Scan Magazine No.85 (Mars 2021)

Gara për të ndërtuar super-aplikacionin e ardhshëm në
botë po ringjallet dhe shumë nga kandidatët kryesorë
janë të vendosur në Azinë Juglindore. Me 600 milion
njerëz të shpërndarë në të gjithë rajonin, ka tashmë
gjysmë duzinë ndërmarrjesh që konkurrojnë për
vëmendjen e tyre

ose kompanitë e përqendruara në autore e një raporti ASPI që studi- ka qenë e vështirë për këto aplika-
produktet", thotë ajo. "Ata nuk po on ndikimin e Partisë Komuniste cione kineze të zgjerohen jashtë
ndërtojnë vetëm një veçori ose një në firmat e internetit. "[Ata janë shtetit. Kini parasysh faktin se
shërbim. Ata po mendojnë se si të detyruar] nga ligjet e sigurisë tregu i brendshëm në Kinë është
të marrin të gjithë stilin e jetës së kibernetike [të Kinës] t'i japin qe- kaq i madh, sa me të vërtetë nuk
përdoruesit dhe ta lëvizin atë në verisë çdo të dhënë mbi WeChat ka nevojë të shkoni diku tjetër.
internet." Një jetë e jetuar në in- ose ndonjë prej aplikacioneve të Bum biznesi në WeChat
ternet do të thotë shumë transak- tyre, nëse Partia Komuniste do ta
sione dhe shumë të dhëna. Sipas kërkojë atë." Sipërmarrësit kinezë me
ligjit kinez, të gjitha kompanitë - Privatësia qendër në Singapor Angeline Liu
jo vetëm WeChat - mund të dety- dhe Angee Teng panë një mundësi
rohen t'i dorëzojnë këto të dhëna Tencent shprehet se është në unike për të kapur audiencën kap-
Partisë Komuniste në pushtet. përputhje me ligjet dhe rregul- tive të WeChat. "WeChat është një
Instituti Australian i Strategjisë loret e secilit treg në të cilin oper- pjesë e jetës sonë të përditshme
Strategjike (ASPI) thotë se ka on, duke shtuar se privatësia e për- që [nuk mund] të jetojmë pa të,"
gjetur prova të censurës në We- doruesit dhe siguria e të dhënave thotë Liu, e cila kalon dy deri në
Chat në Kinë dhe paralajmëron janë vlera thelbësore. "Privatë- tre orë në ditë në aplikacion. "Në
se kjo mund të ndodhë edhe me sia e përdoruesit dhe siguria e të thelb gjithçka që ju nevojitet është
përdoruesit e huaj. "Rreziqet që dhënave janë vlera thelbësore në brenda këtij aplikacioni dhe çdo
lidhen me mungesën e kriptimit Tencent. Ne e mbajmë veten në pjesë e jetës tuaj preket [nga ajo]".
nga fundi në fund të WeChat janë standardet më të larta në mbro- Tre vjet më parë ata filluan një bi-
sepse Tencent dhe WeChat mund jtjen e përdoruesve tanë, ndërsa znes duke shitur mish premium
të kenë akses në ndonjë nga të sigurohemi se jemi në përputhje tek klientët kinezë në Singapor.
dhënat tuaja në WeChat", thotë me të gjitha ligjet dhe rregulloret "Ju mund të shfletoni produk-
Audrey Fritz, e cila është bashkë- në tregjet në të cilat veprojmë," tet, të bëni blerje, të bëni pagesa
tha kompania. Shqetësimi për dhe të përfundoni të gjithë ciklin
privatësinë dhe sigurinë e të dhë- brenda këtij aplikacioni," thotë
nave mund të jenë ndër arsyet që Liu. Ata nuk reklamojnë përmes

SCAN MAGAZINE MARS 2021 51

kanaleve tradicionale ose mediave shpërndarje ushqimi. Bashkë
sociale dhe prapë biznesi po lulë- pronari ekzekutiv i Gojek, Kevin
zon, me porosi me vlerë dhjetëra Aluwi thotë se rajoni është një
mijëra dollarë që regjistrohen çdo përshtatje e natyrshme për super-
muaj. aplikacione.

Super-aplikacioni tjetër Shumë super-aplikacione "Të kesh të shkarkosh vetëm
Gara për të ndërtuar super- e shohin si objektivin e një aplikacion të vetëm është
tyre për të rritur sasinë diçka që ndoshta është tërheqëse
aplikacionin e ardhshëm në botë e kohës që klientët në të për një pjesë të botës ku, për shu-
po ringjallet dhe shumë nga kan- vërtetë shikojnë telefonat micën e njerëzve, përvoja e parë
didatët kryesorë janë të vendo- dhe aplikacionin. Por ne e vërtetë e internetit ndodhi në
sur në Azinë Juglindore. Me 600 duam që klientët tanë të celular". Ndoshta çuditërisht për
milion njerëz të shpërndarë në të futen brenda, të gjejnë një kompani që e quan veten një
gjithë rajonin, ka tashmë gjysmë gjënë që u nevojitet për të super-aplikacion, Aluwi thotë
duzinë ndërmarrjesh që konkur- zgjidhur problemin e tyre se Gojek nuk po përpiqet të mo-
rojnë për vëmendjen e tyre. Grab, në moment nopolizojë kohën e përdoruesve
Gojek dhe SEA Group janë ndër të saj. "Shumë super-aplikacione e
më të mëdhenjtë dhe më të finan- shohin si objektivin e tyre për të
cuarit. rritur sasinë e kohës që klientët
në të vërtetë shikojnë telefonat
Kompanitë kineze Alibaba dhe aplikacionin," thotë ai. "Por
dhe Tencent kanë investuar në to, ne duam që klientët tanë të futen
ashtu si firmat amerikane përf- brenda, të gjejnë gjënë që u nevo-
shirë Facebook, Google dhe Pay- jitet për të zgjidhur problemin
Pal. Gojek me bazë në Indonezi e tyre në atë moment dhe pastaj
është rritur nga një platformë për të dalin dhe të vazhdojnë jetën e
motorë në një aplikacion që ofron tyre."
udhëtime me makinë, pagesa dhe

52 SCAN MAGAZINE MARS 2021

SHËNDETI

Vaksinimi, kur do kthehemi në normalitet?

EDEL STRAZIMIRI

KMe ritmin e sotëm të vaksinimit do të duhen edhe 7 vite Ai përdor mesataren më të fundit të
ur do të përfundojë pan- tohet për 75% të mbulimit në vetëm vaksinimeve, që do të thotë se ndër-
demia? Kjo është pyetja dy muaj. Shtetet e Bashkuara do sa numri i vaksinimeve rritet, koha
e varur mbi gjithçka që të arrijnë atje në kohë për të uruar
kur Covid-19 pushtoi botën vitin e Vitin e Ri 2022. Me vaksinimet që e nevojshme për të kapur pragun e
kaluar. Përgjigja mund të matet nga ndodhin më shpejt në vendet e pa- 75% do të bjerë. Ritmi ka të ngjarë
vaksinat. Media prestigjioze Bloom- sura perëndimore sesa pjesa tjetër të përshpejtohet më tej pasi vaksinat
berg ka ndërtuar bazën e të dhënave e globit, botës do t'i duhen shtatë të bëhen më të disponueshme. Disa
më të mëdha të vaksinave Covid-19 vjet me ritmin aktual. Llogaritësi nga qendrat më të mëdha të botës
të dhëna në të gjithë botën, me më i Bloomberg siguron një pamje në për prodhimin e vaksinave në Indi
shumë se 119 milion doza të admin- kohë, e krijuar për të vënë në perspe- dhe Meksikë sapo kanë filluar. Më
istruara në të gjithë globin. Zyrtarët ktivë normat e sotme të vaksinimit. shumë se 8.5 miliardë doza vaksine
amerikanë të shkencës si Anthony
Fauci kanë sugjeruar se do të duhet
70% deri 85% mbulim i popullsisë
që gjërat të kthehen në normalitet.
Data-baza gjurmuese e Bloomberg Ritmi ka të ngjarë të përshpejtohet më tej pasi vaksinat
tregon se disa vende po bëjnë për- të bëhen më të disponueshme. Disa nga qendrat më të

parim shumë më të shpejtë se të mëdha të botës për prodhimin e vaksinave në Indi dhe
tjerët, duke përdorur 75% mbulim
me një vaksinë me dy doza si objek- Meksikë sapo kanë filluar. Më shumë se 8.5 miliardë
tiv. Izraeli, vendi me shkallën më të doza vaksine janë kontraktuar nga vendet e botës

lartë të vaksinimit në botë, po drej-

SCAN MAGAZINE MARS 2021 53

në shpejtësinë e transmetimit? Kjo
mund të fillojë shumë përpara se
75% e njerëzve të vaksinohen plotë-
sisht. Të tjerët e përkufizojnë atë si
pikë kur shpërthimet nuk mund
të mbahen më. Për shembull, edhe
nëse ka një tufë rastesh fruthi në një
komunitet të pavaksinuar, imuniteti
i tufës e parandalon atë të valojë në
të gjithë vendin.

Është e mundur që vendet e goditura rëndë mund Si i drejtojmë numrat
të kërkojnë një nivel më të ulët të vaksinimit për të Vaksinat e disponueshme sot
parandaluar transmetimin. Ndërsa ka prova që njerëzit
që shërohen nga sëmundja mbajnë një farë niveli kërkojnë dy doza për vaksinimin e
të mbrojtjes natyrore, është e paqartë se sa ofrohet plotë. Llogaritjet e Bloomberg për
mbrojtje ose sa mund të zgjasë mbulim bazohen në dy doza për
person në popullatë, por nuk bëjnë
janë kontraktuar nga vendet përmes kontroll. Ndërsa më shumë njerëz dallimin midis dozave të para ose
më shumë se 100 marrëveshjeve të marrin vaksinën, grupe njerëzish fil- dozave të dyta të administruara.
ndjekura nga Bloomberg. Vetëm një lojnë të ndërtojnë një mbrojtje kole- Këto prishje mund të shtrembërojnë
e treta e vendeve madje kanë filluar ktive kundër virusit në mënyrë që normat e vaksinimit ditor dhe nuk
fushatat e tyre të vaksinimit. shkëndijat e izoluara të infeksionit të janë të disponueshme në më shumë
Një mbrojtje kolektive digjen në vend që të përhapen në një se 20% të vendeve që po gjurmo-
shpërthim. Koncepti njihet si imu- hen. Një vaksinë e re nga Johnson
Vaksinimet mbrojnë nga Cov- nitet i tufës. Në komunitetin shken- & Johnson kohët e fundit tregoi re-
id-19 brenda disa javësh nga marrja cor, ka përkufizime kontradiktore se zultate pozitive duke përdorur një
e dozës. Por nëse vetëm disa njerëz kur arrihet imuniteti i tufës. A është dozë të vetme në një provë të mad-
në një komunitet vaksinohen, virusi kur mbrohen mjaftueshëm njerëz që he klinike. Nëse miratohet, ne do
mund të vazhdojë të përhapet pa fillon të ketë një efekt të matshëm të rregullojmë numrin e dozave të
kërkuara në proporcion me pjesën e
saj të tregut në secilin vend. Vaksinat
nuk janë autorizuar për përdorim
tek fëmijët - ato studime janë duke
u zhvilluar. Llogaritësi ynë, ashtu
si virusi, përfshin fëmijë në popul-
latën e nevojshme për tu mbrojtur.
Një llogaritës metrik i Bloomberg-
ut nuk llogarit çdo nivel i imunitetit
natyror që mund të rezultojë nga
rikuperimi nga Covid-19. Është e
mundur që vendet e goditura rëndë
mund të kërkojnë një nivel më të
ulët të vaksinimit për të parandaluar
transmetimin e përhapur. Ndërsa ka
prova që njerëzit që shërohen nga
sëmundja mbajnë një farë niveli të
mbrojtjes natyrore, është e paqartë
se sa ofrohet mbrojtje ose sa mund

54 SCAN MAGAZINE MARS 2021

të zgjasë. Vaksina rekomandohet Derisa të kemi dalë nga faza pave, por jo sasinë e tyre në rënie me
akoma për njerëzit që janë shëruar kritike e pandemisë, është kalimin e kohës. Për momentin, të
nga sëmundja. e kujdesshme të trajtojmë vetmit njerëz të testuar pas vaksin-
të gjithë si të ndjeshëm imit janë regjistruar për hulumtim
Pas vaksinës: Si të dalloni nëse jeni nëse jo ndaj sëmundjeve, dhe për këtë arsye që të kuptojnë,
imun? të paktën ndaj ngjitjes dhe për shembull, sa zgjat mbulimi i
transmetimit. Ne nuk e ofruar nga përgatitjet Pfizer, Ox-
Sapo të marrim vaksinën, si dimë, në të vërtetë, në çfarë ford-AstraZeneca dhe Moderna. Në
do ta dimë nëse jemi imun ndaj mase vaksinat gjithashtu të ardhmen, do të nevojiten teste të
Covid-19? Në situatën aktuale, py- zvogëlojnë qarkullimin shpejta për të zbuluar nivelin e anti-
etja është të paktën e tepërt. Si fillim, asimptomatik të virusit trupave tek njerëzit e vaksinuar dhe
sepse në mënyrë që të çlirohemi nga mbrojtjen që ofrojnë këto mbrojtje
pandemia, është akoma e nevojshme parë (kur një përgjigje imune fillon kundër varianteve të koronavirusit.
të vaksinojmë sa më shumë njerëz të shfaqet). Shumica e këtyre testeve Disa kompani bioteknike në MB dhe
që të jetë e mundur, dhe të përqen- kërkojnë antitrupa që i përgjigjen Gjermani po punojnë në mjete diag-
drohemi në mbrojtjen e gjerë të proteinës Spike dhe, pasi të gjenden, nostikuese që zbulojnë jo vetëm anti-
ofruar nga vaksinat: të gjithë ato të nuk arrijnë të bëjnë dallimin midis trupa neutralizues, por edhe përbërës
aprovuara deri më tani, madje edhe antitrupave të lidhur me vaksinën të tjerë kryesorë të sistemit imunitar,
ato me efektivitet më të reduktuar, ose infeksionit. Disa, megjithatë, siç janë limfocitet T, të cilat drejto-
ofrojnë pothuajse mbrojtje totale kërkojnë antitrupa që njohin protei- jnë drejtpërdrejt qelizat e infektuara
ndaj formave të rënda dhe vdekj- nën virale të nukleokapsidit që nuk nga virusi, dhe limfocitet Memoria
eprurëse të sëmundjes. Së dyti, sepse përmbahet në vaksina, dhe për këtë B e ngarkuar me duke prodhuar an-
edhe si imunë nuk kemi mundësi arsye nuk do të regjistronin praninë titrupa të synuar kundër proteinave
të ulim kujdesin derisa shumica e e një përgjigje imune pas vaksinës. specifike virale. Aktualisht, këta ak-
njerëzve të vaksinohen. Sidoqoftë, Për më tepër, testet tregtare ende torë të tjerë imunë nuk identifikohen
njohja e nivelit të mbrojtjes imune kanë një diferencë pasigurie, me nga testet e antitrupave, por në të ar-
të secilit mund të jetë e dobishme në 10% përgjigje "false negative" (ato dhmen do të jetë thelbësore t'i studio-
një fazë të mëvonshme, për të vlerë- nuk regjistrojnë antitrupa edhe atje jmë ata për të kuptuar se kur duhet
suar nëse dhe kur duhet të kryeni ku ekzistojnë), dhe 2% "false pozi- të ndërhyjnë me një vaksinë për-
një përforcues ose për të kuptuar tive" (i gjejnë, por në realitet nuk forcuese. Ndërkohë, personat e vak-
nëse të vaksinuarit janë gjithashtu ka) Një problem tjetër është se testet sinuar nuk supozohet të jenë imunë.
të mbrojtur nga variantet e virusit. e shpejta serologjike thjesht matin Derisa të kemi dalë nga faza kritike
Si po lëvizim në këtë front? Siç praninë ose mungesën e antitru- e pandemisë, është e kujdesshme të
shpjegohet në New Scientist, disa trajtojmë të gjithë si të ndjeshëm nëse
teste të shpejta serologjike të për- jo ndaj sëmundjeve, të paktën ndaj
dorura për të zbuluar infeksionet ngjitjes dhe transmetimit. Ne nuk e
natyrore të koronavirusit mund të dimë, në të vërtetë, në çfarë mase vak-
jenë të dobishme në gjurmimin e sinat gjithashtu zvogëlojnë qarkulli-
antitrupave të prodhuar në përgjigje min asimptomatik të virusit.
të vaksinave tre javë pas injektimit të

SCAN MAGAZINE MARS 2021 55

VAKSINIMI

“Pasaportat Covid”, të mirat e
të metat e vendosjes së tyre

Të dëshpëruar për t’u NEBI XHOMAQI
kthyer në normalitetin
para-pandemik, shumë Si argumentohet mundësia ose jo e paisjes së njerëzve me “certifikatë
vende ku fushatat e vaksinimit për imuniteti”
Covid-19 janë në zhvillim e sipër po
konsiderojnë miratimin e “pasapor- David Archard, kryetari i Këshillit Nuffield
tave të vaksinave” për të ringjallur mbi Bioetikën, argumenton se ato nuk janë
udhëtimet ndërkombëtare dhe për domosdoshmërisht një mënyrë proporcionale për të
të rihapur ekonomitë. Një javë më arritur pajtueshmërinë e vaksinave, e cila mund të
parë, qeveria e Mbretërisë së Bash- sigurohet më mirë duke siguruar informacion më të
kuar përjashtoi planet për pasaporta madh dhe më të saktë për njerëzit
të tilla me ministrin e vaksinave Nad-
him Zahaëi duke i quajtur ato “dis- demia mund të përfitojnë. “Dhe kjo ofrojnë vlerë në aspektin e udhëti-
kriminuese” por sekretari i jashtëm, është e rëndësishme”, thotë Archard. meve ndërkombëtare, duke u vak-
Dominic Raab, tha se dokumentet “Në fund të fundit, ajo që kemi tra- sinuar do të thotë që nuk do të keni
ishin “në shqyrtim”. Politikanët kanë jtuar vitin e kaluar janë kufizime të gjasa të vuani nga sëmundja e rëndë
mbështetur prezantimin e tyre, me konsiderueshme në liritë e popullsisë, Covid-19 që mund të kërkojë sh-
ish-kryeministrin Toni Bler që mer- dhe këtu është një mënyrë në të cilën trimin në spital jashtë vendit. Paul
ret me çështjen e pasaportave të vak- individët tani mund të jenë në gjend- Hunter, një profesor i mjekësisë në
sinave të brendshme në këtë javë në je të marrin përsëri ato liri themelore Universitetin e Anglisë Lindore,
Mail. Cilat janë pra të mirat dhe të që janë shumë të vlefshme për ta.” thotë se nëse spitalet e një vendi
metat e “certifikatave të imunitetit” ? tashmë po përballen me nivele të
Udhëtimi. Pasaportat mund të
Argumentet pro
Ato mund të shërbejnë si një

motiv i fuqishëm për njerëzit për t’u
vaksinuar. Sidoqoftë, David Archard,
kryetari i Këshillit Nuffield mbi Bioe-
tikën, argumenton se ato nuk janë
domosdoshmërisht një mënyrë pro-
porcionale për të arritur pajtuesh-
mërinë e vaksinave, e cila mund të
sigurohet më mirë duke siguruar
informacion më të madh dhe më të
saktë për njerëzit.

Mundësitë. Duke marrë një cer-
tifikatë, disa individë të cilëve u është
privuar mundësia e punës nga pan-

56 SCAN MAGAZINE MARS 2021

larta të Covid-19, “ata nuk duan që
njerëzit të dalin me pushime nga
Britania dhe më pas të zbresin me
Covid dhe duke shtuar barrën mbi
shërbimet e tyre shëndetësore. Nëse
jeni vaksinuar, nuk ka gjasa të sëm-
ureni me Covid-19 ndërsa jeni atje,
ose sepse e sollët atë në vend ose
sepse e morët atë në javën e parë të
pushimeve. “

Argumentet kundër Pasaportat mund të inkurajojnë njerëzit që nuk janë vaksinuar
Shkenca. Ndërsa vaksinat që ende ose kanë zgjedhur të mos vaksinohen për të marrë certifikim
në tregun e zi, sipas Hunter. Kështu që nëse pasaportat miratohen,
po vendosen kanë treguar se kanë ai thotë, “kjo duhet të bëhet në një mënyrë që nuk i nënshtrohet
një efektshmëri mbresëlënëse në mashtrimit”.
zvogëlimin e rrezikut të shtrimit
në spital dhe vdekjen për Covid-19 vaksinave bazohet në një sistem për- tregun e zi, sipas Hunter. Kështu që
simptomatik, në këtë pikë nuk ka parësie, disa njerëz do të vaksinohen nëse pasaportat miratohen, ai thotë,
asnjë provë konkrete që ato mund para të tjerëve. Të tjerët që zgjedhin “kjo duhet të bëhet në një mënyrë që
të pengojnë transmetimin, thonë të mos vaksinohen pavarësisht se u nuk i nënshtrohet mashtrimit”.
shkencëtarët. “Pra, ekziston rreziku ofrohet vaksina, gjithashtu mund të
thjesht të supozohet sepse jeni vak- humbin mundësitë. Ekziston rreziku Privatësia. Në mënyrë tipike,
sinuar, atëherë nuk përhapni Co- i stigmatizimit të individëve të cilëve informacioni shëndetësor siç janë të
vid-19 dhe kjo nuk do të ishte një u mungon çertifikimi, dhe Archard dhënat e vaksinimit ruhet nga NHS.
bazë e mirë shkencore për një poli- sugjeron që ju gjithashtu të mund të Këto pasaporta mund të nënkuptojnë
tikë të pasaportave”, thotë Archard. penalizoni njerëzit që janë tashmë në që të dhënat ndahen me kompani të
disavantazh për shkak të disa pabara- jashtme, thotë Archard. “A mund të
Variantet. Shumica e vendeve zive. përdoret në mënyra të padrejta, stig-
janë në fazat e hershme të përdorimit matizuese dhe që dëmtojnë interesat
të vaksinave, dhe duke pasur parasysh Mashtrimi. Pasaportat mund të e individëve? Saktësisht se si vihet në
shqetësimet në lidhje me ndikimin e inkurajojnë njerëzit që nuk janë vak- efekt praktik do të ngrinte gjithashtu
varianteve ekzistuese, në veçanti vari- sinuar ende ose kanë zgjedhur të mos shqetësime të arsyeshme etike që
antin e zbuluar në Afrikën e Jugut, vaksinohen për të marrë certifikim në duhet të adresohen.”
në aftësinë e vaksinave për të ofruar
mbrojtje, do të ishte e parakohshme
të futet sistemi i pasaportave , thotë
Archard. «Mendoj se jemi rreth
gjysmës së gjysmës së parë dhe nuk
duam të fillojmë të prezantojmë kar-
tona të kuq dhe të verdhë akoma. Ne
duam të kalojmë në pjesën e dytë dhe
të shohim nëse mund të shohim se si
po funksionon. «

Diskriminimi. Pasaporta të tilla
do të përdoren për t’u dhënë njerëzve
që janë të vaksinuar dhe supozo-
het se kanë imunitet aftësinë për të
bërë gjëra që të tjerët nuk munden.
Duke pasur parasysh që përdorimi i

SCAN MAGAZINE MARS 2021 57

LËNDËT E PARA

I ftohti i shkurtit falimenton kompanitë e energjisë në Teksas

Iftohti që përfshiu Teksasin gjatë muajit shkurt ka që përballen me fatura miliarda dollarëshe të lidhura me
bërë që kompania më e madhe dhe më e vjetër e en- ndërprerjen e energjisë. Temperaturat e ulëta rekord nda-
ergjisë elektrike në këtë shtet të aplikojë për mbrojtje nga luan thuajse gjysmën e centraleve të energjisë në Teksas në
falimentimi, në një gjykatë federale në Houston, duke për- mes të shkurtit, duke lënë 4.3 milionë njerëz pa ngrohje
mendur një faturë të debatueshme prej 1.8 miliardë dollarë apo drita për ditë me radhë, ndërkohë që shpërthimi i tu-
nga operatori shtetëror i rrjetit. Kompania “Brazos Electric bacioneve dëmtuan shtëpitë dhe bizneset. “Brazos Electric
Power” është një prej dhjetra ofruesve të energjisë elektrike, Power” dhe kompanive të tjera që janë angazhuar për të
që përballen me fatura gjigante për të paguar, kryesisht të ofruar energji në rrjet por nuk ja dolën, i’u kërkua të blejnë
shkaktuara nga moti ekstrem i muajit të kaluar. Kjo kër- energji zëvëndësuese me çmime çmendurisht të larta dhe të
cënon kompanitë e shërbimeve dhe tregëtuesit e energjisë, mbulojnë faturat e papaguara të firmave të tjera. Operatori
shtetëror i rrjetit, ERCOT, deklaroi se 2.1 miliardë dollarë
fatura janë të papaguara, çka vë në dukje stresin financiar
të kompanive utilitare dhe tregëtuesve të energjisë. Anal-
istët e borxhit pranë agjencisë Fitch Ratings, paralajmëruan
për zhvlerësime të të gjitha firmave bashkiake të energjisë,
që përdorin rrjetin shtetëror. Kostot e stuhisë do kalojnë li-
kuiditetin e menjëhershëm të disponueshëm tek këto kom-
pani, sipas Fitch. Rrjeti shtetëror shkaktoi tkurrje kur ngriti
normat spot në treg në 9,000 dollarë për megavat/orë për
mbi 4 ditë. Kostot e shërbimti ishin gjithashtu 500 herë më
të larta se normalisht.

Kërkesa globale për gaz pritet të dyfishohet deri në vitin 2040

Kërkesa globale për gazin e lëngshëm natyror të kushteve të tregut, duke ridrejtuar dërgesat në qendrat e
(LNG) pritet të dyfishohet, në 700 milionë ton, reja të kërkesës dhe duke përshtatur ofertën”, theksohet në
deri në vitin 2040, sipas perspektivës vjetore të tregut të raportin e Shell. Azia pritet të nxisë thuajse 75% të rritjes së
publikuar nga Royal Dutch Shell. Kërkesa globale për gaz kërkesës deri në vitin 2040, ndërkohë që prodhimi i brend-
ishte 360 milionë ton në vitin e kaluar, në rritje të lehtë nga shëm i gazit vazhdon rënien dhe gazi i lëngshëm natyror
358 milionë ton gaz në vitin 2019, pavarësisht luhajteve zëvëndëson burimet energjetike me ndotje më të lartë. Vi-
nga karantina e koronavirusit. Çmimet botërore të gazit të tin e kaluar, Kina dhe India nxitën rimëkëmbjen e kërkesës
lëngshëm natyror ranë në nivele të ulëta në vitin 2020, por për gazin natyror, pas nisjes së pandemisë dhe karantinës
prekën nivele të larta rekord në nisje të këtij viti, për shkak globale. Kina rriti importet me 7 milionë ton në 67 milionë
të kërkesës së lartë dimërore, mungesës së ofertës dhe ngër- ton në total për vitin 2020, një rritje me 11% me bazë vje-
çit në infrastrukturë. “Ndërkohë që Covid-19 hodhi poshtë tore. Objektivi i Kinës për t’u bërë neutrale ndaj karbonit
projeksionet, industria reagoi me shpejtësi ndaj ndryshimit deri në vitin 2060, pritet të vazhdojë të rrisë kërkesën për
gaz. India rriti gjithashtu importet me 11% në vitin 2020,
pasi përfitoi nga rënia e çmimeve. Gazi vlerësohet si një
ndër burimet kryesore të energjisë, që do të shërbejë si një
tranzitor drejt energjisë së pastër. Me një rritje të numrit të
blerësve dhe furnizuesve, industria ka evoluar për të ofruar
një zgjedhje më të gjerë të strukturave tregtare për të përm-
bushur nevojat për ndryshim. Në sfondin e rritjes së objek-
tivave për zero emetime të karbonit, industria do të duhet të
zhvillohet më tej për të ofruar ernergji të pastër.

58 SCAN MAGAZINE MARS 2021

IEA: Emetimet e karbonit ranë me 5.8% në vitin 2020

Në raportin më të fundit të publikuar, Agjen-
cia Ndërkombëtare e Energjisë deklaroi se
emetimet globale të dioksidit të karbonit ranë me 5.8%
në vitin 2020, ndërkohë që pandemia ngadalësoi ak-
tivitetin ekonomik. Megjithatëë, sipas agjencisë emeti-
met u u rritën në fund të vitit të kaluar dhe e njëjjta
tendencë parashikohet të vazhdojë edhe gjatë këtij viti.
Ekonomitë më të mëdha në botë nxitën rimëkëmbjen e
shkarkimit të karbonit në dhjetor të 2020, kur emetimet
ishin 2%, apo 60 milionë ton, sipër nivelit të një viti më
parë, ndërkohë që rimëkëmbja e aktivitetit ekonomik
rriti kërkesën për energji. Kina, emetuesi më i madh i
gazrave sere në botë, ishte i vetmi vend që shënoi një
rritje të emetimeve vitin e kaluar prej 0.8%, apo 75 mil- për energji ra me 4% në vitin 2020, ndërkohë që masat
ionë ton, nga nivelet e vitit 2019. “Rimëkëmbja e emeti- e karantinës limituan aktivitetin industrial dhe trans-
meve botërore të karbonit në fundvitin e kaluar, përbën portin. Kjo nxiti një rënie të jashtëzakonshme prej 2
një paralajëmrim se nuk po bëhet mjaftueshëm për të miliardë ton të dioksidit të karbonit, që është ekuiva-
përshpejtuar tranzicionin drejt energjisë së gjelbër”, tha lente me ndotjen që shkaktojnë të gjitha vendet e Bash-
drejtori i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fatih kimit Europian në totalin e botës. Ndër faktorët e tjerë,
Birol. Sipas tij, nëse vazhdon rimëkëmbja ekonomike por me ndikim më të vogël, ishte edhe rritja e gjener-
globale, në mungesë të një ndryshimi të politikave imit të energjisë së rinovueshme. Pjesa e energjisë së
në ekonomitë e mëdha, emetimet botërore të gazrave rinovueshme ndaj totalit u rrit në 29% vitin e kaluar,
ndotës pritet të rriten në vitin 2021. Kërkesa primare nga 27% në vitin 2019.

SHBA tarifa për importin e aluminit, penalizohet Gjermania

pro dhe 15 kundër në Senat. Rasti i “anti-dumping” dhe
një tjetër çështje kundër subvencioneve, u nisën nën
administratën e Donald Trump në Mars të vitit 2020.
Fletët e zakonshme të aluminit përdoren nga fasadat
e ndërtesave, e deri tek tabelat e sinjalistikës rrugore.
Gjermania kishte normën më të lartë “anti-dumping”,
që varion nga 49.4% deri në 242.8%. Gjermania ka pa-
sur eksportet më të mëdha të fletëve të aluminit drejt
SHBA, me 286.6 milionë dollarë në vitin 2019. Bah-
reini, vendi i dytë me eksporte deri në 241.2 milionë

D dollarë, mori një normë të “anti-dumping” në 4.83%
epartamenti amerikan i Tregtisë ka vendosur dhe një normë kundër subvencioneve prej 6.44%.
tarifa përfundimtare “anti-dumping” ndaj Administrata e Tregtisë Ndërkombëtare publikoi një
fletëve të aluminit ndaj 18 vendeve të hetuara. Më e pe- dokument ku tregonte normat të “anti-dumping” dhe
nalizuar rezulton Gjermania, pasi tarifat e importeve të anti-subvencioneve nga vende të tjera, përfshirë Kro-
aluminit janë rritur deri në 242.8%, ndërsa më pasi vjen acinë, Greqinë, Italinë, Rumaninë, Serbinë, Slloveninë,
Bahreini me 4.83%. Tarifat u lajmëruan pak orë pasi gu- Spanjën, Turqinë, etj. Tarfiat do jenë sipër 10%, të ven-
vernatorja e Rhode Island, Gina Raimondo, fitoi kon- dosur në shumicën e importeve të aluminit nga admin-
firmimin si Sekretarja e re e Tregtisë, në një votim me 84 istrata e ish-presidentit Donald Trump.

SCAN MAGAZINE MARS 2021 59

60 SCAN MAGAZINE MARS 2021

HISTORI

Ëndrra shqiptare me tramvaj elektrik

KRESHNIK KUÇAJ

Historia e projekteve që nuk u ndërtuan kurrë, që nga qeveria e Ismail Qemalit

Ndërtimi i tramvajëve elek-
trikë duket se vjen nga fakti
se në mbarë vendin, ush-
tritë e huaja kishin lënë në
përfundim të Luftës së Parë
Botërore shinat e dekovilëve
dhe pajisjet e teleferikëve
që i përdornin për transpor-
tin e materialeve ushtarake.

Shqipëria nuk e ka ende në Vlorë. që po pregatiten në minister të pu-
në ditët e sotme një tram- nëve botore, asht edhe puna e tra-
vaj edhe pse diskutimet Projekti i parë për një tramvaj mit të Vlonës. Qeveria e Pertashme
kanë nisur më shumë se 1 shekull elektrik në Vlorë vendosi t’ a stolisë Vlonën me një
më parë. Diskutimet e para për tram elektrik. Vjia e tramit do t’a
ndërtimin e një tramvaji elektrik Pavarësisht jetëgjatësisë së lidhë qytetin me skelën e këtë me
janë zhvilluar në Vlorë e qeveria shkurtër, mungesës së stabilitetit cesmiën e Ferrit, ku, pa dyshim, do
e përkohshme e Ismail Qemalit e në periudhën e qeverisjes, kufizim- të ndërtohet Vlona e re” shkruhet
nisi një projekt të tillë, pa pasur it territorial të kompetencave e pa- në artikull. Në disa numra të saj,
mundësinë që ta finalizonte. Po mundësive të tjera, qeveria e parë gazeta do të publikonte detajet e
ashtu, diskutime të tilla janë zh- e shtetit shqiptar të pavarur që projektit që parashikonte që trami
villuar edhe në Shkodër në vitet kryesohej nga Ismail Qemali do të të funksiononte përmes një kabllo-
1918,1919 dhe 1931 por që edhe bënte disa përpjekje për zhvillimin je të jashtme elektrike.
ato nuk janë finalizuar asnjëherë. e vendit. E në këtë kuadër, veç kon-
Ndërtimi i tramvajëve elektrikë cesionit për krijimin e Bankës së Referuar artikullit të gazetës,
duket se vjen nga fakti se në mbarë Shtetit, kjo qeveri do të planifikon- koncesioni kërkohej me kushtet e
vendin, ushtritë e huaja kishin lënë te edhe një koncesion tjetër; ndër- mëposhtme. Hapja dhe rregullimi
në përfundim të Luftës së Parë timin e një trami elektrik që do të i trasesë së tramit do të bëhej nga
Botërore shinat e dekovilëve dhe përshkonte qytetin e Vlorës duke koncesionari, nën kontrollin e qe-
pajisjet e teleferikëve që i përdornin ofruar shërbime për transport ud- verisë. Puna planifikohej të niste 4
për transportin e materialeve ush- hëtarësh dhe mallrash. Thirrjes së javë pas miratimit të koncesionit e
tarake. E në këto kushte, materialet parë të publikuar në gazetën “Për- do të përfundonte brenda 7 mua-
e lëna pas u vunë në përdorim nga lindja e Shqipniës”, në numrin 5 jve. Qeveria do të amortizonte
shqiptarët të cilët sistemuan kar- të saj në vitin 1913 do t’i përgjigjej prishjet e ndërtimit të tramit për
roca për shinat që në vend të një një kompani italiane e cila do të je- 36 vite në shumën prej 300 mijë
lokomotive, tërhiqeshin nga kuaj. pte edhe propozimet e saj të cilat liretash italiane dhe nga ana tjetër
Raste të tilla kishte në Durrës apo gjithashtu do të publikoheshin në do të merrte 30 % të fitimit nga ky
këtë gazetë. “Midis veprave të tjerë aktivitet. Në fund të publikimit,

Qeveria e Ismail
Qemalit që në 1913
planifikonte ndërtimin
e një trami elektrik që
do të përshkonte qytetin
e Vlorës duke ofruar
shërbime për transport
udhëtarësh dhe mallrash.
Thirrjes së parë të
publikuar në gazetën
“Përlindja e Shqipniës”,
iu përgjigj një kompani
italiane

gazeta ftonte të gjithë të interesu- ofertë në bashki për të përfituar Ministria e Brendshme e Shq-
arit për një vepër të tillë që të japin sipërmarrjen e ndriçimit elek- ipërisë bën hetimet e duhura dhe i
propozime të tjera në ministrinë e trik të qytetit të Vlorës dhe për të kthen një përgjigje bashkisë duke
Punëve Publike, që nëse do të je- marrë koncesionin e ndërtimit dhe zbuluar se në këtë rast inxhnieri
pnin një ofertë tjertër me kushte instalimit të një tramvaji elektrik francez Oscar Gendre konsidero-
më të favorshme për qeverinë shq- që do të bënte rrugën Vlorë-Skelë, hej një person me sjellje të keqe,
iptare, mund të shpalleshin fitues. Vlorë-Nartë dhe unazën e qytetit. mashtrues dhe që nuk kishte as-
Një detaj që i mungon 5 thirrjeve Duke qenë se bashkia nuk kishte një kapital për përballimin e një
publike të bërë në gazetë është dijeni mbi këtë kompani dhe mbi sipërmarrje të kësaj natyre.
emri i kompanisë që propozonte personat që e përfaqësonin atë,
një projekt të tillë. Ndërkohë, pas kryetari i Bashkisë i kërkoi infor- Në këto kushte, projekti i
publikimit të thirrjes publike disa macion ministrisë së Brendshme tramvajit elektrik të Vlorës mbeti
herë, gazeta nuk jep më të dhëna para se të merrte hapin e kërkuar. vetëm në kuadrin e diskutimeve,
për këtë projekt e as nuk publikon Ministria e Brendshme kërkoi duke mos u realizuar kurrë. Përg-
ecurinë e tij. kohë për të dhënë përgjigje dhe jatë atyre viteve, në Vlorë funksioi
fillimisht i kërkoi bashkisë që vetëm një tram që tërhiqej nga një
Francezi mashtrues që kërkonte të presë deri në momentin që të kalë dhe që shërbente edhe për
tramin elektrik të Vlorës merret informacioni i kërkuar. E transport njerëzisht, veç dekov-
në fakt, ministria e Brendshme i ilit që shërbente për transportin e
Ideja e një tramvaji elektrik në shkruan legatës franceze në Tira- mineraleve nga Selenica në Portin
Vlorë rikthehet në vitin në vitin në në mënyrë që të sigurojë infor- e Vlorës.
1935. Një kompani e quajtur ‘Ate- macionin e kërkuar mbi personat
liere de Chromage e Galvanoplas- që bënin kërkesën, kompaninë në Projekti i Shkodrës për tramvaj
tie” që ndodhej në Tiranë kishte fjalë si dhe mbi kapacitetin finan- elektrik në vitin 1919
si themelues një shqiptar dhe një ciar të ofertuesve që projekti të
inxhinier francez të quajtur Oscar mos rezultonte një dështim. Në përfundim të Luftës së
Gendre. Këta të dy kishin bërë një Parë Botërore, ashtu si në Dur-
rës dhe në zona të tjera të vendit,

62 SCAN MAGAZINE MARS 2021

Në përfundim të Luftës
së Parë Botërore,
ashtu si në Durrës
dhe në zona të tjera
të vendit, edhe në
Shkodër ushtria
austro-hungareze
kishte lënë pas një
seri vagonësh dhe
shina dekovilësh
të cilët nisën të
shfrytëzoheshin
në mënyrë
rrethanore
nga
shqiptarët

edhe në Shkodër ushtria austro- të ngrejë në qytetin e Shkodrës një nive është edhe kompania FIAT e
hungareze kishte lënë pas një seri tramvaj elektrik. Por ky projekt i cila i kthen përgjigje Bashkisë së
vagonësh dhe shina dekovilësh miratuar nga këshilli mbeti vetëm Shkodrës duke i sugjeruar se do
të cilët nisën të shfrytëzoheshin në letër, për mungesë fondesh. të ishte më rentabël vendosja e një
në mënyrë rrethanore nga shq- sistemi autobuzësh sesa ndërtimi
iptarët. Në vitin 1919, Bashkisë Në vitin 1924, Bashkia e Shko- i një sistemi tramvaji elektrik. Po
së Shkodrës iu bë një kërkesë për drës ndërmerr një përpjekje tjetër ashtu, edhe kompania ‘Siemens’,
të vënë në funksion dy karroca/ për të finalizuar këtë projekt që në dega e Austrisë bën një studim të
vagonë të cilët do të përdoreshin thelb do të ulte kostot e transpor- plotë e të detajuar që ja dorëzon
në udhët e hekurta që kishin lënë tit në qytet. Në këtë kuadër, një Bashkisë së Shkodrës, por për të
pas ushtritë. Referuar kërkesës inxhinier austriak bën një studim nisur nga puna, kompania kërkon
së bërë bashkisë së Shkodrës, të detajuar se sa do t’i kushtonte garanci financiare.
parashikohej që këto vagonë do qytetit kjo mënyrë transporti por
të përdoreshin për transportin e që në fund nuk finalizohet për Po ashtu, nuk mungojnë as
qytetarëve nga Parruca në Pazar mungesë fondesh. projekte të tjera nga kompani të
të Shkodrës. Këto karroca do të ndryshme ndërkombëtare që pro-
tërhiqeshin nga dy kuaj. Po në Në vitin 1931, Bashkia e Shko- pozojnë që krahas ndërtimit të
këtë vit, ndërsa në bashki diskuto- drës rikthen sërish diskutimet tramvajit, të ndërtojnë edhe cen-
hej kjo nismë, ekzistonte edhe një për këtë projekt. Bashkia u drej- tral elektrik apo të marrin në kon-
projekt tjetër. ton kërkesë zyrtare kompanive të cesion shfrytëzimin e lumit Drin.
njohura europiane të njohura për Pavarësisht studimeve e ofertave
Këshilli i Bashkisë së Shko- ndërtimin e tramvajeve elektrike. të ndryshme, asnjë prej projek-
drës vendosi me 24 shkurt 1919 që Kërkesat drejtohen në Austri, Itali teve nuk u realizua ndonjëherë.
e Gjermani. Në listën e kompa-

PIKTURA

Problemi sidoqoftë “Entropia metafizike”…
është gjithmonë shkalla në artin e Oltsen Gripshit
e çrregullimit apo e
stilizimit të sendeve nga e JOLANDA SHUAIPI
përditshmja, duke u veshuar
atyre përmbajtje ndjesore, “Stinët e qenies apo Himni i jetës”, mesazhi njerëzor nga një ekspozitë
sepse Oltsen Gripshi me pikture
artin e tij në qendër të
gjithçkaje vendos diçka të gjithësisë NJERIUN. Në këtë në përpjesëtim proporcional me
shumë të rëndësishme: fushëpamje, natyrshëm ligjërimi kuptueshmërinë e vetë veprës si
marrëdhënien midis njeriut im shtrihet në sferën e veprimeve rezultat i një rrugëtimi të brendshë
dhe natyrës shpirtërore që e nxit artistin, ndjesor të artistit [...]. Çrregullimi
duke mos e lënë atë në periferi të strukturor, në fakt, përcakton
Ashtu si në natyrë, fenomeneve që ndodhin, por si një hipertrofi të formës edhe kur
rritja e entropisë një ndërveprues dhe interpretues gjesti artistik duket i thjeshtë, i
përfshin një konsum të tyre nëpërmjet gjuhës së artit menjëhershëm ose elementar, në
të pashmangshëm të energjisë, bashkëkohor, ku mund të themi realitet forma mbetet hipertrofike,
me një rritje relative të ndikimit se entropia metafizike që fshihet e papërpunuar, shumë përmasore
shkatërrues antropik në kozmos. nën pavetëdijen e Gripshit dhe e paqartë. Kjo do të thotë që,
Në të njëjtën mënyrë rritja e arrinë të shndërrojë errësirën që në përgjithësi, termi entropi mund
entropisë në artin konceptual pllakosi qytetin e tij Durrësin, të kuptohet gjithashtu si masa e
të Oltsen Gripshi shkakton një nga tërmeti i nëntorit 2019 në një mungesës së formës idealizuese,
larmi të formës dhe një vlerësim vepër arti. Një përpunim artistik ose në mënyrë të barabartë masa
pasues të vetë artit. Sidoqoftë, ajo që në pamje të parë duket sikur e organizimit midis arsyes djesore
që vihet re në artin konceptual realitetin e tjetërsuar në gjëra të dhe estetikës që karakterizon
të këtij artisti është se ai botën pakuptueshme, ose çfarë është e veprat në këtë ekspozitë të Oltsen
fizike e materializon në imazhe njëjta gjë, rritja e entropisë është Gripshit. Por në krijmtarinë e tij
dhe objekte, ku mbizotëron
koncepti, pra arsyja për t’i veshur
atyre një mesazh kuptimplotë.
Veprat e tij janë mbartëse të një
energjie, e cila shkon përtej të
perceptuesshmes reale brenda
realitetit tonë fizik, pasi artisti
Gripshi në ekspozitën “Stinët e
qenies apo Himni i jetës” të hapur
në Pavijonin e Artit Bashkëkohor
Shqiptar në Ministrinë e Kulutrës
ngërthen bashkë një trinom
elementësh si: qenien njerëzore,
simbolikën dhe natyrën. Një
ekspozitë, e cila vendos në qendër

64 SCAN MAGAZINE MARS 2021

artistike rritja e entropisë brenda koncepte të cilat e shoqërojnë Kjo e shoqëruar me korbin e
kufijve të arsyes është fiziologjike artistin drejt një interpretimi të vizatuar thjeshtë me një linjë
dhe madje e domosdoshme për një natyre shkencore, të lidhur mbi murin ngjyrë të zezë. Korbi
konkretizimin e subjektives në në mënyrë të pashmangshme me si lajmëtari mes dy botëve asaj
objektive. Në kuptimin që nëse një realitet që e vendos qenien tokësore dhe qiellore, por edhe
ai si artist synon të kapërcejë njerëzore si një pikë thelbësore të i vetmisë e i reflektimit dimëror.
rendin estetik të së kaluarës, në një një të vërtete absolute. Ekzistojnë Një tjetër stinë me të tjera ndjesi
mënyrë të caktuar ai vetë duhet të dy pozicione që unë gjithsesi është ajo e pranverës me ngjyra të
jetë bartës i kaosit dhe ruajtës i një mund t’i përmbledh me dy fjalë: ngrohta dhe një dallëndyshe, e cila
shije “revolucionare”. Çrregullimi të njohësh dhe të interpretosh kompozohet e fragmentarizuar si
entropik i shkaktuar në botën e realitetin që e rrethon njeriun për të dhënë idenë e fluturimit plot
brendshme të Gripshit si pasojë e një bashkëkohor. Sidoqoftë, ato janë energji dhe ringjalljes me flladin
fenomeni natyror, sikundër është dy qëndrime që nënkuptojnë pranveror. Në vijimësi vjen stina
tërmeti zgjojë tek ai reflektimin një sjellje specifike, njëra i jep e verës, ku mbizotëron e verdha e
për jetën, duke e vendosur atë mbi kuptim tjetrës kur vërejmë ndezur gati verbuese. Kompozimi
gjithçka. Problemi sidoqoftë është se si artisti ka përshkuar një i së cilës përbëhet nga gjarpërimi
gjithmonë shkalla e çrregullimit rrugëtim ndjesor nëpërmjet i një gjarpëri, i cili rrethon në
apo e stilizimit të sendeve nga e katër stinëve. Një rrugëtim qendër të tablor një mizë. Dy
përditshmja, duke u veshuar atyre plot simbolika dhe përmbajtje simbolika shumë kuptimplota
përmbajtje ndjesore, sepse Oltsen kuptimore, sepse ekspozita që artisti ka dashur falë tyre të
Gripshi me artin e tij konceptual nis me dimrin, ku Gripshi e përcjell ndjesitë e kozmosit brenda
ndonëse e vendos qenien njerëzore personifikon atë me një jorgan të qenies së tij, pasi vërtetë arti i tij
në qendër të gjithçkaje, përsëri kaltërt të qepur dikur me dorë. konceptual është gjithmonë në
për të është shumë e rëndësishme Ai e shkëput atë nga intimiteti kërkimi të qenies njerëzore, por
marrëdhënia midis njeriut dhe familjar, për t’i dhënë një kuptim edhe ai vetë është i atillë. Në këtë
natyrës. simbolik brenda një hapësirë kuptim simbolika e gjarpërit për
mozeore, pra nga një send i së të nuk është ajo e perceptimit të
Një rrugëtim plot simbolika përditdhmes shndërrohet në masës sesa simbol i pjellorisë,
Dy aspekte që tregojnë një send me përmbajtje muzore. fatsjellës dhe mbrojtës i territorit,

SCAN MAGAZINE MARS 2021 65

sepse vetë hapësira e kanavacës Dy aspekte që tregojnë Oltsen Gripshit. Një temperament
konsiderohet nga artisti Gripshi në koncepte të cilat e stinor si vetë temperamenti i
mënyrë konvencionale si territori shoqërojnë artistin stinëve, ku vjeshta realizohet me
apo hapësira e tij, ku ka arritur të drejt një interpretimi gjethet e thara shumëngjyrëshe të
shpërfaqë ndjesitë, përjetime dhe të një natyre shkencore, cilat ngjitur në murë në mënyrë të
vegimet që përshkojnë atë gjatë të lidhur në mënyrë të çrregullt duken sikur fluturojnë
kësaj stine. Ndërsa miza për të pashmangshme me një lehtë në hapësirën e Ministrisë
është imazhi dhe simboli i fuqisë realitet që e vendos qenien së Kulturës. Dhe gjithashtu ato
së pashtershme që i mbizotëron njerëzore si një pikë janë ftuese për publikun që të
çdo situate dhe sfidon të katër thelbësore të një të vërtete shkelin mbi gjethet që gjenden
stinët. absolute përtokë, të ndjenë aromën e tyre,
të shijojnë shushurimën e gjetheve
Alfabeti konceptual njerëzore, por arrij të formësoj të thara, duke u bërë njëherazi
Falë këtyre simbolikave apo temperamentin e vetportretit të pjesë e vetë instalacionit që
qendron heshtur si një poezi në
ngjyrave parësore si e kaltërta, e një kënd të hapësirës ekspozues.
kuqa dhe e verdha të përdorura Të katër stinë përbashkohen nga
pastër papërzierie, arrij të zbuloj tre elementë të tjerë simbolik të
jo vetëm domethënien e katër cilët qendrojnë mbi një pod në
stinëve në raport me qenien

66 SCAN MAGAZINE MARS 2021

FESTAT

qendër të ekspozitës, ku tulipani Duke mos harruar edhe simbolikën e ngjyrave të
personifikon lindjen e jetës, kafka përdorura, ku sfondi i zi i murit personifikon errësirën
vdekjen, e cila e shoqëron qenien që pllakosi qytetin e lindjes së artistit dhe dalja në
njerëzor gjatë gjithë rrugëtimit planin e parë me veprat me ngjyra të ndezuar e
të tij jetësor dhe klesidra që udhëheqin publikun për të kuptuar triumfin e jetës
dëshmon pavdekshmërinë e kohës ndaj errësirën
në të kundërt nga jeta që ka një
fillim dhe një mbarim, koha është Njeriu në qendër për të depërtuar pas asaj që është
e përjetshme […]. Pjesë e gjithë Veprat në këtë ekspozitë e perceptueshme, në hapësirën e
këtij alfabeti konceptual është edhe metafikës që zgjon tek ai instinktin
një vezë e vendosur në hierarki shfaqen si një imazh i përbashkët e arsyes që është: MBIJETESA.
vertikale në qendër të hapësirës i konceptit të energjisë diellore.
ekspozuese dhe më lart sesa veprat Secila prej tyre paraqet një qasje Entropia metafizike si një
e tjera, duke përqendruar shikim të ndryshme ndaj realitetit ose kusht që i drejtohet vetvetes
lart si simbolikë e embrionit më saktë ndaj një interpretimi në një hapësirë ose më mirë
nga ku lindi gjithësia nëse do ta rreth natyrës në vetvete dhe në një përmasë të caktuar, ku
lexonim këtë simbolikë nëpërmjet natyrës së brendshme të qenia njerëzore bashkëudhëton
qasjes humaniste të Rilindjes qenies njerëzore. Gjithashtu me përmasën kohë në veprat e
italiane. Por, nëse do ta lexonim kjo ekspozitë, pavarësisht nga Gripshit. Prandaj, duke pranuar
nëpërmjet zbërthimit teologjik përmbajtja e vendos NJERIUN entropinë si një bartës të kaosit të
shikimi shkon përtej vezës si një gjithmonë përballë dyshimeve, kozmogonisë së artistit, arrijmë të
objekt të interpretuar në mënyrë pikëpyetjeve dhe reflektimin për mendoj se qasje është e nevojshme
konvencionale nga artisti, por mbi jetën, për një gjendje specifike, për përparimin e mendimit
të gjitha Zotit si krijues i gjithësisë. madje edhe në sferën mendore artistik të vetë artistit krijues […]
dhe atë perceptuese-njohëse ndaj – Një traditë kjo, e cila rrjedh nga
Kjo ekspozitë që në tërësi saj. Artisti falë interpretimit të tij filozofia e lashtë greke që do të
përbën një instalacion të vetëm e ka thjeshtuar natyrën e njeriut, thotë ART kryesisht ose plotësisht
është sa e ndërlikuar në aspektin ai shpreh rëndësinë e qenies e udhëhequr nga rendi, harmonia
filozofik aq dhe kuptimplotë njerëzore dhe gjallesave të tjera dhe proporcioni. Elementë këto
për mesazhet që përcjell te nëpërmejet mesazheve, sepse që i dhanë formë, përmbajtje dhe
publiku. Duke mos harruar fundja kjo ekspozitë i “këndon” kuptim “STINËVE TË QENIES
edhe simbolikën e ngjyrave të himnit të jetës. Një sjellje dualiste apo HIMNIT TË JETËS” në
përdorura, ku sfondi i zi i murit e artistit, i cili sheh përtej realitetit entropinë metafizike në artit
personifikon errësirën që pllakosi fizik, duke e tejkaluar këtë prag konceptuale të Oltsen Gripshit.
qytetin e lindjes së artistit dhe
dalja në planin e parë me veprat
me ngjyra të ndezuar e udhëheqin
publikun për të kuptuar triumfin e
jetës ndaj errësirën.

SCAN MAGAZINE MARS 2021 67

INTERVISTA

“The Van” në rrugën drejt Çmimit “Oscar”!

Filmi me metrazh të të jetuar mes trajektoreve të rrezik- “The Van”… Shumë herët ju keni
shkurtër , “The Van”, me shme. Por çfarë e bëri të veçantë nisur të shkruani skenare filmi dhe
skenar dhe regji nga ar- këtë film mes shumë të tjerëve?... realizimin e regjisë sigurisht. Ndry-
tisti i ri Erenik Beqirit do të bëj Shq- Regjisori Erenik Beqiri, ka nisur she nga dy filmat e parë…çfarë sub-
ipërinë pjesë të Çmimit OSCAR”. të shkruajë skenare dhe të drejtojë jekti sjell filmi “The Van”?
Në këtë mënyrë filmi hyn në listën e shesh-xhirime që nga koha e stu-
ngushtë në kategorinë ‘Live Action dimeve. Por, krijimtaria e tij pas Synimi im është që me anë të
Short Film’. Filmi, një bashkëprod- shkollës përmban në total tre filma, filmave të zbuloj forma të reja për të
him shqiptaro-francez bën të mun- të gjitha të metrazhit të shkurtër. treguar ngjarjet, duke mos ngecur
dur prezantimin e vendit nëpërjet Bëhet fjalë për “Alfonso”, “Bon Ap- në një mënyrë të vetme. Ky ishte dhe
realiteti të sjellë në film. “The Van” petit” dhe “The Van”. “The Van” i synimi për “The Van”, i cili trajton
vendos në vëmendje të shqiptarëve regjisorit Erenik Beqiri është zyrtar- nevojën e një djali rreth të 20-ve për
dhe mbarë botës fenomenin e emi- isht i nominuar në kategorinë e fil- të emigruar ilegalisht nga Shqipëria
grimit, histori e vjetër por çuditër- mit të shkurtër të çmimeve “Oscar”. dhe për të realizuar qëllimin e tij, ai
isht po kaq reale ende sot. Të të Pas pjesëmarrjes në konkurrimin futet në ndeshje të cilat zhvillohen
rrëfyerit të ngjarjeve në mënyrën zyrtar të festivalit të Cannes, me brenda një furgoni. Dyert e furgonit
më kreative të mundshme është ky nominimin për “Oscar” ky regjisor mbyllen dhe niset në një trajektore
synimi që regjisori Erenik Beqiri i dhuron një sukses të ri kinemato- rutinë, më pas furgoni kthehet, dy-
dëshiron. Regjisori tregon në in- grafisë shqiptare ert hapen dhe nga aty mund të dali
tervistën për “SCAN MAGAZINE” vetëm një fitues. Kjo është shtysa
se filmi trajton me shumë kujdes Pas dy filmave tuaj “Alfonso” kryesore me të cilën personazhet
historinë e një 20 – vjeçari shqiptar i dhe “Bon Appetit” ju vini me një veprojnë, por për mua ajo çfarë
cili emigron për të “takuar” një tokë film të ri me metrazh të shkurtër është e rëndësishme është sakrifica
më të mirë. Brenda hapësirës së një që djali dhe babai i tij duhet të bëjnë
fugoni, rrjedh gjithë ngjarja. Brenda
tij, ka histori njerëzore, që luftojnë Kinemaja Shqiptare ka munguar në këtë festival
për jetën, brenda tij do ketë humbës dhe kjo besoj sjell një lloj kureshtje mbi kinemanë
dhe fitues, në emër të mbijetesës. Shqiptare dhe atë të Europës lindore
Në Kanë do të flitet edhe një herë
për Shqipërinë, për traumat e saj
pas komunizmit, për dëshirën për

68 SCAN MAGAZINE MARS 2021

për njëri tjetrin në rrethanat që gje- isë, por në të njëjtën kohë dhe një Përzgjedhja e kastit është pjesë
jnë veten. pergjëgjësi për filmat në vijim. e rëndësishme e një sipërmar-
rje kinematografike. Për ju sa e
Dhjetë filma kanë hyrë në listën Kur nisët punën për xhirimet e vëshitrë ishte të bënit bashk kastin
e ngushtë në kategorinë e ‘Live Ac- filmit e patët menduar që në krye të që dëshironit?
tion Short Film’ për në Akademinë herës pjesëmarrjen në këtë festival
e çmimeve Oscar. Në këtë dhjetëshe, të rëndësishëm të filmit? Bashkimi i kastit ka qenë i
hyn edhe filmi ‘The Van’. Sipas jush vështirë, pasi gjithçka varej nga
… kush mendon ka qenë pika e Gjatë xhirimeve fokusi krye- datat e xhirimeve dhe impenjimet e
fortë që ka bërë filmin të veçnatë, sore ishte të merrnim maksimumin aktorëve, por më në fund ia dolëm
tematika, loja regjisoriale…?! e skenave në atë moment. Është në një mënyrë apo tjetrën. Jam
shumë e vështirë të parashikosh shume mirënjohës ndaj aktorëve që
Besoj që tematika dhe kënd- sesi mund të shkoj filmi. Thënë pranuan të jenë pjesë e filmit, duke
vështrimi mbi mënyrën sesi trego- këtë, producentët Francez që kur qenë që dhanë maksimumin e tyre,
het ngjarja kanë qenë faktorët krye- lexuan draftin e parë të skenarit më që në fazën përgatitore deri në xhir-
sorë. Ndeshjet që personazhi duhet shprehën synimin për të qenë pjesë imet.
të zhvilloj brenda në furgon për të e Festivalit të Kanës. Ata besuan te
siguruar paratë, kanë një impakt projekti dhe e bënë të mundur që të Çfarë është ngacmim për ju si
të fortë mbi shikuesin. Por mbi të realizohet pas 3 vitesh. regjisor për të ndërmarr një proçes
gjitha, filmi tregon dashurinë që artisik siç është ai i realizimit të një
prindërit kanë ndaj fëmijëve dhe e Ekrani i kinemasë ka fuqi të filmi. Mundet realiteti shqiptar të
anasjellta, ky eshte emocioni më i jashtëzakonshme të “komunikojë” ngacmojë me tematika për ti dhënë
paster mbi të cilin çdo njëri në botë me publikun, ashtu sikundër çdo jetë një filmi?
mund të lidhet. Gjithashtu mendoj gjini e artit. Mendoni se filmi juaj
se kinemaja Shqiptare ka munguar do “komunikojë” me publikun shq- Mendoj që gjithçka nis nga një
në këtë festival dhe kjo besoj sjell një iptarë? ndjesi personale, të cilën me ka-
lloj kureshtje mbi kinemanë Shqip- limin e kohës mundohesh ti japësh
tare dhe atë të Europës lindore. Duke pasur parasysh tematikën një formë të caktuar, është një fazë
e filmit besoj që shumë Shqiptarë të zbulimi. Deri më tani çdo gjë që
Përfshirja në Akademinë e moshave të ndryshme do mund të kam bërë është e frymëzuar nga
Çmimeve “OSCAR”… sa përgjegjë- gjejnë emocionet e tyre tek person- ngjarje shqiptare, të cilat jam për-
si është për ju si regjisor? azhet. Besoj që shumica e Shqip- pjekur ti realizoj në mënyrën më in-
tarëve e kanë menduar të paktën një teresante për mua. Besoj që realiteti
Është një ëndërr e bërë realitet herë që të emigrojnë nga ky vend, dhe tematikat përmblidhen në një
dhe synimi i çdo regjisori në botë. dhe ne jemi një popull me histori grup të vogël, mënyra sesi ti ia pre-
Për mua është një nder të shfaq fil- emigrimi, kjo e bën filmin të afërt zanton shikuesit është ajo çfare bën
min në eventin më të rëndësishëm me atë çfarë ne kemi kaluar dhe po ndryshimin.
kushtuar botës së kinematograf- kalojmë. Edhe une jam kurioz të
shoh reagimin e publikut shqiptarë. Intervistoi J.SH.

SCAN MAGAZINE MARS 2021 69

BOTIMET

Njerëzit e botës së le- Në faqet e literaturës
trave por veçanërisht për ekonominë
specialistët e ekono-
misë kanë ngritur shqetësimin se në Rekomandimi ynë për lexuesin e interesuar për ekonominë si subjekt
Shqipëri iu kushtohet pak ose aspak
rëndësi librave të specializuar, duke nëpër gjithë botën, Jen Sincero, nuk e ndryshon dot, si ta ndryshosh
krijuar kështu mungesa titujsh në na ofron 27 kapituj plot me his- atë që nuk e do dhe si ta përdorësh
një komunitet të gjerë lexuesish të tori frymëzuese dhe të hareshme, forcën për të mposhtur pengesat e
interesuar rreth tij. Botimet eko- këshilla të urta, ushtrime të thjeshta brendshme e të jashtme. “Sincero
nomike mbeten pak në numër, por dhe, aty-këtu, ndonjë sharje. Nëse sjell një gjallëri gazmore e femërore
kjo nuk do të thotë që lexuesi i tyre je gati të bësh disa ndryshime se- në fushën e librave të sotëm moti-
është i pakët. Shpeshë herë është rioze me jetën tënde, libri “Ti je vues... Toni është më tepër i çlirët
bërë thirje ndaj shtëpive botuese vërtet i fortë” do të të vijë në ndi- sesa akademik, në çdo faqe ka nota
se duhen ta kthejnë vëmendjen tek hmë. Përmes tij do të identifikosh humori, tipare këto për të cilat ka
botimi ekonomik, dhe ta vlerso- dhe ndryshosh besimet dhe sjelljet më shumë nevojë lexuesi i synuar
jnë rëndësisnë e tij. E pohuar nga sabotuese që nuk të lejojnë të arrish prej saj.” – Publishers Weekly
specialistëeve të botës se biznesit, atë që dëshiron, do të kapërcesh
ndërsa numri i librave është i kufi- frikërat, me qëllim përballjen me “Miracle Morning: Sekreti i ga-
zuar, numri i lexuesve është realisht rreziqe të mëdha emocionuese, do rantuar që të ndryshon jetën” nga
i madh. Më poshtë sjellim të lis- të gjesh si të fitosh më shumë pará, Hal Elrod
tuar tituj që e vendosin vëmendjen do të mësosh si të duash veten dhe
në botëm ekonomike, duke rrëfyer të tjerët, do të përcaktosh objektiva Ai që shihet gjerësisht si “një
histori suksesi dhe po ashtu dhe të dhe do t’i arrish ato. Në thelb, ky nga librat më të spikatur të shkruar
mendejve të jashtëzakonshme që libër të tregon si të krijosh jetën që ndonjëherë që të ndryshon jetën”,
fshihen pas tyre. e ke dashur gjithmonë me të vërtetë mund të jetë qasja më e thjeshtë për
dhe si ta krijosh duke nisur nga tani. të arritur gjithçka që ke dëshiruar
“Ti je vërtet i fortë” nga Jen Sin- Kur ta kesh përfunduar së lexuari ndonjëherë, madje, më shpejtnga
cero librin “Ti je vërtet i fortë”, do të kup- sa ke menduar se është e mundur.
tosh pse je ai që je, si ta duash atë që Po sikur të zgjohesh nesër dhe
Në këtë udhërrëfyes motivues çdo fushë e jetës tënde të fillojë të
e tepër zbavitës, autorja bestseller #
1 sipas gazetës New York Times dhe
trajnerja e suksesshme që udhëton

70 SCAN MAGAZINE MARS 2021

shndërrohet? Çfarë do të ndry- InspireMeToday.com 1944-1990. Nga ditari lexuesi mund
shoje? Metoda “Miracle Morning” të konstatojë elementët e vazhdi-
tashmë po shndërron jetën e dh- “Rruga për në skelën Uigan” nga mësisë që karakterizojnë politikën e
jetëra mijëra njerëzve anembanë George Orwell jashtme të shtetit shqiptar ndaj një
botës, duke u treguar si të zgjohen fqinji krejt të veçantë, e problema-
çdo ditë me më tepër energji, mo- Jetojmë në një botë ku kurrkush tik, siç është Greqia, elementë që
tivim dhe fokus, për ta ngritur jetën nuk është i lirë, ku vështirë të ketë ndjekin trajektoren e hequr qysh në
në një nivel të ri. Ka qenë këtu, ndokënd që të jetë i sigurtë, ku shek. XIX nga ideuesit e krijuesit e
para syve tanë, gjatë gjithë kohës, nuk është aspak e mundur të jesh i shtetit shqiptar, Pashko Vasa, Abdyl
por ky libër e solli më në fund në ndershëm dhe të mbetesh gjallë. “ e Sami Frashëri dhe Ismail Qemali.
jetë.A je gati?Kapitulli tjetër i jetës ..shkrimi i librave kërkon jo vetëm Ksenofon Nushi ishte përfaqësues i
tënde, jeta më e jashtëzakonshme rehati e qetësi - e këtë të fundit nuk gjeneratës së diplomatëve që vinin
që ke përfytyruarndonjëherë, tash- arrin ta kesh dot në një shtëpi që nga betejat e Luftës Antifashiste,
më po nis.“Miracle Morning është banohet nga anëtarë të klasës pu- të cilët injektuan në shërbimin e
E VETMJA gjë që mund të sjellë nëtore - por të nevojitet edhe paqe jashtëm shqiptar frymën e ide-
ndryshime të menjëhershme dhe të shpirtërore. Por, puna është se ti alizmit, patriotizmit, përgjegjsh-
thella në jetën tënde, në çdo fushë nuk mund të rregullosh gjithçka, mërisë e përkushtimit, virtyte këto,
të jetës. Nëse dëshiron ta përmirë- dhe nuk mund ta urdhërosh shpir- që mjerisht ndeshen gjithnjë e më
sosh jetën qysh TANI, të rekom- tin e shpresës nëpërmes të cilit ar- rrallë në institucionet tona. Kjo
andoj të fillosh MENJËHERË lexi- rihet të krijohet gjithçmos, me atë klasë diplomatësh ku, bashkë me
min e këtij libri.” Rudy Ruettiger, renë e ligë dhe të zbehtë të papunë- Ksenofon Nushin, bënin pjesë edhe
futbollist i famshëm që shërbeu si sisë që të rri pezull. Prapëseprapë, të personalitete të tjera të shërbimit të
frymëzim për filmin “Rudi” të Hol- papunët që ndihen të familjarizuar jashtëm si Behar Shtylla, Reis Mal-
livudit. “Nëse je gati ta hedhësh me librat sidoqoftë mund ta mbajnë ile, Halim Budo, Javer Malo, Misto
pas krahëve mediokritetin dhe të veten të zënë me anë të leximit. Por, Treska, Mihal Prifti, Gac Mazi e të
maksimizosh potencialin, lexo këtë si t’ia bëjë hallit ai që nuk arrin të tjerë, ka bërë historinë e diploma-
libër, nuk ka më thjeshtë se kaq. lexojë dot pa u munduar?” cisë shqiptare të pasluftës. Ditari
Miracle Morning të jep çelësin për i ambasadorit që botohet në katër
të çliruar fuqinë dhe për të zgjuar “Një miqësi e vështirë” nga Kseno- vëllime nën titullin
aftësitë që i bëjnë të jashtëzakon- fon Nushi
shëm edhe njerëzit e zakonshëm.”- “Një miqësi e vështirë” është
Gail Lynne Goodwin, themeluese e Ditari “grek” i ambasadorit një rrëfim historik i saktë e i sin-
shqiptar në Athinë nuk është thjesht qertë i marrëdhënieve shqiptaro-
një rrëfim për historinë e periudhës greke... Abrogimi pa kusht i Ligjit të
Luftës nga pala greke u bë kryefjala
e çdo bisede formale e informale
që ambasadori pati me qeveritarët
e lartë grekë. Një lexues i intere-
suar, aq më tepër një historian,
do të gjejë me siguri në këtë ditar
lëndë të pasur dhe origjinale për të
shkruar historinë e marrëdhënieve
shqiptaro-greke në fragmentin ko-
hor 1982-1988. Aq më tepër, diplo-
matët e sotëm shqiptarë do të gjejnë
në këtë ditar përgjigjen e shumë
pikëpyetjeve që rëndojnë ende sot
në marrëdhëniet e Shqipërisë me
fqinjin e jugut.

SCAN MAGAZINE MARS 2021 71

SCAN Magazinë sjell një seri të statistikave të ekonomisë shqiptare në vite. Të dhënat e për-
punuara në bazë të treguesve të caktuar, janë marrë nga burime zyrtare, ose nga autorë të ndry-
shëmn vendas e të huaj të cilët kanë përdorur të njëjtat burime. Seria statistikore e këtij numri
është përqëndruar në të dhënat për buxhetet e shtetit për periudhën nga 1925 deri më 1939, ku
përfshihen të ardhurat në përgjithësi, të ardhurat vetëm nga taksat, shpenzimet buxhetore sipas
klasifikimeve përkatëse dhe borxhi buxhetor. Të dhënat janë marrë nga një studim italian i vitit
1940, i cili e trajton gjerësisht këtë temë.

BUXHETI I SHTETIT SHQIPTAR (në milionë franga shqiptare)

VITI TË ARDHURA SHPENZIME DIFERENCA
1921-22 18.80 21.40 -2.6
1925-26 19.33 23.20 -3.9
1926-27 23.37 23.41 -0.04
25.37 +1.99
1927-28 27.36 28.16 +2.11
1928-29 30.27 33.12 -2.32
1929-30 30.80 31.65 -1.84
1930-31 29.81 35.51 -2 .79
1931-32 32.72 37.69 -0.36
23.67 +0.44
1932-33 37.33 18.88 -0.38
1933-34 24.11 18.03 -0.80
1934-35 18.50 18.87 -0.29
1935-36 17.23 26.22 -
1936-37 18.58 28.56 -0.33
40.00 -
1937-38 26.22
1938-39 28.23
1939-40 40.00

TË ARDHURAT BUXHETORE (në mijë franga shqiptare)

Viti Të ardhura Taksa Taksat in- Monopole Shërbimet Të ardhura Gjithsej
buxhetor nga prona direkte dhe direkte në publike të tjera
shtetërore tatime konsum
7.687 7.413
1925-26 658 9.299 8.081 2.734 491 333 19.316
12.085 9.985 4.527 522 301 23.375
1926-27 645 12.380 11.799 2.820 637 397 27.362
10.823 12.624 3.488 794 566 30.272
1927-28 1.437 9.608 11.979 4.224 963 996 30.800
9.696 12.620 5.238 1.332 604 29.818
1928-29 1.245 9.036 10.551 4.923 1.075 3.443 32.720
6.334 8.217 4.732 1.052 10.983 37.334
1929-30 1.170 4.800 7.730 4.482 845 3.409 24.118
3.780 7.375 3.960 770 697 18.507
1930-31 1.057 3.963 8.640 3 610 1.200 797 17.237
4.594 8.877 3.720 840 731 18.384
1931-32 963 5.484 10.620 3.715 900 6.394 26.225
4.176 21.780 3.770 992 5.229 28.235
1932-33 980 3.510 1.150 500 31.976

1933-34 831

1934-35 550

1935-36 475

1936-37 690

1937-38 1.745

1938-39 2.140

1939-40 850

Mesatare 1.030 7.583 10.553 3.963 904 2.358 26.391
1925-40

72 SCAN MAGAZINE MARS 2021

TË ARDHURAT NGA TAKSAT (në përqindje mbi të ardhurat totale)

Viti buxhetor Të ardhura nga taksat direkte Të ardhura nga taksat indirekte mbi konsumin Monopolet
1925-26 39,80 38,38 14,15
1927-28 44,17 36,50 10,30
1929-30 35,14 40,99 13,71

1936-37 21,32 46,50 20,02
1939-40 13,05 68,11 (16,92) 10,98

SHPENZIMET BUXHETORE TË NDARA SIPAS MINISTRIVE (në vlerë në mijë franga shqiptare)

VITI Financat Drejtësia Punët e Arsimi Punët e Punët Ekonomia Mbrojtja GJITHSEJ
BUXHETOR brendsh publik jashtme publike kombëtare kombëtare
932 1.619
1926-27 4.343 920 2.033 2.479 840 2.423 1.374 11.539 25.239
968 2.203
1927-28 3.616 996 2.055 2.862 976 2.502 397 12.182 25.371
849 2.504
1928-29 4.525 1.126 2.373 3.229 903 3.605 708 13.035 28.167
850 6.248
1929-30 4.898 1.309 3.202 3.638 696 1.698 1.197 15.403 33.125
482 1.221
1930-31 5.502 1.206 2.428 3.569 447 1.413 1.232 14.365 31.655
678 1.667
1931-32 6.224 1.208 2.574 4.123 695 1.653 1.988 14.886 35.511
700 1.959
1932-33 4.758 1.218 3.153 4.598 165 5.258 2.650 14.224 37.699

1933-34 4.056 985 2.466 3.113 770 2.363 673 9.985 23.672

1934-35 3.529 793 1.588 3.013 727 2.569 448 7.814 18.888

1935-36 3.640 815 1.448 2 878 643 6.751 18.035

1936-37 3.656 838 1.524 3.053 713 6.750 18.879

1937-38 5.832 876 1.853 3.093 2.573 9.650 26.225

1938-39 5.621 947 3.411 3.728 2.565 9.634 28.565

1939-40 15.492 2.045 5.838 5.824 4.000 1.378 40.000

Mesatare 4.631 1.018 2.316 3.337 1.320 11.248 27.003
1926-39

Mesatare 5.407 1.092 2.568 3.514 1.512 10.543 27.932
1926-40

SHPENZIMET BUXHETORE TË NDARA SIPAS MINISTRIVE (në përqindje)

VITI Financat Drejtësia Punët e Arsimi Punët e Punët Ekonomia Mbrojtja GJITHSEJ
BUXHETOR brendsh publik jashtme publike kombëtare kombëtare
1926-27 17,21 3,65 8,05 9,82 3,69 6,42 5,44 45,72 100.00
1927-28 14,25 3,92 8,10 11,28 3,31 9,55 1,56 48,03 100.00
1928-29 16,07 4,00 8,42 11,46 3,43 7,82 2,52 46,28 100.00
2,95 7,55 3,62 46,50 100.00
1929-30 14,78 3,95 9,67 10,98 2,68 7,91 3,89 45,38 100.00
1930-31 17,38 2,54 10,15 5,60 41,92 100.00
1931-32 17,52 3,82 7,67 11,27 2,25 16,57 7,03 37,73 100.00
1932-33 12,62 2,94 7,17 2,84 42,18 100.00
1933-34 17,15 3,40 7,25 11,62 2,55 6,46 2,37 41,37 100.00
2,48 7,83 3,56 37,43 100.00
3,24 8,36 12,20 3,59 8,85 3,77 35,75 100.00
2,65 6,30 9,81 36,80 100.00
4,16 10,41 13,15 2,45 6,86 8,98 33,72 100.00
0,40 13,15 10,00 3,45 100.00
1934-35 18,70 4,20 8,40 15,95
1935-36 20,18 2,89 8,42 4,69 41,45 100.00
1936-37 19,36 4,55 8,02 15,95
1937-38 22,24 5,07 38,73 100.00
1938-39 19,68 4,44 8,07 16,17

3,34 7,06 11,80

3,31 11,95 13,05

1939-40 38,73 5,12 14,60 14,55
Mesatare 17,47
1926-39 3,84 8,57 12,67
Mesatare 18,99
1926-40 3,94 9,0 12,80 2,71 8,76

SCAN MAGAZINE MARS 2021 73



眀 眀 眀⸀ 愀 氀 瀀 攀 琀 ⸀ 挀 漀 洀 ⸀ 愀 氀

KARTË KREDITI

Pa komision mirëmbajtje
llogarie për një vit
Pa komision lëshimi
për aplikim online

E vlefshme deri më 31 Mars 2021