หน่วย5_ระบบเศรษฐกิจการพึ่งพาการแข่งขันทางเศรษฐกิจในทวีปเอเชีย

๕หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี

ระบบเศรษฐกิจ
หมายถึง กระบวนการทางเศรษฐกิจทเ่ี กดิ จากความรว่ มมือกนั ของมนุษย์
ในการสรา้ งและใชท้ รัพยากรเพอื่ สนองความต้องการของสมาชกิ ในสงั คมทม่ี ีการปฏบิ ัตคิ ลา้ ยคลงึ กนั

ปจั จุบันสามารถแบ่งระบบเศรษฐกิจได้ ๓ ระบบ

ระบบเศรษฐกจิ แบบทุนนยิ ม สงั คมนยิ ม แบบผสม

ลักษณะสาคัญ

• เอกชนมสี ิทธเิ์ ป็นเจ้าของทรัพยส์ นิ มี

สิทธิสบื ทอดมรดก
• เอกชนมีเสรีภาพในการดาเนนิ การทาง

เศรษฐกิจ
• การดาเนนิ กิจกรรมทางเศรษฐกจิ

ดาเนินไปโดยผา่ นกลไกราคา
• ผผู้ ลติ ผลิตสินค้าแข่งขนั กนั ได้ทาให้

ราคาถูกลง

ขอ้ ดี

• เกดิ แรงจงู ใจและแรงผลิตในการทางาน
• ผูบ้ ริโภคได้บรโิ ภคสินค้าราคาถกู คุณภาพดีและ

หลากหลาย
• ผู้ผลิตมีการปรับปรุงเทคนคิ การผลติ สินค้าเสมอ
• ลดภาระของรฐั บาล

ขอ้ เสีย

• เกดิ ความไมเ่ ท่าเทียมกนั ในการกระจายรายได้
• หากผผู้ ลติ มีน้อยราย อาจเกดิ การรวมตัวผูกขาดการ

ผลติ ผบู้ ริโภคจะถกู เอารัดเอาเปรยี บ
• ใชท้ รัพยากรธรรมชาตสิ น้ิ เปลอื ง
• เกิดลัทธิบริโภคนยิ มและวตั ถุนิยม

ลกั ษณะสาคัญ

• รัฐเปน็ เจ้าของกรรมสิทธท์ิ รพั ยส์ นิ ควบคุมการถา่ ย
โอนมรดกทส่ี รา้ งความเหล่ือมลา้ ทางสังคม

• รฐั เป็นผู้วางแผนเศรษฐกิจ และจากัดเสรภี าพทาง
ธุรกจิ ของเอกชน

• การดาเนินกิจกรรมทางเศรษฐกจิ ดาเนินไปโดยการ
ปนั ส่วนและการแทรกแซงของรัฐ รัฐเป็นผู้กาหนด

• การแข่งขันถูกจากดั โดยรฐั เป็นผผู้ กู ขาดหรือ
ดาเนินการแทรกแซง มิใหก้ ลไกราคาทาหนา้ ทโ่ี ดย

เสรี

ข้อดี

• ประชาชนมีความเทา่ เทียมกัน ไดร้ ับการดูแลสวัสดิการ
จากรัฐ

• รัฐบาลสามารถควบคุมการผลิตใหเ้ ป็นไปตามนโยบาย
• มกี ารแขง่ ขนั ทางการคา้ และลม้ เลกิ การผูกขาดโดย

เอกชนในบางธุรกิจ

ข้อเสีย

• การวางแผนกิจกรรมทางเศรษฐกิจจากรัฐ หากทาไม่
ดอี าจทาให้การจัดสรรทรพั ยากรไม่กอ่ ใหเ้ กิด
ประโยชน์

• ประชาชนไม่มเี สรีภาพในการทาธรุ กิจ
• ขาดแรงจูงใจในการค้นพบส่ิงใหม่

ระบบเศรษฐกจิ ผสม

• เอกชนมสี ิทธเิ์ ปน็ เจ้าของทรพั ยส์ ิน เปน็ เจา้ ของปัจจยั การผลิตหรอื ทรพั ยากรตา่ งๆ
• เอกชนมีเสรภี าพในการดาเนนิ กิจกรรมทางเศรษฐกิจ แตร่ ัฐจะแทรกแซงกิจการ

ท่ีสาคญั และมผี ลกระทบตอ่ สาธารณชน
• การแขง่ ขนั ไดร้ ับการยอมรับแตร่ ัฐจะแทรกแซงให้มีความเปน็ ธรรมเพอื่ ป้องกนั

การผูกขาด
• การดาเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ดาเนินไปโดยผ่านกลไกราคา ในการจดั สรร

ทรัพยากร เพือ่ แกป้ ญั หาความขาดแคลน

ข้อดี

• มีความคลอ่ งตวั ในการดาเนนิ การ เพราะสามารถ

ปรับตัวเข้ากบั สถานการณ์ของเศรษฐกจิ ได้
• เอกชนมีการแขง่ ขนั กันผลิต ผู้บรโิ ภคจึงมโี อกาสไดใ้ ช้

สินค้าทีม่ ีคณุ ภาพ
• ประชาชนสามารถเขา้ ถึงบรกิ ารของรัฐ ทัง้ ระบบ

สาธารณูปโภค การศกึ ษา การสาธารณสขุ
• ประชาชนมเี สรีภาพในการประกอบอาชีพ

ข้อเสีย

• การบริหารจดั การของรฐั ไมแ่ นน่ อน
• กิจการอุตสาหกรรมและการบริการทบี่ รหิ ารงานโดย

รฐั ยงั ไมม่ ปี ระสทิ ธภิ าพดเี ทียบเทา่ เอกชน
• แรงจูงใจของเอกชนมีน้อย เพราะเสีย่ งกับนโยบายท่ี

ไมแ่ น่นอนของรัฐหรือถูกเขา้ ควบคมุ กจิ การ

การพง่ึ พาและการแข่งขนั ทางเศรษฐกิจในเอเชีย

การพง่ึ พาทางเศรษฐกิจในภมู ิภาคเอเชยี

หลกั การพึง่ พาทางเศรษฐกจิ ลกั ษณะการพึง่ พาทางเศรษฐกจิ ในภมู ภิ าคเอเชีย

• การค้าระหวา่ งประเทศ เม่อื มีรายได้เพมิ่ ขึน้ ความตอ้ งการสนิ คา้ กจ็ ะเพมิ่ ดว้ ย • เอเชียมีความสะดวกและมกี าแพงภาษาลดลง เชน่ มีการเปิดเสรกี ารคา้ และ
• การค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ ประเทศผูร้ ับการลงทนุ ก็ได้พ่งึ พาเงินทุน การลงทนุ ในกลุม่ อาเซียน

จากประเทศท่เี ขา้ มาลงทุน • การผลิตท่ีผู้ลงทุนอาศยั ประเทศหนึ่งผลติ ช้นิ ส่วน แล้วนาส่วนไปประกอบในอกี
ประเทศหน่ึง ซงึ่ ช่วยลดตน้ ทุนการผลิตลงได้

ผลกระทบของการพึง่ พาทางเศรษฐกจิ

ดา้ นการเตบิ โตทางเศรษฐกจิ ดา้ นราคาสินค้า

ประเทศหน่ึงมเี ศรษฐกิจดี ประเทศอื่นๆ กจ็ ะมีเศรษฐกจิ ดี ประเทศมหาอานาจทางเศรษฐกิจปรับราคาสนิ ค้าสูงขน้ึ
ตามไปดว้ ย เมื่อประเทศหนึ่งมีเศรษฐกจิ แย่ ก็อาจสง่ ผลกระทบทางเศรษฐกจิ ตอ่ ก็จะมผี ลกระทบตอ่ ประเทศอ่ืน ทาใหร้ าคาสินค้าสงู ข้ึนดว้ ย

ประเทศอื่นด้วยเชน่ กนั

การแขง่ ขนั ทางเศรษฐกจิ ในภูมิภาคเอเชยี

การแขง่ ขันของภาคการคา้ ระหวา่ งประเทศ การแข่งขันของภาคการผลติ

เป็นการแขง่ ขันในตลาดโลก ประเทศที่มศี ักยภาพของ
หรือในตลาดสาคัญ เศรษฐกิจในระดับสูง
จะมคี วามเข้มแข็งทางเศรษฐกจิ
อยา่ งสหรฐั อเมรกิ าและยุโรป และมคี วามน่าเชื่อถอื
แต่ละประเทศจึงแขง่ ขนั กนั ในสายตานกั ลงทนุ
เพือ่ ใหผ้ ้บู ริโภคซอื้ สินค้าของตน

ทรพั ยากรธรรมชาติ

นา้ มันปโิ ตรเลยี ม

เปน็ ทรพั ยากรทสี่ าคัญต่อการผลติ สินค้าและบริการ แหลง่ ผลติ สาคญั ของโลก
อยู่บรเิ วณตะวนั ออกกลาง รวมกลมุ่ กัน ชื่อว่า “โอเปก”

ท่ีดนิ ในการเพาะปลูก

ประเทศทมี่ ีดนิ และนา้ อุดมสมบรู ณ์ จะประกอบอาชีพเกษตรกรรมไดด้ ี

แร่

แรท่ ีส่ าคญั ทสี่ ุด คอื ทองคา เพราะใชท้ าเครอ่ื งประดบั อุปกรณอ์ เิ ลก็ ทรอนกิ ส์
และใชเ้ ปน็ ทุนสารองระหวา่ งประเทศ

ถ่านหนิ

เปน็ เชอื้ เพลิงสาคญั ในอตุ สาหกรรมตา่ งๆ
และสามารถใช้แทนปโิ ตรเลียมทีม่ รี าคาแพงได้

ป่าไม้

ใชใ้ นการกอ่ สรา้ งอาคารสถานที่ ต่อเรอื ทาเฟอร์นเิ จอร์ ทากระดาษ
ปจั จบุ นั ป่าไม้ทัว่ โลกถูกทาลายมาก จึงพยายามปลูกป่าเศรษฐกจิ ทดแทน

ผู้ผลิตภายในประเทศ ธุรกิจขนาดเลก็ ไม่สามารถ ผู้ค้ารายใหญ่
ได้เปรียบ เพราะอยใู่ กล้ ผลิตสินค้าไดใ้ นต้นทุนทตี่ า่ สามารถผูกขาดการค้า
มากเทา่ ผ้ผู ลิตรายใหญ่ ไดแ้ ตเ่ พียงผูเ้ ดยี ว
แหล่งวัตถดุ ิบ

รคู้ วามต้องการ ผ้คู ้ารายใหญ่มีการบริหาร
ของผูบ้ รโิ ภคมากกวา่ จดั การที่ทันสมัย ทาให้
ไดเ้ ปรียบผูค้ ้ารายย่อย

สถานการณ์การแข่งขันทางการคา้ ภายในประเทศและต่างประเทศ

สมรรถนะด้านเศรษฐกจิ ส่วนรวม : การเตบิ โตทางเศรษฐกจิ การรสู้ ถานะการค้า
ระหว่างประเทศ การลงทนุ จากต่างประเทศ สภาวะดา้ นการจา้ งแรงงาน
และปญั หาคา่ ครองชีพ

ประสทิ ธภิ าพของภาครัฐ : กฎหมายที่เออื้ อานวยตอ่ การประกอบธุรกิจ การกาหนด
ยุทธศาสตร์การแข่งขันของรัฐบาล เสถียรภาพและความมน่ั คงของรฐั บาล

โครงสรา้ งพ้ืนฐาน : สาธารณูปโภคพน้ื ฐาน โครงสรา้ งพื้นฐานด้านเทคโนโลยี
วทิ ยาศาสตร์ การศกึ ษา สุขภาพ และสิ่งแวดลอ้ ม
ประสทิ ธภิ าพของเอกชน : ประสิทธภิ าพในการผลิตของภาคเอกชน
โครงสรา้ งตลาดแรงงานการบรหิ ารจัดการ

ผ้บู รโิ ภคสามารถแสวงหาสนิ คา้ ท่ี ผู้ผลติ ที่จะสง่ สินคา้ ไปขายตา่ งประเทศ สนิ ค้าที่ผลติ
มีคณุ ภาพดแี ละหลากหลาย ตอ้ งปรบั ปรุงคณุ ภาพสนิ ค้าให้ได้ ภายในประเทศ ตอ้ งมี
ไมจ่ ากัดเฉพาะสนิ คา้ คุณภาพ เพราะผบู้ รโิ ภค
ภายในประเทศ มที างเลอื กในการซอ้ื
สนิ คา้ จากผผู้ ลติ รายอ่นื ๆ

การเปน็ แหลง่ รายไดข้ องประเทศ

ทาใหส้ ามารถผลิตสนิ ค้าและมีรายไดเ้ พม่ิ ขึ้น
การส่งออกสินค้าทาให้แรงงานมีรายได้มากข้ึน

ผ้ผู ลิตมผี ลประกอบการดขี ึน้ สง่ ผล

การปรับปรุงกระบวนการผลิตสนิ ค้า

การผลติ สนิ คา้ และบรกิ ารเปล่ียนแปลงจากการสง่ ออกและนาเข้าสินค้า
สาเรจ็ รปู มาเป็นการจ้างการผลิตชิน้ สว่ นตา่ งๆ กบั ประเทศหนงึ่ และ

นาไปประกอบเปน็ ผลิตภัณฑ์อีกประเทศหนึง่
เพอื่ เปน็ การลดตน้ ทุนการผลติ และไดส้ นิ คา้ ที่มคี ุณภาพ

การอยู่รอดทางธรุ กจิ

การแขง่ ขันทางการค้ามีความรุนแรง สง่ ผลกระทบต่อภาคธรุ กจิ
ทาให้บางธุรกจิ ต้องประสบกับความลาบาก

การบรหิ ารจัดการทีด่ ีหรอื การปรับตัวได้ทนั ต่อการเปลยี่ นแปลงของ
ตลาด ธุรกิจน้ันจะมคี วามสามารถในการแขง่ ขันและเตบิ โตได้ดี