Hazırlayan: Yılmaz ÖLMEZ 9 EZOP MASALLARI 4X4
ÇEVRE DOSTU K İ TAP ÇEVREY İ KORU, E-K İ TAP OKU !
HAZIRLIK VE TASARIM YILMAZ ÖLMEZ
Ezop Masalları
Masal Nedir? Genellikle halkın yarattığı, ağızdan ağıza, kuşaktan kuşağa sürüp gelen, çoğunlukla olağanüstü durum ve olayları yine olağanüstü kahramanlara bağlayarak anlatan halk hikâyelerine masal denir. Masal Türünün Özellikleri Nelerdir ? 1. Masallar tamamiyle hayal gücü ürünüdür. Gerçekle organik bir bağ söz konusu değildir. 2. Mensur bir yapıya sahiptir. Nazım-nesir karışık olan masal örnekleri de vardır. 3. Sunduğu evreni inandırıcı kılma gibi bir kaygı söz konusu değildir. 4. Masallar, meydana geldikleri zaman bir kişinin malıyken, yaygınlaştıkça, yöreden yöreye, ülkeden ülkeye geçtikçe halkın malı olur. Masal, anonim bir türdür. 5. Masallarda genellikle iyilik - kötülük, doğruluk - haksızlık, adalet - zulüm, alçakgönüllülük - kibir... gibi zıt durumların temsilcisi olan kişilerin mücadelelerinden veya insanların ulaşılması güç hayallerinden söz edilir. 6. Masallarda yer ve zaman kavramları belirsizdir. Mekan adı olarak genellikle "Hint, Yemen, Kaf Dağı, Çin, Maçin" kullanılır. 7. Anlatımda genellikle geniş zaman veya öğrenilen geçmiş zaman kipi (-mişli geçmiş) kullanılır. 8. Anlatım kısa ve yoğundur. 9. Masal kişileri her tabakadan seçilebilir. Masallarda cinler, periler, devler de rol alır.
10.Masalların bir kısmı hayvanlarla ilgilidir 11. Masalların çoğu " bir varmış, bir yokmuş" ya da " evvel zaman içinde, kalbur saman içinde" gibi ifadelerle başlar. Bunlara tekerleme ya da döşeme denir. Tekerlemeden sonra olay ve dilek bölümleri gelir. Türk masallarında dilek bölümü "Onlar ermiş muradına .. " ya da " gökten üç elma düştü." biçiminde başlar. 12.Masallarda milli ve dini motiflere hemen hiç yer verilmez. 13.Masallarda genellikle bir eğitim amacı saklıdır; masallar bu yönüyle didaktik (öğretici) bir nitelik taşır.
Ezop Masalları EZOP ( MÖ 6. YY) Ezop (Yunanca: Aisops), MÖ 6. yüzyılda yaşadığı varsayılan eski Yunan masalcısıdır. Kahramanları hayvanlar olan masallarıyla büyük ün kazanmış olan Ezop'un yaşamıyla ilgili bilgiler kesin değildir. Bir söylentiye göre Trakya'da doğmuş, bir süre köle olarak Samos adasında yaşamış, azat edilince birçok yolculuk yapmış, Delphoi'ye yaptığı yolculuk sırasında bir cinayete kurban gitmiştir. Ancak Ezop'un bugünkü Emirdağ yakınlarındaki Amorium kentinde doğup büyüdüğü de dile getirilmektedir. Ezop'un masallarını gerçekten yazdığı yolunda hiçbir kanıt yoktur. Ona mal edilmiş masalların bilinen en eski derlemesi, MÖ 4. yüzyılda Phaleros'lu Demetrios tarafından hazırlanmış, bu derleme daha sonra, MS 1. yüzyılda Latince olarak Gaius Iulius Phaedrus, Yunanca olarak Babrios tarafından yeniden kaleme alınmıştır. "Ezop Masalları" daha sonra 17. yüzyıl Fransız yazarı Jean de la Fontaine'in fabllarına esin kaynağı olmuştur. 8
Ezop Masalları Ezop masallarında adalet, dostluk, doğruluk, bağışlamak, cömertlik, alçakgönüllülük, kanaat, sadakat, kendini bilme gibi değerle yüceltilir, zalimlik, düşmanlık, hainlik, kendini beğenmişlik, cimrilik, aç gözlülük, cahillik, kadir bilmezlik, yalancılık, bencillik gibi tutum ve davranışlar yerilir. Ezop masalları Nâzım Hikmet, Orhan Veli Kanık, Nurullah Ataç, Sabahattin Eyüboğlu, Ülkü Tamer, Olcay Göçmen, Türkan Uzel gibi Türk edebiyatçıları tarafından Türkçeye çevrilmiştir. 9
Ezop Masalları 4X4 ÇİFTÇİ İLE KARTAL Kartalın biri bir tuzağa yakalanmış. Kurtulmak için çırpınıp duruyormuş. Oradan geçen bir çiftçi kartalın çırpınışlarını görünce onu kurtarmış. Kuşun güzelliği, duruşundaki ve bakışındaki yücelik onu çok etkilemiş ve “Haydi bakalım, sen özgür göklere yakışırsın.” diyerek doğaya salıvermiş. Kartal, çiftçinin bu iyiliğini hiç unutmamış. Sürekli o çevrede dolaşıp avlanıyormuş. 10
Ezop Masalları 4X4 Bir gün bakmış, kendini kurtaran çiftçi bir duvarın dibinde oturuyor. Duvarın çok çürük olduğunu fark etmiş. Hemen adamın üzerine doğru dalıp başından şapkasını kapıvermiş. Çiftçi, kalkıp arkasından koşmuş. Kartal biraz uzaklaştıktan sonra şapkayı bırakıvermiş. Adam şapkasına tekrar kavuşmanın sevinci ile geldiği yere döndüğünde, bir de ne görsün; duvar çöküp yerle bir olmuş. Orada kalsaymış mutlaka ölecekmiş. Kendi kendine, “Kartal şapkayı kapmasaydı orada kalacaktım, demek ki gördüğü iyiliğe karşı o kuş beni kurtarmak istemiş.” diye şükretmiş. 11
Ezop Masalları 4X4 ENGEREK İLE SU YILANI Bir engerek yılanı her gün bir pınara gelir ve su içermiş. Orada da bir su yılanı yuva yapmış. Onun ikide bir gelip su içmesinden rahatsız olmuş, ‒ Çayda o kadar su varken ne diye gelip beni rahatsız ediyorsun, demiş. Engerek, su yılanının bu davranışına bozulmuş. Başlamışlar ağız dalaşına. Derken işin ucu gelip kavgaya dayanmış. Kim yenerse öbürü burayı terk edecek diye kararlaştırıp bir gün belirlemişler. 12
Ezop Masalları 4X4 Onları uzaktan seyreden kurbağalar su yılanını hiç sevmezlermiş. Engereğe gidip, ‒ Sen hiç korkma, biz senin yanındayız. Sana yardım edeceğiz, demişler. Dövüş günü gelmiş ve iki yılan başlamışlar kavgaya. Hem de nasıl bir kavga... Kurbağalar başlamışlar vırak vırak diye bağırmaya... Sonunda engerek kavgayı kazanmış. Su yılanı canını zor kurtarmış. Engerek kendi- sini alkışlayan kurbağalara dönmüş ve: ‒ Hani bana yardım edecektiniz? Neredeyse canımdan oluyordum. Siz ise geçmişsiniz karşıya durmadan bağırıyorsunuz. Bu mu sizin dostluğunuz? Kurbağalar biraz da mahcup, ‒ Ne yapalım biz kolla değil sesimizle yardım ederiz, demişler. 13
Ezop Masalları 4X4 ASLAN VE YUNUS BALIĞI Aslan, bir gün deniz kenarında mağrur bir şekilde gezerken su üzerinde güneşlenen bir yunus balığı gördü ve ona selam verdi: ‒ Merhaba dostum, seni gördüğüme sevindim. Uzun zamandır seninle görüşmek istiyordum. Yunus balığı, ‒ Hayrola dostum, bir şey mi vardı, diye merakla sordu. 14
Ezop Masalları 4X4 Aslan, ‒ Biliyorsun, ben hayvanların kralıyım, sen de balıklar kralı. Hani diyorum ki, ikimiz bir birlik kursak kimse bizim sırtımızı yere getiremez. Yunus balığı, ‒ Haklısın, diye karşılık verdi ve aslanla hemen anlaştı. Yine bir gün aslan deniz kenarında gezerken iri bir boğa ile karşılaştı. Onunla ölümüne bir mücadeleye girdi. Boğa neredeyse aslanı alt etmek üzereydi. Aslan hemen yunus balığından yardım istedi. Fakat yunus balığının denizden çıkıp da aslana yardım etmesi mümkün değildi. Neyse ki aslan boğayı alt etti ve onu kaçırmayı başardı. Biraz soluklandıktan sonra kızgın bir şekilde yunus balığına dönerek ona şöyle seslendi: ‒ Sen ne biçim müttefiksin? Boğa beni neredeyse öldürecekti. Sen ise kolunu bile kıpırdatmadan vik vik diye öterek kavgayı seyretmekle yetindin. Yunus balığı ona ders verircesine dedi ki: ‒ Kusur bende değil aziz dostum. Ben denizde yaşamak için yaratılmışım. Benim yapım bu. Gerçi denizde çok kuvvetliyim ama karada savaşmak şöyle dursun, yürümeyi bile bilmem. 15
Ezop Masalları 4X4 EŞEK, HOROZ VE ASLAN Eşek ile horoz bir çiftlikte barış içerisinde yaşıyorlarmış. Bir gün, oradan geçen bir aslan, eşeği görmüş ve semizliğine ağzı sulanmış. İyi bir akşam yemeği olur diye düşünmüş ve onu avlamak için uygun bir zamanı kollamaya başlamış. Fırsatını bulup da eşeğe saldıracağı sırada horoz telaşlı telaşlı ötmeye başlamış. 16
Ezop Masalları 4X4 Meğerse aslanı horozun ötüşü kadar korkutan bir şey yokmuş. Koskoca aslanın küçük bir horozun ötüşünden korkup kaçtığını gören eşek, “Vay be!” demiş, “Bu koca cüssem ve o muhteşem sesim karşısında aslan korkusundan kim bilir nerelere kaçar.” diye söylenmiş ve anırarak aslanın peşine düşmüş. Aslan bir de bakmış eşek anırarak kendini kovalıyor. Yorulmuş gibi yavaşlayıp eşeğin kendisine yaklaşmasını gözlemiş. Eşek yanına yaklaşınca geriye dönmüş ve bir pençede eşeği yere sermiş. 17