،کوویـد ۱۹-را تحـت تاثیـر قـرار دهـد.
اجــازه داده شــد تــا بــوی بــدن افــرادی را کــه آزمایــش کاره مولبــاک ،رئیــس ســتاد مبــارزه بــا بیماریهــای
واگیــردار دانمــارک در آن مقطــع بــا هشــدار نســبت بــه پ یســ یآر کوویــد ۱۹دادهانــد ،استشــمام کننــد.
کارشناسـان نمونـهای از عـرق زیـر بغـل ایـن افـراد را در وقـوع چنیـن اتفاقـی گفـت« :تحقیقـات نشـان م یدهنـد
ظـرف مخصوصـی نهـاده ،سـ گها را وادار کردنـد تـا پـوزه کـه پادتـن تولیـد شـده بـرای واکنـش بـه ویـروس انتقـال
خـود را درون قیفـی کننـد کـه بـه ایـن ظر فهـا متصـل یافتــه از راســوها از پادت نهــای عــادی ک ماثرتــر اســت و
بــود .آنهــا م یخواســتند ببیننــد آیــا ســگها م یتواننــد همیــن میتوانــد باعــث ناکارایــی واکســ نهای در حــال
بفهمنـد عـرق کـدام یـک از افـراد وجـود ویـروس کرونـا سـاخت بـرای مبـارزه بـا کوویـد ۱۹-شـود».
در بـدن آنهـا را نشـان م یدهـد .هـر گاه کـه سـگ ،بـوی اهمیـت از جهـت دیگـر ایـن نامگـذاری شـعار روز جهانـی
کرونـا را تشـخیص دهـد ،جلـوی قیـف متوقـف میشـود دامپزشـکی در سـال 2021از آنجـا جلـب توجـه م یکنـد
کـه دکتـر «آلبـرت بـورلا» کارآفریـن و رئیـس هیاتمدیره و از مربـی خـود یـک خوراکـی م یگیـرد.
کارشناســان امیدوارنــد کــه ایــن آزمایشــات ،اســتفاده از و مدیرعامـل شـرکت «فایـزر» آمریـکا کـه شـرکت تحـت
ســگها را از یــک موضــوع صرفــا تحقیقاتــی ،بــه یــک مدیریـت وی تولیدکننـده نخسـت و برتـر واکسـن مقابلـه
روش بـرای آزمایـش کامـل بـا تشـخیص دقیـق و مناسـب بـا کرونـا بـوده« ،دامپزشـک» اسـت .بـورلا مدیـری بـود
کــه در ســال 1993بــه عنــوان مدیرفنــی یــک شــرکت ســوق دهد.
«دومینیــک گرانــژان» ،کارشــناس دانشــکده ملــی داروســازی دامپزشــکی مشــغول بــه کار شــد و پــس از
دامپزشــکی فرانســه میگویــد :بازآمــوزی ســ گها بــرای اینکـه در سـال 2011از ایـن شـرکت جـدا شـد بـه آمریـکا
کوویـد ،۱۹بـا ادامـه آنهـا بـرای کمـک بـه آت شنشـانان مهاجـرت کـرد و در یکـی از شـرک تهای دارویـی وابسـته
و نیروهــای امــدادی یــا استشــمام مــواد منفجــره در بـه فایزر مشـغول اسـتخدام شـد.
در نهایــت پــس از طــی مراحــل دیگــری از خلاقیــت در فرودگاههــا منافــات نــدارد.
پژوهشــگران بــر ایــن باورنــد کــه ایــن شــیوه م یتوانــد «فایـزر» او توانسـت در سـالی کـه مدیرعاملـی فایـزر نیـز
آزمایـش کوویـد ۱۹را تکمیـل کـرده و بـه عنـوان روشـی بـه عهـده او بـود ،واکسـن کرونـا را که با کشـف پروفسـور
بـرای تشـخیص کرونـا بـرای دانشـجویان در هنـگام ورود «اوگـور شـاهین» دانشـمند تـرک تبـار و از بنیا نگـذاران
بـه سـاختما نهای دانشـگاه ،بیننـدگان کنسـرت در یـک شــرکت آلمانــی «بیونتــک» همــراه بــود بــه عنــوان
مـکان موسـیقی یـا مسـافران در فـرودگاه پذیرفتـه شـود .یـک خبـر خـوش بـه جامعـه جهانـی اعـام کنـد .اتفاقـی
البتـه در ایـن میـان در پاییـز 1399تصمیمـی در دانمـارک کـه در نهایـت باعـث گردیـد تـا ایـن دامپزشـک در سـال
گرفتـه شـد کـه پـس از ابتـای ۱۲نفـر بـه دلیـل ارتبـاط 2020بـه عنـوان «مدیـر برتـر ایـالات متحـده آمریـکا در
بــا راســ وها بــه بیمــاری کوویــد ،۱۹-بــه دلیــل اینکــه صنعـت داروسـازی» انتخـاب گـردد.
شــیوع ویــروس کرونــا از طریــق ایــن حیــوان م یتوانــد برگــزاری ســومین مجمــع جهانــی رفــاه
کارایــی واکســن را کاهــش دهــد؛ لــذا مــت فردریکســن حیوانــات
نخســت وزیــر دانمــارک در جمــع مقا مهــای بهداشــت سـومین مجمـع جهانـی رفـاه حیوانـات سـازمان جهانـی
و درمـان بـر ضـرورت نابـودی ۱۵تـا ۱۷میلیـون راسـو بهداشـت حیوانـات ششـم اردیبهشـت برگـزار شـد.
تاکیــد کــرد! کشــتاری گســترده بــا هــدف پیشــگیری از ایـن مجمـع بـا حضـور نماینـدگان کشـورهای عضـوoie
بـه صـورت جلسـات انلایـن در روزهـای ۲۶و ۲۸آپریـل شـیوع ویروسـی مهـار ناپذیـر در سـطح جهـان!
بــه ویــژه کــه در همــان مقطــع دانشــمندان م یگفتنــد و ۹مـاه مـی سـال ۲۰۲۱برگـزار گردیـد.
جهــش یــک ویــروس امــری طبیعــی اســت و تعییــن در ایــن جلســه نماینــده و رابــط ملــی رفــاه حیوانــات
اینکـه آیـا چنیـن جهشـی مانـع از کارایـی واکسـن مبـارزه سـازمان دامپزشـکی کشـور دکتـر عطیـه دباغیـان ،حضـور
بـا ویـروس شـود ،مسـاله پیچیـدهای بـه شـمار مـ یرود .بـا داشــتند.
ایـن حـال مقا مهـای بهداشـت و درمـان دانمـارک معتقـد هـدف از ایـن مجمـع تدویـن مکانیسـمی اسـت کـه جامعه
بودنـد کـه انتقـال ویـروس کرونـا از طریـق راسـوها ممکن تحقیقاتـی رفـاه حیوانـات ،حرکتـی فراگیـر و جهانـی در
اسـت تغییـرات هرچنـد کوچکـی در پادتـن تولیـد شـده در زمینـه رفـاه حیوانـات و همچنیـن در بخـش منابـع غذایـی
90
مدیـرکل حـوزه وزارتـی وزارت بهداشـت درمـان وآمـوزش بـا منشـا دامـی بـا همـکاری oieو کشـورهای عضـو انجـام
پزشـکی ،تاکیـد کـرده اسـت :از آنجـا کـه بیـش از 60در دهد.
صـد پاتوژ نهـای انسـانی منشـاء حیوانـی دارنـد و یکـی از
مهمتریـن اجـزاء رهیافـت «جهـان واحـد سـامت واحـد» موضـوع مـورد طـرح در گردهمایـی امسـال “ رفـاه حیوانـات
دامپزشــکی و فعالی تهــای تخصصــی آنهــا هســتند ،لــذا و اهـداف توسـعه پایـدار سـازمان ملـل متحـد “ اسـت.
دســتور فرماییــد تــا بــه قیــد فوریــت بــرای محافظــت از
تعـداد 55هـزار نفـر نیروهـای فعـال دامپزشـکی کشـور کـه قــول مســاعد اســتاندار گلســتان در «تأمیــن
بهشـدت در معـرض خطـر مواجهـه بسـیار بـالا بـا ویـروس نیــروی انســانی آزمایشــگاه بینالمللــی اســب و
کرونـا هسـتند ،واکسـن مـورد نیـاز تخصیـص داده شـود. واکسیناسـیون پرسـنل دامپزشـکی علیـه بیمـاری
وی در ایـن نامـه بـا اشـاره بـه مکاتبـات متعـدد بـا معاونـت
بهداشـت آن وزارتخانـه طـی نامـه شـماره 66858/10/99 کوویــد19» -
مــورخ 03/12/99و نامــه شــماره 8006/10/400مــورخ رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور بــه اتفــاق مدیــر کل
01/02/1400بـرای اختصـاص واکسـن کرونا بـرای نیروهای حــوزه ریاســت ،حقوقــی و ارزیابــی عملکــرد ســازمان
دامپزشـکی هنـوز اقدامـی صـورت نگرفتـه افزوده اسـت :این دامپزشـکی کشـور و مدیـرکل دامپزشـکی گلسـتان بـا دکتـر
در حالـی اسـت کـه نیروهـای دامپزشـکی در سـطوح متعـدد
میدانـی ،آزمایشـگاهی ،درمانگاهی ،کشـتارگاهی ،بسـتهبندی ح قشــناس اســتاندار گلســتان دیــدار کردنــد.
و ..کـه در حـال اجـرای برنام ههـای کنترلـی ،پیشـگیری و دکتــر عل یصفــر ماکنعلــی رئیــس ایــن ســازمان در ایــن
ریشــ هکنی بیمار یهــای متعــدد حیوانــی و مشــترک بیــن دیـدار ضمـن بیـان هـدف خـود از سـفر بـه اسـتان گلسـتان
انسـان و حیـوان و تضمیـن سـامت مـواد غذایـی هسـتند، و ارائــه گزارشــی از برنام ههــای اجــرا شــده مأموریــت
هنـوز در گـروه افـراد در معـرض خطـر بسـیار بـالا بـرای خــود در ایــن اســتان ،خواســتار مســاعدت اســتاندار در
انجـام واکسیناسـیون علیـه ویـروس کرونـا قـرار نگرفت هانـد. «تأمیــن نیــروی انســانی آزمایشــگاه بی نالمللــی اســب و
دکتـر ماکنعلـی در عی نحـال در بخـش دیگـری از ایـن نامه، واکسیناســیون پرســنل دامپزشــکی علیــه بیمــاری کوویــد
آمادگـی سـازمان دامپزشـکی کشـور را بـا توجـه بـه داشـتن
شـبکههای مـدرن ملـی و اسـتانی پخـش واکسـن ،بـرای »19گردیــد.
همـکاری بـا وزارت بهداشـت ،درمـان و آمـوزش پزشـکی در ح قشــناس نیــز ضمــن اســتقبال از ســفر ماکنعلــی بــه
اسـتان گلسـتان کـه از ابتـدای سـال 1400دو بـار انجـام
عملیـات واکسیناسـیون کرونـا اعـام کـرده اسـت. گرفتـه ،قـول داد تـا نسـبت بـه پیگیـری هـر دو درخواسـت
حضــور نماینــدگان وزارت کشــاورزی فرانســه رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور اقــدام نمایــد.
در مرکــز ملــی تشــخیص ســازمان دامپزشــکی درخواســت واکسیناســیون 55هــزار نیــروی
ایــران فعــال دامپزشــکی کشــور بــا قیــد فوریــت
حضـور هیـات کارشناسـی و ممیزی وزارت کشـاورزی کشـور رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور یازدهــم اردیبهشــت
فرانسـه جهـت ارزیابـی و اکریدیتـه کـردن آزمایشـگاه مرکـز 1400بـا ارسـال نامـهای بـه مشـاور وزیـر و مدیـرکل حـوزه
ملـی تشـخیص سـازمان دامپزشـکی کشـور بـرای پایـش وزارتـی وزارت بهداشـت درمـان وآموزش پزشـکی ،خواسـتار
باقیماندههــای دارویــی و آبزیــان صادراتــی بــه اتحادیــه اتخـاذ تمهیـد فـوری ایـن وزارتخانـه جهـت واکسیناسـیون
55هــزار نفــر نیروهــای فعــال دامپزشــکی کشــور کــه
بهشـدت در معـرض خطـر مواجهـه بسـیار بـالا بـا ویـروس
کرونا هسـتند ،شـد.
دکتـر عل یصفـر ماکنعلـی رئیـس ایـن سـازمان بـا ارسـال
نامــ های بــه دکتــر ســید حســین داوودی مشــاور وزیــر و
91
اروپـا بدنبـال پیگیـری هـای مسـتمر دفتـر سـازمان هـای وزارت کشـاورزی فرانسـه دکتـر «والـری ویـون»؛ «الـن
گوریتــن» رییــس بخــش اقتصــادی ســفارت فرانســه در تخصصـی و امـور بیـن الملـل محقـق گردیـد.
طــی جلســهای در محــل مرکــز ملــی تشــخیص ،تهــران و همچنیــن کارشــناس اعتباربخشــی آزمایشــگاه
برنامــه ارزیابــی هیــأت مذکــور مــورخ 11اردیبهشــت دکتـر «پیـر میشـل دوردمـل» برگـزار شـد.
1400بــا حضــور «پیرمیشــل دودرمــل» کارشــناس در ایــن جلســه ،دکتــر دودرمــل ضمــن ابــراز رضایــت از
ممیــزی آزمایشــگاه ،دکتــر «والــری ویــون» رایــزن پتانسـی لهای موجـود در آزمایشـگاه مرکـز ملـی تشـخیص
منطقــ های کشــاورزی وزارت کشــاورزی کشــور فرانســه ،و سـاختار مناسـب شـبکه آزمایشـگاهی موجـود در ایـران
دکتـر «الکسـاندرا ترویانگـرو» معـاون وی ،دکتـر «خالـد اظهــار امیــدواری کــرد :بــا یــک برنامــه زما نبنــدی 6
خداویـردی» معاونـت تشـخیص و درمـان و دکتـر «محمـد ماهـه و بـا برگـزاری کلاسهـای آموزشـی از راه دور بـرای
حبیبـی» رئیـس مرکـز ملـی تشـخیص و آزمایشـگاههای کارشناســان آزمایشــگاه ،همچنیــن تجهیــز آزمایشــگاه از
ســازمان دامپزشــکی کشــور رســما شــروع بــکار کــرد .نظـر دسـتگاهی و عملیاتـی ،گا مهـای اولیـه بـرای انجـام
در ابتــدای ایــن جلســه ،دکتــر «رحمــان میرزائــی» اعتباربخشــی آزمایشــگاه کــه فرآینــدی زما نبــر و بســیار
مدیـرکل دفتـر سـازما نهای تخصصـی و امـور بی نالملـل پیچیـده اسـت ،برداشـته شـود
ضمــن خوشآمدگویــی نســبت بــه تشــریح اهــداف ایــن دکتــر ماکنعلــی رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور نیــز
ماموریــت و اهمیــت موضــوع حضــور کارشناســان کشــور ضمـن تشـکر از همـکاری وزارت کشـاورزی فرانسـه جهت
فرانســه جهــت ارزیابــی و اکریدیتــه نمــودن آزمایشــگاه اعتباربخشــی آزمایشــگاه ،خواســتار پیگیــری و اســتمرار
مذکــور پرداخــت و در ادامــه دکتــر خداویــردی و دکتــر حمای تهــای فنــی دامپزشــکی فرانســه تــا زمــان تحقــق
حبیبــی نســبت بــه ارائــه جزئیــات برنام ههــا و اهــداف هـدف نهایـی بـرای تاییـد و اعتبار بخشـی آزمایشـگاه شـد.
مرکــز ملــی تشــخیص توضیحــات لازم را ارائــه کردنــد .در ایــن جلســه ،دکتــر خداویــردی معاونــت تشــخیص و
طـی برنامـه ریـزی بـه عمـل آمـده مرحلـه اول ارزیابـی درمــان ،دکتــر میرزایــی مدیــرکل دفتــر ســازمانهای
بــا حضــور ایــن کارشناســان طــی یــک هفتــه انجــام و تخصصــی و امــور بینالملــل و همچنیــن دکتــر حبیبــی
برنام ههــای فنــی و کارشناســی پیــاده ســازی شــد .رییــس مرکــز ملــی تشــخیص نیــز حضــور داشــتند.
برداشــتن گا مهــای اولیــه بــرای اعتباربخشــی رونمایــی از کتــاب برنام ههــای فرهنگــی
آزمایشــگاه پایــش باقیماند ههــای دارویــی نمایندگــی ولیفقیــه ســازمان دامپزشــکی
در نمون ههــای آبزیــان صادراتــی ایــران بــه کشــور در ســال 1400
کتــاب برنام ههــای فرهنگــی نظارتــی حــوزه نمایندگــی اتحادیــه اروپــا
بـا یـک برنامـه زمانبنـدی 6ماهـه و برگـزاری کلاسهای ولیفقیــه ســازمان دامپزشــکی کشــور در ســال 1400
آموزشـی از راه دور بـرای کارشناسـان آزمایشـگاه ،همچنین رونمایـی شـد.
تجهیـز آزمایشـگاه از نظـر دسـتگاهی و عملیاتـی ،گامهـای دکتـر عل یصفـر ماکنعلـی رئیـس ایـن سـازمان در آییـن
اولیـه بـرای انجـام اعتباربخشـی آزمایشـگاه کـه فرآینـدی رونمایــی «کتــاب برنام ههــای فرهنگــی نظارتــی حــوزه
نمایندگــی ولیفقیــه ســازمان دامپزشــکی کشــور» در زمانبـر و بسـیار پیچیـده اسـت ،برداشـته م یشـود.
عصـر چهارشـنبه 15اردیبهشـت 1400جلسـه جمعبنـدی سـال 1400کـه بـه صـورت ویدیوکنفرانـس و بـا حضـور
ارزیابـی اولیـه مرکـز ملـی تشـخیص سـازمان دامپزشـکی آیــ تالله اختــری رییــس شــورای عالــی مجمــع جهانــی
کشـور بـرای پایـش باقیماندههـای دارویـی در نمون ههـای اهــل بیــت(ع) و حجتالاســام دکتــر ســید اســماعیل
آبزیــان صادراتــی ایــران بــه اتحادیــه اروپــا ،بــا حضــور حســینی مقــدم مســئول حــوزه نمایندگــی ول یفقیــه در
رئیـس ایـن سـازمان ،رایـزن منطقـهای امـور کشـاورزی
92
سـازمان دامپزشـکی کشـور برگـزار شـد گفـت :در آمـوزش کنــد ،فرصتــی فراهــم شــده اســت تــا همــکاران ســازمان
مسـائل مرتبـط بـا دامپزشـکی 2رسـالت بـر عهـده دسـت دامپزشــکی کشــور از فضائــل ایــن مــاه بهرهمنــد شــوند.
انــدرکاران ایــن ســازمان اســت و آن نخســت در زمینــه وی بابیـان اینکـه مجموعـه نمایندگـی ولیفقیـه در سـازمان
کنتــرل ،پیشــگیری و ریشــ هکنی بیماریهــای دامــی اســت دامپزشــکی کشــور بــا حمایــت آیــت الــه تقــوی مســئول
نمایندگــی ولیفقیــه در وزارت جهادکشــاورزی و دکتــر و دوم تضمیــن ســامت مــواد غذایــی.
وی بــا بیــان اینکــه بیــش از 60در صــد پاتوژ نهــای ماکنعلــی رئیــس ســازمان برنامــه فرهنگــی ســال 1400
انسـانی منشـاء حیوانـی دارنـد و یکـی از مهمتریـن اجـزاء بـرای حـوزه نمایندگـی سـازمان را تهیـه کـرده اسـت افـزود:
رهیافــت «جهــان واحــد ســامت واحــد» دامپزشــکی و بـر اسـاس ایـن برنامـه و بـراورد انجـام شـده بنـا گردیـد تـا
فعالی تهـای تخصصـی آنهـا هسـتند تصریـح کـرد :در واقـع بـا عنایـت رئیـس سـازمان دامپزشـکی کشـور ،اعتباراتـی در
دامپزشــکی دنیــای گســترده ای اســت بــا اهمیــت خــاص حـد امـکان بـرای عملیاتـی کـردن ایـن برنامـه پی شبینـی
کــه فعالی تهــای پنهــان آن ارزش خــاص خــود را بــرای شـود کـه پـس از رونمایـی توسـط آیتالـه اختـری جهـت
اجـرا بـه اسـتا نها ابـاغ خواهـد شـد. جامعــه انســانی دارد.
ماکنعلــی بــا اشــاره بــه 5رکــن بــرای برنامــه کنتــرل و وی بـا بیـان اینکـه پـس از تصویـب ایـن برنامـه در شـورای
پیشــگیری ،رکــن چهــارم را آمــوزش و ترویــج برشــمرد فرهنگــی ســازمان دامپزشــکی کشــور فرصتــی فراهــم
و گفــت :هــدف اصلــی آمــوزش در جهــان در چنــد مــورد گردیــد تــا مجموعــه ســازمان دامپزشــکی کشــور برنامــه
تقســیمبندی شــده اســت؛ نخســت آنکــه کســانی کــه 1400را دنبــال کنــد اظهــار کــرد :ایــن برنامــه محصــول
تــازه وارد سیســتم م یشــوند مهار تهــای دانــش پایــه صدهــا ســاعت کار کارشناســی توســط جمــع زیــادی از
بــه آنهــا منتقــل شــود؛ دوم اینکــه کارایــی نیروهــای مســئولان دفاتــر و مناطــق و ســازمان اســت و اهــداف
موجــود و در واقــع بهــرهوری آنهــا افزایــش یابــد؛ ســوم مشــخصی را دنبــال م یکنــد کــه میتوانــد آغــازی باشــد
ساختارسـازی از نیروهـای موجـود بـرای انتقـال مسـئولیت بـرای سـا لهای آتـی کـه بـا هـدف مشـخص فعالی تهـای
و مســئولی تپذیرکردن نیروهــا بــا ایجــاد گــروه خــاص؛ انجـام شـده و بـر زمیـن مانـده را بـا آمـار و ارقـام مشـخص
چهــارم برگــزاری نشســتهای آموزشــی پیگیرانــه کــه بــه دنبـال کننـد.
افـراد مختلـف بـا جغرافیـای متفـاوت منتقـل شـود و پنجـم تباد لنظــر مســئولان بهداشــت موادغذایــی
آمـوزش افـرادی کـه مرتبـط بـا فعالیـت شـما هسـتند کـه ایــران و چیــن در برهــه پاندمــی ویــروس
همـان بهرهبـرداران و مشـتریان شـما هسـتند .اتفاقـی کـه کوویــد۱۹-
منجــر بــه انتقــال مهارتهایــی بــه هــدف فعالیــت گــروه جلسـه وبینـاری دسـتاندکاران مسـئول در زمینـه بهداشـت
خواهـد شـد تـا بتواننـد فعالی تهـا رابـه صـورت آمـاده بـاش و ســامت موادغذایــی ایــران و چیــن بــر رعایــت تمــام
ضوابــط بهداشــتی و قرنطینــهای بیــن دو کشــور بــه ویــژه یــا اســتندبای انجــام دهنــد.
رئیــس ســازمان دامپزشــکی کشــور ابــراز امیــدواری کــرد در رونــد واردات و صــادرات در ایــن برهــه زمانــی پاندمــی
تــا بــا تدابیــر اتخــاذ شــده و در دســت اقــدام ،آمــوزش در ویــروس کوویــد ۱۹-بحــث و تبــادل نظــر کردنــد.
حــوزه نظار تهـای ذبـح شـرعی (چــه از طریـق برگــزاری در واپســین روز کاری هفتــه ،طــی جلســهای بــه صــورت
دورههـای آموزشـی یـا پودمـان هـای آموزشـی) بـه نحـوی وبینـار کـه بـا حضـور دکتـر «سـید بهمـن نقیبـی» معـاون
باشــد کــه در کشــتارگاهها و بســتهبند یها مهار تهــای بهداشـتی و پیشـگیری« ،وانـگ نینـگ» مدیـرکل سـامت
لازم بـه آنهـا کـه اهلیـت لازم ایـن امـور را دارنـد منتقـل غذایــی صــادرات و واردات اداره گمــرک مرکــزی چیــن و
شـود و هزینـه تولیـد در جامعـه اسـامی بـه حداقـل خـود «علـی نعمتـی» رایـزن اقتصـادی سـفارت ایـران در پکـن
در خصـوص تاثیـر ویـروس کوویـد ۱۹-در رونـد صـادرات برسـد.
ســید اســماعیل حســین یمقدم ،مســئول حــوزه نمایندگــی آبزیـان بـه چیـن برگـزار گردیـد؛ در خصـوص رعایـت تمـام
ولــی فقیــه در ســازمان دامپزشــکی کشــور نیــز در ایــن ضوابــط بهداشــتی و قرنطینــه ای دو کشــور رونــد واردات
آییـن ضمـن خیرمقـدم بـه آیـتالله اختـری رییـس شـورای و صــادرات بــه خصــوص در ایــن برهــه زمانــی پاندمــی
عالـی مجمـع جهانـی اهـل بیـت(ع) بـه دلایـل برگـزاری ویـروس کوویـد ۱۹-بحـث و تبـادل نظـر شـد.
ایـن آییـن ویدیوکنفرانـس بـه مناسـبت ایـام مـاه مبـارک ســیدبهمن نقیبــی در ایــن جلســه ،ضمــن بیــان ســابقه
رمضـان و بـه ویـژه فرارسـیدن شـبهای قـدر اشـاره کـرد دیریـن ارتبـاط دو کشـور در خصـوص ارتباطـات دوجانبـه،
و گفــت :ازآنجــا کــه مقــرر شــده در ایــن شــرایط ســخت ابـراز امیـدواری کـرد بـا رعایـت تمـام ضوابـط بهداشـتی و
کرونایــی مجالــس مذهبــی رنــگ و بــوی دیگــری پیــدا قرنطینـ های دو کشـور ،رونـد واردات و صـادرات بـه خصـوص
93
در ایـن برهـه زمانـی شـیوع پاندمـی ویـروس کوویـد ۱۹-خــاص کارمنــدان ســازما نهای پزشــکی قانونــی کشــور
و انتقـال خـون ایـران بـه کارمنـدان سـازمان دامپزشـکی تـداوم داشـته باشـد.
همچنیــن وی از طــرف چینــی درخواســت کــرد در کشــور در بودجــه ۱۴۰۰بــود .کــه م یتــوان آن را بــه
خصـوص فراینـد تاییـد شـرک تهای صادرکننـده آبزیـان ،نوعـی ماحصـل دسـتاورد دیـدار جمعـی از مدیران سـازمان
صــادرات پــای مــرغ ،لبنیــات و عســل بــه کشــور چیــن دامپزشـکی کشـور بـه ریاسـت دکتـر ماکنعلـی بـا دکتـر
نوبخــت (معــاون رئیــس جمهــوری و رئیــس ســازمان تســریع و تســهیل انجــام پذیــرد.
در ایــن جلســه «وانــگ نینــگ» مدیــرکل ســامت برنامــه و بودجــه) در 21آبــان 99و متعاقــب آن رایزنــی
غذایـی واردات و صـادرات چیـن توضیحاتـی در خصـوص فشـرده رئیـس سـازمان دامپزشـکی کشـور و حـوزه معاونت
چگونگـی پایـش ویـروس کوویـد ۱۹-در محمولـه هـای توسـعه مدیریـت و منابـع و پیگیـری جـدی کارکنـان ایـن
آبزیــان صادراتــی و نگرانــی مــردم و تمــام رســانه هــای سـازمان و مسـاعدت نماینـدگان محتـرم مجلـس بـا ایـن
کشـور چیـن و تاثیـر آن در بـازار و تـداوم صادرات کشـورها درخواسـت در فراینـد تدویـن بودجـه سـال 1400برشـمرد.
پــس از اینکــه شــورای محتــرم نگهبــان قانــون بـه چیـن دادنـد.
در ایــن جلســه دکتــر رحمــان میرزایــی مدیــرکل دفتــر بودجــه 1400را جهــت اجــرا بــه دکتــر حســن روحانــی
ســازمانهای تخصصــی و امــور بیــن المــل ســازمان رئی سجمهـوری ابـاغ کـرد ،پیگیـری هـای لازم توسـط
دامپزشــکی کشــور ،دکتــر محمــد حبیبــی رییــس مرکــز ســازمان دامپزشــکی کشــور انجــام گرفــت و در همیــن
ملــی تشــخیص ایــن ســازمان ،دکتــر ســیمرونی معــاون راســتا در ســاعت 16عصــر شــنبه 25اردیبهشــت مــاه
سـامت اداره کل دامپزشـکی اسـتان بوشـهر و نماینـدگان 1400دیــدار دکتــر علیصفــر ماکنعلــی رئیــس ســازمان
دفترهـای قرنطینـه و امنیـت زیسـتی و نظـارت بـر مدیریت دامپزشــکی کشــور بــا دکتــر محمدباقــر نوبخــت معــاون
و بهداشــت فراوردههــای غذایــی نیــز حضــور داشــتند .رئی سجمهــوری و رئیــس ســازمان برنامــه و بودجــه
انجـام گرفـت در ایـن دیـدار کـه مهنـدس مومنـی معـاون
توسـعه مدیریـت و منابـع و دکتـر آذرنـوش مدیـرکل دفتـر
برنامـه ،بودجـه و مطالعـات اقتصـادی سـازمان دامپزشـکی
کشـور نیـز حضـور داشـتند دکتـر نوبخـت دسـتور دادنـد
کــه پرداخــت تســری فوقالعــاده خــاص کارمنــدان
ســازما نهای پزشــکی قانونــی کشــور و انتقــال خــون
ایـران بـه کارکنـان سـازمان دامپزشـکی کشـور از محـل
بودجـه 1400هماننـد سـازمان زندانهـا و اقدامـات تأمینـی
و تربیتـی کشـور از اول فروردیـن مـاه 1400اجرایـی گـردد.
دســتور پرداخــت تســری فوقالعــاده خــاص
کارمنــدان ســازمانهای پزشــکی قانونــی
کشــور و انتقــال خــون ایــران بــه کارمنــدان
ســازمان دامپزشــکی کشــور از بودجــه 1400
معــاون رئی سجمهــوری و رئیــس ســازمان برنامــه و
بودجـه پـس از دیـدار رئیـس سـازمان دامپزشـکی کشـور اعــام جدیدتریــن برنام ههــای نمایندگــی
دســتور پرداخــت تســری فوقالعــاده خــاص کارمنــدان ولیفقیــه ســازمان دامپزشــکی در ســال 1400
ســازما نهای پزشــکی قانونــی کشــور و انتقــال خــون اهــم برنام ههــای فرهنگــی و نظــارت شــرعی فعــالان
ایــران بــه کارمنــدان ســازمان دامپزشــکی کشــور را حــوزه نمایندگــی ولیفقیــه در ادارات کل دامپزشــکی
همچـون سـازمان زندا نهـا و اقدامـات تامینـی و تربیتـی اســتا نها بــه صــورت وبینــار بررســی و ارزیابــی و شــیوه
عملیاتــی آنهــا در ســال 1400تبییــن شــد. کشــور از بودجــه 1400را صــادر کــرد.
یکـی از خبرهـای خـوش در آسـتانه نـوروز 1400بـرای حج تالاســام «سیداســماعیل حســینیمقدم» مســئول
خانــواده دامپزشــکی ،گنجانــده شــدن تســری فوقالعــاده دفتــر نمایندگــی ولیفقیــه در ایــن ســازمان در گفتگــو
94
بــا پایــگاه اطلاعرســانی ســازمان دامپزشــکی کشــور ،در
مــورد اهــداف برگــزاری ایــن وبینــار گفــت« :در راســتای
تحقـق شـعار سـال و عنایـت ویـژه مقـام معظـم رهبـری
بـه موضـوع تولیـد و همچنیـن بـا توجـه بـه اینکـه پایـه
رشـد اقتصـادی کشـور بـر محـور تولیـد م یچرخـد ،حـوزه
نمایندگـی ولـی فقیـه در سـازمان دامپزشـکی بـه صـورت
مســتقیم یــا غیرمســتقیم در خصــوص موضــوع حمایــت و
مانعزدایــی از تولیــد ،م یتوانــد نقشآفرینــی کنــد.
وی بــا اســتناد بــه همیــن امــر افــزود :در همیــن راســتا سـازمان دامپزشـکی کشـور «روز جهانـی زنبـور»
نخســتین اقدامــی کــه همــکاران مــا بناســت در سراســر را گرامـی داشـت
کشــور انجــام دهنــد ،اعطــای «کــد حــال» بــه تمــام دفتــر ســازما نهای تخصصــی و امــور بی نالملــل ســازمان
کشـتارگاههایی اسـت کـه بـا اسـتفاده از ناظـر شـرعی آشـنا ،دامپزشــکی کشــور بــا صــدور بیانیــ های روز جهانــی زنبــور
بــه امــور تولیــد گوشــت و مــرغ حــال اهتمــام دارنــد .را گرامیداشـت و از آن بـه عنـوان فرصتـی بـرای یـادآوری
حســین یمقدم در خصــوص مــدت زمــان بــرآورد شــده «خطـر نابـودی نسـل زنبورهـا» بـر روی کـره زمیـن یـاد
بـرای اعطـای ایـن نشـان بـه کشـتارگاههای مدنظـر کـه کـرد.
شـامل مقـررات تدویـن شـده هسـتند گفـت :ظـرف مـدت بــه گــزارش روابــط عمومــی ســازمان دامپزشــکی کشــور،
دو مـاه از روز وبینـار بایـد اسـتانها مـدارک کشـتارگاه هـا دفتــر ســازمانهای تخصصــی و امــور بیــن الملــل ایــن
را بهمــراه نماینــده ای ارســال کننــد تــا کــد حــال آنهــا ســازمان در اقدامــی بــی ســابقه نســبت بــه ادوار گذشــته
یـکروزه صـادر شـود .مسـئول دفتـر نمایندگـی ول یفقیـه روز گذشـته 20مـی 2021بـه مناسـبت روز جهانـی زنبـور
در ســازمان دامپزشــکی کشــور تصریــح کــرد :همچنیــن بـا صـدور بیانیـه ای چهارمیـن سـالروز ایـن روز ارزشـمند را
برنامـه فرهنگـی 1400از جملـه مسـائل مطروحـه در ایـن گرامی داشــت.
نشســت بــود کــه در ایــن خصــوص بــا توجــه بــه اینکــه دفتــر ســازما نهای تخصصــی و امــور بی نالملــل ســازمان
حـوزه نمایندگـی ولیفقیـه در دامپزشـکی نخسـتین سـالی دامپزشــکی کشــور در ایــن بیانیــه نگاشــته اســت20« :
اسـت کـه برنامـه ای بـا اهـداف کمـی و کیفـی را تدویـن مــاه مــه ( ۳۰اردیبهشــت) از ســوی ســازمان ملــل متحــد
کـرده اسـت ،جهـت راهکارهـای لازم بـرای عملیاتـی کردن روز جهانــی زنبــور اعــام شــده اســت .ایــن روز متاســفانه
آنهـا تبـادل نظـر شـد .برنامـ های کـه بـا مشـارکت مسـئولین بـرای جشـن گرفتـن نیسـت ،بلکـه بـرای یـادآوری «خطـر
دفاتــر اســتانها و رعایــت اســناد بالادســتی تدویــن شــده نابـودی نسـل زنبورهـا» بـر روی کـره زمیـن اسـت .انسـان
اســت و پــس از اخــذ ملاحظــات لازم و تاییدیــه حضــرت بـا کاربـرد سـموم شـیمیایی و آلودگـی محیـط زیسـت حیات
آیتالـ ه تقـوی نماینـده ول یفقیـه در وزارت جهادکشـاورزی زنبورهــا را ب هخطــر انداختــه اســت
بـه مسـئولان دفاتـر اسـتانها ابـاغ شـد کـه بـر مبنـای روز ۲۰مـه ،روز تولـد آنتـون یانشـا ) (Anton Janšaپـدر
ایـن برنامـه بایـد در سـال جـاری در دو محـور نظارتـی و زنبـورداری مـدرن از اسـلوونی نیـز هسـت .او کـه تنهـا ۳۹
سـال عمـر کـرد ،اسـتاد و رئیـس مدرسـه زنبـورداری بـود. فرهنگــی فعالی تهــای مقــرر را انجــام دهنــد.
حسـین یمقدم تصریـح کـرد :موضـوع آمـوزش ناظریـن کـه کتا بهــا و تالیفــاتاو راهگشــای زنبــورداری مــدرن شــد و
چنـدی پیـش بـا حضـور 700ناظـر برگـزار و ارزیابـی شـد ،سیسـتم ابداعـی او باعـث شـد تـا برداشـت عسـل بـدون
از دیگــر مباحــث ایــن وبینــار بــود کــه در ســال گذشــته صدمـه بـه کنـدو میسـر شـود« .روز جهانـی زنبـور» ایـده
از طریـق فضـای مجـازی کتـاب «احـکام شـرعی ذبـح و زنبـورداران اسـلوونی بـود و بـا کوشـش آنـان ایـن روز در
نحـر» (برگرفتـه از فتـاوی مراجـع عظـام) برگـزار شـده بـود سـال 2017در مجمـع عمومـی سـازمان ملـل بـه اتفـاق آرا
و امسـال هـم بناسـت تـا بعـد از ریشـهکنی اپیدمـی کرونـا ،تصویـب و پذیرفتـه شـد.
آموز شهـا بـه صـورت حضـوری برگـزار گـردد تـا سـطح زنبـور عسـل تنهـا بخشـی از خانـوادهزنبورهـا را تشـکیل
م یدهـد .در طبیعـت ۲۰هـزار نـوع زنبـور وحشـی زندگـی مهـارت ناظریـن رشـد و ارتقـاء یابـد.
م یکننــد کــه بخاطــر گســترش شهرســازی ،اســتفاده از
سـموم شـیمیایی و کاهـش مـواد غذایـی مـورد نیـاز آنهـا،
نسلشــان در معــرض انقــراض قــرار گرفتــه اســت .ایــن
95
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
فصلنامه سلام و سلامتی بهار 1400 -ویرایش پنجم
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search