ฮูปแต้มเมืองน่าน องค์ความรู้ด้านจิตรกรรมฝาผนัง “สกุลช่างน่าน” (ฉบับนิทาน การ์ตูน) สำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษา

เจ้้าคัทั ธนกุุมาร

เเละทัพั ของชายร้้อยกอ
เเละชายร้้อยเกวียี น

เเท้้จริิงเเล้ว้
เป็น็ ทัพั ของ
พญาไม้ร้ ้อ้ ยกอ เเละ
พญาเกวียี นร้อ้ ยเล่่ม
ที่�ห่ มายจะมาชิิง
นางสีีดาไปถวาย
คััทธนกุมุ าร ผู้�เป็็น
นายของตน โดยที่่�
ไม่่รู้�ว่านางสีดี านั้�น
เป็น็ พระชายาของ
คััทธนกุุมารเเล้ว้

เมื่อ� ...
คััทธนกุุมาร
รู้�ข่าว จึงึ ออก
มาห้า้ มไว้้

ครั้�น...
พญาไม้้ร้้อยกอ
เเละพญาเกวีียน
ร้อ้ ยเล่่ม รู้�ความจริิง
จากคััทธกุมุ าร
ผู้�เป็น็ เจ้้านายของตน
จึึงพากันั ลากลัับ
เมือื งของตน

เเต่โ่ ดยดีี

ต่่อมา...
คัทั ธนกุมุ าร ก็็ได้พ้ บ
กับั พ่่อผู้�ให้ก้ ำำ�เนิดิ

....
พ่อ่ จึงึ ได้ม้ อบงาช้้าง
วิิเศษให้ค้ ัทั ธนกุุมาร
งาช้า้ งนี้�สามารถขี่�
เเล้ว้ เหาะไปบนฟ้า้ ได้้

ณ เมือื งตักั ศิิลา กล่า่ วถึึง...
เจ้า้ เมืืองตัักศิิลา
(คำำ�อ่่าน. ตััก-กะ-สิ-ิ ลา) ที่่ม� ีคี วามต้้องการ
ที่จ�่ ะครอบครอง
ของวิเิ ศษของ
คััทธนกุมุ าร จึงึ ได้อ้ อก
อุบุ ายล่อ่ ลวง
คัทั ธนกุมุ าร เพื่่อ� หวัังชิิง
ของวิเิ ศษเป็็นของตน

.....
เหตุุการณ์์นั้�น คััทธจันั

มาช่ว่ ยเอาไว้้ได้้
คััทธนกุุมารจึงึ ยก
ของวิเิ ศษให้้คัทั ธจันั
จึึงเป็็นเหตุใุ ห้เ้ กิิดการ
สู้�รบของคัทั ธเนตร

เเละคััทธจันั
ในเวลาต่อ่ มา

ฝ่่ายคััทธเนตร
เมื่ �อทราบว่า่
คัทั ธจันั ได้้ของ
วิเิ ศษของพ่่อไป
จึงึ เกิิดความไม่่
พอใจ จึึงได้้ท้า้ รบ
คััทธจันั เพื่่�อเเย่ง่
ของวิิเศษ

.....
ทั้ �งสองต่่างเสก
อสูรู กาย ยักั ษ์์ ช้้าง
ม้้า เเละสััตว์แ์ ปลก
เข้้าต่อ่ สู้้�กันั นาน

หลายวันั

เหตุกุ ารณ์์นี้�
ร้อ้ นถึึงหููพระอิินทร์์
มาช่่วยแก้ป้ ัญั หา

.....
พระอิินทร์์จึึงสั่ง� ให้้
พญาเเถนเสกลม
กระดิ่�งหลวง ลงมา
ตัดั คอทั้�งสอง

คัทั ธเนตสู้ร�รบเเกลัันะคัทั ธจันั

ฟิ้้�ว.... ฟิ้�ว้ .... ฟิ้้�ว....

ไม่น่ าน...
คัทั ธเนตร ก็็ถููก
ลมกระดิ่ �งหลวง
ตััดคอขาดตาย
ส่่วนคััทธจััน
เป็น็ ผู้้�มีบี ุุญ ไล่ฟ่ ันั
ลมกระดิ่ �งหลวง
ขาดเป็็นสองท่่อน

จึงึ รอดตาย

หลัังจากนั้�น
พระอิินทร์์ จึึงสั่�งให้้

พระวิิสสุกุ รรม
ลงมารับั เอา
คัทั ธจััน กลัับขึ้�นไป
อยู่�บนสวรรค์์
ชั้�นดาวดึึงส์์
เป็น็ เทพบุุตร
บนสวรรค์์
นับั เเต่่นั้�น

สูเู ขาหู้้�ก่อ่ ...

นอกจากชาดกเรื่อ� ง
คัทั ธนกุุมาร เเล้้ว
จิติ รกรรมฝาผนังั วััดภููมิินทร์์
ยัังมีชี าดกเรื่อ� ง เนมิิราชชาดก
แหมน้้อยนึึงเน้้อ
เดี๋ย� วเฮาจะปาสูเู ขาไปผ่่อเน้อ้ ..

เนมิริ าช
เที่ย�่ วชม
สวรรค์์

อัันนั้�นปราสาท
พระอินิ ทร์์
เเม่่นก่อ่ ท่า่ น?

แม่่นละท่า่ น

เนมิริ าช
เที่่ย� วชม
นรก

ผ่อ่ คนทำ�ำ ชั่ว�
ตกนรกหั้ �น
เลาะท่า่ น

ททำำตำ�สำ�คดกวีวรนไี าดรรม้ค้ขกึ์้ช�ั์น่ว�

โรนรรุุวกมขุหุมาทีน่�่ ร4ก

เมื่�อเป็น็ คน
ทำำ�ความชั่ �ว
หื้ �อตกนรก

สังั นฆรากฏขมุุมหทีา่�่น3รก

อังั คนารรกกาสุุ

ชาดกเรื่ �องนี้ �สอนหื้ �อรู้ �ว่า
เกิิดเป๋๋นคนต้อ้ งมีีความ
กตัญั ญูรูู้�คุณ ต้้องเป๋น๋ คนดีี
มีนี ้ำ�ำ�ใจ๋๋ หื้�อกระทำำ�แต่่ความดีี
เเละละเว้้นความชั่ �ว

ท่่านจะพาเฮา
ไปผ่อ่ ดูู

จิติ รกรรมฝาผนังั
เมือื งน่่านตี้�ไหน

แหมก๋๋า?

วัดั หนองบััว

อำ�ำ เภอท่า่ วัังผา
เปิ้ล� ..เขียี นเรื่�อง
จัันทคาธชาดก
นะหู้้�ก่่อ

จ.ันั .ท. ค. า.ธ.ชาดก

ณ เมืืองแห่่งหนึ่�งชื่�อว่่า “จััมปากนคร”
สุรุ ิยิ คาธและจันั ทคาธ อาศัยั เเละเกิดิ ณ เมือื ง
เเห่่งนี้� ในขณะนั้�นบ้้านเมืืองมีีความอดอยาก
ผู้�คนล้ม้ ตายเป็น็ อันั มาก ชาวเมือื งต่่างประทังั
ชีวี ิติ ด้ว้ ยการเข้า้ ป่่าหาเผือื กมันั และผลไม้ต้ ่า่ งๆ
มากิินเป็็นอาหาร ไม่่นานเผืือกมัันและผลไม้้
ก็็หายากขึ้�น

อยู่�มาวันั หนึ่ง� สุรุ ิิยคาธ
พาจันั ทคาธไปเที่�่ยว
เล่่น ณ เเม่่น้ำ�ำ� แห่่ง
หนึ่ง� จึึงพากันั ไปจัับปูู

มาได้้ 4 ตััว
เมื่�อกลัับมาถึงึ บ้า้ น
จึงึ ได้เ้ ผาปููให้จ้ ันั ทคาธ
กินิ ด้้วยความหิิวจึงึ ขอ
พี่่ช� ายเผาปููให้ก้ ินิ

จนหมด

สุุริยิ คาธ เเละจันั ทคาธ เฮาจะปากั๋๋�น
ไปไหนก๋๋าอ้า้ ย

ต่่อมา... เมื่�อพ่อ่ กับั ทั้ �งสองร่่อนเร่่ไปขออาศััยบ้้านของ
เเม่ก่ ลัับมาถึึงบ้้าน ชาวเมืืองคนเเล้้วคนเล่่า ไม่่นาน
เห็็นซากปูู จึงึ ต่่อว่า่ จึงึ พากันั เข้า้ ไปในป่่าอย่า่ งไร้จ้ ุดุ หมาย
สุุริิยคาธและจัันทคาธ
ที่่�ไม่เ่ ก็็บปูไู ว้ใ้ ห้้ตนกินิ
จึงึ พากัันขัับไล่ส่ ุุริยิ คาธ

และจันั ทคาธ
ออกจากบ้า้ นไป

วันั หนึ่�ง...พระอิินทร์์ ฟ่่อ...

และพระวิิษณุุกรรม ฟ่่อ... ฟ่่อ...
แปลงกายเป็็นงูกู ับั
พังั พอน เข้้าต่อ่ สู้้�กััน
จนตาย เพื่่�อเป็น็
อุบุ ายบอกถึึงเปลืือก
ไม้ว้ ิเิ ศษที่่ส� ามารถ
ชุุบชีวี ิิตคนตายได้้

แก่ส่ องกุมุ าร

งููเเละพัังพอนต่่อสู้้�กัันจนตาย เมื่�อฝ่่ายใดตายก่่อน
ก็จ็ ะไปคาบเอาเปลือื กไม้ว้ ิเิ ศษมาใส่่ปาก จากนั้�นก็ฟ็ ื้้น�
จากความตาย จึึงทำ�ำ ให้้สองกุุมารรู้�ว่าเปลืือกไม้้นั้�น
เป็็นเปลืือกไม้้วิิเศษ สามารถชุุบชีีวิิตคนตายได้้
ดัังนั้�นสองกุมุ ารจึึงเก็บ็ เปลือื กไม้น้ั้�นติดิ ตัวั ไป

ต่อ่ มา...
สองกุุมาร ได้้มาพบ

กัับอีีกาตััวหนึ่ ง�
ตกลงมาตาย
เพราะไปอุจุ จาระใส่่
พระเถระรูปู หนึ่�ง
ที่่น�ั่ง� สมาธิิอยู่�ใต้้
ต้น้ ไทร ผลกรรมนี้�
จึงึ ส่่งผลให้้อีีกา
ตกลงมาตาย

สองกุุมารจึึงได้้ใช้้
เ ป ลืื อ ก ไ ม้้ วิิ เ ศ ษ
ชุุบชีีวิิตอีีกาให้้ฟื้้�น
จากความตาย

.....
เ มื่� อ อีี ก าฟื้้� น ขึ้� น
ก็็ สำำ� นึึ ก ใ น บุุ ญ คุุ ณ
ข อ ง ส อ ง กุุ ม า ร
จึึงอาสาหาผลไม้้มา
ใ ห้้ ส อ ง กุุ ม า ร กิิ น
ทุุกวันั

* พระเถระ คืือ พระภิิกษุผุู้�ใหญ่่ มีีหน้้าที่�เ่ ป็็นผู้�รักษาพระธรรมวินิ ัยั

ไม่น่ านผลไม้้ก็เ็ ริ่�ม กาา... กาา...
หายากขึ้�น อีีกาจึึงคิดิ กาา...
ไม่อ่ ยากรัับใช้ส้ องกุุมาร
อีกี อีกี าจึงึ บินิ เข้้าไปใน
เขตที่่�อยู่�อาศััยของยักั ษ์์

สองสามีีภรรยา
.........
ย้้อนไปไม่น่ านมานี้้�ยัักษ์์
ผู้�เป็น็ ภรรยานั้�น
พึ่่�งเสียี ชีวี ิติ ไป
ยักั ษ์ส์ ามีีนั้�นเสีียใจมาก
จึึงเก็็บรักั ษาร่่าง
ของภรรยาไว้้

วัันหนึ่ �ง...ยัักษ์์ผู้ �เป็็นสามีีออกหาอาหารในป่่า
จึึงอุุทานขึ้�นว่่า “จะจัับมนุุษย์์มากิินเป็็นอาหาร”
วันั นั้�นอีกี าบังั เอิิญได้ย้ ินิ เข้้า จึงึ คิิดล่่อยักั ษ์์ให้้มา
จัับสองกุุมารกิิน จึึงบิินไปคาบเอาเนื้�อที่่�ยัักษ์์
ตากไว้้ ล่่อให้้ยัักษ์์ไล่่ตามไปถึึงที่่�อยู่�ของ
สองกุมุ าร เมื่อ� ยัักษ์์ตามมาถึึงจึึงขว้า้ งไม้้ใส่่อีกี า
ตกลงมาตาย เเล้ว้ จับั กินิ เป็น็ อาหาร ผลกรรมนี้�
ทำ�ำ ให้อ้ ีีกาตายไปตกนรกอเวจีี

อีีกาหั้้�นจะไปมา
ลักั จิ้�นของเฮา

จากนั้�นยัักษ์ก์ ็ไ็ ด้้มาพบ
กับั สองกุุมาร จึึงได้จ้ ัับ
สองกุุมารกลัับไปที่�่
บ้า้ นของตน เมื่�อมาถึงึ
สองกุมุ ารจึึงได้้เห็็น
นางยัักษ์น์ อนตายอยู่�
สุรุ ิิยคาธจึึงได้อ้ าสา
ช่่วยชุุบชีีวิิตนางยัักษ์์
ให้ฟ้ ื้้น� จากความตาย

เ มื่ � อ น า ง ยัั ก ษ์์ ฟื้้� น จ า ก ค ว า ม ต า ย
ก็็เกิิดสำ�ำ นัักในบุุญคุุณของสองกุุมาร
ที่่�ได้้ช่่วยเหลืือตน จึึงขอเลี้�ยงดูู
สองกุุมารด้้วยความรัักใคร่่เอ็็นดูู
เสมือื นลูกู ของตน

ต่่อมาไม่่นานนักั
ยัักษ์์สองสามีภี รรยา

จึึงพาสองกุุมาร
ไปส่่งยังั เมืือง
ของมนุษุ ย์์
เพื่่�อความปลอดภัยั
จากยักั ษ์์ตนอื่น� ๆ

สุรุ ิยิ คาธ เเละจันั ทคาธ

เเละยักั ษ์ส์ องสามีภี รรยา

ณ เมือื งกาสีี

......
วัันหนึ่ง� เจ้้าเมืือง
เเละพระธิิดา
นามว่า่ “สุชุ าตดึึงสา”
ออกเที่�ย่ วชม
อุุทยานหลวง

* (สุุ-ชา-ตะ-ดึึง-สา)

ครั้ �นเมื่ �อมาถึึง งู.ู .หลวงใบ้้
อุทุ ยานหลวง หลวงง่่าว
นางสุชุ าตดึึงสา
ก็อ็ อกไปเที่ย�่ วชม
ดอกไม้้ในอุุทยาน
จึึงบัังเอิิญไปพบเข้้า
กับั งูตู ััวใหญ่่ตััวหนึ่ง�
ใต้้ต้น้ ไม้้ จึึงเป็็น
เหตุใุ ห้น้ างถููกงููกััด
และเสียี ชีีวิิต
ในเวลาต่่อมา

เฮาขอหื้ �อท่่าน
ไปเชิิญเปิ้ �ลมา
การตายของนางสุชุ าตดึึงสา
ทำำ�ให้เ้ จ้้าเมือื งเเละชาวเมือื ง
เสีียใจเป็น็ อัันมาก

อยู่�มาวัันหนึ่ง� ... มีีเศรษฐีี
ผู้�หนึ่�งมาจากเมือื งไกล
เข้า้ มากราบทูลู ต่่อ
เจ้า้ เมือื งกาสีวี ่า่ มีีผู้�สามารถ
ชุุบชีีวิติ พระธิดิ าให้ฟ้ ื้้�นจาก
ความตายได้้ ชายผู้�นี้�มีชื่อ� ว่่า
“สุุริิยคาธ” เป็น็ บุตุ รบุุญธรรม
ที่่ต� นได้้เลี้�ยงดูมู าตั้้�งแต่่

เมื่�อครั้�งเยาว์ว์ ัยั

เจ้้าเมืืองกาสีี จึึงให้้คน
ไปเชิญิ สุรุ ิยิ คาธ มารัักษา
นางสุุชาตดึงึ สา ผู้�เป็น็ ธิดิ า

ของตน ที่เ�่ มือื งกาสีี
........

สุรุ ิิยคาธ จึงึ ตอบรัับ
คำ�ำ เชิิญนั้�น ครั้�นเมื่อ� มาถึึง
จึึงขอให้้กางผ้า้ กั้้�นรอบ
พระศพ เเล้ว้ ให้้มีีการ
ประโคมดนตรีปี ระกอบ

โดยตนจะเป็็นผู้ �ให้้
สัญั ญาณ จากนั้�นจึงึ เคี้�ยว
เปลือื กไม้ว้ ิเิ ศษ ใส่่ปาก

นางสุุชาตดึงึ สา
จนฟื้้น� คืนื จากความตาย

ณ เมือื งอินิ ทปััตถ์์ ณ เมือื งอินิ ทปัตั ถ์์
พระมเหสีี ได้้ให้้
คำำ�อ่า่ น (อินิ -ทะ-ปััด) กำำ�เนิิดพระธิดิ า
ครั้ �งเมื่ �อเเรกเกิิด นามว่่า “เทวธิิสังั กา”
หมอหลวงได้ท้ ำ�ำ นาย
ไว้้ว่า่ เมื่อ� อายุคุ รบ *เท-วะ-ทิิ-สััง-กา
12 ปีี พระธิิดาจะถููก
เสือื กััดตาย ต่่อมาจะ
ได้พ้ ระสวามีีเป็น็ ผู้�
มีีบุญุ มาจากเมืืองไกล

เมื่อ� พระนางเทวธิิสังั กา ต่อ่ มา...จันั ทธคาธ
มีีอายุคุ รบ 12 ปีี จึงึ ได้้เข้า้ มาช่ว่ ย
ชุบุ ชีีวิิตให้ฟ้ ื้้�นคืนื
ก็ส็ิ้น� ชีวี ิิตดัังคำำ�ทำำ�นาย จากความตาย
ด้้วยการถูกู เขี้�ยวเสือื
ที่่ป� ลายมีดี ตกใส่่ .....
หลัังเท้้าจนเสียี ชีีวิติ พระราชาจึงึ ยก
พระธิิดาเเละ
เมืืองอินิ ทปัตั ถ์์
ให้จ้ ันั ทคาธ
ขึ้�นปกครอง

เวลาผ่่านไปหลายปีี
จัันทธคาธ ก็็เกิิด
ความคิดิ ถึึงสุรุ ิิยคาธ
ผู้�เป็็นพี่่�ชาย จึึงออก
เดินิ ทางพร้้อมกับั
นางเทวธิิสัังกา
ผู้ �เป็็นพระชายา
และเหล่า่ ข้า้ รัับใช้้

จำ�ำ นวนหนึ่ง�
ออกเดินิ ทาง
ไปเยี่�ยมสุรุ ิยิ คาธ
ที่�เ่ ป็็นเจ้้าเมืือง
อยู่�ที่เ�่ มืืองกาสีี

เรือื เเล่น่ มาได้้
ไม่น่ าน ก็็เกิิดพายุ
ลููกใหญ่ข่ึ้�น เรืือจึ

ถูกู พายุุพัดั
จนเป็น็ เหตุใุ ห้้
เรืือแตก ทั้�งสอง
ต่า่ งถููกน้ำ�ำ� พัดั กััน
ไปคนละทาง

ายุุ อ้ม้าีตียัจังันัใดทเคจ้าา้ ธ
จึึง

นางเทวธิิสังั กา
ถููกน้ำำ��พััดมาไกล้้
ง กัับชายป่่าแห่ง่ หนึ่�ง
น เมื่อ� ได้ส้ ติจิ ึึงมองไป

รอบๆไม่่พบสวามีี
นางจึึงร้้องไห้ไ้ ป
ตามทาง จนมาถึงึ
หมู่่�บ้า้ นบุุปผาคาม

ณ หมู่่�บ้า้ นบุปุ ผาคาม อยู่ �มาวัันหนึ่ �ง...
พระเจ้า้ สุทุ ััสสนจักั ร
คำ�ำ อ่่าน. (บุุบ-ผา-คาม) ออกเที่่�ยวชมอุุทยาน
นางเทวธิสิ ัังกาที่�พ่ ลััดพราก จึึงได้้บังั เอิญิ มาพบกับั
กับั จัันทคาธ ได้้มาขออาศััย นางเทวธิิสังั กา เข้า้
อยู่�กับนางปริสิ ุุทธิิที่�ห่ มู่่�บ้า้ น ก็เ็ กิดิ มีใี จชอบพอ
บุุปผาคาม
อยากได้ม้ าเป็น็
พระชายา จึึงส่่งคนไป
เชิญิ นางเทวธิิสังั กา
หลายครั้�ง เเต่ก่ ็ถ็ ููก

ปฏิิเสธ

* สุ-ุ ทััด-สะ-นะ-จักั

ข้มา้ เาจบ้้าวขชอ
เป๋น๋ เเม่ช่ ีเี จ้้า

เนื่ �องจากนางนั้ �น
มีสี ามีเี เล้ว้ จึงึ ไม่่อาจ
สนใจชายใดได้้ นางจึงึ
หนีีไปบวชเป็น็ เเม่่ชีี
ณ สำำ�นัักแห่่งหนึ่ง�
ท้้ายหมู่่�บ้า้ นบุปุ ผาคาม

เพื่่อ� หนีีจาก
พระเจ้า้ สุุทััสสนจัักร

ส่่วนจันั ทธคาธ
ถูกู น้ำำ��พััดมาที่�่
ชายป่่าแห่่งหนึ่ �ง
เมื่ �อได้้สติิจึึง
เดิินเข้้าไปในป่่า
เพื่่อ� ตามหา
นางเทวธิิสัังกา
ที่�พ่ ลัดั พราก

กันั ไป

เฮาขอมอบ
แก้ว้ วิิเศษนี้�
หื้ �อท่่าน

เมื่�อเดินิ มาถึงึ ป่่าแห่่งหนึ่�ง
ก็็ได้้มาพบครุุฑเเละนาค
กำ�ำ ลังั ต่่อสู้้�กััน นาคเป็็น
ฝ่่ายแพ้จ้ ึงึ ถููกฆ่า่ ตาย
จันั ทธคาธจึึงช่่วยชุบุ ชีวี ิติ
นาคด้ว้ ยเปลืือกไม้ว้ ิิเศษ
นาคจึงึ ฟื้้น� จากความตาย
และมอบแก้้ววิเิ ศษให้้
จัันทคาธ เพื่่�อเป็น็ การ
ตอบแทนที่่ช� ่ว่ ยตนไว้้

ต่่อมาก็็มาพบกับั
วิิทยาธรสองตนกำำ�ลััง
ต่่อสู้้�กััน ฝ่่ายหนึ่ง�

บาดเจ็บ็ สาหััส
จัันทธคาธจึึงได้เ้ ข้้าไป
ช่ว่ ยเหลืือ เเต่ก่ ็็ไม่่
สามารถชุุบชีวี ิิตวิิทยาธร
ตนนั้�นได้้ เนื่�องจาก
เปลืือกไม้ว้ ิเิ ศษที่่�มีี

หมดไปเสีียก่อ่ น
.......

ก่อ่ นตายวิิทยาธรจึึงได้้
มอบเครื่อ� งทิิพย์์วิิเศษ

ให้้จัันทธคาธ
เพื่่อ� เป็็นการตอบแทน
ที่่�ได้้เข้้ามาช่ว่ ยเหลือื ตน