สรุปถอดบทเรียนโครงการริเริ่มสร้างสรรค์งานพัฒนาชุมชน

สรุปถอดบทเรียนโครงการริเร่มิ สร้างสรรค์งานพฒั นาชุมชน
โครงการ“บา้ นนมี้ รี ัก ปลูกผกั กนิ เอง ทำเป็นบ้าน สานต่อเปน็ กลมุ่ ”

โดย

นางรชั นี ทิมแก้ว
ตำแหน่ง นักวชิ าการพฒั นาชมุ ชนชำนาญการ

สำนกั งานพฒั นาชมุ ชนอำเภอเมืองยะลา

สรุปถอดบทเรียนโครงการริเริม่ สรา้ งสรรคง์ านพัฒนาชุมชน
โครงการ“บา้ นนี้มรี ัก ปลกู ผักกนิ เอง ทำเป็นบา้ น สานต่อเปน็ กลุ่ม”

ชือ่ - สกุล นางรชั นี ทมิ แก้ว
ตำแหนง่ นกั วิชาการพัฒนาชมุ ชนชำนาญการ
สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองยะลา

จากสถานการณ์วิกฤตการแพร่ระบาดของไวรสั โคโรนา 2019 (โควิด - 19) ได้ส่งผลต่อวิถีชวี ติ
ของผูค้ นในทกุ ๆ ด้าน และทำใหเ้ กิดภาวะปกตแิ บบใหม่ ทีต่ ้องหนั มาพง่ึ พาตนเอง เพ่ือลดการ แพร่ระบาด นำไปสู่
การชว่ ยเหลอื ชมุ ชนในระยะยาว โดยเร่มิ จากครอบครวั หนึง่ ครัวเรือนสามารถดูแลไดห้ นงึ่ ชมุ ชน หน่ึงชมุ ชนสามารถ
ดแู ลไดห้ นึ่งหมูบ่ า้ น หนง่ึ หมู่บา้ นสามารถดแู ลได้ทง้ั ตำบล และขยายเปน็ อำเภอ และจังหวัด สำหรับตำบลสะเตงนอก
อำเภอเมืองยะลา มีที่ดิน มีกลุ่มอาชีพสตรีและผู้ปลูกผักในหมู่บ้าน รวมถึงผู้นำ ชุมชนท่ีเป็นกลไกสำคัญในการ
ขับเคลื่อนภารกิจในการบริหารจัดการชุมชน บูรณาการสร้าง การมีส่วนร่วมของคนในชุมชน การอนุรักษ์ดิน น้ำ
ปา่ การปกป้องดนิ สร้างความสามคั คีในชุมชนพง่ึ ตนเองได้ อยา่ งย่งั ยืนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง และ
ได้ร่วมกันพัฒนาพื้นที่ให้เกิดประโยชน์ สร้างแหล่งอาหาร ในรูปแบบครัวชุมชน โดยการปลูกผักสวนครัวในพื้นที่
อย่างน้อย 10 ชนดิ จึงได้จดั ทำโครงการปลูกผัก สรา้ งความมนั่ คงทางอาหารและรายได้ ภายใตว้ ถิ ีการดำเนินชีวิต
แบบเศรษฐกจิ พอเพยี งในชุมชน

สำหรับแนวพระราชดำริท่ีน้อมนำมาใช้ในการพัฒนาและแก้ไขปัญหา ขยายผลตามแนว
พระราชดำริในเรื่องสร้างงาน สร้างอาชีพ เพื่อเพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
การสรา้ งความมัน่ คงทางอาหาร โดยสนับสนุนใหป้ ระชาชน มกี ารปลูกผักสวนครัว รั้วกินได้ ไว้บริโภคในครัวเรือน
ในสถานการณ์ การแพร่ระบาดของโรคโควิด - 19 ระลอกใหม่ และขยายผลการปลูกผักสวนครัว การสร้างคลัง
อาหารเพิ่มขึ้น ได้รับประโยชนอ์ ย่างเป็นรูปธรรม มีผักปลอดสารพิษไว้รับประทานในยามเกิดวิกฤต ปลูกผักที่กนิ
กินผักที่ปลูก ลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ เสริมสร้างความแข็งแรงให้กับร่างกาย ด้วยผักใบเขียวและลดการสะสม
สารพิษ ภายในร่างกาย เสริมสร้างสขุ ภาพรา่ งกายให้แขง็ แรง สง่ เสรมิ การปลูกพืชผักท่ปี ลูกอยู่แล้ว ให้เป็นไปอย่าง
ตอ่ เน่อื ง และก่อตงั้ ให้มกี ลมุ่ ผลติ กลุม่ แปรรปู หรือกลุ่มจำหน่ายพชื ผักรปู แบบ “ทำเป็นบ้าน สานตอ่ เป็นกลมุ่ ”

ขัน้ ตอน วิธีการดำเนินงาน
4.1 เขยี นโครงการ/เสนอโครงการ
4.2 ประชุมชโี้ ครงการและรายละเอียดในการดำเนินกิจกรรมกับกลุ่มเป้าหมาย
4.3 ดำเนนิ กจิ กรรมตามโครงการ
4.4 ตดิ ตามกจิ กรรมตามแผนโครงการ
4.5 สรุปและรายงานผลการดำเนนิ งานตามโครงการ

ผลการดำเนนิ งาน
1. ส่งเสริมใหป้ ลูกพืชผกั ในบา้ นของชาวบา้ นในชมุ ชนกนั เอง ให้ปลูกกนิ เองในครัวเรือน หากเหลือกินแล้ว

ก็สามารถนำไปจำหนา่ ยเพื่อเป็นรายไดเ้ สริม รวมทง้ั สามารถเกบ็ เมล็ดพันธ์ุเพอื่ ปลกู ตอ่ ได้
2. โครงการ “บา้ นนม้ี รี กั ปลกู ผักกินเอง ทำเปน็ บ้าน สานต่อเป็นกลุ่ม” พยายามสรา้ งให้ชุมชนเกิดความ

สนใจที่จะปลูกผักเพื่อบริโภคเอง ส่งเสริมการปลูกผักพื้นบ้านด้วยเมล็ดพันธุ์ที่ดีจากต้นพันธุ์ที่สมบูรณ์ แข็งแรง
กนิ อรอ่ ย สรา้ งความรูส้ ึกว่าการปลูกผักสวนครัวไมใ่ ชเ่ ร่ืองยาก ปลูกแล้วครอบครัวจะมีผกั ที่ปลอดภัยหมุนเวียนกิน
ตลอดปี นบั เปน็ การแบ่งเบาภาระคา่ ใชจ้ ่ายในครัวเรอื นไดเ้ ป็นอยา่ งดี

3. ได้ขยายผลไปยัง เครือข่ายที่มีอยู่ในหมู่บ้าน หน่วยงานราชการ โรงพยาบาลชุมชน โรงเรียน มัสยิด
ปลูกผักบนพื้นที่ว่าง ให้ทุกๆคนในหมู่บ้านสามารถเก็บผักกลับไปทำอาหารที่บ้านได้ เช่น มีโรงเรียนเข้าร่วม
โครงการ ปลกู ผกั เข้าโรงอาหาร จำหน่ายผูป้ กครองและครู เปน็ การสอนใหเ้ ด็กๆ ไดเ้ รียนร้วู ิธีการปลูกผักสวนครัว
และปลกู ฝังการเกบ็ เมลด็ พันธผ์ุ กั ไว้ปลูกต่อท่บี ้าน

4. มีครัวเรือนในพื้นที่ตำบลสะเตงนอก เข้าร่วมโครงการทกุ หมู่บ้าน มีการปลูกผักสวนครัวหลากหลาย,
การปลูกผักไม่ใช่ปุ๋ย / สารเคมี ใช้ปุ๋ยอินทรีย์,ปุ๋ยคอก,ปุ๋ยหมัก, มีการขยายผลสู่ครัวเรือนอื่นๆ มีการแบ่งปัน/
แลกเปลี่ยน/(เมล็ดพันธุ์/กล้าผัก/ผลผลิต) และมีนวัตกรรม/วธิ ีการปลูก/แปรรูป การนำขยะมาใช้ประโยชน์ เช่น
การนำภาชนะเก่าขวดพลาสตกิ มาปลูกผัก(รีไซเคิล) นำเศษอาหารใบไม้มาทำปุ๋ยหมัก (ทำขยะเปียก/เสวียน) เป็น
ตน้

5. ก่อตั้งให้มีกลุ่มผลิต กลุ่มแปรรูป หรือกลุ่มจำหน่ายพืชผักรูปแบบ “ทำเป็นบ้าน สานต่อเป็นกลุ่ม”
อยา่ งนอ้ ย หมบู่ ้านละ 1 กลุ่ม เพอื่ เป็นศนู ยก์ ลางตัวอยา่ งของครวั เรือนอ่ืนๆ ต่อไป

ปญั หาที่พบและแนวทางการแก้ไขปญั หา
เนื่องด้วยสถาณการณ์วิกฤตการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด - 19) การดำเนินการ

รวมกลุ่มกัน ไม่สามารถดำเนนิ การได้ตามปกติ

ภาพการดำเนนิ กจิ กรรม
“บา้ นนี้มรี กั ปลกู ผักกนิ เอง ทำเป็นบา้ น สานตอ่ เป็นกล่มุ ”