เอกสารประกอบการสอน วิชาการงานอาชีพ 4 ง22102 ม.2 ปีการศึกษา 2-2565 ปรับ

37

ฉากเปน็
การใชฉ้ าก
ใช้มือจบั ท่ีด้ามมือหนง่ึ ส่วนอีกมอื หนึ่งใช้จับช้ินงานใหอ้ ยู่นิ่ง และวางฉากลงบนชนิ้ งาน โดยให้ขอบแนบ
สนิทกับผวิ งานดา้ นเรยี บ แลว้ วัดระยะฉากหรอื ขีดเส้นบนชน้ิ งานตามจุดที่ต้องการบนใบฉาก
การบำรงุ รกั ษา

หลงั การใช้งานตอ้ งทำความสะอาด
ไม่ใช้ด้ามฉากเคาะหรือตอกแทนคอ้ น
ระมัดระวังอย่าใหฉ้ ากตกลงพืน้ เพราะจะทำใหเ้ คล่อื นที่ได้
. ขอขดี ไม้
ใชข้ ีดทำแนวเพ่ือเลื่อย ผ่า หรือทำรูเดอื ย ลักษณะของขอขีดไมป้ ระกอบด้วยส่วนหวั และสว่ นแขน ซึง่ ยึด
ติดกันด้วยสลกั หรือลิ่ม ปลายแขนข้างหน่ึงจะมีเข็มเหล็กปลายแหลมติดอยู่ สำหรับขีดให้เปน็ รอย

ขอขีดไม้
การใชข้ อขีดไม้

คลายสกั หรือลิ่มออก แลว้ วดั ระยะห่างจากปลายเข็มกบั ดา้ ยให้ได้ขนาดตามแบบทก่ี ำหนด แลว้ ล็อกให้
แนน่ จับขอขีดด้านท่ีมเี ขม็ ให้แนบสนทิ กบั ไม้ กดดันไปข้างหน้าให้ปลายเขม็ ขีดผิวไม้ตลอดแนวทต่ี ้องการ

การบำรุงรกั ษา
หลกั ใชง้ านใหเ้ ชด็ ทำความสะอาด ทาน้ำมนั ส่วนทีเ่ ป็นโลหะ แล้วเกบ็ ใหเ้ รยี บร้อย

เอกสารประกอบการเรียน วิชาการงานอาชพี 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดบั ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีที่ 2 โรงเรียนมหาวชิราวธุ จงั หวดั สงขลา ครผู สู้ อนนายชนินทร์ แท่งทอง

ใบงานที่ 6 38
เรื่องเครอื่ งมือสำหรับวดั

คำชีแ้ จง : ให้นักเรยี นตอบคำถามต่อไปน้ีใหส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ
ให้นกั เรยี นบอกช่ือเคร่ืองมอื สำหรับวดั วธิ กี ารใช้งาน การบำรุงรักษา ลงในช่องว่างใหถ้ ูกต้อง

1.1 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..…………………………
วธิ กี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………..………………………
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................................................

1.2 ชื่อ …………..............................………………………………………………….…………………………………………………………………....……
วิธีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………….…….
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

1.3 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….………………………………………………………………………….
วธิ กี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

1.4 ชื่อ …………..............................………………………………………………….…………………………………………………………………………….
วิธีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

1.5 ชื่อ …………..............................………………………………………………….…………………………………………………………………………….
วธิ กี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวิชา ง22102
สำหรบั นักเรียนระดับช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จงั หวัดสงขลา ครูผู้สอนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

39

ใบความรทู้ ่ี 7 เครือ่ งมือสำหรับตัดผา่

.เครื่องมอื สำหรบั ตัดและผ่า

เคร่ืองมือสำหรบั ตดั และผ่า
เครือ่ งมือสำหรบั ตดั และผ่า มีดงั น้ี

มีด มีหลายชนิด มดี ท่ีใชใ้ นงานช่างพ้นื ฐานทั่วๆไป มักมักจะเปน็ มีดท่ใี ช้งานได้อเนกประสงค์ ส่วนใหญ่ใช้
ในการผา่ สับไม้

มดี
การใช้มดี

จบั ตรงดา้ มมดี โดยใช้มอื ท่ีถนดั
ใช้มอื อีกข้างจบั วสั ดุทจ่ี ะผา่
การบำรงุ รักษา
ควรลับมีดให้คมอย่เู สมอ
หลงั การใชง้ านควรใช้น้ำมันเพ่อื ป้องการสนมิ
เกบ็ ในฝักหรือเสียบไวเ้ ปน็ ท่ีให้เรยี บร้อย

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรบั นักเรยี นระดับชนั้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี 2 โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวดั สงขลา ครูผสู้ อนนายชนนิ ทร์ แท่งทอง

40
เลื่อย

มีชอ่ื เรียกตามลักษณะการใชง้ านและลักษณะรปู รา่ ง ในการชา่ งพน้ื ฐานจะกลา่ วถึงเล่อื ยที่ใช้กนั ท่วั ๆไป
ประกอบไปด้วย 2 ส่วน คือ ส่วนที่เปน็ ใบเล่ือยซงึ่ ทำดว้ ยเหลก็ บาง มีฟนั คลา้ ยกับสิ่วเล็กๆเรียงกนั ตลอดความ
ยาว และส่วนท่ีเปน็ ดา้ มมือ ทำจากไมห้ รือพลาสติก เลอ่ื ยที่นยิ มใช้กันแพรห่ ลาย มีดงั นี้

2.1 เล่อื ยลันดา แบง่ ออกเปน็ 2 ชนิด คือ
2.1.1. เล่อื ยลันดาชนิดตัด ใชต้ ัดขวางเส้ยี นไม้ ปลายของฟันจะแหลม เวลาตดั ต้องทแยงใบเล่ือยทำ

มมุ กับช้ินงานประมาณ 15 – 30 องศา
2.1.2. เล่ือยลันดาชนิดโกรก ใชส้ ำหรบั เลื่อยหรอื ผ่าตามเส้ียนไม้

เล่อื ยลนั ดา
การใช้เลื่อยลนั ดาชนิดตดั

ขีดเส้นแนวท่ีจะตดั โดยใช้ฉาก
ยดึ ไมต้ ิดกับแมแ่ รงหรือโตะ๊ รองเลือ่ ย
วางฟนั เล่อื ยลงชนดิ กบั เส้นบนส่วนที่จะตดั ท้ิง แล้วชกั เลอื่ ยขนึ้ ก่อน โดยวางนว้ิ หัวแมม่ ือนำแนวการ
เล่ือย
เลอ่ื ยส่นั ๆ หลายๆ ครั้ง จนแน่ใจวา่ ใบเลอ่ื ยจมลงไปในเนื้อไมพ่ อสมควร จึงเอาฉากเหลก็ มาทดสอบ
เล่อื ยยาวๆอย่างติดต่อกันอยา่ งสม่ำเสมอ โดยเอยี งฟนั เลอ่ื ยทำมุมประมาณ 15-30 องศากบั ไม้หรือ
ชน้ิ งาน
กอ่ นไม้จะขาดต้องเล่ือยสั่นๆ ใช้มอื ซ้ายจับสว่ นที่ตัดท้งิ เพ่ือกันมใิ หเ้ กิดการฉีกของไมข้ น้ึ
การใชเ้ ลอ่ื ยลนั ดาชนดิ โกรก
กะขนาดทจ่ี ะโกรกและขีดเสน้ ไวเ้ ปน็ แนวยาวตลอกระยะทีต่ ้องการ
ยืดไมบ้ นแมแ่ รงหรือโตะ๊ รองเล่ือย
เริม่ ตน้ โกรกโดยใชว้ ิธกี ารเดยี วกนั กบั เล่ือยตัดไมโ้ ดยใช้เล่อื ยลดั ดาชนดิ ตัด แต่ต่างกนั ทใ่ี หเ้ อยี งใบเลื่อน
ทำมุมประมาณ 60 องศากบั ไม้
เล่อื ยต่อไปโดยชกั สั่นๆ ใช้มือจับสว่ นท่ีตดั ท้ิงเพ่ือป้องกันมใิ หเ้ กดิ การฉีกขาดของไม้

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชีพ 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดับชั้นมัธยมศกึ ษาปที ่ี 2 โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ครผู ู้สอนนายชนินทร์ แท่งทอง

41

2.2.เลื่อยฉลุ เปน็ เลอื่ ยขนาดเลก็ รูปรา่ งของโครงเล่อื ยเปน็ ตัวอยู่ ทำดว้ ยโลหะ ใบเลือ่ ยเลก็ ใชใ้ นงานฉลุ
ลวดลายหรือเลอ่ื ยสิง่ ของเล็กๆ

เลอ่ื ยฉลุ
การใช้เลือ่ ยฉลุ

ใส่ใบเลอ่ื ยเขา้ กับโครงเลอ่ื ย โดยให้ฟันเลื่อยหนั ออกด้านหนา้ และคมของใบเล่ือยพุ่งลงข้างล่าง
ปรบั สกรใู ห้ใบเล่ือยตึงพอสมควร
ขณะเลื่อยชิน้ งานควรบงั คับโครงเล่อื ยใบเลอื่ ยให้ตรงและเคลื่อนไหวไปอยา่ งช้าๆ
การบำรุงรกั ษา
ระวังอยา่ ให้สกรูจบั ใบเลื่อยหลุดหาย
ทำความสะอาดและทานำ้ มันทุกครัง้ หลังการใชง้ าน
2.3.เล่อื ยตดั เหลก็
โครงเลื่อยเหล็กมีรูปร่างลักษณะที่แตกตา่ งกนั แลว้ แต่บริษัทผู้ผลิต แต่ชว่ งท่ใี สใ่ บเลอื่ ยจะมรี ะยะห่าง
เทา่ กนั มรี ูและสลกั สำหรับยึดให้ใบเล่ือยตึงและปรบั ระยะได้ตามขนาดความยาวของใบเลอ่ื ย

เล่อื ยตดั เหลก็

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวิชา ง22102
สำหรบั นักเรียนระดับชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรยี นมหาวชริ าวธุ จงั หวัดสงขลา ครูผสู้ อนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

42

การใชเ้ ลอ่ื ยตัดเหล็ก
ใส่ใบเลื่อยเขา้ กบั โครงเลื่อย ขันยึดให้แนน่ ดว้ ยนอต
ปรับใบเลอื่ ยใหต้ ้ังพอสมควร อยา่ ตึงมากเกนิ ไป เพราะใบเลือ่ ยจะหักได้

การบำรงุ รักษา
หลงั จากการใชง้ านใหค้ ลายใบเลอื่ ยออกเลก็ น้อย เพอื่ ยดื อายุใบเล่ือยใหใ้ ช้งานได้ยาวนานขน้ึ
ใช้แปรงปดั ทำความสะอาดทกุ สว่ น ทาดว้ ยน้ำมัน แล้วเก็บไวใ้ นทีเ่ กบ็ หลงั การใชง้ าน

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชีพ 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรบั นกั เรียนระดับช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรยี นมหาวชริ าวุธ จังหวดั สงขลา ครผู ู้สอนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

43

ใบงานที่ 7
เรื่องเครื่องมือสำหรับตัดและผ่า

คำช้ีแจง : ให้นักเรยี นตอบคำถามต่อไปน้ีให้สมบูรณ์ท่ีสดุ
ให้นักเรียนบอกช่ือเคร่ืองมือสำหรับตดั และผ่า วธิ ีการใช้งาน การบำรุงรักษา ลงในช่องว่างใหถ้ ูกต้อง

1.1 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วิธีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………..………………………
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รักษา....................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................................................
1.2 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วิธีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………….…….
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.3 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธกี ารใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.4 ชือ่ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วธิ กี ารใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.5 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วธิ ีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหสั วิชา ง22102
สำหรบั นกั เรยี นระดบั ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ่ี 2 โรงเรยี นมหาวชิราวธุ จงั หวัดสงขลา ครูผูส้ อนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

44

ใบความรทู้ ่ี 8 เครื่องมอื สำหรบั ตอก

.เครอ่ื งมือสำหรบั ตอก

เครอ่ื งมอื สำหรบั ตอก
เครอ่ื งมอื สำหรบั ตอก มีดงั นี้

ค้อน เปน็ เครอ่ื งมือสำหรบั ตอก มีหลายชนดิ เชน่ ค้อนหัวกลม คอ้ นหัวยาง ค้อนหัวหงอน คอ้ นไม้ ค้อน
ตกี ๊ฟิ

ค้อนหงอน

ค้อนหัวกลม

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวิชา ง22102
สำหรับนกั เรียนระดบั ช้ันมธั ยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนมหาวชริ าวุธ จังหวดั สงขลา ครูผูส้ อนนายชนนิ ทร์ แท่งทอง

45

ค้อนยาง

ค้อนไม้

คอ้ นตีกิฟ๊

การใชค้ ้อน
ก่อนใชค้ วรตรวจหวั คอ้ นกับด้ามจับว่าสวมกันแน่นหรอื ไม่
ใชม้ ือข้างทีถ่ นดั จบั ค้อน นิว้ กอ้ ยอยู่หา่ งประมารณ 2.5 เซนติเมตร
วางหนา้ ค้อนลงบนหัวตะปหู รอื ชน้ิ งานทีจ่ ะตอก ตามองท่ีช้นิ งาน
หากมีการตอกตะปู ใหต้ อกเบาๆ ใหต้ ะปูเกาะเนอ้ื ไม้กอ่ น
ยกคอ้ นสงู ประมาณระดบั ไหล่ ด้ามค้อนอยใู่ นแนวดงิ่
ในการตอกตะปูตอ้ งใหน้ ้ำหนกั ของค้อนเฉลย่ี ลงบนหัวตะปเู ทา่ ๆกัน มฉิ ะนน้ั จะทำใหต้ ะปงู อได้
ขณะตอกตามมองไปท่ีตำแหน่งที่ตอก

การบำรุงรักษา
เลอื กชนดิ ของค้อนให้เหมาะกบั งาน
เมื่อใช้งานเสร็จควรเชด็ ทำความสะอาด แลว้ ทาน้ำมันที่หัวคอ้ นเพอ่ื ป้องกันสนมิ

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวิชา ง22102
สำหรบั นักเรียนระดับช้นั มัธยมศึกษาปที ่ี 2 โรงเรียนมหาวชริ าวธุ จังหวัดสงขลา ครูผู้สอนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

46

ใบงานที่ 8
เรือ่ งเครอ่ื งมือสำหรับตอก

คำช้แี จง : ให้นกั เรยี นตอบคำถามต่อไปนใ้ี ห้สมบูรณท์ ่ีสดุ
ให้นักเรียนบอกช่ือเครื่องมือสำหรับตอก วิธกี ารใช้งาน การบำรุงรกั ษา ลงในช่องวา่ งให้ถกู ต้อง

1.1 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วธิ กี ารใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………..………………………
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................................................
1.2 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วธิ กี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………….…….
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.3 ชอื่ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธกี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.4 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.5 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วธิ ีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

เอกสารประกอบการเรียน วิชาการงานอาชีพ 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรับนักเรียนระดบั ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรียนมหาวชิราวธุ จังหวดั สงขลา ครผู ้สู อนนายชนนิ ทร์ แท่งทอง

ใบความรทู้ ่ี 9 เครอ่ื งมอื สำหรบั ขนั และไข 47

.เครือ่ งมือสำหรบั ขนั และไข

เครือ่ งมือสำหรบั ขันและไข
เคร่ืองมือสำหรับขนั และไข มีดงั นี้
ประแจ เป็นเคร่อื งมอื ในการขนั หวั สกรูหรอื นอต ประแจมหี ลายแบบ ขน้ึ อยู่กับลักษณะงานท่ีใช้ เชน่
1.1 ประแจปากตาย ใชข้ ัน คลาย ในท่ีโล่งๆ กวา้ งๆ และขอ้ จำกัด จะจับน็อตล่ืนไดง้ า่ ย ซงึ่ ประแจแหวน

โอกาสลน่ื ไดน้ ้อยกว่า เรม่ิ จากเบอรท์ ี่ 6 - 32
1.2 ประแจขอมา้ ใช้ในงานขนั ท่อโลหะ หรอื ข้อต่อทมี่ ีผิวกลม ไม่เหมาะสำหรบั ใชข้ นั น็อต เพราะจะทำให้

หัวน็อตเสียหาย
1.3 ประแจแหวน ใชข้ นั หรอื คลายเข้าในท่เี ปน็ ซอกหรือหลมุ แต่ลึกไมม่ าก เรมิ่ จากเบอร์ที่ 6 - 32
1.4 ประแจบลอ็ ก ใช้แทนขัน หรอื คลาย หรือจับน็อต
1.5 ประแจเลอ่ื น ใชข้ ันเกลียว นอ๊ ต หรือ ยึด อปุ กรณต์ ่างๆ มีลักษณะเป็นดา้ มยาวสว่ นหัวมรี ปู ทรงพอดีกับ

อุปกรณ์ เพือ่ ใช้สำหรับล็อกอุปกรณ์ เชน่ นอ๊ ต

ประแจปากตาย

ประแจแหวน

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรับนักเรียนระดบั ชั้นมธั ยมศึกษาปที ี่ 2 โรงเรียนมหาวชิราวธุ จงั หวดั สงขลา ครผู ู้สอนนายชนินทร์ แท่งทอง

48

ประแจเลอื่ น
ประแจขอม้า

ประแจบล็อก

การบำรุงรักษา
ไม่ใช้ประแจตอกหรือตแี ทนคอ้ น
ทำความสะอาดหลังเลกิ ใชง้ าน
หลีกเลย่ี งการใช้ประแจทีม่ ขี นาดใหญ่กวา่ สกรูหรือนอต

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชีพ 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนักเรยี นระดบั ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ครูผู้สอนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

49
.ไขควง เป็นเคร่อื งมอื ที่ใช้ในการขนั หรือคายตระปูเกลียว ไขควงแต่ละชนดิ มลี ักษณะคลา้ ยๆกนั คือ มีส่วน
ทเี่ ป็นด้ามจับทำดว้ ยไมห้ รือพลาสติก ส่วนท่เี ปน็ ไขควงจะเปน็ เหลก็ กลมหรอื สี่เหลีย่ ม ไขควงแบง่ ออกไดด้ ังน้ี

2.1.ไขควงแบน เป็นไขควงที่ใช้สำหรบั ขนั สกรูทม่ี ชี อ่ งผา่ ตลอด
2.2.ไขควงแฉก มีลักษณะเหมอื นไขควงแบน ต่างกันตรงปลายไขควงจะเปน็ สแ่ี ฉกใชข้ นั สกรูทีม่ ชี ่อง
ผา่ ส่แี ฉก
2.3.ไขควงบล็อก มลี ักษณะเหมอื นไขควงแบน ต่างกนั ตรงปลายไขควงจะเป็นหัวเหลี่ยมใชส้ ำหรบั
นอตหวั เหลี่ยม
2.4.ไขควงเชค็ ไฟ มลี กั ษณะเหมอื นไขควงแบน แตจ่ ะมีขนาดเลก็ กว่าไขควงแบน สามารถเช็ควา่
สายไฟเสน้ ไหนมกี ระแสไฟฟ้า ภายในไขควงเช็คไฟประกอบไปดว้ ย ปลายไขควง, ตัวต้านทาน, หลอดนอี อน
,สปรงิ และจุดสัมผัสทำจากโลหะ

ไขควงแบน

ไขควงแฉก

เอกสารประกอบการเรยี น วิชาการงานอาชีพ 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรบั นกั เรยี นระดับชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 2 โรงเรียนมหาวชิราวธุ จงั หวัดสงขลา ครผู ู้สอนนายชนินทร์ แท่งทอง

50

ไขควงบล็อก

ไขควงเชค็ ไฟ

การบำรุงรกั ษา
ใชไ้ ขควงใหเ้ หมาะสมกบั กับลักษณะงานและร่องของนอตสกรู
หลงั ใชง้ านเช็ดทำความสะอาด แล้วเกบ็ ใส่กล่องเคร่ืองมือ

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดบั ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 2 โรงเรียนมหาวชริ าวุธ จงั หวัดสงขลา ครูผ้สู อนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

51

ใบงานที่ 9
เรือ่ งเครอื่ งมือสำหรับขนั และไข

คำชี้แจง : ใหน้ ักเรียนตอบคำถามต่อไปนใี้ หส้ มบูรณท์ ีส่ ดุ
ใหน้ ักเรยี นบอกช่อื เคร่ืองมอื สำหรับขนั และไข วธิ กี ารใช้งาน การบำรุงรักษา ลงในชอ่ งว่างให้ถูกต้อง

1.1 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วิธีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………..………………………
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รักษา....................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................................................
1.2 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วิธกี ารใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………….…….
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.3 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วธิ ีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.4 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.5 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธกี ารใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชีพ 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดับชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ครผู สู้ อนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

52

ใบความรทู้ ี่ 10 เครื่องมือสำหรับจบั ยึด

.เครื่องมือสำหรบั จบั ยึด

เครอ่ื งมือสำหรบั จับยดึ
เครอื่ งมือประเภทจับยึด มดี ังน้ี

คีม เป็นเคร่ืองจับยดึ ช้นิ งานให้ตดิ กันหรือดงึ ชิ้นงาน นอกจากนน้ั ยังใชจ้ บั บีบ ดดั ตัด คีมจะมดี า้ ม
โลหะติดกับปากคีม ถ้าใชใ้ นงานไฟฟา้ จะมีฉนวนหุ้มดา้ มคมี ท้ังสองข้างอีกครัง้ คมี ทนี่ ิยมใช้มีดังน้ี

1.1.คีมปากกลม ใช้สำหรบั บดิ หรือมว้ นโลหะ
1.2.คมี ปากเรียว ใช้สำหรับจบั ชน้ิ งานชิน้ เลก็ ๆ หรอื ตะปูส้ัน
1.3.คีมปากแบน ใชส้ ำหรับจบั โลหะแบนหรอื สายไฟ
1.4.คมี ตดั ใชส้ ำหรับตัดลวดหรอื โลหะเนื้ออ่อน
1.5.คมี รวม ใช้จบั ตัด ม้วนโลหะ
1.6.คีมปากเล่ือน ใชจ้ บั นอตโดยสามารถเล่ือนความกวา้ งของคีมได้
1.7.คมี ปากนกแก้ว ใชส้ ำหรบั ถอนตะปู ตดั หัวตะปู ตดั ลวดและโลหะเน้อื แข็ง
1.8.คีมล็อก ใชจ้ บั นอตหรือช้นิ งานเพ่ือป้องกันการหมุนหรอื เลือ่ นโดยปากปรับขยายใหก้ วา้ งได้
และลอ็ กให้แนน่
1.9คีมปากฉนวน ใช้สำหรับงานไฟฟา้ โดยเฉพาะการปอกสายไฟฟา้

คมี ปากกลม

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชีพ 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนกั เรียนระดบั ชัน้ มัธยมศึกษาปที ี่ 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จงั หวัดสงขลา ครผู ูส้ อนนายชนินทร์ แท่งทอง

53

คมี ปากเรยี ว
คมี ปากแบน

คมี ตดั

คีมรวม

เอกสารประกอบการเรยี น วิชาการงานอาชพี 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรบั นักเรยี นระดับช้ันมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 2 โรงเรียนมหาวชิราวธุ จงั หวดั สงขลา ครผู ู้สอนนายชนินทร์ แท่งทอง

54

คมี ปากเล่ือน

คีมปากนกแก้ว

คีมล็อก

เอกสารประกอบการเรยี น วิชาการงานอาชพี 4 รหสั วิชา ง22102
สำหรบั นกั เรียนระดบั ชนั้ มธั ยมศึกษาปที ี่ 2 โรงเรียนมหาวชริ าวธุ จงั หวัดสงขลา ครูผสู้ อนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

55

คมี ปากฉนวน
การบำรุงรักษา

ใชค้ มี ให้ถูกประเภทกับงาน
ไมค่ วรบีบคมี แรงเกินไปเพราะจะทำให้คีมหัก
ไม่ควรใชค้ ้อนทบุ คีมแทนการตัด
ไมใ่ ชค้ ีมแทนค้อนหรือเครื่องมืออื่นๆ
เช็ดทำความสะอาด หยดนำ้ มนั ทจ่ี ดุ หมุน แล้วชโลมน้ำมนั หลงั การใชง้ าน

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชีพ 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนักเรยี นระดับชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรยี นมหาวชริ าวธุ จงั หวดั สงขลา ครผู ้สู อนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

ใบงานท่ี 10 56
เร่ืองเครือ่ งมือสำหรับจับยึด

คำชแี้ จง : ใหน้ ักเรยี นตอบคำถามต่อไปนี้ให้สมบูรณท์ ่ีสุด

.ให้นกั เรียนบอกช่ือเคร่ืองมือสำหรบั จบั ยดึ วธิ กี ารใช้งาน การบำรงุ รกั ษา ลงในช่องว่างใหถ้ กู ต้อง

1.1 ชื่อ
…………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………

วิธกี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………..………………………
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................................................
1.2 ช่ือ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วิธกี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………….…….
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.3 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วธิ ีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.4 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วธิ ีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.5 ช่ือ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

เอกสารประกอบการเรยี น วิชาการงานอาชีพ 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรบั นกั เรยี นระดบั ชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรียนมหาวชริ าวธุ จังหวดั สงขลา ครูผสู้ อนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

57

ใบความรทู้ ่ี 11 เครอ่ื งมอื สำหรับไสตกแต่ง

.เครื่องมอื สำหรับไสตกแตง่

เครือ่ งมือสำหรับไสตกแตง่
เครือ่ งมือประเภทไสและตกแตง่ มีดังนี้

กบไสไม้ ใช้สำหรับปาดผวิ ไม้ออกเพ่อื ใหเ้ รยี บรอ้ ยและไลร่ ะดับ มดี ังน้ี
1.1 กบลา้ งส้ัน มคี วามยาว 6-8 นิว้ ใชไ้ สไมท้ ี่มีขรุขระ แอน่ บดิ งอ ซึ่งกบชนดิ อืน่ ไม่สามารถไสได้
ใบกบทำมุมกับตัวกบ 45 องศา
1.2 กบล้างยาว มลี กั ษณะคล้ายกบลา้ งสน้ั มีความยาว 16-18 น้วิ ใชล้ ้างแนวไม้ให้ตรงใชไ้ สไม้กอ่ น
เพราะติดลา้ งกัน
1.3กบขดู หรือกบแต่ง ใชแ้ ตง่ ไมโ้ คง้ เพ่ือผิวเรยี บซึง่ กบธรรมดาไม่อาจแต่งได้

กบลา้ งยาว

กบขดู

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชีพ 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดับช้นั มัธยมศึกษาปที ่ี 2 โรงเรยี นมหาวชริ าวุธ จงั หวดั สงขลา ครูผู้สอนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

58

การใช้กบไสไม้

ใชม้ ือสองขา้ งจบั กบให้แนน่ ดนั กบดว้ ยองุ้ มอื ทั้งสองไปขา้ งหนา้

ใช้ผ้าขีร้ ้ิวประคองตวั กบใหต้ รง ให้ตัวกบเล่อื นไปบนผวิ ไม้อย่างสม่ำเสมอ อยา่ ให้กบเอียงหรอื ตะแคง

ขณะที่ไสกบให้โนม้ ตวั ตามกบไปด้วย แล้วคอ่ ยๆ กา้ วเท้าไปขา้ งหนา้ เพ่ือใหน้ ำ้ หนักตวั ชว่ ยออกแรงไสไป

ด้วย

ส่งิ ที่ใชแ้ ทนกบไสไม่หากไม่มี

ใชส้ ิ่วแทนกบไสไม้

การบำรุงรักษา

หลงั การใชง้ านตอ้ งทำความสะอาดและชโลมน้ำมนั บางๆ บนสว่ นที่เป็นโลหะ

ควรสำรวจความคมของใบกบก่อนใช้งานทุกครั้ง

ตะไบ
เปน็ เคร่อื งมือทท่ี ำหน้าที่ปรบั ผวิ ช้นิ งานให้เรียบหรือตกแต่งชิ้นงานให้มีขนาดตามต้องการ ตะไบทำจาก

เหล็กผสมคาร์บอน ส่วนตะไบที่ต้องการความคงทนสูงทำด้วยเหล็กกล้า รูปร่างของตะไบนอกจากถูกกำหนด
โดยลายตัดขวาง ความถี่ และความลึกของร่องตัด ยังมีผลต่อขนาดของฟันอีกด้วย คือ ตะไบหยาบจะมีฟันลึก
และห่างใชส้ ำหรบั งานปาด ส่วนตะไบละเอยี ดจะมีฟนั ตัดต้นื และถี่ เหมาะสำหรับงานตกแต่งขั้นสดุ ทา้ ย ตะไบมี
หลายแบบ ดงั นี้ ตะไบแบน ตะไบทอ้ งปลิง ตะไบสามเหล่ยี ม ตะไปกลม ส่วนตะไบทีใ่ ชใ้ นงานไม้ เรียกวา่ บุ้ง

ตะไบแบน ใช้กบั โลหะทีเ่ ป็นรปู ทรงแนวนอนหรือแนวตงั้

ตะไบท้องปลงิ ใชก้ ับโลหะที่มีรูปทรงเป็นวงรี

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดบั ชนั้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 2 โรงเรียนมหาวชริ าวธุ จังหวดั สงขลา ครผู ู้สอนนายชนินทร์ แท่งทอง

59

ตะไบสามเหลย่ี ม ใช้กบั โลหะทเี่ ปน็ รูปสามเหลย่ี ม

ตะไบกลม ใชก้ บั โลหะท่ีมีรปู ทรงเป็นวงกลม
ขนาดของตะไบ มี 4 ขนาด

หยาบมาก
หยาบปลานกลาง
ละเอยี ดมาก
ละเอยี ดปลานกลาง
วธิ ีใชต้ ะใบ
การใชต้ ะไบต้องตรวจสอบช้ินงานให้ยดึ ตดิ กบั ปากกาใหแ้ นน่
มือซ้ายจับทป่ี ลายตะไบ สว่ นมอื ขวาจับท่ดี า้ มตะไบ
วางตะไบใหส้ ัมผสั กบั ผวิ ช้ินงานแล้วดันไปข้างหน้า เมอ่ื ส้นิ สุดชิน้ งานใหด้ งึ กลับ ทั้งนจี้ ะต้องถูไปมาให้
หน้าตะไบสัมผสั กบั ชิ้นงานตลอด
การใชต้ ะไบควรเลือกตะไบใหเ้ หมาะสมกับลักษณะงาน
การตะไบทุกคร้งั จะต้องดนั ตะไบไปขา้ งหนา้ แลว้ ดึงกลับ ไมค่ วรถูตะไบไปมาอย่างรวดเร็ว
ก่อนใชต้ ะไบและกบทุกคร้ัง ควรตรวจสอบสภาพให้พร้อมใช้งาน เพ่ือความปลอดภยั ตอ่ ตนเองและ
ผู้อนื่

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรบั นักเรียนระดบั ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนมหาวชิราวธุ จังหวดั สงขลา ครูผู้สอนนายชนนิ ทร์ แท่งทอง

60

การจดั เก็บบำรุงรกั ษา
ตรวจดูความเรียบร้อยของใบกบกอ่ นเก็บเข้าที่
ทำความสะอาดตัวกบโดยใช้แปรงปดั เศษไม้ออก
ชโลมนำ้ มนั ใบกบก่อนเกบ็ เขา้ ทีเ่ กบ็
ทำความสะอาดตะไบโดยใชแ้ ปรงทองเหลืองปัดเศษโลหะออก
ไมค่ วรวางตะไบทบั กันเพราะจะทำให้คมตะไบสึกหรอไดง้ ่าย

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรบั นักเรียนระดับชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จงั หวัดสงขลา ครผู สู้ อนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

ใบงานที่ 11 61
เร่อื งเครอื่ งมือสำหรับไสตกแต่ง

คำชี้แจง : ให้นกั เรียนตอบคำถามต่อไปนี้ใหส้ มบรู ณท์ ี่สุด
ใหน้ ักเรียนบอกช่อื เคร่ืองมอื สำหรับไสตกแต่ง วธิ กี ารใช้งาน การบำรงุ รกั ษา ลงในชอ่ งวา่ งใหถ้ กู ต้อง

1.1 ชอื่ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วิธีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………..………………………
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรักษา....................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................................................
1.2 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วิธกี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………….…….
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.3 ช่ือ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วธิ ีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.4 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.5 ชอ่ื …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธกี ารใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดับช้นั มัธยมศกึ ษาปีที่ 2 โรงเรียนมหาวชิราวธุ จังหวดั สงขลา ครผู ู้สอนนายชนนิ ทร์ แท่งทอง

ใบความรทู้ ี่ 12 เครอ่ื งมอื สำหรบั เจาะ 62

.เคร่ืองมือ วัสดุ และอุปกรณง์ านช่าง

เครือ่ งมือสำหรบั เจาะ
เครื่องมือประเภทเจาะ มดี ังนี้

สว่าน ใช้สำหรับเจาะรูเพ่ือใส่สกรหู รือเดือย มดี ังนี้
สวา่ นมอื หรอื สวา่ นเฟือง ใชส้ ำหรบั เจาะรูขนาดเล็ก
สว่านไฟฟ้า เป็นเคร่อื งมือเจาะทน่ี ยิ มใชก้ ันมากในปจั จุบัน ใช้เจาะวสั ดุตา่ งๆ เช่น คอนกรตี ปนู โลหะ ไม้

และพลาสติก ใชง้ านได้สะดวกและรวดเรว็ เพราะใช้พลังงานไฟฟ้าในการทำงาน
สว่านขอ้ เสอื มีลักษณะเป็นรูปตัวยู มีคนั หมุน ตอ้ งใชร้ ว่ มกับดอกสว่านที่มีขนาด ระหว่าง ¼ - 1 น้ิว มกั

ใชใ้ นงานไม้

สว่านมือหรอื สว่านเฟอื ง

เอกสารประกอบการเรยี น วิชาการงานอาชพี 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดบั ชนั้ มัธยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ครผู ูส้ อนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

63
สว่านไฟฟา้

ดอกจำปา

ดอกสว่าน เจาะไม้,เจาะเหล็ก ดอกสว่าน เจาปูน

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหสั วิชา ง22102
สำหรบั นักเรยี นระดับชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 2 โรงเรียนมหาวชิราวธุ จงั หวัดสงขลา ครูผูส้ อนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

64

สวา่ นขอ้ เสอื

ดอกสว่านมี 19 เบอร์ เริ่มจากเบอร์ท่ี 1-1.5-2-2.5-3 จนกระท้งั ถึงเบอร์ที่ 10

ดอกสว่าน มี 3 ชนดิ
ดอกสวา่ นเจาะโลหะ
- ดอกสว่านแบบ HS High Speed ใชส้ ำหรบั เจาะวตั ถเุ ช่น ไม้ พลาสติก
- ดอกสว่านแบบ HSS Hih Speed Steel ใช้สำหรบั เจาะเหล็กชนดิ ต่าง ๆ เช่น เหล็กแผน่ เหล็กอ่อน

เหลก็ เหนยี ว เหล็กหล่อ มีความแข็งสูงมาก
ดอกสวา่ นเจาะปูน
ดอกสวา่ นเจาะไม้ ดอกสว่านทใ่ี ชง้ านจะมีหลายขนาด การนำไปใช้งานตอ้ งคำนึงถึงความเร็วท่จี ะใช้

เจาะรดู ้วย - ดอกสว่าน ขนาดเล็ก ใชค้ วามเรว็ ในการเจาะ สงู - ดอกสวา่ น ขนาดใหญ่ ใช้ความเร็วในการเจาะ
ตำ่
การใชแ้ ละบำรงุ รกั ษา

ลบั ดอกสวา่ นใหค้ มอยู่เสมอ โดยการใชห้ นิ เจยี ร
ถอดดอกสวา่ นออก แล้วหมนุ หัวจับดอกสวา่ นใหเ้ ข้าท่ี หลงั การใช้งานทุกคร้งั
ทาจารบีที่เฟืองและหัวจับดอกสวา่ นเดอื นละคร้ัง
เลือกดอกสว่านใหม้ ีฟันเล่อื ยและคมจกิ ทเี่ หมาะสมกับงาน
เลอื กความเร็วรอบให้เหมาะสมกบั ชนิดของวสั ดุ และขนาดของรูทจ่ี ะเจาะ
ไม่ควรใชม้ อื ดึงเศษโลหะในขณะทำการเจาะ
ถ้าสว่านติดขดั กบั รูเจาะควรปดิ สวทิ ชท์ ันที
กอ่ นเจาะควรตอกเหล็กนำศนู ย์ตามตำแหนง่ ต้องการเจาะเสียก่อน
จับช้นิ งานใหแ้ นน่
ควรให้คมตดั ทง้ั สองเร่ิมตดั เจาะในตำแหนง่ ทถ่ี ูกตอ้ ง

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชีพ 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดบั ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 2 โรงเรียนมหาวชริ าวธุ จังหวดั สงขลา ครูผูส้ อนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

ใบงานท่ี 12 65
เรือ่ งเครื่องมือสำหรับเจาะ

คำชแ้ี จง: ใหน้ ักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ให้สมบูรณท์ ่สี ดุ

ใหน้ กั เรียนบอกช่ือเครื่องมอื สำหรบั เจาะวิธีการใช้งาน การบำรุงรกั ษา ลงในช่องวา่ งให้ถูกต้อง

1.1 ช่อื …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วธิ กี ารใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………..………………………
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................................................
1.2 ช่ือ …………..............................………………………………………………….……………………………….……………..……………………
วธิ ีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………….…….
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รักษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.3 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธีการใช้งาน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรุงรกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.4 ชอื่ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วิธกี ารใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................
1.5 ชื่อ …………..............................………………………………………………….……………………………………………………………………
วธิ ีการใชง้ าน ………………………………………………….………………………………………………………………………………………………..
............................................................................................................................................................................................
การบำรงุ รกั ษา....................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................................................

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชีพ 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดบั ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนมหาวชริ าวธุ จงั หวัดสงขลา ครูผ้สู อนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

66

ใบความรทู้ ่ี 13 การออกแบบช้นิ งาน
และปฏิบัตงิ านช่าง

การออกแบบผลติ ภณั ฑ์

การออกแบบ (Design) หมายถงึ การถ่ายทอดรูปแบบจากความคิดออกมาเปน็ ผลงาน โดยวางแผน
สร้างสรรค์รูปแบบ จดั สว่ นประกอบ ให้สัมพันธ์กบั ประโยชน์ใชส้ อยวัสดุ ซ่ึงการออกแบบทด่ี จี ำเปน็ ต้องนำ
องค์ประกอบศิลป์มาใช้ร่วมในการออกแบบด้วย

ผลิตภณั ฑ์ (Product) หมายถึง สงิ่ ท่ีมนษุ ยป์ ระดษิ ฐข์ น้ึ เพื่ออำนวยความสะดวกสบายในการดำรง
ชพี เช่น เส้อื ผ้าเครือ่ งแตง่ กาย, เครอ่ื งจักรอุตสาหกรรม, ยารักษาโรค, การบรกิ าร, ข้อมูล และแนวความคิด

องค์ประกอบของงานออกแบบผลิตภณั ฑ์ท่ีสำคัญ ได้แก่ หน้าทใ่ี ชส้ อย (Function), ความสวยงามนา่
ใช้ (Aesthetics or sales appeal), ความสะดวกสบายในการใช้ (Ergonomics), ความปลอดภยั (Safety),
ความแขง็ แรง (Construction), ราคา (Cost), วัสดุ (Materials), การบำรุงรักษาและซ่อมแซม (Maintenance)
และ การขนส่ง (Transportation)

หลักการพ้ืนฐานของการออกแบบ ตอ้ งอาศยั ส่วนประกอบขององค์ประกอบศลิ ป์ คอื จุด เส้น รปู ร่าง
รปู ทรง นำ้ หนกั สี และพืน้ ผิว นำมาจัดวางเพอื่ ใหเ้ กดิ ความสวยงามโดยมีหลกั การคอื 1. ความเปน็ หนว่ ย
(Unity) 2. ความสมดลุ หรือความถว่ ง (Balancing) และ 3. ความสมั พันธ์ทางศลิ ปะ (Relativity of Arts)

การใช้คอมพิวเตอรใ์ นงานออกแบบ (Computer Aided Design) มชี อ่ื ย่อว่า แคด (CAD) เปน็ การ
ประยุกตใ์ ช้คอมพิวเตอร์ ในการพัฒนาเทคโนโลยแี ละอตุ สาหกรรม โดยเฉพาะอย่างย่ิงเมอ่ื นำคอมพิวเตอรม์ า
ชว่ ยในการผลิต (Computer Aided Manufacturing) ซึง่ มีชื่อย่อวา่ แคม (CAM) คอมพิวเตอร์จะมบี ทบาททุก
ขนั้ ตอนในการผลิต นบั ตั้งแต่การออกแบบจนถงึ กระบวนการผลติ ขน้ั สดุ ทา้ ย ทัง้ นี้อยู่ภายใตร้ ะบบการสงั่ งาน
และควบคุมของมนุษย์

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชีพ 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรบั นกั เรยี นระดบั ช้นั มธั ยมศึกษาปที ่ี 2 โรงเรยี นมหาวชริ าวุธ จังหวดั สงขลา ครผู ู้สอนนายชนนิ ทร์ แท่งทอง

ประเภทของการออกแบบ 67

การออกแบบทางสถาปัตยกรรม (Architecture Design) เปน็ การออกแบบเพือ่ กอ่ สรา้ ง
อาคาร

การออกแบบผลติ ภณั ฑ์ (Product Design) นักออกแบบรบั ผิดชอบเก่ียวกับประโยชน์ใชส้ อย
และความสวยงามของผลติ ภัณฑ์

การออกแบบทางวศิ วกรรม (Engineering Design) ต้องออกแบบใหผ้ ลิตภัณฑ์มีประโยชนใ์ ช้
สอยและมีความปลอดภยั เป็นสำคัญ

การออกแบบตกแต่ง (Decorative Design) ตกแตง่ สง่ิ ต่าง ๆ ใหส้ วยงามและเหมาะสมกบั
ประโยชนใ์ ชส้ อย

เอกสารประกอบการเรียน วิชาการงานอาชีพ 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรบั นักเรยี นระดบั ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 2 โรงเรยี นมหาวชริ าวุธ จังหวัดสงขลา ครูผู้สอนนายชนินทร์ แท่งทอง

68

การออกแบบสิ่งพิมพ์ (Graphic Design)

วธิ ีการออกแบบผลติ ภณั ฑ์
เปน็ ปัจจยั สำคญั ทจ่ี ูงใจให้ผู้บริโภคเกิดความต้องการทจี่ ะจา่ ยเงนิ ซือ้ ผลติ ภัณฑ์น้นั ๆ มีดังนี้
. การออกแบบทสี่ ัมพนั ธก์ ับคุณภาพของผลติ ภัณฑ์
การออกแบบทสี่ ัมพนั ธก์ ับวสั ดุและกระบวนการผลิต
การออกแบบทสี่ มั พันธ์กับความตอ้ งการของผู้บรโิ ภค
การออกแบบทีม่ ีคุณค่าทางความงาม

การออกแบบผลติ ภัณฑต์ อ้ งคำนึงถงึ หนา้ ที่ใช้สอย (Function) ความปลอดภยั (Safety) ความแขง็ แรง
(Construction) ความสะดวกสบายในการใช้ (Ergonomics) ความสวยงาม (Aesthetics) ราคาพอสมควร
(Cost) ซ่อมแซมไดง้ ่าย (Ease of Maintennance) วสั ดุและวิธีการผลติ (Materials and Production) การ
ขนส่ง (Transportation)

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชพี 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรบั นักเรียนระดับช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จงั หวัดสงขลา ครูผู้สอนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

69

ใบงานท่ี 13
เรอื่ ง การออกแบบชิน้ งาน

คำชแี้ จง : ใหน้ กั เรยี นตอบคำถามต่อไปน้ีให้สมบูรณท์ สี่ ุด
.ใหน้ ักเรยี นออกแบบชน้ิ งาน

ชื่อ.......................................................................ช้ัน.....................เลขท่.ี ....................

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชีพ 4 รหสั วิชา ง22102
สำหรบั นักเรียนระดบั ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 2 โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวดั สงขลา ครูผสู้ อนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

แบบทดสอบก่อนเรยี น 70

ความรู้เบอื้ งตน้ เกย่ี วกับงานชา่ งและ

การสรา้ งเสริมประสบการณอ์ าชีพ

คำชี้แจง : จงทำเคร่ืองหมาย ทบั ขอ้ ที่ถูกทสี่ ดุ เพียงขอ้ เดียว

ความสำคญั ของงานชา่ งมีลักษณะตรงกับข้อใด
ก. ทำให้รายได้ลดนอ้ ยลง
ข. ไม่สามารถพ่งึ พาตนเองได้
ค. ชว่ ยทำให้มกี ารเพ่มิ รายจ่าย
ง. ซอ่ มโตะ๊ เกา้ อแ้ี ละทาสีในบ้านได้

ขอ้ ใดคือลกั ษณะของงานไม้
ก. การกอ่ อิฐ
ข. การตอ่ ท่อประปา
ค. การซอ่ มรถจักรยาน
ง. การซอ่ มบำรุงรักษาเฟอร์นเิ จอร์

การปฏิบัตเิ พ่ือให้เกิดนิสัยทีด่ ใี นการทำงานช่างขอ้ ใดที่มีความสำคญั ที่สุด

ก. รูจ้ กั รักษาความสะอาด
ข. รจู้ กั ระมัดระวงั เครื่องแตง่ กาย
ค. มวี นิ ยั ในการปฏบิ ตั ิงานทุกขน้ั ตอน
ง. ประหยัดคา่ ใช้จ่ายในการจัดซื้อในการจดั หาอปุ กรณ์

ขอ้ ใดคือความหมายของงานช่าง

ก. งานพื้นฐานเกยี่ วกับการซื้อ การขาย การผลติ
ข. งานพน้ื ฐานเกีย่ วกับการสร้าง การผลิต การซอ่ ม
ค. งานพ้ืนฐานเก่ยี วกบั การรับเหมา การผลติ การซ่อม
ง. งานพ้ืนฐานเกย่ี วกบั การซือ้ การแลกเปลี่ยน การซ่อม

ข้อใดเป็นงานเขียนแบบทางสถาปัตยกรรม

ก. แบบบา้ น
ข. แบบไฟฟา้
ค. แบบงานโลหะ
ง. แบบเคร่ืองยนต์

เอกสารประกอบการเรยี น วชิ าการงานอาชีพ 4 รหัสวชิ า ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดับชน้ั มัธยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ครูผ้สู อนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

71

ในกรณีทีผ่ ูป้ ่วยถูกไฟฟ้าดูดและหมดสติ ใบหน้าซีดควรปฐมพยาบาลขนั้ แรกอย่างไร
ก. จับชีพจรดูว่ายงั เตน้ อยหู่ รอื ไม่
ข. ทำการผายปอดดว้ ยการเป่าลมทางปาก
ค. ถอดเสื้อผา้ ของผปู้ ว่ ยเพ่ือให้หายใจสะดวก
ง. สำรวจดวู ่าผู้ป่วยมบี าดแผลและเลอื ดไหลหรือไม่

การปฐมพยาบาลผ้ปู ่วยประสบอุบตั ิเหตุกระดูกหักนนั้ มีประโยชน์มากทีส่ ุดในแงใ่ ด
ก. ช่วยใหผ้ ้ปู ว่ ยรอดชีวิตทกุ ราย
ข. ชว่ ยใหป้ ว่ ยไมพ่ กิ ารตลอดชวี ติ
ค. ช่วยให้ผ้ปู ว่ ยระมัดระวงั ตวั มากขึน้
ง. ชว่ ยใหแ้ พทย์รักษาอาการได้ง่ายขนึ้

การประกอบอาชีพที่สอดคลอ้ งกับสาขาที่เรียนมาจะส่งผลอยา่ งไร
ก. ได้ผลตอบแทนสูง
ข. เกิดความเบื่อหนา่ ยตอ่ งานไดง้ ่าย
ค. เลื่อนตำแหนง่ เร็วกว่าคนท่จี บตา่ งสาขากัน
ง. เรยี นรู้งานได้รวดเร็วและงานทที่ ำมีประสิทธิภาพ

การสมคั รงานด้วยวิธีใดมโี อกาสถกู เรียกสัมภาษณ์เร็วที่สุด

ก. สง่ จดหมายสมคั รงาน
ข. ฝากประวตั ิไว้กบั บริษทั จัดหางาน
ค. เข้าไปสมคั รงานกับหนว่ ยงานโดยตรง
ง. สมัครผ่านเว็บไซด์หางานทางอนิ เทอรเ์ นต็

การเพิม่ เติมความรูใ้ นอาชพี ท่ที ำต้องใช้ทักษะในข้อใด
ก. ทกั ษะการจัดการ
ข. ทักษะการทำงานรว่ มกัน
ค. ทกั ษะการแสวงหาความรู้
ง. ทกั ษะกระบวนการแกป้ ญั หา

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวิชา ง22102
สำหรับนกั เรยี นระดับชน้ั มธั ยมศึกษาปที ี่ 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จงั หวดั สงขลา ครูผูส้ อนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง

บรรณานุกรม 72

ชลอ บุญก่อ และคณะ.(2548). การงานอาชีพและเทคโนโลยี .ม1- ม.3 . กรงุ เทพฯ: ซเี อด็ ยเู คช่นั .
ณรงค์ ชศู รชี ัย และบญุ ชู สนนั่ เสียง.(2542). งานชา่ งพ้ืนฐานสมบรู ณ์แบบ.กรงุ เทพฯ: วัฒนาพานชิ .
ธิติวุฒิ บญุ ก่อ และคณะ.(2554). การงานอาชพี และเทคโนโลยี ชนั้ มัธยมศึกษาปีท่ี2.กรุงเทพฯ: สกสค.
นอ้ ย สวุ รรณมณแี ละคณะ. (2553). การงานอาชพี และเทคโนโลยี ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี2.กรุงเทพฯ: แม็ค.
ประทาน รักปรางค์ และคณะ.(2557). งานชา่ ง1. กรุงเทพฯ: เอมพันธ์.

มนตรี สมไรข่ ิง. และศริ ิรตั น์ ฉัตรศิขรินทร2549).งานช่าง.( ม. 1– ม. 3. กรงุ เทพฯ:อักษรเจริญทศั น์.
วชิ าการ, กรม. (2544). งานช่างพืน้ ฐาน.กรงุ เทพฯ: โรงพิมพ์ครุ สุ ภาลาดพรา้ ว.

สถาบนั พฒั นาคุณภาพวชิ าการ.(2558). คู่มือครูการงานอาชีพและเทคโนโลยี ชน้ั มธั ยมศึกษาปีที่2.
กรงุ เทพฯ: (พว).

สราวธุ ญาณยทุ ธ และอดศิ ักดิ์ (มีสขุ 2547). งานช่าง ม.1 - ม.3 . กรุงเทพฯ: แมค็ .

สรุ พงษ์ ศรีวนิ จิ (2547.). งานช่าง ช่วงชน้ั ท่ีช้ันมธั ยมศึกษาปที ี่3-3.กรุงเทพฯ1: วฒั นาพานชิ .
สันทดั สทุ ธิพงษ์ และคณะ. งานช่าง ชั้นมธั ยมศึกษาปที ่ี 4-6. กรุงเทพฯ : แมค็ , 2555.
ประทาน รกั ปราง และคณะ. งานช่าง 4-6. กรงุ เทพฯ : เอมพันธ์, 2557.
ประทาน รักปราง และคณะ. งานช่าง 2. กรงุ เทพฯ : เอมพนั ธ์, 2558.
ความรู้พน้ื ฐานเกีย่ วกบั งานช่าง. สบื ค้นเมอ่ื 26 กมุ ภาพันธ์ 2563,

จาก https://areeluckblog.wordpress.com/%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%
88%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88-3-%E0%
B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%B2%
E0%B8%87/
ความหมายของงานช่าง. สบื คน้ เม่ือ 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2563,
จาก http://arif4374.blogspot.com/2014/05/1.html
เคร่อื งมอื สำหรับตอก. สบื คน้ เม่อื 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2563,
จาก http://arif4374.blogspot.com/2014/05/1_9221.html
เคร่ืองมอื สำหรับขนั และไข. สืบค้นเมื่อ 26 กุมภาพันธ์ 2563,
จาก http://arif4374.blogspot.com/2014/05/1_6545.html
เครื่องมือประเภทจบั ยึด. สบื ค้นเมื่อ 26 กุมภาพันธ์ 2563,
จาก http://arif4374.blogspot.com/2014/05/1_4109.html
เคร่ืองมอื ประเภทไสตกแต่ง. สืบค้นเมอ่ื 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2563,
จาก http://arif4374.blogspot.com/2014/05/1_2715.html

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าการงานอาชพี 4 รหัสวิชา ง22102
สำหรับนักเรยี นระดับชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 2 โรงเรยี นมหาวชิราวุธ จังหวดั สงขลา ครผู ู้สอนนายชนินทร์ แทง่ ทอง

73

บรรณานกุ รม (ตอ่ )

ความหมายของความปลอดภัยในการทำงาน. สืบคน้ เม่อื 26 กุมภาพนั ธ์ 2563,
จาก http://occupational-h.blogspot.com/2016/10/blog-post_31.html

ความปลอดภยั ในการทำงาน. สืบค้นเมอ่ื 28 กุมภาพันธ์ 2563,
จาก https://stmath09.wordpress.com/%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0% B9%88%
E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88-
4E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%
B8%87%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88-2-%E0%B8%84%E0%B8%A
7%E0%B8%B2%E0%B8%A1/

เครื่องหมายเก่ียวกบั ความปลอดภยั . สบื ค้นเม่ือ 28 กุมภาพันธ์ 2563,
จาก http://area7.labour.go.th/2018/index.php/2-uncategorised/181-2017-10-06-03-23-52

ความหมายและความสำคัญของการออกแบบผลติ ภัณฑ์. สบื คน้ เม่อื 11 มนี าคม 2563,
จาก http://61.19.145.7/krueddy/bot1.html

การออกแบบเทคโนโลยี สบื คน้ เมื่อ 11 มนี าคม 2563,
จาก http://desing-tech.blogspot.com/2016/08/1.html

เอกสารประกอบการเรยี น วิชาการงานอาชีพ 4 รหสั วชิ า ง22102
สำหรับนักเรยี นระดับชน้ั มัธยมศกึ ษาปที ี่ 2 โรงเรียนมหาวชิราวุธ จงั หวัดสงขลา ครผู ้สู อนนายชนนิ ทร์ แทง่ ทอง