กลอนสุภาพ

กลอนสภุ าพ

กลอนสภุ าพ

กลอนสุภาพหรอื กลอนแปด ในหน่ึงบทมี
๒ คากลอน หรือ ๒ บาท ซ่ึงประกอบไปดว้ ย
บาทเอกและบาทโท หนึ่งคากลอนหรอื หนึ่งบาทมี
๒ วรรค แต่ละวรรคมีจานวนคา ๗ – ๙ คา
แต่นยิ ม ๘ คา จงึ เรียกวา่ กลอน ๘ ตามจานวนคา
ในทกุ วรรคนั่นเอง กลอนแปดหน่ึงบทจงึ มี ๔ วรรค

ซึ่งมีชื่อเรยี กแต่ละวรรค ดังต่อไปนี้

กลอนสุภาพ

วรรคแรก คือ วรรคสดบั วรรคสอง คอื วรรครบั

วรรคสาม คอื วรรครอง วรรคสี่ คอื วรรคส่ง

การสัมผสั กลอนสุภาพ

สัมผัสนอก คือ สัมผัสระหว่างคา ที่อยู่ตา่ งวรรคกัน เปน็ สัมผัสบงั คบั ของกลอน
สัมผัสระหว่างบท คอื ถ้าแต่กลอนมากกว่า ๑ บท ต้องมกี ารสง่ สมั ผัส
ให้คาสดุ ท้ายของวรรคสง่ ในบทตอ่ ไปสมั ผสั คาสดุ ท้ายของวรรครับในบทถดั ไป

กลอนสุภาพ

สัมผสั นอก

คาสุดทา้ ยของวรรคแรก สัมผสั กับคาที่ ๓ หรอื ๕ ของวรรคทสี่ อง

คาสดุ ท้ายของวรรคทสี่ อง สัมผัสกับคาสุดทา้ ยของวรรคทสี่ าม
คาสดุ ท้ายของวรรคที่สาม สัมผัสกบั คาที่ ๓ หรือ ๕ ของวรรคทสี่ ี่

หากจะแตง่ บทตอ่ ไปใหร้ ้อยสัมผัสจากคาสดุ ท้ายในวรรคทสี่ ขี่ องบทหนา้
ไปยังคาสดุ ท้ายของวรรคที่สองของบทถดั ไป

การสัมผัสของในวรรครับและวรรคสง่ ควรใชค้ าทีส่ ามซงึ่ ถอื วา่ ไพเราะทสี่ ดุ

กลอนสภุ าพ

สมั ผัสใน

สัมผัสอักษร คือ มีพยัญชนะตน้ ของคาเหมือนกนั
จักจั่นเเจว้ เเวว่ หวีดจังหรดี หร่ิง ปี่แกว้ ตรง่ิ ตรบเสยี งสาเนยี งหนาว
ย่ิงเยน็ ฉ่านา้ ค้างลงพรา่ วพราว พระพายผา่ วพัดไหวทกุ ใบโพธ์ิ

สัมผัสสระ คอื ถ้ามีสระเดียวกนั หากมีตวั สะกดตอ้ งเปน็ เสยี งพยัญชนะ

อันความคดิ วทิ ยาเหมอื นอาวธุ ประเสรฐิ สุดซอ่ นใสเ่ สยี ในฝัก

สงวนคมสมนกึ ใครฮกึ ฮกั จึงค่อยชกั เชอื ดฟันใหบ้ รรลัย

แผนภูมกิ ลอนสุภาพ

วรรคสดบั วรรครบั
๑ ๒ ๓๔ ๕ ๖ ๗๘ ๑ ๒ ๓๔ ๕ ๖ ๗๘

วรรครอง ๑ บท

วรรคส่ง

สัมผัสระหวา่ งบท

กลอนสภุ าพ

จงั หวะในการอา่ นกลอนสภุ าพ

๗ คา แบ่งเปน็ ๐๐ / ๐๐ / ๐๐๐
เช่น หง่างเหงง่ / ย่าค่า / ระฆังขาน

๘ คา แบ่งเปน็ ๐๐๐ / ๐๐ / ๐๐๐
เช่น ที่ร่มไผ่ / ชายคลอง / ตรงร่องนา้

๙ คา แบ่งเปน็ ๐๐๐ / ๐๐๐ / ๐๐๐
เช่น ผู้ดีไพร่ / ไม่ประกอบ / ชอบอารมณ์

กลอนสภุ าพ

เสียงวรรณยุกต์

ข้อบังคบั ในการใช้เสยี งวรรณยุกต์ มีดังนี้

๑ คาสุดทา้ ยวรรคสดับ ใช้ได้ทกุ เสียง แต่ไม่นยิ มเสยี งสามญั
๒ คาสุดทา้ ยวรรครบั ใช้เสยี งเอก โท หรอื จัตวา
๓ คาสุดทา้ ยวรรครองและวรรคสง่ ใช้เสียงสามญั หรือตรี

ตัวอย่างกลอนสุภาพ

กลอนสภุ าพพงึ จามีกาหนด กลอนหน่ึงบทสวี่ รรคกรองอกั ษร
วรรคละแปดพยางค์นับศัพท์สนุ ทร อาจยิ่งหย่อนเจด็ หรือเกา้ เขา้ หลกั การ
ห้าแห่งคาคลอ้ งจองตอ้ งสัมผัส สลับจดั รับรองส่งประสงค์สมาน
เสียงสงู ต่าตอ้ งเรียงเยยี่ งโบราณ เป็นกลอนกานทค์ รบครนั ฉันทน์ ี้เอย

ฐะปะนีย์ นาครทรรพ
ม.ล.บญุ เหลอื เทพสวุ รรณ ประพันธ์

ตัวอยา่ งกลอนสภุ าพ

มาถึงบางธรณที วีโศก ยามวิโยคยากใจให้สะอ้นื

โอ้สุธาหนาเเน่นเปน็ แผน่ พน้ื ถงึ สี่หมนื่ สองเเสนทั้งเเดนไตร

เม่ือเคราะหร์ ้ายกายเรากเ็ ท่านี้ ไม่มีทพี่ สธุ าจะอาศยั

ล้วนหนามเหน็บเจบ็ เเสบคบั เเคบใจ เหมือนนกไรร้ ังเร่อยเู่ อกา ฯ

สุนทรภู่

สวสั ดี