แมกกาซีนศึกษาโครงสร้างของดอกอัญชัน

การศกึ ษาโครงสรา้ งของดอกอัญชนั

ผูจัดทาํ เสนอ

นายกิตติพัทธ ศุภกมลเสนีย ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ ตําแหนงครูชํานาญการ คศ.2
ชั้นม.5 หอง335 เลขที่24 กลุมสาระการเรียนรูวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
แผนการเรียนวิทยาศาสตร-คณิตศาสตร โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา สํานักงานเขตพื้นท่ีการ
ศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต1

ประกอบรายวิชาชีววทิ ยา 4 (ว30244) ภาคเรียนท่ี 2 ปการศึกษา 2565

หนา ก

คํานาํ

แมกกาซีนอีบุคฉบับนี้เปนสวนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา 4
(ว30244) ระดับช้ันมัธยมศึกษาปท่ี 5 มีจุดประสงคหลักเพ่ือศึกษา
ลักษณะโครงสรางของดอกอัญชันโดยใชความรูในบทท่ี 2 การ
สืบพันธุของพืชดอก (Reproduction do Flowering Plant)

ผูจัดทาํ ไดเลือกดอกอัญชันในการศึกษาโครงสรางของดอกไม
เพราะเปนดอกที่พบเห็นไดงายและสามารถเห็นโครงสรางตางๆได
อยางชัดเจน อีกท้ังเปนท้ังดอกครบสวน และดอกสมบูรณเพศดวย

ผูจัดทําหวังเปนอยางย่ิงวาแมกกาซีนฉบับน้ีจะใหความรูเก่ียวกับ
โครงสรางของดอกอัญชันใหกับผูอานไดเปนอยางดีและประโยชนท่ีได
รับจากการอานยังเปนการทบทวนบทเรียนของผูจัดทําเองอีกดวย

เสนอ ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ
ผูจัดทาํ นายกิตติพัทธ ศุภกมลเสนีย

28 พฤษจิกายน 2565

สารบัญ

คํานํา หนา
ก

ขอมูลเชิงพฤษศาสตรของตนอัญชัน 1

ขอมูลเบื้องตนของดอกอัญชัน 2

ลักษณะสัณฐานภายนอกและกายวิภาคภายในของดอกอัญชัน 3

ภาพประกอบสวนประกอบของดอกอัญชันที่ทาํ การศึกษา 4

ภาพโครงสรางของดอกอัญชันภายนอกกอนการผา 6

ภาพถายโครงสรางโดยรวมของกายวิภาคภายใน 7

บรรณานุกรม 8

ภาคผนวก 9

- คลิปวีดีโอ 9

- ภาพขณะทําการศึกษา 10

หนาท่ี 1

ขอ้ มลู เชงิ พฤษศาสตรข์ องต้นอัญชนั (butterfly pea)

รูปลักษณะภายนอกของตนอญั ชนั ขอ มลู พ้นื ฐานของตนอญั ชนั

ชอื่ วิทยาศาสตร : Clitoria ternatea L.
วงศ : LEGUMINOSAE-PAPILIONOIDEAE
ชื่อสามญั : Blue pea, Butterfly pea
ชอ่ื อน่ื : แดงชัน (เชียงใหม) เอ้อื งชนั (ภาคเหนอื )

ลักษณะพฤษศาสตร

อัญชันเปนไมเลื้อยเนอ้ื ออ น อายสุ ั้น ใชยอดเลอ้ื ยพนั ลาํ ตนมขี นปกคลุม ใบประกอบแบบขนนก เรียงตรง
ขา มยาว 6-12 เซนติเมตร มใี บยอ ยรปู ไข 5-7 ใบ กวา ง 2-3 เซนตเิ มตร ยาว 3-5 เซนติเมตร ปลายใบ
แหลม โคนใบมน ผิวใบดานลา งมขี นหนาปกคลมุ ดอกสีขาว ฟา และมวง ดอกออกเดย่ี ว
รปู ทรงคลา ยฝาหอยเชลลออกเปนคูตามซอกใบ กลบี ดอก 5 กลบี ดอกบานเตม็ ทยี่ าว 2.5-3.5
เซนติเมตรกลบี คลมุ รปู กลม ปลายเวา เปน แอง ตรงกลางมีสเี หลอื ง มที ัง้ ดอกซอนและดอกลา ดอกชนั้
เดียวกลบี ข้นั นอกมขี นาดใหญก ลางกลีบสีเหลือง สวนกลบี ชน้ั ในขนาดเล็กแตด อกซอนกลีบดอกมีขนาด
เทา กนั ซอนเวียนเปน เกลยี ว ออกดอกเกอื บตลอดป ผลแหงแตก เปนฝก แบน กวาง 1-1.5 เซนติเมตร
ยาว 5-8 เซนตเิ มตร เมลด็ รปู ไต สดี าํ มี 5-10 เมลด็ อญั ชนั มถี ิน่ กําเนดิ ในแถบเอเชยี เขตรอ น และ
อเมรกิ าใต แหลงทีพ่ บพบใน ไทย ลาว คาบสมุทรมาเลเซยี เวยี ดนาม อนิ โดนีเซยี รวมทง้ั ในเอเชียใต
กอ นจะถกู นาํ ไปแพรพ นั ธุใน แอฟริกา ออสเตรเลยี และ อเมริกา

ประโยชนของดอกอัญชนั

เปนแหลง อาหารสตั วตามธรรมชาติ สาํ หรับแทะเลม็ ของโค-กระบอื ขึ้นอยเู ลอื้ ยพนั รว มกับหญาไดดี ปลูกเปน พชื เด่ยี วสาํ หรบั
ตัดสดเลย้ี งสตั วห รอื ทาํ แหง เปน อาหารหยาบเล้ียงสตั ว ยาพน้ื บา นอีสาน ใชร ากฝนกบั รากสะอกึ และนํา้ ซาวขาว กนิ หรือทา
แกง ูสวัด ตาํ รายาไทย ใชร าก รสเบอื่ เมา ปรงุ เปนยา กนิ และพอกถอนพิษสนุ ขั บา

หนาที่ 2

ขอ้ มลู เบอื งต้นของดอกอัญชนั

รูปประกอบดอกอญั ชัน ลกั ษณะของดอกอัญชัน

เปนดอกเดย่ี วรูปคลายฝาหอยยาว 3-4 เซนตเิ มตรหรอื เปน
ดอกคู ออกดอกตามซอกใบ มีสีขาว สมี วง สนี ํ้าเงิน กลบี
ดอกใหญง องุม ออกดอกตลอดป

การจําแนกดอกอญั ชันโดยใชเกณฑ เปนดอกเดีย่ วครบสวน [1] (มที ง้ั กลบี เลี้ยง กลีบดอก เกสรเพศผู
เกสรเพศเมยี ) และเปน ดอกสมบูรณเพศดว ย [2] มีชนิดรงั ไขแบบ
hypogenous flower [3] (รงั ไขว างอยเู หนือฐานรองดอก) เปน
ดอกสมมาตรแบบ radial symmetry [4] (สมมาตรแนวรัศม)ี

ภาพประกอบการบรรยายจากการศกึ ษาจรงิ

กลีบดอก (petal)
เกสรเพศเมยี (pistil)
เกสรเพศผู(stigma)
กลบี เลี้ยง(sepal)

รังไข( ovary)

[1] [2] [4]แสดงใหเ ห็นวา เปนดอก [3] แสดงโครงสรา งของรังไข
ครบสวน ดอกสมบรู ณเ พศ และ ประเภท hypogenous flower
เปนสมมาตรในแนวรศั มี

หนาท่ี 3

ลักษณะสณั ฐานภายนอกและกายวิภาคภายในของดอกอัญชนั

ลักษณะของสวนประกอบตา งๆของดอกอญั ชัน

กลบี เล้ยี ง (sepal) :เปนกลบี เล้ยี งแบบรวมและเชื่อมติดกัน (Gamosepalous/Synsepalous)
กลีบดอก (petal) :กลบี ดอกสนี าํ เงินอมมวง เปน กลบี ดอกแบบกลบี แยกออกจากกนั ได

(polypetalous/apopetalous)
เกสรเพศผู (stamen):ประกอบดวยอับเรณู(anther)และกา นชเู กสรเพศผู(filament)เรยี งตวั อยู

รอบๆเกสรเพศเมีย
เกสรเพศเมีย (pistil) :ประกอบดวยยอดเกสรเพศเมยี (stigma) และกา นชูเกสรเพศเมีย(style)อยู

ตรงกลางของดอก
ฐานรองดอก (receptacle) :อยใู ตรังไขและเกสรเพศเมียมีสเี ขียวออน
กา นดอก (peduncle) :มีสีเขียวออน ส้นั อยูบรเิ วณโคนดอก

ภาพโครงสรางตา งๆของดอกอัญชนั จากการศึกษา

เกสรเพศผู (stamen)

กลบี เล้ยี ง (sepal)

เกสรเพศเมีย(pistil) ฐานรองดอก(receptacle ) กา นดอก(peduncle) กลีบดอก (petal)

หนาท่ี 4

ภาพประกอบสว่ นประกอบของดอกอัญชนั ทที ําการศกึ ษา

ภาพโครงสรางตางๆของดอกอญั ชนั ท่มี องเห็นไดจากภายนอก
กลบี ดอก (petal)

กลบี เล้ียง (sepal)

กานดอก(peduncle)

ฐานรองดอก(receptacle )

หนาที่ 5

ภาพประกอบสว่ นประกอบของดอกอัญชนั ทที ําการศกึ ษา

ภาพโครงสรางตา งๆของดอกอัญชนั ทอ่ี ยภู ายในตอ งผากอน

เกสรเพศเมยี (pistil) รงั ไข( ovary)

ยอดเกสรเพศเมยี (stigma)

กา นชเู กสรเพศเมีย(style)

เกสรเพศผู (stamen)

อับเรณู (anther)

กานชูอบั เรณู (filament)

หนาที่ 6

ภาพโครงสรา้ งของดอกอัญชนั ภายนอกก่อนการผา่

ฐานรองดอก(receptacle )

กลบี ดอก (petal) กา นดอก(peduncle)

กลบี เล้ยี ง (sepal)

หนาท่ี 7

ภาพถ่ายโครงสรา้ งโดยรวมของกายวิภาคภายใน

ภาพโครงสรางตา งๆของดอกอัญชนั ที่อยภู ายในตองผากอน

ยอดเกสรเพศเมยี (stigma) เกสรเพศเมยี (pistil)

กา นชูเกสรเพศเมีย(style)

อบั เรณู (anther)

เกสรเพศผู (stamen)

กา นชอู ับเรณู (filament)

รงั ไข( ovary) ชนิด superior ovary / hypogenous flower

หนาท่ี 8

บรรณานุกรม

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpls.2019.00645/full
https://sites.google.com/site/khwamrukeiywkabxaychan/home/laksna-khxng-
dxk-xaychan
https://home.kapook.com/view184894.html
http://www.rspg.or.th/plants_data/kp_bot_garden/anchan.htm
https://th.m.wikipedia.org/wiki/อัญชนั
https://www.researchgate.net/publication/352830104_Butterfly_Pea_Clitoria_te
rnatea_L_Fabaceae_and_Its_Morphological_Variations_in_Bali/fulltext/60db899
a92851ca94497396f/Butterfly-Pea-Clitoria-ternatea-L-Fabaceae-and-Its-
Morphological-Variations-in-Bali.pdf
เอกสาร บทที่ 2 การสืบพนั ธพุ ืชดอก (Reproduction of Flowering Plant)
รายวชิ าชวี วทิ ยา4 (ว30244) ระดบั ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที่5 ภาคเรยี นที่2 ปก ารศึกษา2565

หนาท่ี 9

ภาคผนวก

QR Code คลิปวีดโี อขณะศกึ ษาโครงสรางของดอกอัญชัน
ล้ิงค YouTube : https://youtu.be/CanGHCkf8nQ

หนาท่ี 10

ภาคผนวก

ภาพขณะศกึ ษาหาขอ มลู เพ่ือมาจัดทาํ
แมกกาซนี และคลิปวดี โี อ
ภาพขณะถายทําวดี ีโอและบรรยาย
โครงสรา งของดอกไม

ภาพขณะการผา เพือ่ ศึกษาโครงสรา ง
ของดอกไม

ภาพขณะทําการตัดตอคลปิ วดี โี อ