MANUAL TUGAS JAWATANKUASA PENGURUSAN 3K SKBK 2022

1

PENGURUSAN 3K

TAKRIFAN
a. KEBERSIHAN - Personaliti diri warga sekolah yang cemerlang dan

persekitaran sekolah yang bersih, indah dan kondusif dalam membantu
proses pengajaran dan pembelajaran yang berkualiti dan berkesan.

b. KESIHATAN - Sihat, cergas dan cerdas dari segi jasmani, emosi, rohani
dan intelek supaya murid dapat mengawal dan mengurus diri dalam
membantu meningkatkan pencapaian akademik dan pembangunan sahsiah
diri.

c. KESELAMATAN - Suasana yang selamat sama ada di dalam atau di
luar sekolah boleh meningkatkan keyakinan dan kekuatan dalaman diri
(jati diri murid) daripada sebarang pengaruh dan ancaman luar.

OBJEKTIF
a. Melahirkan modal insan yang berkeperibadian unggul menerusi pemupukan

pengetahuan, sikap dan amalan yang berkekalan dalam aspek kebersihan,
kesihatan dan keselamatan.

b. Membina dan memelihara diri, persekitaran sekolah yang bersih, sihat dan
selamat.

c. Meningkatkan jalinan permuafakatan strategik antara Kementerian Pelajaran
Malaysia dengan agensi-agensi kerajaan dan bukan kerajaan bagi
membentuk jalinan kerjasama dalam usaha merealisasikan Pelaksanaan
Program 3K.

2

CARTA ORGANISASI JAWATANKUASA 3K
(KEBERSIHAN, KESIHATAN DAN KESELAMATAN PERINGKAT SEKOLAH)

Pengerusi
Pengetua/Guru Besar

Timbalan Pengerusi
Penolong Kanan HEM

Setiausaha
Guru Penyelaras 3K

Ahli Jawatankuasa

Penolong Kanan Pentadbiran
Penolong Kanan Kokurikulum
Guru Penyelaras Kebersihan

Guru Penyelaras Kesihatan
Guru Penyelaras Keselamatan

Klinik Kesihatan
Persatuan Ibu Bapa Guru (PIBG)
Jawatankuasa Kemajuan & Keselamatan Kampung

Pemimpin Masyarakat
Pegawai Perhubungan Polis

Dan
Ahli-ahli lain yang difikirkan sesuai

3

BIDANG TUGAS JAWATANKUASA PROGRAM 3K PERINGKAT SEKOLAH

a. Mengadakan mesyuarat Jawatankuasa 3K Peringkat Sekolah tiga kali
setahun (April, Julai dan Oktober)

b. Merancang dan mengemas kini Program 3K Peringkat Sekolah
c. Memastikan warga sekolah melaksanakan Program 3K.
d. Mendapatkan kerjasama daripada PIBG dan agensi berkaitan untuk

menyokong pelaksanaan Program 3K
e. Menyediakan laporan pelaksanaan Program 3K Peringkat Sekolah.
f. LAPORAN SEGERA kes aduan mengikut 1 : 3 : 7 kepada Pejabat

Pelajaran Daerah/Gabungan (1 hari laporan awal, 3 hari laporan lengkap,
7 hari kes dianggap selesai)
g. Melaksanakan aktiviti-aktiviti khas bagi Program 3K.
i. Penggredan Kendiri Kantin Sekolah
ii. Senarai Semak Keselamatan Sekolah
iii. Gotong-Royong Perdana KPM
iv. Penyelenggaraan Tandas Sekolah

Objektif PENGURUSAN KEBERSIHAN
1.
2. Mewujudkan iklim serta identiti sekolah sebagai institusi yang bersih,
3. indah dan ceria
Melaksanakan aktiviti amalan kebersihan bagi mencapai kebersihan
4. maksimum
5. Meningkatkan keprihatinan dan komitmen warga sekolah terhadap
6. kebersihan, keindahan dan keceriaan serta menghargai kemudahan
yang disediakan
Membina perlakuan amalan kebersihan sebagai budaya yang
berterusan dalam menjalani kehidupan seharian
Kesediaan bekerja sebagai satu pasukan untuk mencapai matlamat
amalan kebersihan sekolah
Meningkatkan kerjasama dan penglibatan semua pihak dalam
program kebersihan sekolah

4

Carta Organisasi

GURU BESAR
Pengerusi

PK HEM
Timbalan Pengerusi

GURU PENYELARAS
Setiausaha Kebersihan

AJK KEBERSIHAN AJK KEBERSIHAN AJK KEBERSIHAN

AJK KEBERSIHAN AJK KEBERSIHAN

Senarai Tugas

1. Bertanggungjawab merancang Pelan Tindakan Pengurusan
Kebersihan.

2. Menentukan program pembangunan kebersihan murid dilaksanakan
di sekolah.

3. Menyelaras aktiviti-aktiviti program kebersihan sekolah dengan
agensi-agensi yang berkaitan

4. Menentukan keperluan-keperluan kebersihan untuk kesejahteraan
murid- murid di sekolah.

5. Merancang keperluan sumber kewangan dan tenaga dalam
Pendidikan Kebersihan.

5

6. Mengenal pasti keperluan latihan kepada warga sekolah.
7. Memastikan syarat-syarat perjanjian dan bidang tugas berkaitan

kebersihan dipatuhi oleh pihak yang berkaitan dengan
perjanjian/kontrak seperti syarikat pembersihan, pengusaha kantin
sekolah, pengusaha dewan makan asrama, pembekal makanan RMT
dan SBT serta pembekal susu sekolah.
8. Mewujudkan polisi kebersihan dan kepimpinan yang berkaitan
dengan pengurusan kebersihan murid.
9. Melaksanakan pemeriksaan, pemantauan serta penilaian kebersihan
murid dan sekolah.
10. Mewujudkan serta melaksanakan manual penjagaan kebersihan
murid dan program kebersihan sekolah.
11. Mengkaji dan menilai kebersihan program secara berterusan.
12. Menyediakan pelan kontigensi kebersihan untuk menangani kes-kes
seperti banjir, jerebu, keracunan makanan dan lain-lain.
13. Meningkatkan kerjasama dengan agensi-agensi yang berkaitan
program kebersihan.
14. Menyedia dan membuat laporan berkala.

6

Proses Kerja

JAWATAN PROSES KERJA

Guru Besar / Melantik Jawatankuasa
PK(HEM) 1. 1.1 Kebersihan dan Keceriaan Kawasan
1.2 Kebersihan dan Keceriaan Bilik Darjah

2. Menyediakan Jadual Bertugas mengikut kelas bagi
kerja-kerja mengutip sampah pada awal pagi.

JK Kebersihan 3. Menyediakan penyepit dan plastik sampah dan

dan Keceriaan menentukan kawasan yang ditugaskan.

4. Menyelia kerja-kerja mengutip sampah dengan
bantuan Pengawas yang bertugas.

JK 3K 5. Memberi taklimat kepada Ketua Tingkatan tentang
pertandingan 3K yang diumumkan setiap bulan.

Guru Kelas 6. Mengawasi pelajar menjalankan tugas harian untuk
memastikan bilik darjah sentiasa kemas dan bersih.

PK(HEM)JK 3K 7. Membuat pemeriksaan dan penilaian mingguan

Guru Besar 8. Mengesahkan Keputusan Bulanan Pertandingan 3K
dan diumumkan di Perhimpunan setiap awal bulan
berikutnya.

JK 3K 9. Menyerahkan “Bintang” yang diperoleh kepada
kelas tertentu.dan dikumpul sehingga bulan terakhir.

Guru Besar 10 Menyampaikan hadiah kepada kelas yang
mendapat jumlah bintang terbanyak dalam
Pertandingan 3K.

7

Carta Aliran Melantik Jawatankuasa
Kebersihan,Keceriaan dan
Melantik Jawatankuasa Keselamatan Kelas (3K)
Kebersihan dan Keceriaan
Kawasan Memberi taklimat kepada Ketua
Tingkatan tentang pertandingan
Menyediakan Jadual Bertugas 3K yang diumumkan setiap bulan

Menyediakan penyepit, Guru Kelas mengawasi pelajar
plastik sampah menjalankan tugas harian untuk
memastikan bilik darjah sentiasa
Pelajar mengutip sampah di kemas dan bersih
kawasan yang ditetapkan di
bawah seliaan JK dan Membuat pemeriksaan dan
Pengawas penilaian mingguan

Guru Besar mengesahkan
Keputusan Bulanan Pertandingan
3K dan diumumkan di
Perhimpunan setiap
awal bulan berikutnya.

Menyerahkan “Bintang”
yang diperoleh kepada
kelas tertentu.dan dikumpul
sehingga bulan terakhir

Penyampaian hadiah
kepada pemenang
Pertandingan 3K

Tamat

8

Senarai Semak Pengurusan Kebersihan

BIL ASPEK ITEM CATATAN

1.1 Pengurusan

1.1.1 Kebersihan persekitaran luaran

sekolah

1. Pengurusan 1.1.2 Kebersihan persekitaran dalaman

sekolah

1.1.3 Kebersihan warga sekolah

1.2 Pentadbiran dan Pengurusan

1.2.1 Jawatankuasa Induk 3K sekolah

1.2.2 Pelan Tindakan Jangka Pendek

1.2.3 Pelan Tindakan Jangka Panjang

1.2.4 Fail dan dokumen sokongan

1.2.5 Penglibatan (Agensi Kerajaan, PBT,

Swasta, NGO & Individu)

2.1 Kebersihan Fizikal

2.1.1 Lantai dan dinding

2. Kantin 2.1.2 Longkang

2.1.3 Tandas

2.1.4 Tempat memasak

2.1.5 Tempat mencuci peralatan memasak

2.1.6 Tempat mencuci tangan

2.1.7 Stor

2.1.8 Pencegahan LILATI (lipas, lalat,

tikus)

2.2 Peralatan dan Perabot

2.2.1 Kerusi dan meja

2.2.2 Peti sejuk

2.2.3 Pinggan mangkuk

2.2.4 Tong sampah

2.3 Pekerja

2.3.1 Kebersihan diri

2.3.2 Pakaian (penutup kepala, apron

dan kasut)

2.4 Makanan dan minuman

2.4.1 Bertutup

3.1 Pengurusan Kebersihan Tandas

3.1.1 Berfungsi

3. Tandas 3.1.2 Jadual Pembersihan

3.1.3 Tatacara penggunaan

3.1.4 Tong sampah

3.1.5 Sanitari

3.1.6 Utiliti

9

4.1 Pengurusan Kebersihan Bilik

Darjah dan Bilik Khas

Bilik Darjah 4.1.1 Jadual tugas berkala

4. dan Bilik 4.1.2 Pencahayaan dan pengudaraan
Khas
4.1.3 Lantai

4.1.4 Tingkap

4.1.5 Perabot

4.1.6 Utiliti

Sistem 5.1 Pengurusan Kebersihan

5. Saliran dan 5.1.1 Kesempurnaan longkang

Sistem 5.1.2 Pengaliran air

Perparitan

6.1 Proses Pelupusan

6.1.1 Bilangan dan kedudukan tong

Sistem sampah

6. Pelupusan 6.1.2 Pengurusan karung plastik
Sisa Pepejal 6.1.3 Jadual kutipan

6.1.4 Tempat pelupusan yang sempurna

6.1.5 Kaedah pelupusan sampah kering,

sampah basah dan sisa makanan

6.1.6 Kitar semula

Stor bahan 7.1 Pengurusan Stor

7. dan alat

pembersihan 7.1.1 Senarai bahan dan alatan

(kontraktor

pembersihan 7.1.2 Susun atur bahan dan alatan
)

10

Norma Kerja Pengurusan Kebersihan

Bil. Tugas Kerja Masa Diambil Jumlah Unit
1 jam
Boleh Dijalankan

1. Menubuhkan Jawatankuasa

Kebersihan Sekolah

2. Mengadakan mesyuarat 2 jam
1 jam
3. Menyediakan senarai aktiviti dan
projek

4. Menyediakan senarai 1 jam
1 jam
kelengkapan 1 jam
30 minit
5. 1 jam

Menyediakan senarai tugas

6. pekerja

7. Menyediakan buku rekod
bertugas

8. Menyediakan jadual gotong-
royong

9. Menyediakan jadual tugas kelab 30 minit
atau persatuan 1 jam

10.
Menyediakan jadual penyeliaan

2 jam

11. Memberi penerangan kepada
warga sekolah

12. Membuat laporan penyeliaan 1 jam
tugas dan projek 1 jam

13.
Membuat penilaian

Memberi penghargaan

11

Peraturan dan pekeliling yang berkaitan

Surat Pekeliling Ikhtisas No 4/1981:16 September 1981
Kebersihan Di Sekolah-sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 2/1982:21 Ogos 1982
Kempen Anti Denggi di Sekolah-Sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 14/1989:28 Disember 1989
Kebersihan Sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 6/1997:9 Julai 1997
Amalan Kebersihan Di Sekolah

Garispanduan Amalan Kebersihan Sekolah 1997
Kementerian Pendidikan Malaysia

Konsep dan Manual Sekolah Selamat,2003
Kementerian Pelajaran Malaysia

Borang Yang Berkaitan Kebersihan
1. Buku Laporan Harian
2. Laporan Mingguan & Bulanan Program Bebas Denggi di Sekolah
3. Borang Laporan Pemantauan Kantin
4. Format Borang Penilaian dan Pemantauan Kantin Sekolah & Asrama
5. Borang Pertandingan Kebersihan dan Keceriaan Kelas

12

PENGURUSAN KESIHATAN

Objektif Melahirkan murid yang berperibadi unggul menerusi pemupukan
1. pengetahuan, sikap dan amalan yang berkekalan dalam aspek
kesihatan.
2. Mewujudkan gaya hidup sihat, cergas dan cerdas dari aspek jasmani,
3. emosi, rohani dan intelek.
Meningkatkan kerjasama dan penglibatan semua pihak dalam
Program Kesihatan Sekolah.

Carta Organisasi

GURU BESAR
Pengerusi

PK HEM
Timbalan Pengerusi

GURU PENYELARAS
Setiausaha Kesihatan

AJK KESIHATAN AJK KESIHATAN AJK KESIHATAN

AJK KESIHATAN AJK KESIHATAN

13

Senarai Tugas

1. Bertanggungjawab merancang Pelan Tindakan Program
Pembangunan Kesihatan Murid

2. Menentukan hala tuju program pembangunan murid selaras
dengan perkembangan fizikal, psikososial dan kerohanian murid.

3. Menentukan program pendidikan dan penjagaan kesihatan
dilaksanakan di sekolah.

4. Mewujudkan kerjasama yang menyeluruh antara sekolah dan
Pejabat Kesihatan serta agensi-agensi lain.

5. Menyelaras dan melaksanakan aktiviti-aktiviti Program Kesihatan
Sekolah.

6. Merancang keperluan kewangan dan tenaga dalam Program
Jesihatan Sekolah.

7. Menyebarkan maklumat program secara menyeluruh, sistematik
dan efisien.

8. Keperluan untuk menjalankan kursus dan aktiviti kesihatan
bersesuaian dengan keperluan murid dan situasi setempat.

9. Melaksanakan dasar kesihatan yang berkaitan dengan
pengurusan kesihatan murid di sekolah.

10. Membuat pemantauan Pelaksanaan Pendidikan Kesihatan murid
dan Program Kesihatan Sekolah.

11. Menyedia dan membuat laporan tahunan berkala.
12. Meningkatkan kerjasama dengan agensi-agensi yang berkaitan.
13. Mewujudkan pasukan petugas khas menghadapi krisis jika perlu.

14

Tatacara Rawatan Kecemasan

Proses Kerja

JAWATAN PROSES KERJA

Guru Besar 1. Menubuh Jawatankuasa Rawatan dan Kesihatan.
PK(P)
Guru 2. Menjadualkan waktu bertugas di Bilik Rawatan.
Pelajaran/
Bertugas Mata 3. Merujuk pelajar yang kurang sihat kepada guru

PK(HEM) Guru yang bertugas di Bilik Rawatan.

4. Pelajar mengisi borang serta mencatatkan
masalah kesihatan.

5. Membuat pemeriksaan mudah.

6. 6.1 Memberi rawatan/pil bagi penyakit yang
kurang serius seperti pening kepala, sakit
perut.

6.2 Membenarkan pelajar berehat di Bilik
Rawatan.

6.3 Bawa ke klinik/hospital, jika pelajar
mengalami penyakit yang serius.

7. Menghubungi ibu bapa/penjaga, jika perlu

8. Setelah mendapat rawatan/berehat, pelajar balik
semula ke kelas dan menandatangani Buku Log
Rawatan.

9. Sediakan Laporan Rawatan Kesihatan Harian
Pelajar kepada Pengetua.

15

Carta Aliran Tatacara Rawatan Kecemasan

Tidak Kemalangan
Tidak
Lapor kepada guru/guru
bertugas
Rekod

Dapatkan rawatan kecemasan
mengikut jenis kemalangan
Serius
Ya
Bawa ke hospital

Beritahu
penjaga

Kes Polis/Lapor untuk tindakan

Laporkan kepada Polis
Ya

Sediakan laporan Hospital dan
laporan polis untuk tuntutan

Pergi ke sekolah seperti
biasa

16

Tatacara Rawatan Kecemasan

Proses Kerja PROSES KERJA
JAWATAN
1. Mengadakan mesyuarat dan membentuk AJK
Guru Besar Kesihatan
PK HEM
2. Memastikan semua makanan yang dijual di kantin
Penyelaras selamat untuk dimakan
Kesihatan
Guru Bertugas 3. Melaporkan sebarang kes keracunan makanan ke
Pejabat Kesihatan dan PPD/JPN

4. Memantau kebersihan dan keselamatan kantin

5. Menghantar pelajar-pelajar yang terlibat dalam kes
keracunan makanan ke hospital/klinik berdekatan
dengan kadar segera

6. Menghubungi waris untuk memaklumkan kejadian

17

Carta Aliran Tindakan Yang Perlu Diambil Untuk Kes Keracunan

Kes Keracunan

Kenal pasti murid
terlibat
Hentikan jualan kantin/
ambil sample makanan
Bawa murid ke
hospital / klinik
berdekatan
Laporan ke Jabatan Kesihatan
Hubungi waris murid
Maklumkan kepada
JPN/PPD
Sediakan laporan keracunan
ke JPN/PPD ikut format 1,3,7

Tamat

18

Senarai Semak

BIL ASPEK ITEM CATATAN
1. Pengurusan 1.1. Jawatankuasa Kesihatan Sekolah
1.2. Pengurusan PBSS
2. Perkhidmatan 1.3. Pelan Tindakan Jangka Pendek
(Tahun Semasa)
3. Kantin 1.4. Pelan Tindakan Jangka Panjang
1.5. Fail dan Dokumen Sokongan
1.6. Penglibatan (Agensi Kerajaan, PBT,
Swasta, NGO dan individu)
2.1. Carta Organisasi
2.2. Jadual Bertugas (Guru dan Murid)
2.3. Peti Pertolongan Cemas
2.4. Poster Panduan Pertolongan Cemas
2.5. Rekod Rawatan
2.6. Rekod Kesihatan Murid (RKM)
2.7. Prosedur/Peraturan Penggunaan
2.8. Mutiara Vision Kit
2.9. Alat Ukur Tinggi
2.10. Alat Ukur Berat
2.11. Jawatankuasa Program Bebas
Denggi
2.12. Jadual Bertugas Program Bebas
Denggi
2.13. Laporan Bulanan Program Bebas
Denggi
2.14. Poster Bebas Denggi
2.15. Pemakanan Seimbang – Ceramah
dan Aktiviti
2.16. Rekod Imunisasi
2.17. Rekod Pemeriksaan Gigi
3.1. Jawatankuasa Kantin
3.2. Sijil Pengesahan Kesihatan Pekerja
3.3. Penjualan Makanan Segera
3.4. Penjualan Minuman Bergas
3.5. PIlihan Makanan Yang Berkhasiat

19

Norma Kerja Pengurusan Kesihatan

Bil. Tugas Kerja Masa Yang Jumlah Unit
Diambil Yang Boleh
1. Menubuhkan jawatankuasa
2. Mengadakan mesyuarat 1 jam Dijalankan
3. Menyediakan senarai aktiviti dan 2 jam
1 jam
projek
4. Menyediakan senarai nama pelajar 1 jam
5. Menyediakan rekod kesihatan 1 jam

pelajar 2 minggu
6. Menyusun kad 001 2 minggu
7. Mengumpulkan dan menyusun
Jan - Nov
buku rekod kesihatan
8. Pemantauan Jan– Nov
Jan - Nov
a) Bilik rawatan
b) Program PBSS
c) Rawatan pelajar
9. Melaksanakan aktiviti
10. Membuat laporan dan dokumentasi
semua aktiviti

20

Peraturan dan pekeliling yang berkaitan

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 6/1976:7 Mei 1976
Panduan untuk menjaga kesihatan murid dan kebersihan di kantin

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 5/1988:21 Januari 1988
Penyakit-Penyakit Demam Kepialu(Tiroid), Taun (Kolera), Penyakit
Kuning (Hepatitis A) dan Keracunan Makanan

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 2/1989:7 Jun 1989
Rancangan Kesihatan Sekolah

Surat Siaran KP(BS/HEP)8614/045/B(5):3 November 1997
Program Bersepadu Sekolah Sihat

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 5/1995:2 Ogos 1995
Keracunan Makanan di sekolah-sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 6/1998: 31 Mac 1998
Menjaga Kesihatan Pelajar di Sekolah

Panduan Melaksanakan Program Bersepadu Sekolah
Sihat, 2002, Kementerian Pelajaran Malaysia

Borang Yang Berkaitan Kesihatan
1. Buku Rekod Laporan Kesihatan Harian Pelajar atau Format Rekod
2. Laporan Rawatan Kesihatan Harian Pelajar
3. Surat Kebenaran Pelajar Untuk Mendapat Rawatan
4. Surat Akuan Rawatan Hospital
5. Kad 001

21

Objektif PENGURUSAN KESELAMATAN
1.
Melahirkan murid berkeperibadian unggul menerusi pemupukan
2. pengetahuan, sikap dan amalan yang berkekalan dalam aspek
3. keselamatan
Mewujudkan persekitaran sekolah selamat
Meningkatkan kerjasama dan penglibatan semua pihak dalam
Program Keselamatan Sekolah

Carta Organisasi

22

GURU BEAR
Pengerusi

PK HEM
Timbalan Pengerusi

GURU PENYELARAS
Setiausaha Keselamatan

AJK AJK AJK
KESELAMATAN KESELAMATAN KESELAMATAN

AJK AJK
KESELAMATAN KESELAMATAN

Senarai Tugas

1. Bertanggungjawab merancang Pelan Tindakan Pengurusan
Keselamatan Sekolah.

2. Menyediakan polisi, manual dan tatacara tindakan berkaitan
keselamatan di sekolah.

3. Menyediakan pelan tindakan kontigensi bagi menghadapi krisis dan
bencana alam.

4. Menentukan keperluan kemudahan keselamatan untuk murid-murid
dan sekolah.

5. Merancang keperluan sumber kewangan dan tenaga dalam
Pendidikan Keselamatan.

23

6. Menentukan warga sekolah didedahkan dengan kemahiran
menghadapi kecemasan.

7. Bekerjasama dengan komuniti, agensi kerajaan dan bukan kerajaan
yang berkaitan.

8. Melaksanakan pemantauan, penilaian dan pemeriksaan keselamatan
murid dan sekolah.

9. Mewujudkan pasukan bertindak menghadapi krisis.
10. Memastikan syarat-syarat perjanjian dan bidang tugas berkaitan

keselamatan sekolah dipatuhi oleh syarikat kawalan keselamatan
sekolah.

Tatacara Jika Berlaku Kebakaran

Proses Kerja

JAWATAN PROSES KERJA

Guru Besar / 1. Bunyikan loceng jika kebakaran berlaku/dikesan
Penolong Kanan /
Guru

2. Hubungi Jabatan Bomba dan Penyelamat
terdekat.

3. Semua warga sekolah mengosongkan bangunan
dan berkumpul di stesen yang ditetapkan.

Guru Kelas 4. Membuat pemeriksaan untuk menentukan tidak

24

Guru Besar ada pelajar yang masih berada dalam bangunan.

5. Mendapat arahan daripada pihak Jabatan Bomba
dan mengarahkan warga sekolah untuk mengikut
arahan pihak yang berkenaan.

6. Membuat laporan kepada Pengarah Pelajaran
Pulau Pinang secepat mungkin.

Carta Aliran Tatacara Guru Menghadapi Kebakaran
25

Bunyikan loceng
kecemasan

Guru Kelas PK HEM/ Warden
Kaunselor Blok
Murid
beratur Lapor kepada Pastikan
untuk polis, bomba, semua murid
Ambil pasukan meninggalkan
kedatangan penyelamat bangunan

Cari Edar buku Lapor
kedatangan kepada
Lapor GPK/PK
kepada PK Terima HEM
HEM laporan
kecemasan kedatangan

Kehilangan

Kes kehilangan
lapor kepada
polis, pasukan
penyelamat

Tatacara Jika Berlaku Banjir

Proses Kerja

26

JAWATAN PROSES KERJA

Guru Besar / 1. Tutup semua suis elektrik
Hubungi Jabatan Bomba dan Penyelamat terdekat.
Penolong Kanan /

Guru 2.

Guru Kelas / Guru 3. Pastikan semua warga berpindah ke tempat tinggi

Mata Pelajaran yang lebih selamat mengikut arahan guru.

4. Membuat pemeriksaan untuk menentukan tidak ada
pelajar yang masih berada di tempat rendah.

Murid tidak perlu pergi ke sekolah sekiranya banjir
membahayakan pada hari yang berikutnya

PK HEM 5. Jika keadaan banjir sangat membahayakan, semua
murid hendaklah berada di tempat yang selamat di
sekolah sehingga mendapat bantuan daripada pihak
tertentu seperti polis/tentera/pasukan penyelamat

6. Membuat laporan kepada Pengarah Pelajaran
Negeri/Pejabat Pelajaran Daerah secepat mungkin.

Carta Aliran Tatacara Apabila Berlaku Banjir
27

Banjir

Guru Murid

Bunyikan Tutup semua suis elektrik
loceng
kecemasan Berpindah ke tempat
Memaklumkan kepada tinggi yang lebih selamat
PPD, JPN dan Polis mengikut arahan guru
Lapor jika ada sebarang
Padamkan suis insiden kepada guru,
kaunselor, pengetua/guru
Memberi arahan besar
kepada murid ke Tamat
tempat selamat
Lapor Menyemak jadual
dan kedatangan murid
cari
Kawal

Lapor kepada
PPD/JPN/Polis

Tamat

Tatacara Keselamatan Fizikal Sekolah

Proses Kerja

28

JAWATAN PROSES KERJA
Guru Besar
PK HEM 1. Mengadakan mesyuarat dan membentuk AJK
Keselamatan
Penyelaras
Keselamatan 2. Memastikan siistem perparitan, alat pemadam api,
Guru Bertugas alatan elektrik dan sistem pendawaian elektrik
berfungsi dengan baik dan bangunan sekolah
selamat untuk diduduki oleh semua warga sekolah

3. Mengambil tindakan segera jika berlaku kemalangan
atau kerosakan

4. Melaporkan segala kerosakan alatan dengan segera

Carta Aliran Tatacara Keselamatan Fizikal Sekolah

29

Taklimat

Mesyuarat dan bentuk
AJK keselamatan

Melabel fizikal/ tempat
bahaya
Mengadakan taklimat

Pemantauan (kenal pasti
fizikal/tanda bahaya)

Bahaya

Rujuk Pentadbir Tiada bahaya
(memuaskan)
Mesyuarat
Staf/PIBG Penilaian

Bantuan Pihak Tindakan
Luar susulan/
Penambahbaik

Tatacara Keselamatan Persekitaran/Lokasi Sekolah

30

Proses Kerja PROSES KERJA

JAWATAN 1. Mengadakan mesyuarat dan membentuk AJK
Guru Besar Keselamatan
PK HEM
2. Memohon bantuan pihak luar dan PIBG
Penyelaras
Keselamatan 3. Membuat penilaian dan tindakan
Guru Bertugas penambahbaikan

4. Mengadakan taklimat

5. Melabel kawasan/ tempat bahaya

Carta Aliran Tatacara Keselamatan Persekitaran/Lokasi Sekolah
31

Taklimat

Mesyuarat dan bentuk
AJK keselamatan

Melabel kawasan/
tempat bahaya
Mengadakan taklimat

Pemantauan (kenal pasti
kawasan/ tanda bahaya)

Bahaya

Rujuk Pentadbir Tiada bahaya
(memuaskan)
Mesyuarat
Staf/PIBG Penilaian

Bantuan Pihak Tindakan susulan/
Luar Penambahbaikan

Tatacara Apabila Menerima Pelawat

32

Proses Kerja

JAWATAN PROSES KERJA

Pengawal Keselamatan 1. Pelawat melapor diri di Pondok
/ Pembantu Tadbir Keselamatan/Pejabat Am dan menulis :
1.1 Butir peribadi dalam Buku Rekod Pelawat
1.2 Waktu Masuk dan menandatangani buku

tersebut
dan menyerahkan/tunjukkan Kad Pengenalan

2. Pengawal/Pembantu Tadbir menyerahkan “Pas
Kebenaran Masuk” kepada pelawat.

Guru Besar 3. Berurusan dengan pengetua atau meminta
kebenaran pengetua untuk berjumpa guru/staf
sokongan/pelajar.

4. Mengarahkan supaya guru/staf sokongan/pelajar
dipanggil ke pejabat untuk berurusan dengan
pelawat.

Pegawal Keselamatan/ 5. Pelawat berurusan dengan orang yang

Pembantu Tadbir berkenaan.

6. Pelawat mengembalikan “Pas Kebenaran

Masuk” kepada Pengawal

Keselamatan/Pembantu Tadbir dan mengambil

kad pengenalan mereka.

7. Pelawat mencatat waktu keluar dan
menandatangani buku pelawat.

Carta Aliran Tatacara Apabila Menerima Pelawat

33

Tidak Pelawat lapor diri

Urusan Pengawal - Serah pas
dibatalkan kebenaran

Meminta kebenaran
pengetua

Berurusan dengan pengetua

Lulus

Mengarahkan guru/staf/pelajar ke
pejabat untuk berurusan dengan
pelawat

Pelawat mengembalikan Pas
Kebenaran Masuk

Catat waktu keluar dan
menandatangani buku rekod
keselamatan

Tamat

Tatacara Apabila Berlaku Kemalangan

34

Proses Kerja

JAWATAN PROSES KERJA
Guru Besar
1. Menubuhkan Jawatankuasa Keselamatan untuk
PK(HEM) memastikan keselamatan pelajar terjamin
sepanjang masa.

2. Menghubungi ibu bapa/penjaga, jika perlu

3. Memastikan pelajar mendapatkan rawatan
dengan kadar segera

4. Sediakan Laporan Kemalangan yang berlaku

Guru Bertugas 5. Menghantar pelajar ke hospital terdekat atau
menelefon ambulans memberitahu tentang
Guru Keselamatan sesuatu kemalangan atau kecemasan dan
Guru Kebajikan menyediakan surat rawatan perubatan

6. Mencatat laporan dalam buku laporan harian

7. Meminta pelajar mengisi borang kemalangan

8. Membantu pelajar membuat tuntutan Insurans
Takaful

Carta Aliran Tatacara Apabila Berlaku Kemalangan

35

Tidak Kemalangan
Tidak
Senarai semak Lapor kepada guru/guru
bertugas
Rekod

Dapatkan rawatan kecemasan
mengikut jenis kemalangan
Serius
Ya
Bawa ke hospital
Beritahu
penjaga

Kes Polis/Lapor untuk tindakan

Laporkan kepada Polis
Ya

Sediakan laporan Hospital dan
laporan polis untuk tuntutan

Pergi ke sekolah seperti
biasa

36

BIL ASPEK ITEM CATATAN

1.1. Jawatankuasa

1.2. Perancangan Tahunan

1.3. Sistem Fail

1.3.1. Panggilan Mesyuarat

1. Pengurusan 1.3.2. Minit Mesyuarat
Organisasi
1.3.3. Pelantikan Jawatankuasa

1.3.4. Maklumat Jawatankuasa

1.4. Sistem Pemantauan

1.4.1. Fizikal Sekolah

1.4.2. Kawalan Keselamatan

2.1. Bangunan

2.1.1. Pendawaian/Lampu/Kipas

2.1.2. Tangga

2.1.3. Tembok/Koridor

2.1.4. Tingkap/Pintu

2.1.5. Perabot/Kelas

2.2. Bilik-bilik Khas

2.2.1. Pra Sekolah

2.2.2. Pendidikan Khas

2.2.3. Makmal Sains

2.2.4. Makmal Komputer

2.2.5. Kemahiran Hidup

2.2.6. Bengkel Kemahiran

2.2.7. Bilik BOSS

2.2.8. Stor Sukan

2.2.9. Dewan

2. Fizikal 2.2.10. Surau
Sekolah
2.2.11. Pusat Sumber /

Perpustakaan

2.2.12. Pejabat

2.2.13. Bilik Cetak

2.2.14. Bilik Guru/Rehat

2.2.15. Bilik Bimbingan dan

Kaunseling

2.2.16. Bilik Koperasi/Kedai

Sekolah

2.2.17. Kantin Sekolah

2.2.18. Stor Pekerja

2.2.19. Bilik Sakit/Rawatan

2.2.20. Bilik Pengawas

2.2.21. Tandas

2.3. Padang dan Gelanggang

Permainan

2.3.1. Permukaan Padang

37

3. Aktiviti Murid 2.3.2. Peralatan Padang
2.4. Sistem Perparitan /Kumbahan
4. Penggunaan
Krisis 2.4.1. Longkang
2.4.2. Tangki Septik
2.5. Pagar dan Pintu Pagar
2.5.1. Pagar Sekeliling Sekolah
2.5.2. Pintu Pagar Utama/Kedua
2.6. Papan Tanda Keselamatan
2.6.1. Bilik Kelas
2.6.2. Bilik Khas
2.6.3. Padang dan Gelanggang

Permainan
2.6.4. Kawasan Larangan
3.1. Pengajaran dan Pembelajaran
3.1.1. Tatacara Bilik Kelas
3.1.2. Tatacara Bilik Khas
3.1.3. Tatacara PJK
3.1.4. Tatacara Kokurikulum
3.2. Pergi dan Balik Sekolah
3.2.1. Tatacara Penggunaan

Kenderaan
3.2.2. Tatacara Pejalan Kaki
3.2.3. Sistem Lalu Lintas di

Dalam Sekolah
3.2.4. Sistem Lalu Lintas di Luar

Sekolah
3.2.5. Jaket Keselamatan
3.3. Kelab Pencegahan Jenayah
3.3.1. Organisasi
3.3.2. Aktiviti
3.3.3. Data Keahlian
3.3.4. Laman Web
4.1. Kawad Kebakaran
4.1.1. Pelan Mengosongkan

Bangunan
4.1.2. Tatacara Pergerakan
4.2. Bencana Alam
4.2.1. Tatacara Menghadapi

Banjir
4.2.2. Tatacara Menghadapi

Ribut
4.2.3. Tatacara Menghadapi

Tanah Runtuh
4.2.4. Tatacara Menghadapi

Gempa Bumi
4.3. Nombor Telefon Penting Pihak

Terlibat
4.3.1. Pentadbir dan Kakitangan

Sekolah

38

4.3.2. Polis, Bomba, Hospital,

JPA3

4.3.3. Majlis Tempatan, JKR,

Elektrik dan

Air

4.4. Tatacara Ketika Kemalangan

4.4.1. Dalam Sekolah

4.4.2. Luar Sekolah

4.4.3. Rekod

4.5. Alat Bantuan Kecemasan

4.5.1. Alat Pemadam Api

4.5.2. Pili Bomba

4.5.3. Kotak Ubat

4.5.4. Gegelung Air

4.5.5. Pengusung

4.5.6. Selimut Kebakaran

4.5.7. ‘Eye Wash’/Pencuci Muka

5.1. Buku Peraturan Sekolah

5.2. Pekeliling/Surat Siaran Disiplin

5.3. Sistem Salah Laku Disiplin

(SSDM)

5.4. Buku Rekod Disiplin

5.5. Program & Aktiviti Berasaskan

Sekolah

5.5.1. Anti Buli

5.5.2. Ponteng Sekolah

5.5.3. Pergaduhan

5.5.4. Vandalisme

5.5.5. Merokok dan Anti Dadah

5.6. Buku-buku Panduan

5.7. Pemantauan Disiplin

5.8. Hukuman/Denda

5. Pengurusan 5.9. Adu Disiplin
Disiplin
5.9.1. Peti Aduan

5.9.2. Jawatankuasa Aduan

Disiplin

5.10. Kerjasama Badan Luar

5.10.1. Pegawai

Perhubungan Sekolah

5.10.2. Yayasan

Pencegahan Jenayah

5.10.3. Majlis Keselamatan

Jalan Raya

5.10.4. Jabatan Kebajikan

Masyarakat

5.10.5. PEMADAM

5.10.6. PIBG

5.10.7. Jabatan Agama

Islam

39

5.10.8. NGO Berkaitan

5.11. Penurunan Kuasa

Merotan

5.11.1. Pelantikan

5.11.2. Rekod

6.1. Buku Rekod Disiplin

Pengurusan 6.2. Sistem Maklumat Asrama (SMA)
6. Disiplin
6.3. Tatacara Pengurusan Disiplin
Asrama
6.3.1. Buku Peraturan Asrama

6.3.2. Buku Keluar Masuk

Asrama

Norma Kerja Pengurusan Keselamatan

Bil. Tugas Kerja Masa Jumlah Unit Boleh
1. Menubuhkan jawatankuasa Diambil Dijalankan

1 jam

2. Mengadakan mesyuarat 2 jam

3. Menyediakan senarai aktiviti dan 1 jam
projek

4. Pemeriksaan dan pemantauan Jan – Nov.

5. Mendapat maklumbalas Jan - Nov.

6. Penambahbaikan /pemulihan Jan – Nov.

7. Merekod atau memfail Jan – Nov.

Peraturan dan pekeliling yang berkaitan

40

Surat Pekeling Ikhtisas Bil 6/1983:
Larangan Bermain Bahan-bahan Letupan

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 8/1988: 1 Mac 1988
Keselamatan Diri Pelajar Di Sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 12/1989:
Garispanduan dari segi pencegahan kebakaran bagi bangunan
dormitori dan asrama

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 4/1991:
Pelaporan Kejadian Tidak Diingini Di Sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 3/1993:
Lapor kepada polis salahlaku yang berbentuk jenayah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 3/1995:
Pelaksanaan Skim Takaful Kemalangan Diri

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 8/1999:
Keselamatan Diri Murid Dalam Perjalanan Pergi Dan Balik

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 6/2000:
Menangani Masalah Keselamatan Dadah dan Gengster

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 7/2000:
Mencegah Kebakaran di Sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 11/2000:
Membanteras jenayah di kalangan murid sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 6/2001:
Peringatan mengenai pengaruh negatif cybercafé dan pusat
permainan video terhadap murid-murid sekolah

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 9/2001:
Penglibatan Pelajar dengan kegiatan negatif

Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 4/2002:
Pelaksanaan Program Sekolah Selamat

Konsep dan Manual Sekolah Selamat, 2003
Kementerian Pelajaran Malaysia

Borang Yang Berkaitan Keselamatan

41

a. Borang kemalangan
b. Borang Akuan Tanggungan
c. Buku Laporan Harian
d. Borang Keluar Masuk Pelawat
e. Borang Meninggalkan Kawasan Sekolah/Pulang Awal
f. Borang Aduan Pelanggan

42

JABATAN PELAJARAN NEGERI TERENGGANU

Kes Keracunan SMK/SK

1. TAJUK BERITA :
2. NO. ADUAN :
3. AKHBAR :
4. TARIKH :
5. LAMPIRAN :

6. LAPORAN SIASATAN

6.1. ISU/PERKARA
6.2 NAMA SEKOLAH
6.3 PIHAK YANG TERLIBAT
6.4 TARIKH / MASA / TEMPAT
6.5 PUNCA DAN LATARBELAKANG KEJADIAN
6.6 TINDAKAN YANG TELAH DAN AKAN DIJALANKAN/

DILAKSANA
6.6.1 Sekolah
6.6.2. Pejabat Pelajaran Daerah laporan bertulis.
6.6.3. Jabatan Pelajaran Negeri
6.6.4 Pusat Kesihatan Daerah
6.7 NAMA PEGAWAI MENYIASAT
6.8 TARIKH SIASATAN

7. STATUS KES
8. CADANGAN JPN
9. HAL-HAL LAIN (jika ada)

10. LAMPIRAN

Disediakan Oleh:

43