แนวทางการป้องกันและเฝ้าระวังโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

แนวทางการป้องกันและเฝ้าระวงั โรคตดิ เชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

สำหรบั สถานประกอบการโรงงานผลิตภณั ฑป์ ศุสตั ว์เพ่ือการส่งออก

สำนักพฒั นาระบบและรบั รองมาตรฐานสนิ คา้ ปศสุ ตั ว์
กรมปศุสตั ว์

1.มาตรการด้านบคุ ลากร

1.1 จัดให้มีคำแนะนำการเฝ้าระวังป้องกันโรคตดิ เชื้อไวรัสโคโรนา-2019 (COVID-19) ติดประกาศ
ในจดุ ทเ่ี ห็นได้สะดวกเพื่อสอื่ สารใหก้ ับแรงงาน เจา้ หนา้ ที่ และบุคคลภายนอกท่ีตอ้ งเข้ามาประสานและติดต่อ
ในสถานประกอบการและโรงงานได้รับทราบ

1.2 กำหนดให้เจา้ หนา้ ท่ี พนักงานทุกคน และบคุ คลภายนอกทเ่ี ขา้ มา ต้องสวมหน้ากากอนามยั หรือ
หน้ากากผา้ ตลอดเวลา

1.3 จัดให้มีจุดวางแอลกอฮอล์หรือเจลล้างมือ ให้บริการอย่างเพียงพอ ในบริเวณจุดคัดกรอง
ทางเข้า-ออก ของสถานประกอบการ

1.4 มีการตรวจวัดอุณหภูมริ ่างกาย สอบถามประวัติเสยี่ ง ประวตั ิการเดนิ ทางในช่วง 14 วัน ท่ผี ่านมา และ
อาการของเจา้ หนา้ ที่ พนักงานทุกคน และบคุ คลภายนอกทเี่ ข้ามา ในสถานประกอบการ ณ จุดคัดกรอง

- บุคคลที่มีอาการเข้าได้กับนิยามผู้สงสัยติดเชื้อไวรัสโคโรนา-2019 ที่เข้าเกณฑ์สอบสวนโรค
(Patient Under Investigation : PUI) ต้องให้ผู้ปฏิบัติงานและผู้มาติดต่องานพบแพทย์ทันที
และแจง้ เจา้ พนกั งานควบคมุ โรคติดต่อในพ้ืนท่ี

- บุคคลที่ไม่มีอาการเข้าได้กับโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา-2019 แต่เป็นผู้สัมผัสใกล้ชิดเสี่ยงสูงของ
ผู้ป่วย ให้บุคคลนั้นหยุดงานเป็นระยะเวลา 14 วัน นับจากวันที่สัมผัสผู้ป่วยยืนยันวันสุดท้าย
เพือ่ แยกกกั ตนเองท่บี ้าน (Home quarantine) ติดตามผู้ปฏิบัติงานที่ต้องกกั กันตัวที่บ้านอย่าง
สมำ่ เสมอ เพอื่ ให้การสนับสนุนในด้านต่าง ๆ และแจ้งเจา้ หน้าที่สาธารณสุขในพื้นที่เพื่อติดตาม
อาการและเก็บตวั อย่างทางห้องปฏบิ ัตกิ าร

- สำหรับบุคคลอื่น ๆ หากไม่มีอาการป่วยให้สังเกตอาการตนเอง (Self-monitoring) เป็นเวลา
14 วัน หากมีอาการต้องไปพบแพทย์ทันทีในกรณีที่มีอาการป่วย ใหห้ ยดุ พกั ทบ่ี ้าน และถ้าไม่ดี
ขนึ้ ภายใน 2 วนั ใหร้ บี พบแพทย์

1.5 พิจารณาปรับรูปแบบการทำงาน เช่น มีการจัดให้ทำงานที่บ้าน (Work from home) มีการ
จัดการประชุมทางโทรศัพท์หรืออินเตอร์เน็ตแทนการจดั ประชุมทีพ่ นักงานต้องมารวมตวั กัน การใช้ระบบการ
ใหบ้ รกิ ารโดยไม่ลงจากรถ การใช้ระบบ cashless การใชร้ ะบบยน่ื เอกสารแบบออนไลน์ สำหรับผู้มาติดต่อ

1.6 กำหนดการเว้นระยะห่างระหว่างบคุ คลอย่างน้อย 1 - 2 เมตร ในระหว่างปฏิบัติหน้าที่ในไลน์
ผลติ หรือขณะทำกจิ กรรมใด ๆ ในพื้นทีส่ วนกลางของสถานทท่ี ำงาน เช่น การตอ่ แถวซอ้ื อาหาร การนั่งในห้อง
ประชมุ การนัง่ ในจุดติดต่องาน การใช้จุดพกั ผ่อน พน้ื ท่ีสบู บุหร่ี เป็นต้น

สำนักพฒั นาระบบและรบั รองมาตรฐานสินค้าปศุสตั ว์ | 1

1.7 งดการจัดกิจกรรมสังสรรค์ หรือทำกิจกรรมรวมกลุ่มใด ๆ ที่มีการรวมคนจำนวนมากที่จะมี
ความเสี่ยงต่อการแพร่ระบาดของเชื้อโรค และงดหรือชะลอการเดินทางออกนอกชุมชนโดยไม่จำเป็น
กรณีจำเป็นต้องเดินทางออกนอกชุมชน ต้องให้ความร่วมมือการตรวจคัดกรองและปฏิบัติตามมาตรการที่
ชมุ ชนกำหนด

1.8 ใหพ้ นกั งานมขี องใช้สว่ นตวั ของแตล่ ะคนและหลกี เลีย่ งการนั่งรับประทานอาหารและการใช้ของ
ส่วนตัว เช่น แก้วน้ำ รว่ มกับผอู้ น่ื

1.9 มอบหมายฝ่ายบุคคลหรอื มีพนักงานติดตามการปว่ ยและขาดงาน เมื่อมีอาการป่วยให้หยุดงาน
หากมีประวัตหิ รือสงสยั ว่าจะติดเชอื้ ใหพ้ บแพทย์

1.10 ใหพ้ นกั งานใชโ้ ปรแกรมหมอชนะ และไทยชนะ หรือวธิ ีการอ่ืนๆท่จี ะสามารถติดตาม timeline
ของพนกั งานได้

1.11 จัดทำแผนการตรวจคัดกรองเชิงรุกพนักงานด้วยการตรวจ RT-PCR หรือ Antigen Test Kit
สัดส่วนจำนวนในการตรวจให้พิจารณาจากการประเมินความเสี่ยง สถิติผลตรวจ เพื่อความเหมาะสมของ
สถานการณ์การระบาดของแต่ละพนื้ ท่ี หรือตามทหี่ น่วยงานด้านสาธารณสขุ ในพนื้ ทแี่ นะนำ

1.12 จัดหาวคั ซีนปอ้ งกนั โรคโควดิ -19 ใหก้ บั พนักงาน
1.13 พัฒนาแผนสือ่ สารในสถานการณ์ฉกุ เฉินของหน่วยงานเพ่ือรบั มือกับการตอบข้อกังวลและการ
สอื่ สารข้อมูลขององคก์ ร

2. มาตรการดา้ นสถานที่ผลติ

2.1 สถานประกอบการตอ้ งรกั ษาความสะอาดเรยี บร้อยตามหลักสุขลักษณะทีด่ ี ในการผลติ (Good
Manufacturing Practice: GMP) ซ่ึงเป็นมาตรฐานสากลที่ประยุกต์ใชก้ ับสถานประกอบการอาหาร โดยมีการ
ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อเครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในไลน์ผลิต ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อที่มีประสิทธิภาพในการ
ทำลายเชื้อไวรัส ร่วมกับการควบคุมกระบวนการผลิต โดยเฉพาะจุดวิกฤติที่ต้องควบคุม (Critical control
point: CCP) ซ่ึงมผี ลตอ่ การลดหรอื กำจดั เชอ้ื จุลนิ ทรยี ์ เชน่ ขั้นตอนการล้างซากในโรงฆา่ สัตว์ หรอื ขนั้ ตอนการ
ให้ความรอ้ นเพื่อปรงุ สุกในโรงงานแปรรูปผลติ ภัณฑส์ ตั ว์ เป็นตน้

2.2 การทำความสะอาดและฆา่ เชือ้ พ้นื ท่อี าคารผลิตดว้ ยสารเคมีทีส่ ามารถ ฆา่ เชื้อไวรัสโควิด-19 ได้
2.3 ฆ่าเช้อื พื้นผิวบรรจุภณั ฑ์ภายนอกของวตั ถดุ บิ หรือบรรจุภัณฑ์ กอ่ นรับเข้าพื้นทีจ่ ัดเกบ็
2.4 พน่ นำ้ ยาฆ่าเชอื้ ท่ีต้สู นิ ค้าก่อนการโหลดสนิ ค้าและกอ่ นการสง่ ออก
2.5 กำกบั ดูแลความสะอาดสถานทอ่ี ย่างสม่ำเสมอ เพมิ่ ความถี่ในการทำความสะอาด ดว้ ยน้ำยาฆ่า
เช้อื โรคบริเวณ ท่ีมีความเสย่ี ง เช่น ลูกบดิ ประตู กอกนำ้ สวติ ช์ไฟ เคร่ืองถา่ ยเอกสาร หรืออุปกรณอน่ื ๆ ท่ีมักมี
ผู้สัมผัสจำนวนมากอาจพิจารณาการเพิ่มระบบระบายอากาศ ให้มีการหมุนเวียนอากาศมากขึ้นหรอื การเพม่ิ
ความถี่ในการทำความสะอาดเคร่อื งปรบั อากาศ ตามการประเมนิ ความเสย่ี ง

- กรณีสถานที่ทำงานมีหอพักให้กับพนักงาน ต้องมีการดำเนินการควบคุมป้องกันโรคที่
ครอบคลุมพน้ื ที่หอพกั เช่น การจดั ให้มเี จลแอลกอฮอล์ลา้ งมอื การเพิม่ ความถ่ีในการทำความ
สะอาดพื้นที่ส่วนกลางตา่ ง ๆ เป็นต้น

- กรณีสถานที่ทำงานมีรถรับ - ส่งพนักงาน ต้องมีการดำเนินการควบคุมป้องกันโรคท่ี
ครอบคลุมพื้นที่ รถรับ - ส่ง เช่น มีการจัดที่นั่งโดยการเว้นระยะห่างในการโดยสารรถ
การทำความสะอาดภายในรถ เปน็ ตน้

สำนักพฒั นาระบบและรบั รองมาตรฐานสินค้าปศสุ ตั ว์ | 2

2.6 จดั ถงุ ขยะติดเชื้อสำหรับท้งิ หนา้ กากอนามัย กระดาษทชิ ชู่หรือขยะตดิ เชอื้ ประเภทอื่นๆ
2.7 จัดทำมาตรการแบ่งแยกพื้นทกี่ ารปฏิบัตงิ าน (separate zone) และแบง่ กล่มุ พนักงานเป็นกลุ่ม
ย่อย (social bubble) ให้ผู้ปฏิบัติงานในแต่ละพื้นที่ไม่สัมผัสใกล้ชิดกัน หรือพบเจอกันน้อยที่สุด เพื่อให้
สามารถจำกัดพื้นที่และจำกัดกลุ่มเสี่ยงให้น้อยที่สุดเมื่อพบผู้ติดเชื้อ และไม่ส่งผลกระทบในวงกว้างตอ่ ระบบ
การผลติ
2.8 กำหนดแผนดำเนินการรองรับในกรณีที่ตรวจพบผู้ติดเชื้อในโรงงาน หากพบการระบาดให้
ดำเนินการตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และต้องจัดเตรียม Organization Quarantine เพ่ือ
รองรบั กรณีพบผปู้ ว่ ยเป็นจำนวนมาก
2.9 จัดทำมาตรการป้องกันควบคุมในพื้นที่เฉพาะ (Bubble and Seal) เพื่อเป็นการป้องกัน
การแพร่ระบาดจากภายนอก หรือ จัดทำมาตรการป้องกนั การแพร่กระจายรปู แบบอื่นๆ ตามความเหมาะสม
กับสถานประกอบการแตล่ ะแห่ง โดยออกแบบตามการประเมินความเส่ียงและขอ้ จำกดั ที่แตกตา่ งกัน
2.10 ประเมินมาตรการที่กำหนดเป็นระยะ ๆ และปรับมาตรการให้สอดคล้องกับมาตรการศูนย์
บรหิ ารสถานการณแ์ พร่ระบาดของโรคตดิ เช้ือไวรัสโคโรนา 2019 กำหนด

3. มาตรการดา้ นสินค้า
3.1 ให้ตรวจสอบประสิทธิภาพในการควบคุมความปลอดภัยอาหารอย่างเข้มงวด ตั้งแต่

การรับวัตถุดิบ การเตรียมวัตถุดิบ การแปรรูป การเก็บรักษา และการขนส่งสินค้าเพื่อป้องกันการปนเปื้อน
ตลอดจนพัฒนาระบบการตรวจหาเชื้อไวรัสโควิดในสินค้า เพื่อเฝ้าระวังด้านความปลอดภัยอาหาร และสร้าง
ความเช่อื ม่ันตอ่ ผ้บู รโิ ภค

การเฝ้าระวังการปนเป้ือนเชื้อไวรัสโควดิ -19 ในผลิตภัณฑใ์ หเ้ ก็บตวั อยา่ งผลติ ภัณฑ์ปศุสัตว์เพื่อ
การบริโภคสง่ ตรวจวิเคราะหห์ าเชอ้ื ไวรัสโควิด-19 กบั หอ้ งปฏิบัติการของกรมปศสุ ตั ว์ เพ่ือเปน็ การเฝ้าระวังการ
ปนเปื้อนเชื้อไวรัสโควิด-19 ในผลิตภัณฑ์ รวมถึงการเก็บตัวอย่าง Swab พื้นผิวบรรจุภัณฑ์และสิ่งแวดล้อม
เพ่ือตรวจหาการปนเปื้อนเช้อื ไวรัส

3.2 การพฒั นาระบบการตรวจหาเชือ้ โควิดทางหอ้ งปฏิบัตกิ าร
ด้วย สถานการณ์การระบาดของโรคติดเชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019 ซึ่งทำให้สถานประกอบการด้าน

สินค้าปศสุ ัตว์เพื่อการส่งออกมีผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยเพิ่มขึน้ จำนวนมาก การเตรียมความพร้อมเป็นสิ่งสำคัญเป็น
อย่างยิ่ง การตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการเป็นปัจจัยหลักในการช่วยค้นหาผู้ป่วยรายใหม่ หากการตรวจ
วินิจฉัยหาผู้ป่วยรายใหมไ่ ด้รวดเร็วจะส่งผลให้ดำเนนิ การควบคมุ และป้องกันโรคเป็นไปได้อย่างรวดเร็วและมี
ประสิทธิภาพ

การพัฒนาศักยภาพทางหอ้ งปฏิบตั ิการภาคเอกชนที่ไดร้ ับรองการถ่ายโอนภารกจิ ตรวจสอบคุณภาพ
สินค้าปศุสัตว์ เพื่อรองรับการตรวจหาเชื้อโควิด SAR-CoV-2 ด้วยวิธี RT-PCR ในตัวอย่างเพื่อเฝ้าระวังการ
ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของพนักงานในสถานประกอบการ (Monitor) โดยการบริหาร
จัดการห้องปฏิบัติการให้เป็นไปตามมาตรฐานห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ เป็นมาตรฐานที่ห้องปฏิบัติการ
ทกุ แหง่ สามารถนำไปใช้ดำเนินการ เปน็ ระบบคุณภาพจำเป็นหรอื เบอ้ื งต้นโดยกระทรวงสาธารณสขุ ประกาศใช้
รวมท้ังใชเ้ ปน็ แนวทางการจดั ทำระบบคุณภาพห้องปฏบิ ัติการสำหรับหอ้ งปฏิบัติการ ทสี่ นใจจะพัฒนาต่อยอด
ขอการรบั รองระบบคุณภาพ ห้องปฏิบตั ิการตามมาตรฐานสากล ISO 15189 ตอ่ ไปได้

สำนักพัฒนาระบบและรบั รองมาตรฐานสินค้าปศสุ ตั ว์ | 3

การเพ่มิ เครือข่ายห้องปฏิบัตกิ ารตรวจโรคตดิ เชื้อไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) เปน็ การแก้ปัญหาที่
ช่วยรองรับปริมาณตัวอย่างจากห้องปฏิบัติการของภาครัฐที่มีมาก และยังเป็นการช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายใน
ระยะยาว เนื่องจากการจัดซื้อ Antigen Test Kit หรือการตรวจ RT-PCR กับหน่วยบริการห้องปฏิบัติการ
ภาคเอกชนภายนอกองค์กร และเพื่อให้ผูป้ ระกอบการด้านสินค้าปศุสัตว์เพื่อการส่งออก มีหน่วยบริการทาง
ห้องปฏิบัติการที่สามารถให้บริการการตรวจที่ถูกต้องเชื่อถือได้ ทำการควบคุมการแพร่กระจายของโรค
COVID-19 ภายในสถานประกอบการด้านสินค้าปศุสตั วเ์ พ่ือการส่งออก สามารถดำเนินการไดโ้ ดยเรว็

4. มาตรการตรวจคัดกรองเชงิ รุกพนกั งานในสถานประกอบการเพือ่ ค้นหาผ้ตู ิดเชือ้

4.1 จัดให้มีแผนการตรวจคัดกรองพนักงานเพื่อค้นหาผู้ติดเชื้อเชิงรุก (Active case finding) ด้วย
วิธี RT-PCR หรือ Antigen Test Kit สัดส่วนจำนวนในการตรวจให้พิจารณาจากการประเมนิ ความเสี่ยง สถิติ
ผลตรวจ เพื่อความเหมาะสมของสถานการณ์การระบาดของแต่ละพนื้ ที่ หรือตามที่หน่วยงานด้านสาธารณสุข
ในพน้ื ทแ่ี นะนำ

4.2 กรณีการตรวจด้วย Antigen Test Kit ต้องใช้อย่างถูกวิธีภายใต้แนวทางปฏิบัติการตรวจ
คดั กรองดว้ ย Antigen Test Kit ของกรมควบคุมโรค

4.3 การพิจารณาการตรวจแบบ Pooled sample testing หรือวิธีการตรวจแบบรวมกลุ่มหา
ผู้ติดเชื้อ ซึ่งควรอยู่ภายใต้การควบคุมของหน่วยงานสาธารณสุขและต้องพิจารณาให้เหมาะ
กับสถานการณ์การระบาดในพ้นื ท่ี เนอื่ งจากวิธีการ Pooled sample testing แนะนำให้ใช้ในกรณีที่ความชุก
ของโรค ไม่เกนิ 5-7% หรอื ในกรณีการตรวจเพอื่ ตรวจหาแบบรวดเร็วและในกลุ่มคนจำนวนมากหรือในสภาวะ
ทกี่ ารตดิ เช้อื ลดลง แตไ่ ม่เหมาะกับชว่ งท่ีมีการระบาดรนุ แรง

- ถ้าหากผล Pooled sample ออกมาเป็นบวก ให้แยกตรวจเป็นรายบุคคลในกลุ่มน้ัน
ดว้ ย RT-PCR หรือ ATK

- ต้องดำเนินการโดยหนว่ ยงานท่ไี ด้รับอนญุ าตจากหนว่ ยงานดา้ นสาธารณสขุ
4.4 โดยจัดแบ่งกลุ่มเป้าหมายการตรวจคัดกรอง เฝ้าระวังโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019
(COVID-19) ตามกลุ่มเสีย่ ง ซง่ึ เปน็ ไปตามคำแนะนำของหน่วยงานดา้ นสาธารณสขุ
- การเฝ้าระวังในกล่มุ มีอาการเข้าได้กบั นยิ าม (Patient Under Investigation: PUI)
- พนกั งานผมู้ คี วามเช่ือมโยงทางระบาดวิทยากับพนกั งานทตี่ ดิ เชอ้ื รายอน่ื
- การตรวจคดั กรองในพนกั งานทเี่ ส่ียงตามจุดคดั กรอง (Screening)
- การเฝา้ ระวังในกลุ่มเป้าหมายเฉพาะหรอื พื้นที่เฉพาะ (Sentinel surveillance) เชน่ พนักงาน

ท่พี ักอาศยั ในชมุ ชนแออัดท่ีมกี ารระบาดสงู
- กลุ่มพนักงานที่ปฏิบัติงานในพื้นที่เสี่ยงมาก พบปะคนจำนวนมาก เช่น จุดคัดกรอง
ห้องพยาบาล พนักงานทำความสะอาด หรือพนักงานที่ทำงานพื้นที่มีคนเยอะในระยะเวลานาน เช่น ในไลน์
ผลิตห้องตัดแต่งหรือห้องล้วงเครื่องใน และกลุ่มอื่นๆ เพื่อค้นหาและคัดแยกผู้ติดเชื้อรายใหม่ นอกเหนือจาก
การเฝ้าระวงั ท่ีกำหนดไว้ โดยขนึ้ อยูก่ ับสถานการณ์ ณ ขณะน้นั ทง้ั นีก้ ารดำเนินงานในกลมุ่ นี้ ต้องอยู่ภายใตก้ าร
ควบคมุ จากหน่วยงานดา้ นสาธารณสุข

สำนักพัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าปศสุ ัตว์ | 4

4.5 โดยประสานงานหน่วยงานสาธารณสุขภาครัฐในพื้นท่ี หรือหน่วยงานอื่นๆ โดยผ่านการ
พิจารณาจากคณะกรรมการโรคตดิ ต่อจังหวดั หรือผู้ประกอบการสามารถประสานหน่วยบริการฯ เพื่อบรกิ าร
การตรวจและรับผิดชอบค่าใช้จ่ายเอง หากพบผลบวกให้รายงานผ่านเว็บไซต์ของกรมควบคุมโรค
(DDC COVID-19) เปน็ การรายงานโรคตามพรบ.โรคติดตอ่ พ.ศ. 2558

4.6 ผู้ประกอบการจะต้องจัดให้มีสถานที่กักตัวระหว่างรอผลการตรวจหาเชื้อ หรือจัดตั้งศูนย์พัก
คอย (Factory isolation) เพอ่ื รองรบั พนักงานกอ่ นเข้ารับการรกั ษาพยาบาลหรือการจัดต้งั โรงพยาบาลสนาม
ในพืน้ ทเี่ พ่ือรองรบั ผูต้ ดิ เชื้อจำนวนมาก

4.7 การเกบ็ ตัวอยา่ ง การรักษาสภาพตัวอย่าง และการขนส่งตัวอยา่ งให้เป็นไปตามแนวทางการเก็บ
ตวั อยา่ งตรวจ เพือ่ วนิ จิ ฉยั การตดิ เชอ้ื SARS-CoV-2 ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

5. มาตรการเมอ่ื พบผูป้ ว่ ยตดิ เชอ้ื

5.1 การพฒั นาแผนการสอื่ สารฉุกเฉิน
ผู้ประกอบการควรจัดตั้งหน่วยงานหรือผู้รับผิดชอบเพื่อเป็นผู้ประสานงาน เป็นผู้สื่อสารใน
สถานการณ์ฉุกเฉินของหน่วยงานเพื่อรับมือกับการตอบข้อกังวลและการสื่อสารข้อมูลขององค์กร และ
ประสานงานกับกรมปศสุ ัตว์ หรือหน่วยงานอืน่ ๆท่เี กี่ยวข้อง อย่างมีระบบ ใหข้ ้อเทจ็ จริงท่ีชดั เจน รวดเร็ว และ
โปรง่ ใส เพอ่ื หลีกเลีย่ งข่าวสารเท็จจากส่ือสังคมออนไลน์ (Fake news) ท่จี ะสง่ ผลกระทบตอ่ ความเชื่อมั่นของ
ประชาชน ผ้บู ริโภค หรือประเทศคู่ค้า
5.2 มาตรการเมื่อพบผูป้ ่วยยืนยนั โรคติดเช้ือไวรสั โคโรนา 2019

5.2.1. แจ้งเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อในพื้นที่ทันที เพื่อให้ดำเนินการสอบสวน ป้องกัน
และควบคุมโรค โดยสถานประกอบการต้องดำเนินการตามคำสั่งของเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อหรือ
คณะกรรมการโรคตดิ ตอ่ จงั หวดั /คณะกรรมการโรคติดต่อกรงุ เทพมหานคร

5.2.2. แจง้ ต่อเจา้ หน้าทีส่ ตั วแพทย์ประจำโรงงานผูก้ ำกับดูแล ตามขนั้ ตอน ในแผนภาพท่ี 1
5.2.3. พิจารณาหยุดกิจกรรมหรือให้บริการในพื้นที่ที่มีแรงงานป่วยด้วยโรคโควิด-19 เพื่อทำ
ความสะอาดและฆา่ เช้ือ
5.2.4. ทำความสะอาดฆ่าเชื้อทันที โดยมแี นวทางปฏบิ ตั ดิ งั น้ี

- ควรปิดก้นั บริเวณพ้นื ทีห่ รือพื้นผิวที่ปนเปอื้ นเชือ้ กอ่ นดำเนินการทำความสะอาดและ
ฆ่าเชือ้ เพื่อป้องกนั ไมใ่ ห้บคุ คลท่ไี ม่เกี่ยวขอ้ งสมผัสกบั เช้ือ

- ควรสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ทเ่ี หมาะสม ขณะทำความสะอาดพื้นท่ี
หรอื พ้นื ผวิ ทีป่ นเปอื้ นเช้ือ เลือกใช้อุปกรณ์ทำความสะอาดทม่ี ีด้ามจับ เพ่อี สัมผสั โดยตรงกบั พื้นผิวให้น้อยที่สุด

- ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ โดยใช้น้ำยาฆ่าเชื้อที่มีประสิทธิภาพในการทำลายเช้ือ
ไวรสั โคโรนา 2019 ไดแ้ ละเปน็ สารเคมีชนิดที่สามารถสามารถใชใ้ นได้ในอตุ สาหกรรมอาหาร อยใู่ นบัญชรี ายชื่อ
สารเคม/ี ผลิตภัณฑ์ท่ีอนุญาตให้ใช้ในโรงฆ่าสตั ว์และโรงงานแปรรูปผลติ ภณั ฑส์ ตั ว์ ท่ีกรมปศสุ ัตวร์ บั รอง

สำนกั พฒั นาระบบและรับรองมาตรฐานสนิ ค้าปศุสตั ว์ | 5

แผนภาพที่ 1: การดำเนินการรายงานตอ่ เจ้าหนา้ ท่ีภาครัฐประจำโรงงาน กรณพี นักงานในสถานประกอบการโรงงานผลติ ภณั ฑป์ ศสุ ตั ว์เพื่อการสง่ ออก
ตรวจพบเชื้อไวรัสโควิด-19

พบพนักงานติดเชือ้ โควิด-19 FBO แจ้งให้ VIC รับทราบ VIC รายงานให้ สพส. ทราบ
และดำเนนิ การในสว่ นต่อไป

FBO คดั แยกผ้ปู ่วย/ผู้ทีม่ ีความเสย่ี ง VIC และ FBO ประเมินความเส่ียงการ VIC และ FBO ประเมินความเส่ยี งการ
สงู -ต่ำ ตามมาตรการทางสาธารณสขุ ปนเปื้อนเช้อื ไวรัสโควดิ -19 ในพื้นที่ผลติ ปนเป้อื นเชอ้ื ไวรสั โควิด-19 และเกบ็
ตัวอยา่ งในสนิ คา้ และบรรจภุ ณั ฑ์

พบผู้ปว่ ย พบ ความเสย่ี ง VIC ชะลอ/ระงบั การส่งออก
เพม่ิ ไมม่ ี สนิ ค้าชดุ ทีพ่ บความเสย่ี ง
มี
ไม่พบ FBO ทำความสะอาดและฆา่ FBO พิจารณาหยดุ การผลติ ใน VIC รายงานสถานการณเ์ พ่ิมเติม
เชอื้ และดำเนินการตาม พ้ืนท่ีท่พี บความเสยี่ ง หรือตาม (หรือเม่อื มีการเปลี่ยนแปลง)
FBO ดำเนินการตามมาตรการ มาตรการทางสาธารณสขุ ให้ สพส.ทราบ
ทางสาธารณสขุ คำส่งั สาธารณสุข

FBO ดำเนนิ การกำจัด อนุญาต
ความเสีย่ งพรอ้ มขอ
VIC กลบั มาผลิตเพื่อ VIC รายงานให้ สพส.อนุญาต
และดำเนินการในสว่ นต่อไป
การส่งออก
สำนกั พัฒนาระบบและรบั รองมาตรฐานสินค้าปศุสัตว์ | 6

อ้างองิ

กรมควบคมุ โรค. (2563). โรคติดเชื้อไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19). กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสขุ .
กรมควบคุมโรค. (2563). มาตรการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคโควิด 19 สำหรับผู้ประกอบสถานประกอบการ .

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสขุ .
กรมควบคมุ โรค. (2564). แนวทางการควบคุมโรคโดยหลกั การ Bubble and Seal. กรมควบคมุ โรค กระทรวงสาธารณสุข.
กรมควบคุมโรค. (2564). แนวทางการทำความสะอาดฆ่าเช้ือในสถานที่ที่ไม่ใชส่ ถานพยาบาลโรคตดิ เชือ้ ไวรสั โคโรนา 2019. กรมควบคมุ โรค

กระทรวงสาธารณสุข.
กรมควบคมุ โรค. (2563). แนวทางการดำเนินงานเฝ้าระวัง และค้นหาโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ในประชากรกลมุ่ เสี่ยง หรอื

สถานทเี่ สี่ยง (Sentinel surveillance). กรมควบคมุ โรค กระทรวงสาธารณสขุ .
ก ร ม ค ว บ ค ุ มโ ร ค . (2564). แ น ว ท า ง ก า ร ต ร ว จ SARS-CoV-2 ใ น ต ั ว อ ย ่ า ง Pooled Swab ด ้ ว ย ว ิ ธ ี Real Time RT-PCR

วนั ท่ี 13 มกราคม 2564. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสขุ .
กรมค วบ ค ุมโรค . (2564). แ นว ทางป ฏ ิบ ัติกา ร ตร ว จ คั ด กร อ ง ด้ว ย Antigen Test Kit แ ละการ ตร ว จห าเ ช ื้อ โค ว ิ ด -19

วันท่ี 13 กรกฎาคม 2564. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสขุ .
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. (2563). คู่มือการตรวจวินิจฉัย โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ทางห้องปฏิบัติการ.

กรมวิทยาศาสตรก์ ารแพทย์ กระทรวงสาธารณสขุ .
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. (2563). แนวทางการเก็บตัวอย่างตรวจ เพื่อวินิจฉัยการติดเชื้อ SARS-CoV-2. กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

กระทรวงสาธารณสขุ .
พัทธนันท์ ธนพัตสิริยกุล และคณะ (2563). การพัฒนาศักยภาพห้องปฏิบัติการรองรับการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัส

โคโรนา 2019. วารสารกรมวิทยาศาสตรก์ ารแพทย์ ปีที่ 62 ฉบบั ที่ 3 กรกฎาคม - กันยายน 2563.
สำนักพัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าปศุสัตว์ (2563). มาตรการการป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่

(Covid-19) ในโรงฆา่ และแปรรูปผลิตภัณฑ์ปศุสตั ว์เพ่อื การส่งออก. ลงวันท่ี 16 มิถุนายน 2563.
Deckert B., Kyei NA. (2020). Simulation of pool sampling analysis strategy for COVID – 19 mass testing. Bull World Health

Organ. 2020; 98: 590–8.
ECDC. (2020). COVID-19 testing strategies and Objectives on 15 September 2020. European Centre for Disease Prevention

and Control (ECDC).
ECDC. (2020). Disinfection of environments in healthcare and nonhealthcare settings potentially contaminated with

SARS-CoV-2 on March 2020. Stockholm. European Centre for Disease Prevention and Control.
Hogan CA., Sahoo MK., and Pinsky, BA. (2020). Sample pooling as a strategy to detect community transmission of SARS-

CoV-2. JAMA. 2020; 323: 1967-1969.
NCIRD. (2021). Interim Guidance for Use of Pooling Procedures in SARS-CoV-2 Diagnostic and Screening Testing on 30

June 2021. National Centre for Immunization and Respiratory Diseases (NCIRD), Division of Viral Diseases. Centers
for Disease Control and Prevention.
OSHA. (2020). Guidance on Preparing Workplaces for COVID-19. U.S. Department of Labor Occupational Safety and Health
Administration.
USFDA. (2021). Pooled sample testing and screening testing for COVID-19. Food and Drug Administration. United States
of America.
World Health Organization. (2021). Preventing and Mitigation COVID-19 at work 19 May 2021. Geneva. World Health
Organization.
World Health Organization. (2020). COVID-19 and food safety: guidance for food businesses on 7 April 2020. Geneva.
World Health Organization.
World Health Organization. (2020). COVID-19 and Food Safety: Guidance for competent authorities responsible for
national food safety control systems on 22 April 2020. Geneva. World Health Organization.
World Health Organization. (2020). Cleaning and disinfection of environmental surfaces in the context of COVID-19 on
15 May 2020. Geneva. World Health Organization.
World Health Organization. (2021). Transmission of SARS-CoV-2: implications for infection prevention precautions on 9
July 2020. Geneva. World Health Organization.
World Health Organization. (2 0 2 0 ). Water, sanitation, hygiene, and waste management for SARS-CoV-2, the virus that
causes COVID-19 on 29 July 2020. Geneva. World Health Organization.

สำนักพฒั นาระบบและรับรองมาตรฐานสนิ ค้าปศุสัตว์ | 7

แนวทางการควบคมุ โรคโควดิ -19 โดยหลกั การ Bubble and Seal
สำหรับสถานประกอบการโรงงานผลติ ภัณฑป์ ศสุ ตั วเ์ พอ่ื การส่งออก

สำนกั พัฒนาระบบและรบั รองมาตรฐานสนิ ค้าปศุสัตว์
กรมปศสุ ัตว์

หลักการและเหตุผล
ปัจจุบันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 มีการแพร่ระบาดในประเทศไทยอย่างกว้างขวาง และส่งผล

กระทบต่ออุตสาหกรรมหลายประเภท รวมถึงโรงงานสนิ ค้าปศุสัตว์ แต่ละกลุ่มก้อนจะมีความรุนแรงของการ
แพร่เชื้อความเสี่ยงต่อ การเสียชีวิต ผลกระทบทางเศรษฐกิจ และการดำเนินชีวิตของประชาชนแตกต่างกัน
มาตรการควบคมุ โรค โดยการตรวจคน้ หาและแยกกกั จงึ ตอ้ งมกี ารปรับให้เหมาะสมกับสภาพปัญหาและความ
รุนแรงของการระบาด

มาตรการ Bubble and seal มีการนำมาใช้ในหลายประเทศในลักษณะแตกตา่ งกัน ซึ่งประเทศไทย
นำมาตรการดังกล่าวมาใช้ครั้งแรกในการควบคุมการระบาดของโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ในจังหวัด
สมุทรสาคร และใช้สำหรับควบคุมการระบาดในเรือนจำหลายแห่ง (กรมควบคุมโรค, 2564) รวมถึงได้มีการ
นำรอ่ งประยกุ ต์ใชใ้ นการควบคมุ การป้องกันการระบาดในโรงฆ่าสตั ว์ปกี เพือ่ การส่งออกบางแหง่

วตั ถปุ ระสงคข์ องมาตรการ Bubble and seal
เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อระหว่างกลุ่มคนในกลุ่มก้อนระบาด กับชุมชนรอบนอก ป้องกันการเสียชีวติ

ลดผลกระทบทางเศรษฐกิจสังคม และผลการะทบต่อความมั่นคงทางอาหาร (Food security) จากการหยุด
ผลติ สนิ ค้าเนอื้ สตั ว์

นยิ าม
มาตรการ Bubble and seal หมายความถึง การบริหารจัดการควบคุมโรคในพื้นที่ควบคุมเฉพาะ

แบบมีสว่ นรว่ ม สามารถทำกจิ กรรม ทำงาน ในพืน้ ทจ่ี ำกัดของกลมุ่ สามารถเดนิ ทางเคล่ือนยา้ ยได้ระหวา่ งท่ีพัก
และสถานที่ทำงานภายใต้การควบคุมกำกับ รวมถึงมีการบริหารจัดการในการแยกบุคคล การตรวจทาง
หอ้ งปฏิบตั ิการ บริการดา้ นการแพทย์ และสาธารณสุข จัดสิง่ อำนวยความสะดวกทง้ั เคร่ืองอปุ โภคบรโิ ภค และ
แผนการยกเลกิ มาตรการ ตามแนวทางที่กำหนด (กรมควบคมุ โรค, 2564)

พื้นที่เฉพาะและกลุ่มก้อนที่แนะนำให้ดำเนินมาตรการ Bubble and seal คือ สถานประกอบการ
โรงงาน สำนกั งานหรอื สถานที่ทม่ี ีคนทำกิจกรรมประจำวันรว่ มกันจำนวนมากหรือแออดั (500 คนขึ้นไป) และ
พบความชกุ ของการติดเช้ือสูง (มากกวา่ 10%) มคี วามยากลำบากในการระบุความเสี่ยงจากการสัมผัสผู้ติดเช้ือ
เปน็ รายบุคคล

สำนกั พฒั นาระบบและรับรองมาตรฐานสินคา้ ปศสุ ัตว์ | 8

ลักษณะสถานการณก์ ารระบาดท่ีแนะนำให้ดำเนนิ มาตรการ Bubble and seal

1. เป็นการระบาดในสถานประกอบการ โรงงานหรือที่พักคนงานที่มีคนทำกิจกรรมร่วมกันเป็นประจำ
จำนวนมากต้งั แต่ 500 คนข้ึนไป

2. กลุ่มคนแรงงงานต่างด้าวมีจำนวนมากสถานท่ีอยอู่ าศัยและทีพ่ ักอยู่ใกลก้ นั สามารถบริหารจัดการและ
ควบคมุ การเคล่ือนยา้ ยไดง้ า่ ย

3. ในสถานการณ์ที่คนส่วนมากอยู่กระจัดกระจายจะมีอุปสรรคในการทำมาตรการ Bubble and Seal
ค่อนขา้ งมากแตก่ ็ยงั สามารถดำเนินมาตรการไดห้ ากมีการเตรียมการไวด้ พี อ

การจดั เตรยี มแผนดำเนนิ การและสถานท่กี ่อนทำ Bubble and Seal

1. ประชุมหารือรว่ มกนั ระหวา่ งผปู้ ระกอบการ ผ้มู ีสว่ นได้สว่ นเสีย และเจ้าหน้าทที่ ่ีเกย่ี วข้อง เพ่ือกำหนด
แผนการดำเนินงาน ขั้นตอน และรายละเอียดเกี่ยวกับการทำ Bubble and Seal จนถึงแผนการ
ปลอ่ ยตวั ออก (Exit plan)

2. จัดเตรียม Factory Isolation หรือโรงพยาบาลสนามเพื่อรองรบั ผู้ตดิ เชือ้
3. จัดเตรียมสถานทพ่ี ักในโรงงานหรือในชุมชน โดยระบจุ ดุ พิกัดภมู ิศาสตร์ให้ชัดเจน
4. จัดระบบเดินทางรบั -สง่ คนงาน จากท่ีพกั ถงึ โรงงาน/สถานประกอบการ
5. จดั เตรียมสง่ิ อำนวยความสะดวกในการดำเนินชีวิตของคนงาน เชน่ รา้ นขายสนิ คา้ ราคาถกู ในโรงงาน
6. จัดเตรียมความพร้อมด้านการตรวจทางห้องปฏิบัติการ RT-PCR และ Antigen Test kit รวมไปถึง

Antibody test (IgG) หรือวิธกี ารอื่นๆ ตามคำแนะนำจากหนว่ ยงานด้านสาธารณสขุ

การบรหิ ารจดั การ Bubble (Bubble management)

1. มีการสุ่มตรวจหาผู้ติดเชอ้ื ดว้ ย Antigen Test Kit หรอื RT-PCR ผู้ท่ีตรวจพบวา่ ติดเช้อื ใหค้ ัดแยกเข้าสู่
โรงพยาบาลสนาม เพื่อให้รับการรักษา จากนั้นทำการจัดกลุ่มคน (social bubble) ตามความเสี่ยง
หรือกิจกรรม

2. ผู้สมั ผัสผู้ตดิ เชื้อ ผทู้ ต่ี รวจไม่พบการติดเช้ือและยังไม่ได้รับวัคซีน ให้ฉีดวคั ซนี และไม่ให้มีกิจกรรมข้าม
กลุ่ม ซึ่งจะต้องได้รับวัคซีนครบอย่างน้อย 4 สัปดาห์ ถึงจะสามารถป้องกันการป่วย
ในกรณีทไ่ี ม่สามารถตรวจ RT-PCR อาจใช้ Antigen test kit

3. ผู้ที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการป่วยรุนแรงและไม่ได้สัมผัสผู้ติดเชื้อ สามารถจัดให้เป็นกลุ่มย่อยๆ (small
bubble) ตามกิจกรรม การทำงานหรือการดำเนินชวี ติ

4. ในแต่ละกลุ่มย่อย (small bubble) ให้มีผู้ทำหน้าที่ตรวจสอบอาการป่วย หากพบผู้มีอาการป่วย
เขา้ เกณฑ์สงสัยตดิ เชือ้ โคโรนาไวรสั 2019 ให้เกบ็ ตวั อย่างตรวจ RT-PCR หรือใช้ Antigen Test Kit

5. สุ่มตรวจวิเคราะห์หาเชื้อจากสิ่งแวดล้อม เช่น swab พื้นผิวจุดสัมผัสร่วม ห้องน้ำ ห้องแต่งตัว
หอ้ งอาหาร เพ่อื ตรวจวเิ คราะหห์ าเชื้อปนเปื้อนท่ีเกิดจากผู้ทีต่ ิดเชื้อแต่ไมไ่ ด้แสดงอาการหรือติดเชื้อใน
ระยะแรก

สำนักพัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสนิ ค้าปศสุ ัตว์ | 9

6. ระหว่างนี้หากพบผู้มีอาการให้ทำการตรวจ RT-PCR หรือใช้ Antigen Test Kit หากพบผลบวก ให้
แยกเข้าสู่ Factory Isolation หรือ โรงพยาบาลสนามทันที หากพบผลบวกโดย Antigen test kit
แล้วสามารถตรวจยืนยันได้ด้วยวิธี RT-PCR ให้ทำการตรวจด้วย RT-PCR อีกครั้งเพื่อยืนยันผล
ระหวา่ งนนั้ ใหแ้ ยกอยู่คนเดยี ว

7. พจิ ารณาหยุดมาตรการ Bubble and Seal (Exit plan) หากเห็นวา่ มโี อกาสต่ำในการแพร่เชอ้ื ส่ชู ุมชน
ตามแนวทาง หรือ การะบาดรอบนอกอยู่ในสถานการณ์ที่ดขี ึ้น

กิจกรรมสำคญั และข้อควรระวังสำหรับการทำ Bubble

1. ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการป่วยรุนแรง เช่น ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคเรื้อรัง หรือผู้มีน้ำหนักตัวมากกว่า 90
กิโลกรัม ไมค่ วรเข้า Bubble and Seal และควรเรง่ รดั ใหค้ นกลุ่มนไ้ี ดร้ ับวัคซนี ตามนโยบายรฐั บาล

2. ควรดำเนินการเฝ้าระวังและคัดกรองผู้ที่มีอาการป่วยอย่างเคร่งครัด เพื่อให้การรักษาได้ทันเวลา
ลดการป่วยรุนแรงหรือเสยี ชวี ิต

3. การรบั พนักงานใหม่ ใหท้ ำการตรวจคดั กรองก่อนวา่ ไม่มกี ารติดเช้อื โควดิ -19
4. จดั ให้มผี ู้ทำหนา้ ท่ีควบคุมการปฏบิ ัติตวั ของพนกั งานทงั้ ในโรงงานและท่ีพัก ไมใ่ หผ้ ทู้ ่อี ย่ใู น Bubble มี

กจิ กรรมรว่ มกบั คนในชมุ ชน

ปัญหาท่ีมักพบ

- ด้านที่พักอาศัยของพนักงาน พนักงานมีการพักอาศัยร่วมกับพนักงานของโรงงานอื่น ๆ หลากหลาย
โรงงานและมคี วามแออดั
การแกป้ ญั หา
• จดั หาทพ่ี ักให้แกพ่ นักงาน
• จดั ทำทะเบียนและ Mapping ทีพ่ ักของพนักงานเพอื่ ใช้สำหรับการติดตามพนักงาน
• แตง่ ต้ังผู้ควบคมุ แตล่ ะหอพักที่มพี นักงานของโรงงาน โดยจัดทำข้อมลู การลงทะเบยี นเข้า-
ออกจากหอพัก

- ด้านการเดินทาง พนักงานมกี ารออกนอกเส้นทางระหว่างที่พักและโรงงาน เช่น ลงตลาดนัดหรือรา้ น
สะดวกซื้อ
การแก้ปัญหา
• สำหรับกลุ่มทเ่ี ดนิ เทา้ กลับทพี่ ัก ให้มีการตงั้ แถวและมีผูค้ วบคุมตลอดเสน้ ทางเดนิ
• จดั หารถรบั -สง่ พนกั งาน ระหวา่ งท่พี กั และโรงงาน/สถานประกอบการ
• จัดให้มีสวัสดิการร้านค้าภายในโรงงาน โดยมีการจัดจำหน่ายอาหารและวัตถุดิบในการ
ปรงุ ประกอบอาหาร
• มรี ะบบตรวจจบั หรือติดตามการเดินทางระหว่างท่พี ักและโรงงาน

แนวทางการหยดุ มาตรการ Bubble (Exit plan for Bubble and seal)

สถานประกอบการสามารถพิจารณาหยุดมาตรการ โดยมีแนวทางการตัดสินหยุดมาตรการ Bubble
and seal ตามแนวทางของหน่วยงานสาธารณสขุ ในพน้ื ท่ี

สำนักพฒั นาระบบและรบั รองมาตรฐานสนิ ค้าปศุสัตว์ | 10

อ้างองิ
กรมควบคุมโรค. (2020). มาตรการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคโควิด 19 สำหรับผู้ประกอบสถานประกอบการ.

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสขุ .
กรมควบคุมโรค. (2021). แนวทางการควบคุมโรคโดยหลักการ Bubble and Seal. กรมควบคุมโรค กระทรวง

สาธารณสขุ .
Department for Business, Energy & Industrial Strategy. (2021). Working safely during coronavirus

(COVID-19) on 14 July 2021. Department for Business, Energy & Industrial Strategy. United
Kingdom.

สำนกั พัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าปศสุ ตั ว์ | 11