e-book10-11-12 99

แรงดนั แตง่

Turgor pressure

แรงดนั เตง่ (turgor pressure) คือแรงดนั ท่ีเกดิ ขน้ึ
ภายในเซลล์ เกิดขนึ้ เนอ่ื งมาจากนา้ ออสโมซิสเขา้ ไป
ภายในเซลลแ์ ลว้ ดนั ใหเ้ ซลลแ์ ตง่ หรือบวมขนึ้ มา

ออรโ์ มนพชื

Plant hormone

ออรโ์ มนพืชจะทาปฏิกริ ิยากบั การแสดงออกของ
ยีนส,์ ระดบั ของการถอดรหสั , การแบง่ เซลล์ และ
การเจริญเตบิ โต โดยธรรมชาตแิ ลว้ พืชจะผลิต
ออรโ์ มนขนึ้ มาเอง แตส่ ารเคมที ี่มลี กั ษณะคลา้ ยๆท่ี
ผลติ มาจากเชอื้ ราหรือแบคทีเรียก็สามารถมผี ลตอ่
การเจริญเตบิ โตของพืชได้

อีทช็อคโปรตนี

Heat-shock protein

อีทช็อคโปรตนี 70 เป็ นแชเพอโรนโปรตนี ท่ี ชว่ ย
ควบคมุ การจดั รปู รา่ งของโปรตนี อ่ืน (protein
folding) ป้ องกนั การเกาะกลมุ่ ของโปรตนี การ
สงั เคราะหโ์ ปรตนี ใหมก่ ารหลงั่ โปรตนี และควบคมุ
การ ท างานของโปรตนี (Hartl and Hayer-Hartl,
2002) ดงั นนั้ อีทช็อคโปรตนี 70 จึง
เปรียบเสมือน housekeeper ในเซลลท์ ่ีคอยจดั รปู ร่าง
โปรตนี ใหม่

กรดแอบไซซิก

Abscisic acid

เป็ นออรโ์ มนท่ีออกฤทธิ์ยบั ยง้ั การเจริญเตบิ โตของ
พืช ทาใหพ้ ืชทนตอ่ สภาวะเครียดตา่ งๆไดด้ ี มี
บทบาทในการเจริญพฒั นาของเอ็มบริโอ การพกั
ตวั ของเมล็ดและของตาพืช พบในพชื ท่ีมรี ะบบทอ่
ลาเลียงทวั่ ไป มอสส์ สาหรา่ ย แตไ่ มพ่ บในลิเวอร์
เวิรต์

การตอบสนองตอ่ การสมั ผสั

Thigmotropism

พชื บางชนดิ ตอบสนองตอ่ การสมั ผสั เชน่ เมอ่ื ใช้
มอื แตะที่ตน้ ไมยราบเบา ๆ ใบของตน้ ไมยราบจะ
หบุ อยา่ งรวดเร็ว หรือตน้ กาบหอยแครง ซ่ึงเป็ น
พืชกินแมลง เมื่อแมลงบินมาเกาะท่ใี บของมนั ใบจะ
หบุ ทนั ทีและแมลงจะถกู ยอ่ ยเป็ นอาหาร โดย
นา้ ยอ่ ยที่พชื ปลอ่ ยออกมาทนั ที

การตอบสนองตอ่ นา้

Hydrotropism

พชื ที่เจริญเตบิ โตในทีแ่ หง้ แลง้ เชน่ พืชใน
ทะเลทรายซ่ึงมีฝนตกโดยเฉลยี่ นอ้ ยกวา่ 250
มลิ ลิเมตรตอ่ ปี ดงั นน้ั พชื ท่ีขน้ึ ในทะเลทรายจะตอ้ ง
มกี ารปรบั ตวั เพื่อตอบสนองตอ่ ปริมาณนา้ ที่มี
นอ้ ยโดยพืชบางชนดิ มีการเจริญเตบิ โตออกดอกใน
ฤดฝู นเทา่ นนั้ พชื บางชนดิ จะลดขนาดใบหรือ
เปลี่ยนใหอ้ ยใู่ นรปู ของหนาม เพอื่ ป้ องกนั การ
สญู เสยี นา้

การเบนเนอื่ งจากแรงโนม้ ถว่ งของโลก

Gravitropism

การเคลือ่ นไหวเขา้ หาแรงโนม้ ถ่วงของโลก ราก
ของพืชจะเจริญไปในทิศเดยี วกบั แรงโนม้ ถ่วงของ
โลก เมอื่ พืชมลี าตน้ และรากทอดนอนไปตามพื้น

การเคลือ่ นไหวหนแี รงโนม้ ถว่ งของโลก ลาตน้ ของ
พืชจะเจริญไปในทิศตรงขา้ มกบั แรงโนม้ ถ่วงของ
โลกเสมอ เมอ่ื ใหล้ าตน้ พืชทอดนอนไปตามพื้นจะ
เห็นปลายยอดชสู งู ขน้ึ

การเบนเนอ่ื งจากแสง

Phototropism

การเบนตามแสง (องั กฤษ: Phototropism) เป็ นการ
เบนของพืชโดยมแี สงซ่ึงเป็ นส่ิงเรา้ ภายนอก มกั พบ
ไดก้ บั พชื ที่ปลกู ในรม่ ซึ่งสามารถจาแนกไดส้ อง
ประเภทคือ การเบนเขา้ หาแสง (Positive
phototropism) - ปลายยอดของพืชจะพยายามเบน
เขา้ หาแสง การเบนออกจากแสง

นเู ทชนั

Nutation

การเคลือ่ นไหวของพืชท่ีปลายยอดโบกไปมาขณะ
เจริญเตบิ โตเนอื่ งจากส่ิงเรา้ ภายในของพืชเอง

บราสซิโนสเตอรอยด์

Brassinosteroid

บราสสโิ นสเตอรอยด์ เป็ นสารกลมุ่ สเตยี รอยดท์ ่ี
ออกฤทธ์ิตอ่ การเจริญเตบิ โตของพืชไดห้ ลากหลาย
พบครง้ั แรกในละอองเรณขู องพืชตระกลู ผกั กาด
ในปัจจบุ นั พบสารกลมุ่ นแ้ี ลว้ มากกว่า 60 ชนดิ
นอกจากนนั้ BR ยงั มโี ครงสรา้ งคลา้ ยออรโ์ มนที่
ควบคมุ การลอกคราบของแมลง และสามารถออก
ฤทธ์ิเป็ นสารตอ่ ตา้ นการลอกคราบได้