The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by STEPHEN GARA, 2020-03-24 10:05:03

RUKUN SABUNG

BULU MANUK

93. BIRING ENGKARONG LUBANG: Pendiau engkarong tu ba lubang tanah tauka ba lubang
kayu (peda ayat 194). Bulu manok engkarong lubang tu lekat ba biring lalu nakal disabong. Maia
nyabong jam 9.00 – 11.00 pagi enggau Jam 1.00 – 3.00 lemai.
94. BIRING ENGKARONG MATA: Sama sabaka cherita enggau engkarong bukai, dua bulu laban
bisi lekat ba biring. Bulu tilekat tu puda agi ari semua bulu engkarong ti lekat ba biring (Peda ayat
195). Maia disabong jam 9.00 – 11.00 pagi enggau Jam 1.00 – 3.00 lemai. (Peda ayat 663).
95. BIRING ENGKARONG RIDAN: Peda cherita engkarong ridan ba ayat 197. Iya tu besai ka
semoa macham engkarong. Maia disabong jam 9.00 – 11.00 pagi enggau Jam 1.00 – 3.00 lemai.
96. BIRING ENGKARONG TAPANG: Peda cherita pasal engkarong tapang ba ayat 198. Maia
disabong jam 9.00 – 11.00 pagi enggau Jam 1.00 – 3.00 lemai.
97. BIRING ENGKECHONG: Engkechong tu sabengkah ari raban bansa burong ti ngiga pemakai
atas tanah. Bulu engkechong tu mirah bechampur enggau chelum lalu lekat ba bulu biring ti mirah
begenyeling. Peda cherita pasal engkechong ba ayat 199. Mai nyabong jam 7.00 – 9.00 pagi
enggau jam 3.00 – 5.00 lemai. (Peda cherita ayat 661).
98. BIRING ENGKECHONG BURONG KUBOK: Burong engkechong tu bekaban, terabai enda
jauh, bejalai nyerangkap babas sabelah tanah ngiga indu utai, ulat enggau belut ka pemakai. Bulu
manok ngambi bulu tu berkeramak ba dada, kepai sayap iya apas kepayang sereta meratai, iko
iya betugang labang. Peda ayat 201 & ayat 661. Maia nyabong jam 7.00 – 9.00 pagi enggau jam
3.00 – 5.00 lemai.
99. BIRING ENGKECHONG KAMPONG: Engkechong kampong tu besai ari semua bansa burong
engkechong . Dada iya chelum, pemirah iya redam agi. Bulu tu lekat ba bulu manok biring. Maia
nyabong jam 7.00 pagi ngagai jam 5.00 lemai. Peda ayat 202 & 661
100. BIRING ENGKECHONG MUNTI: Bansa engkechong tu mit agi ari engkechong burong
kubok. Pendiau sida nyerangkap tanah, ngerepok batang ngiga ulat, indu utai enggau belut ka
pemakai. Maia nyabong jam 7.00 – 9.00 pagi enggau 1.00 – 4.00 lemai. Peda ayat 204 & 661.
101. BIRING ENGKECHONG RIRIK: Pendiau enggau pengawa burong engkechong bansa tu
sama enggau bansa bukai. Sida tu mit sereta rajin agi ngiga pemakai. Maia nyabong jam 7.00 –
9.00 pagi enggau 1.00 – 4.00 lemai. Peda ayat 205 & 661.
102. BIRING ENTEREKUP: Enterekup tu bansa burong ti tengan iya pemesai. Bulu sida
kepayang-mirah. Pemakai sida iya indu utai, Buntak, ulat enggau belut. Bulu manok ngambi bulu
tu mirah-chelum, lalu kepayang ba sayap. Maia nyabong jam 8.00 – 9.00 pagi enggau 2.00 – 4.00
lemai. Peda ayat 214 & 665.
103. BIRING ENTEREKUP BESINGUT (MANYI): Peda ayat 217. Maia nyabong jam 8.00 – 9.00
pagi enggau jam 2.00 – 4.00 lemai.
104. BIRING ENTEREKUP BUBUT: Peda ayat 218. Maia nyabong jam 8.00 – 9.00 pagi. Tang
bulu tu manah disabong udah ngalih ari berengkah ari pukul 1.00 – 5.00 lemai. Peda ayat 665.

105. BIRING ENTEREKUP DUNDUN: Peda ayat 107 & 219 (Enterekup Melai – 221).
106. BIRING ENTEREKUP MATA: Peda ayat 220. Maia nyabong jam 8.00 – 10.00 pagi enggau
1.00 – 4.00 lemai.
107. BIRING ENTEREKUP MELAI: Enterekup Melai tu mega dikumbai Enterekup Dundun. Maia
nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau 1.00 – 4.00 lemai. Peda ayat 665.
108. BIRING GERINANG: Gerinang tu sabengkah ari bansa idu utai. Chura iya mirah bechampor
chelum. Enda bulih disabong semina ngait ka iya bisi ngambi bulu biring. Sayap iya kepayang tang
iko iya enda bekawat. Nyau deka baka biring buah senggang. Chelum pumpun iko. Maia nyabong
jam 9.00 – 10.00 pagi enggau 2.00 – 3.00 lemai.
109. BIRING GERUNGGANG: Gerunggang tu bansa kayu. Manok tu bulu manok sebayan lalu
nakal disabong. Pun bulu iya burak, pumpun iko iya mega burak nyugut baka kapas. Pemirah bulu
iya mirah-mirah darah. Enti diberi mandi, tauka enti leboh bulu iya basah, mirah iya nadai tentu
nampak agi enti dipeda ari jauh, tang bulu burak iya tampak agi dipeda baka labang. Sabaka
bendar enggau kulit kayu gerunggang ti mirah-mirah tang bekilat burak. Kulit kayu gerunggang tu
bisi Getah mirah ti lekat bendar, lalu pemirah tu diambi ka bulu manok. Maia nyabong ba jam
10.00 pagi – 2.00 lemai.
110. BIRING SEMPIDAN (Lophura ignita – Crested Fireback Pheasant): Peda ayat 386. Maia
nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau 2.00 – 3.00 lemai.

Burong Sempidan
111. BIRING SEMPIDAN ARANG INDU: Peda ayat 387. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi
enggau 2.00 – 3.00 lemai.

Burong Sempidan Indu
112. BIRING SEMPIDAN ARANG LELAKI: Peda ayat 387. Bulu tu redam tauka tuai agi ari bulu
iya ke indu. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau 2.00 – 3.00 lemai.
113. BIRING SEMPIDAN INDU: Peda ayat 388. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau 2.00
– 3.00 lemai.
114. BIRING SEMPIDAN LELAKI: Peda ayat 388. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau
2.00 – 3.00 lemai.
115. BIRING SEMUKAU: Peda ayat 391. Maia nyabong jam 10.00 – 11.00 pagi enggau jam 1.00
– 2.00 lemai.
116. BIRING SEMUKAU KASAU: Peda ayat 392. Maia nyabong jam 10.00 – 11.00 pagi enggau
jam 1.00 – 2.00 lemai.
117. BIRING SEMUNJING: Peda ayat 393. Maia nyabong jam 10.00 – 11.00 pagi enggau jam
1.00 – 2.00 lemai.
118. BIRING SENGAYAN (Lophura bulweri – Bulwer’s pheasants) :
Peda ayat 394. Maia nyabong jam 7.00 – 9.00 pagi enggau jam 1.00 – 2.30 lemai.

Burong Sengayan Lelaki
119. BIRING SENUMBIT: Peda ayat 395. Maia nyabong jam 7.00 – 9.00 pagi enggau jam 1.00 –
2.00 lemai.

120. BIRING TASAU: Peda ayat 401. Bulu manok tu tau mega disebut Tasau Biring. Maia
nyabong jam 8.00 – 9.00 pagi enggau jam 2.00 – 3.00 lemai.
121. BIRING TEDONG: Tedong tu sabengkah bansa ular bisa ti besai nama. Agi kelia menya, ular
tu enda tau dichakap enggau jako kasar tauka jako jai reti laban, keno ko orang tuai menya, ular
tu tau ninga utai ti dikejako ka bala anak mensia. Bisi mega orang ke tuai ngumbai ular tedong tu
Keling. Nya kabuah sida iya siru jako sereta takut ka diri dianu ular tu. Gaya ular tu pandak, kulit
iya chelum ngeluding. Bisi petik burak Tunggal ba tengah pala iya. Bulu manok ngambi bulu tu
chelum begenyeling, pun bulu iya mirah. Burak ba pumpun iko. Besemia chelum mirah ba sayap
enggau punggong iya. Kepai sayap iya kepayang tuai, iko iya bekawat. Bulu manok tu nakal
disabong sereta nadai utai nganu. Tau disabong ari pagi nyentok ka lemai. Bulu tu jarang ditemu
tang bisi udah dipeda.
122. BURIK ASI JEMBOI: Bulu manok ngambi bulu tu, ngambi penguning leka asi ti udah
rangkai dijemboi. Burik tu apas-apas kuning ba bau enggau selampor tuboh iya. Bulu tu enda
tentu bulih disabong, nadai empa. Maia nyabong ba jam 11.00 pagi, tengah hari nampun, enggau
ba jam 1.00 lemai.
123. BURIK BAWA: Bawa tu samacham bansa semut ti tengan pemesai. Mit mimit ari semada
balu. Bulu manok ngambi semut tu beburik kelabu. Ba dada enggau iko iya kelabu. Ba bau,
belakang enggau punggong pan kelabu magang tang meh iya beburik. Bulu tu enda tentu bulih
disabong. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau jam 3.00 – 5.00 lemai.
124. BURIK BEBARI: Indu bebari tu bansa indu utai ti mit. Sida deka bendar nutu utai ti udah
bari, baka kulat, asi enggau utai bukai ti tau bari. Bulu manok ngambi bulu tu mirah-kuning lalu
tebal agi burak. Kepai sayap iya burak, punggong enggau bulu rambai iya mirah-kuning. Maia
nyabong jam 8.00 – 9.00 pagi enggau jam 3.00 – 4.00 lemai.
125. BURIK BELUAI: Beluai tu samacham ari bansa ular ti enda tentu besai. Ular tu deka bendar
diau ba ai, dalam parit, tang kalebih agi ba paya ti beletong. Bisi mega orang ngambi bulu manok
tu lekat ba bejalak, tang ka bendar nya iya lekat ba bulu burik. Bisi mega bulu tu lekat ba ijau lalu
dikumbai Ijau Beluai. Bulu manok tu, dada iya burak, bau enggau belakang iya kuning tuai,
punggong iya chelum angus. Pumpun iko iya besemia chelum, lalu iko iya pan chelum bekilat.
Maia nyabong jam 8.00 – 9.00 pagi enggau jam 3.00 – 4.00 lemai.
126. BURIK BUAH SEMAMBU: Bulu manok tu ngambi perintik buah Semambu. Gaya bulu tu
burak begulai enggau chelum, iko iya burak enggau chelum. Dada iya besubak burak begulai
enggau chelum. Nadai lekat bulu mirak enggau kuning. Enda tentu bulih disabong. Nyau deka
baka gamal Burik Belau, Burik Menaul Pipit tauka Menaul Engkatak. Tau peda sara bulu tu ba ayat
129, 161 enggau 165. Maia nyabong jam 11.00 pagi – 1.00 lemai.
127. BURIK BELATOK INDU: Bulu belatok diambi ka bulu manok tu iya nya bansa Belatok
Tawang. Burong tu numbas iya pemesai lalu sida makai ulat enggau sampok ulih iya ngerais ari

kulit kayu ti udah mati tauka sepur. Sida iya diau dalam dan kayu ti udah ditebok sida enggau
patok. Bulu burong tu mirah tuai, beburik resap. Bulu iya ke indu puda agi. Maia nyabong jam
9.30 – 11.00 pagi enggau jam 2.00 – 3.30 lemai.
128. BURIK BELATOK LELAKI: Sama sabaka enggau 127 datas dia.
129. BURIK BELAU TAUKA BURIK BIKOP: Belau tauka bikop tu bansa ikan ti diau ba pungkar
dalam kerapa. Bisi mega sida diau ba Sungai kerapa enggau Sungai ti bekarangan. Iya ti diau ba
ai chiru nya burak agi tang pendiau sida iya sabaka. Bulu manok ngambi bulu tu nyau deka sabaka
enggau Burik Buah Semambu tang surik burik iya kasar agi sereta dada iya burak. Ba endor bukai,
bulu iya sama magang. Bulu tu enda tentu bulih disabong. Maia nyabong jam 9.00 – 11.00 pagi
enggau 3.00 – 4.00 lemai.
130. BURIK BERUTA: Beruta tu bansa burong tasik. Pendiau sida ba pasir ditebing tasik enggau
ba pantai di tebing Sungai menoa ili. Kaki sida iya panjai agi ari kaki burong ti diau di puchok
kayu. Sida iya makai belut, ulat tanah, gerama enggau utai bukai ti diau dalam pasir tauka pantai.
Bulu manok ngambi bulu beruta tu tebal agi burak, chelum kelabu ba bulu sua enggau ba
punggong iya. Bulu tu bulih disabong. Maia nyabong jam 9.00 – 11.00 pagi enggau jam 1.30 –
3.00 lemai.
131. BURIK BERUTA KABAN: Pendiau enggau gamal sama sabaka enggau ba 130. Tang sida tu
bekaban lalu mit mimit ba pemesai tubuh. Bulu iya resap agi. Maia nyabong jam 9.00 – 11.00 pagi
& 1.30 – 3.00 lemai.
132. BURIK BERUTA TUNGGAL: Pendiau enggau gamal sama sabaka enggau ba 130 & 131.
Tang pamesai iya besai agi ari kedua bengkah diatas nya tadi, lalu selalu terbai ngiga pemakai
kediri. Bulu manok tu kasar agi burik iya. Maia nyabong jam 9.00 – 11.00 pagi enggau 1.00 – 3.00
lemai.
133. BURIK EMBUAS: Embuas tu bansa burong ti mit gamal. Panepan ita tinggi lalu burong tu
siko ari bansa burong ti dikena kitai iban beburong. Bulu iya mirah-mirah kuning. Bulu manok
ngambi bulu tu beburik resap mirah kuning. Iko enggau pumpun iko iya beserarai mirah tuai
bechampor enggau apas kelabu. Iko iya mega deka lekat bulu banda. Bulu tu bulih sereta nakal
disabong. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau 3.00 – 4.00 lemai.
134. BURIK EMPELUNGAU: Empelungau tu bansa indu utai ti beridup atas darah jelu enggau
anak mensia. Sayap iya burak bekerat chelum. Tubuh iya besai mimit ari lalat. Manok ngambi bulu
tu beburik chelum ti tebal agi sabelah tubuh iya. Deka lekat bulu mirah lalu manah disabong. Maia
nyabong jam 9.00 – 10.00 pagi & 2.00 – 3.00 lemai.
135. BURIK EMPELUNGAU KABAN: Empelungau tu sabaka enggau iya ti ba 143. Pendiau
enggau ulah sama sabaka, semina iya tu mit agi. Bisi sakeda orang ngumbai bulu tu Empelungau
Engkerapu. Gaya bulu iya resap agi. Maia nyabong jam 9.00 – 10.00 pagi & 2.00 – 3.00 lemai.

136. BURIK ENTEGERIS Tauka TEGERIS: Entegeris ti sabengkah raban bansa burong belatok.
Pengawa enggau pendiau sama sabaka tang iya mit agi. Bulu manok ngambi bulu tu nyau deka
sama enggau bulu Burik Empelungau, tang iya nadai lekat bulu mirah. Ari tu kitai nyamai nyara
antara bulu manok dua bengkah tu.

Nama bisi bulu mirah, reti nya iya ukai Burik Entegeris. Maia nyabong ba jam 9.30, 10.00 & 11.00
pagi. Maia nyabong lemai ba jam 2.00, 3.00 enggau 3.30 lemai. Bulu manok tu maioh empa.

137. BURIK ENTEGERIS MIT: Tu samacham agi bansa burong belatok ti pemadu mit. Bulu
manok ngambi bulu burong tu sabaka enggau ba ayat 136 tang meh iya resap agi. Maia nyabong
iya udah ngalih hari aja laban enda tentu manah disabong pagi. Jam nyabong iya ari pukul 2.30 –
3.30, naka sajam aja.
138. BURIK ENSULIT: Ensulit tu sabengkah ari bansa burong ti diau di menoa ili di tasik. Bisi
mega kitai meda sida bemain ba pantai sabelah tebing sungai ba menoa ulu. Pendiau sida begiga
ka pemakai ba tebing sungai. Enti iya baru inggap, kitai selalu merati ka iko burit burong tu kenjit-
kenjit. Sida makai belut, gerama tekuyong enggau macham-macham utai ti ngerayap ba pantai
tauka pasir. Manok bulu tu nyamai disabong laban maioh raup empa lebih-lebih agi maia ai tengan
surut laban maioh utai dempa sida mansut ka diri ari lubang tanah. Bulu iya nyau deka baka bulu
Burik Menaul Pipit, semina iya dikelala laban bisi bulu mirah lekat ba sabelah belakang, punggong
enggau bulu sua iya. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 enggau 4.00
lemai nitih ka pamesai ai. Iya ti bekaki burak nya manah agi.
139. BURIK ENSULIT KABAN: Pengawa, pendiau enggau gaya iya sabaka enggau iya ba 138.
Bulu iya ke tu resap agi sereta burak mimit. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau ba jam
2.00, 3.00 enggau 4.00 lemai nitih ka pamesai ai. Iya ti bekaki burak nya manah agi.
140. BURIK ENSULIT KARANGAN: Sama sabaka enggau iya ti ba ayat 138. Mai iya lain mimit
laban iya diau di menoa ulu. Bulu iya chelum mimit, lalu iko iya nadai burak, tang chelum magang.
Iya tu buli agi disabong ari bansa burik enselit bukai. Maia nyabong jam 7.00 – 8.00 pagi enggau
ba jam 2.00, 3.00 enggau 4.00 lemai.
141. BURIK ENSULIT TUNGGAL: Sama sabaka enggau iya ti ba ayat 138, semina tuboh iya
besai agi. Iya selalu ngiga pemakai ngati kediri. Bulu manok tu kasar agi burik iya. Maia nyabong
jam 7.00 – 8.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 enggau 4.00 lemai.
142. BURIK ENTANGGOR INDU: Entanggor tu sabengkah ari bansa ular ti besai sereta panjai.
Chura kulit ular ti diambi ka bulu manok tu ka beburik kuning-kuning bechampor enggau chelum-
kelabu ba belakang enggau punggong. Bepanchor kuning tuai begulai enggau mirah baroh rekong
tauka degok. Bulu iya ka indu tu puda agi sereta bulih agi disabong ari iya ke lelaki. Maia nyabong
jam 8.00 – 9.00 pagi enggau berengkah ari 4.00 lemai.

143. BURIK ENTANGGOR LELAKI: Sabaka cherita enggau 142. Chura bulu iya tuai agi ari iya ke
indu datas tadi. Maia nyabong jam 8.00 – 9.00 pagi enggau 1.00 – 4.00 lemai.
144. BURIK GARA INDU: Gara tu bansa burong ti tengan pamesai. Burong tu raban burong ti
batebok ka batang kayu ti udah mati tauka punggu. Patok sida iya tajam sereta kering. Burong tu
enda bekaban maioh. Bulu manok ngambi chura tu beburik chelum bechampor enggau mirah. Bulu
tu jarang ditemu sereta nakal disabong. Maia nyabong ba jam 9.00 enggau 10.00 pagi. Enti ngalih
hari, manah disabong ba jam pukul 2.00 enggau pukul 3.00 lemai.
145. BURIK GARA LELAKI: Sabaka enggau cherita 144 datas dia. Bulu iya ke lelaki tu tuai agi ari
bulu iya ke indu. Maia nyabong sabaka magang laban burong tu bepasang.
146. BURIK GARA MATA: Sama cherita enggau ba ayat 144 tang bulu iya muda agi lalu bulih
disabong. Maia nyabong sabaka enggau 144 & 145 tang manah agi disabong pagi.
147. BURIK KEMUNDANG: Kemundang tu sabengkah ari bansa indu utai ti beridup ba darah jelu
tauka mensia. Sida tu raban bansa empelunggau, tang kemundang tu besai agi, lalu tuboh iya
kuning bakengkang chelum ba tuboh iya. Bulu manok ngambi bulu tu kuning tuai, tulang bulu
dada iya beturis mirah tuai bechampor kuning. Bulu iya pan bisi ayan kelabu mimit. Maia nyabong
jam 9.00 – 10.00 pagi enggau jam 2.00 – 3.00 lemai.
148. BURIK KEPIT INDU: Kepit tu sabengkah ari bansa burong belatok ti numbas iya pamesai.
Pengawa enggau pendiau iya sabaka enggau burong belatok bukai. Sida deka bekaban. Bulu
manok ngambi bulu tu mirah tuai sereta begenyeling. Bulu tu deka bulih disabong. Maia nyabong
iya ba jam 9.30, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 enggau 3.30 lemai.
149. BURIK KEPIT LELAKI: Sama sabaka cherita ba ayat 148 tang bulu iya tuai agi. Maia
ngabong pan sabaka. Nyara bulu dianu bulu manok tu, nitih ka pemakai iya.
150. BURIK KESA: Kesa tu sabengkah ari bansa indu utai ti saraban enggau bansa semut.
Pendiau sida besarang di puchok kayu lalu suah mega nurun bejalai ba tanah. Sarang sida digaga
ari daun kayu idup enggau daun kayu tuai. Kesa tu enda nyengat, tang ngigit sereta lalu manching
ka kemi masam iya. Nya ngasoh abi gigit iya bapedi mimit. Bulu manok ngambi bulu tu bisi
beburik mirah begulai enggau kelabu. Bulu tu manah disabong. Bulu iya ke lelaki nya tuai agi lalu
iya ke indu nya puda agi. Bulu iya ke indu tu bulih agi disabong. Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00
enggau 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 enggau 3.00 lemai. Bulu tu enda manah disabong
maia hari ujan tauka leboh hari lembab.

Burik Kesa

151. BURIK KESA MATA: Sabaka cherita enggau 150. Bulu Burik kesa mata tu muda agi ari
samoa bulu burik kesa. Pendiau, pengawa, chara nyabong enggau maia nyabong sama sabaka.
152. BURIK KESA NYAMOK: Sabaka cherita enggau 150. Kesa nyarok tu bansa kesa ti mit agi.
Chura iya mirah redam lalu bisi mega chelum. Ba bulu manok mega bisi chura chelum nyampor
mirah-redam iya ti burik nya. Maia nyabong sabaka enggau datas nya.
153. BURIK KESA RANGGA: Kesa rangga tu sama kaban lalu begulai diau enggau kesa bukai.
Tuboh iya besai agi sereta bisi sayap. Kesa rangga tu mega dikumbai kitai Indu Ridap. Bulu iya
diambi ka bulu manok nya tebal agi chura kelabu ba belakang enggau puggong iya. Maia nyabong
sabaka enggau maia bulu burik kesa bukai.
154. BURIK KUANG KAPONG: Kuang kapong tu bansa burong ti mit. Burong tu dikumbai burong
nempa buah keno ko orang tuai, laban enti iya didinga bemunyi ba menoa nya, buah tentu deka
nyadi taun nya. Burong tu mega timpang kaki sapiak keno ko jerita tuai laban disambar ikan
adong. Bulu manok ngambi bulu tu nakal disabong. Bulu iya beburik burak, chelum enggau
kelabu. Pumpon iko iya nyungut burak. Iya nakal disabong laban burong tu tinggi panepan, selalu
dipeda nepan di legit puchok kayu. Maia nyabong ba jam 7.00, 8.00 enggau 9.00 pagi enggau ba
jam 3.00, 4.00 & 5.00 lemai.
155. BURIK KUTOK: Kutok tu sabengkah bansa burong belatok ti mit. Bulu iya mirah chelum
sereta bisi perintik burak. Pendiau enggau pengawa iya sama sabaka enggau burong belatok tauka
kepit. Maia disabong ba jam 8.00 enggau 9.00 pagi. Udah ngalih hari ba jam 3.00 enggau 4.00
lemai.
156. BURIK LELEKAP: Lelekap tu bansa ikan ti mit diau dalam sungai bekarangan di menoa ulu.
Sida deka bendar bemain ngiga pemakai ba ai deras di kaki lubok, tauka ba pala rantau endor ai
ke enda berapa dalam. Sida iya bemain ba batu kerangan nilat lunik batu. Bulu manok ngambi
bulu tu bisi beburik burak ba dada, burak mirah apas lalu tebal agi kelabu. Maia nyabong ba jam
7.00, 8.00 enggau 9.00 pagi. Ngalih ari ba jam 3.00, 4.00 & 5.00 lemai.

157. BURIK LELAYAR: Lelayar tu bansa ikan ti tau niki sereta diau di darat ba menoa ili. Iya tu
sabengkah ari bansa ikan temakul enggau temeka. Tubuh iya perintik burak, lalu pidin belakang
iya ka tinggi mimit ari belakang nyentok ka ngagai iko iya. Nya ti selalu didiri ka sida baka gamal
tiang layar. Nya kabuah iya dikumbai Ikan lelayar. Bulu manok ngambi bulu tu tebal agi burak,
beburik sabelah tubuh, lalu bisi lekat bulu mirah. Pemurak iya burak agi ari burik ensulit. Maia
nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 3.00 & 4.00 lemai.
158. BURIK MELANJAN: Melanjan tu sabengkah ari bansa kayu sibau, lalu buah melanjan pan
baka buah sibau. Bulu manok ngambi bulu manok tu beburik mirah jera. Enda tentu bulih
disabong laban maioh utai makai. Maia nyabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enggau jam ba 2.00 &
3.00 lemai.
159. BURIK MENAUL (Aviceda jerdoni – Jerdon’s Baza – elang bulit): Menaul tu sabengkah ari
bansa burong ti besai sereta mangah. Patok iya bekait dikena iya munoh, mangum sereta makai
utai idup baka ular, tikus, burong, ikan, undang, engkatak, manok enggau bansa jelu bukai ke
mit. Burong menaul tu mega maioh bansa sereta enda sabaka pamesai. Pemakai sida pan nitih ka
pamesai bansa sida siko-siko. (Peda cherita jauh agi ba ayat 662). Maia nyabong ba jam 9.00,
10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai. Manok bulu tu nakal disabong.

Burong Menaul Burik
Semoa iko manok burik menaul tu enda tau enda ngengkang mutus magang. Nama iya enda
mutus, reti nya iya ukai burik menaul.
160. BURIK MENAUL BATU: Menaul batu tu bansa menaul ti beridup ba ikan enggau undang.
Sida selalu dipeda inggap datas batu di tebing sungai tauka tasik ngipa ikan ti bisi mansa. Enti
naka sadepa penalam ai dia, iya agi nyambar ikan nya nyentok ka terentok ba karangan tauka
pasir. Maia nyabong sabaka enggau 159 datas dia.

161. BURIK MENAUL ENGKATAK: Menaul engkatak tu bansa menaul ti mit. Iya mega selalu
disebut orang menaul pipit. Menaul tu, nitih ka nama iya, makai engkatak. Bulu iya semak amat
enggau bulu burik ensulit, semina iya nadai ngundan bulu mirah lalu bulu iko iya ngengkang
mutus. Maia nyabong sabaka enggau 159 datas tadi.
162. BURIK MENAUL JUNGKAT: Bulu manok tu burak, lalu burik iya resap. Ba buyoh enggau
aroh sayap iya beburik chelum agi. Bulu manok tu sama sabaka enggau bulu manok ti ngambi
bulu Burik Menaul Tasik ba ayat 170. Bulu tu bulih sereta nakal disabong. Enti dipeda ari jauh, tau
dikumbai kitai labang, tang enti nyau semak, nya baru kitai ngelala nya burik ari iko iya ti
ngengkang mutus. Maia nyabong sabaka enggau ba 159 datas tadi.
163. BURIK MENAUL MALAM: Bulu manok tu beburik chelum kelabu. Kengkang bulu burik iya
kasar lalu tau mega disebut kitai Burik Menaul Mukong. Pendiau enggau pengidup iya sama
enggau menaul bukai semina iya suah ngiga pemakai malam hari. Maia nyabong sama enggau
159 datas tadi.
164. BURIK MENAUL MUKONG (Ictinaetus malayensis -black eagle-lang mukong): Peda cherita
163. Menaul tu terebai malam ngiga pemakai. Iya tau ngaga munyi diri baka antu gambi tauka
antu nguap, lalu tau mega nyadi Ketampi. Bulu tu kurang agi bulih disabong ari Burik Menaul
bukai laban iya makai malam lalu tindok maia siang hari. Laban kitai nadai kala nyabong malam,
nya alai enda nemu jamah bulu tu enti disabong malam. Maia nyabong, nitih ka maia ba 159.
165. BURIK MENAUL PIPIT: Peda cherita 161. Menaul tu mit selalu dipeda terbai ngulu sungai.
Maia nyabong sama enggau 159 datas tadi.
166. BURIK MENAUL POK: Bansa menaul tu lain agi ari gaya menaul ti dipeda kitai siang hari.
Sida tu mega maioh bansa. Iya bisi jugu dua iti enggau gamal iya baka ka bisi pending dipeda
kitai. Patok iya sama ngelakait, semina patok iya mit sereta pandak agi ari menaul bukai. Iko iya
pan pandak mega. Enda berapa lansik siang hari, menaul tu nangkap tikus enggau ular leboh
malam hari. Bulu iya ka kuning-kuning bechampor enggau chelum. Bulu manok ngambi bulu
menaul tu bisi beburik kuning bechampor enggau chelum. Maia nyabong sama enggau 159 datas
tadi.
167. MENAUL BURIK RIMBA: Menaul Rimba tu pemadu besai ka samoa bansa menaul dalam
menoa tu. Bulu iya chelum begulai enggau burak-kelabu sereta beburik kasar. Maia nyabong sama
enggau 159 datas tadi.
168. BURIK MENAUL SUNGAI (lchthyophaga humilis): Menaul sungai ti diambi ka bulu manok tu
iya ka dikumbai Menaul Tapang. Nama dua tu tau sama dikena. Tuboh iya enda berapa besai, lalu
chura iya kuning bechampor enggau chelum. Bansa menaul tu ganas bendar, selalu deka nangkap
manok ti ditupi mensia. Batang pemakai iya nya Ikan enggau undang. Mata iya lansik bendar
sereta ulih nyambar ikan dalam ai kira sadepa penalam. Bulu manok ngambi bulu tu beburik resap
kuning bechampor enggau burak-kelabu. Nakal disabong enti ngena hari mansut ka iya laban

endang bisi maia iya makai nengali enchuri hari ba ayat 662. Maia nyabong sama enggau 159
datas tadi.
169. MENAUL BURIK TAPANG: Sama sabaka enggau Burik Menaul Sungai ba ayat 168.
170. BURIK MENAUL TASIK: Sama sabaka enggau ayat 162.
171. BURIK MENGERING: Mengering tu sabengkah ari bansa indu utai ti beridup ba darah jelu
tauka mensia. Nyau deka baka gaya Kemundang. Chura tubuh enggau sayap iya kuning agi. Bulu
manok ngambi bulu tu beburik kuning sereta resap agi ari Kemundang. Bulu manok mirah diempa
iya magang – ditandok darah iya. Maia nyabong jam 9.00 & 10.00 pagi enti panas bisa, enggau ba
jam 2.00 & 3.00 lemai.
172. BURIK SEMUT PANGGANG: Panggang tu sabengkah bansa semut mirah, tang sida tu
maioh bansa. Diambi ka bulu manok, chura bulu iya beburik mirah, bisi iko chelum bakengkang.
Iya ti bisi iko bakengkang chelum tu bisa agi disabong ari iko iya ti semina bisi langgai burak. Maia
nyabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enti panas bisa, enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai. Enda
manah disabong maia hari embab, nadai panas, tauka bisi ujan.
173. BURIK SEMUT PANGGANG ENGKALA: Semut panggang engkala tu besai ka semua semut
panggang. Chura iya chelum agi sereta beburik kasar agi. Pemirah iya bisi redam agi bechampor
enggau bulu chelum. Maia nyabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enti panas bisa, enggau ba jam
2.00, 3.00 & 4.00 lemai. Enda manah disabong maia hari lembab, nadai panas, tauka bisi ujan
(sama enggau 172).
174. BURIK PANGGANG BEDUDOK BA LABANG: Iya ka bendar, bulu manok tu labang tang bisi
bulu burik mirah lekat ba punggong, belakang enggau bulu sua iya. Reti nya manok tu bisi dua
bulu lalu maia nyabong nitih ka selat burik panggang ba ayat 172 datas dia.
175. BURIK PANGGANG ENSURAI: Semut panggang ensurai tu pan besai baka semut panggang
engkala. Chura iya lebih mirah agi lalu beburik kasar agi. Bulu tu numbas iya bulih disabong. Maia
nyabong nitih ka ayat 172.
176. BURIK PANGGANG LUOS: Semut panggang luos tu mit ka semua raban semut panggang.
Sida iya deka bekaban maioh sereta besarang dalam tanah. Panching sida iya bisa sereta bapedi
bendar enti kena abi telih tauka abi kuris kitai. Bulu manok ngambi bulu tu ka kuning-kuning
sereta resap bendar burik iya. Bulu tu bulih sereta nakal disabong. Enti bulu iya mata tauka muda
agi, nya ti manah bendar. Enda manah disabong maia hari lembab, bisi moa hari tauka udah
bekau ujan. Enti hari panas sereta manah, manok tu tau disabong jam 9.00 – 5.00 lemai – reti
nya tau disabong sahari.
177. BURIK PANGGANG TEBU: Semut Panggang Tebu tu enda tentu deka bekaban. Tubuh iya
nipis agi ari Semut Panggang Engkala enggau Ensurai. Pemirah iya nyelam agi ari pemirah semut
panggang dua bengkah nya. Iya mirah redam begulai enggau chura puchat. Bulu beburik iya kasar
agi, lalu enda tentu bulih disabong. Maia nyabong sabaka enggau 172.

178. BURIK PANGGANG UPA: Panggang upa tu nyau deka baka gamal panggang engkala tang
upa tu puchat agi chura ba tubuh iya. Pendiau semut panggang upa tu ba puchok nyiur, mulong,
aping, pantu enggau semua utai ti bepuchok baka kayu nya. Bulu tu enda tentu bulih disabong.
Maia nyabong sabaka enggau 172.
179. BURIK RAUNG: Raung tu sabengkah ari raban engkatak ti diau dalam ungkap di tebing
sungai menoa ulu. Bulu manok ngambi bulu tu beburik chelum, beperintik burak ba ujong bulu
punggong enggau bulu sua iya. Dada manok tu bisi burak. Manok tu nakal disabong tang jarang
ditemu. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 3.00 – 5.00 lemai.
180. BURIK RENYUAN: Renyuan tu sabengkah ari bansa indu utai ti tau nyengat sama raban
bansa sida singut. Tang indu utai tu jinak pendiau ba kitai mensia. Pendiau sida besarang ba
lubang tauka bungkong kayu. Sida mega selalu digaga ka anak mensia tikong endor besarang
dikena anak mensia ngulih ka madu, lilin enggau anak iya ti manah ka lauk. Bulu manok tu
beburik kasar bechura kuning ka tebal agi begulai enggau mirah sereta bisi chelum mimit. Ba bau
iya begelam. Manok tu pan manah disabong sereta numbas iya penakal. Maia nyabong ba jam
8.00 enggau 9.00 pagi. Enti nyabong lemai, ba jam 2.00 enggau 3.00 lemai.
181. BURIK SEMUT: Bulu manok tu udah dipeda ba ayat 123 (Burik Bawa – beburik kelabu),
ayat 150 (Burik Kesa – beburik mirah-kelabu) enggau ayat 172 (Burik Semut Panggang – beburik
mirah, iko chelum bakengkang). Samoa sida datas nya raban semut magang. Sara ba sanentang
tu, iya nya sara pasal bulu manok burik ti ngambi bansa semut gatal. Maia bulu burik semut tu
disabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enggau ba jam 2.00 – 4.00 lemai.
182. BURIK SEMUT ENGKIONG: Sabengkah ari bansa semut gatel lalu bulu iya beburik chelum,
burak pun bulu, burak kepai sayap, bekaramak dada. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi
enggau 3.00 – 4.00 lemai.
183. BURIK SEMUT GATAL: Chura semut tu chelum lalu bisi petik burak ba pala. Semut tu deka
bekaban maioh. Bulu manok ngambi bulu tu tebal agi beburik chelum baselat mirah enggau burak.
Bulu tu manah disabong. Maia nyabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enggau 3.00 – 4.00 lemai.
184. BURIK SEMUT LAMBOR: Chura semut gatal tu ka mirah-mirah. Bulu manok ngambi bulu tu
tebal agi beburik mirah bechampor chelum mimit lalu bisi mega bulu burak. Maia nyabong ba jam
9.00 & 10.00 pagi enggau 3.00 – 4.00 lemai.
185. BURIK SEMUT MIRAH: Semut mirah tu mega raban semut gatal. Tuboh iya mit lalu sida
deka bendar diau ba utai basah. Tuboh iya kering ari samoa semut bukai. Bulu manok ngambi
bulu manok tu beburik mirah jera bechampor enggau kelabu lalu bisi mega bulu burak mimit.
Manok ngambi bulu tu nakal disabong. Maia nyabong ba jam 8.00, 9.00 & 10.00 pagi enggau ba
jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
186. BURIK SEMUT TANGGAL PALA: Bagi semut ke tau tingkil pala tu bansa iya ti besai pala –
iya nya soldadu raban semut. Enti semut tu ngigit, iya enda ngelengka ka gigit diri biar pala iya

empu putus. Pendiau sida tu nyaga sarang sida dalam terumbu tanah tauka dalam batang ti
burok. Tuboh sida mirah-mirah lalu pala sida chelum. Diambi ka bulu manok beburik iya kasar,
mirah champor chelum ba sua enggau punggong. Bulu tu nakal disabong. Maia nyabong jam 9.00
– 10.00 pagi enggau 3.00 – 4.00 lemai.
187. BURIK SEMUT UKOI: Semut tu sabengkah ari semut ti gatal gigit. Chura iya chelum.
Diambi ka bulu manok, chura iya chelum bechampor enggau mirah lalu bisi mega lekat bulu
burak. Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
188. BURIK TEMALUI: Temalui tu jelu Pelandok. Diambi ka bulu manok, chura iya kuning-tuai
lalu bebaris chelum kelabu. Bulu tu nakal disabong. Maia manah disabong ba jam 8.00, 9.00 &
10.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
189. BURIK TIUP API: Tiup Api tu sabengkah ari bansa burong ti mit tang bunyi iya inggar
bendar, enda nipak ka pengemit tuboh iya. Bulu manok ngambi bulu tu beburik kelabu bechampor
enggau bulu chelum lalu bisi mega bulu burak, baka ti beperintik ba bulu sua iya. Bulu tu nakal
disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 3.00 & 4.00 lemai.
190. ENGKARONG: Peda ayat 89. Bulu engkarong mantar tu chelum, mirah ba bau enggau
punggong. Bulu sua iya bisi bechampor chelum-mirah. Dada iya bisi chelum lalu bis mega iya
bekaramak ba dada. Bulu tu nyamai disabong laban nitih ka bulu bansa engkarong enggau utai
bukai ti lekat ba iya. Maia bulu tu manah disabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau jam
1.00, 2.00 & 3.00 lemai. Sama hari enggau Biring Engkarong ba ayat 663.

Manok Engkarong
191. ENGKARONG AI: Sabengkah ari raban bansa Engkarong ti enda besai, tang panjai agi tubuh
enggau iko. Selalu dipeda bemain ba tebing sungai. Suah mega dipeda nyemerai ngulih ka anak
ikan. Chura tubuh iya chelum bekilat burak. Manok ngambi bulu tu nakal disabong. Maia nyabong
ba jam 6.00 & 7.00 pagi enggau ba jam 5.00 & 6.00 lemai. Peda mega ayat 90 & 663
192. ENGKARONG ATAP: Sabengkah ari raban engkarong ti mit ti selalu dipeda bemain ba atap
langkau tauka rumah. Chura sida chelum ka tebal agi lalu bisi besurik burak ba rekong ngagai

tubuh. Iya bejalai begadai-gadai nyubok indu utai ka dempa iya. Bulu manok tu nyamai disabong.
Maia nyabong jam 9.00 – 11.00 pagi enggau jam 2.00 – 3.00 lemai. Peda ayat 90 & 663.
192A ENGKARONG BESEMPIDAN: Bulu Engkarong enggau Sempidan tu deka begulai diambi ka
bulu manok. Bulu dua tu mega nakal disabong. Chura bulu iya chelum begulai enggau mirah
redam sereta bisi begenyeling biru, lalu kepayang ba kepai sayap. Maia nyabong sabaka enggau
maia nyabong bulu Engkarong enggau bulu Sempidan, ba jam 6.00 & 7.00 pagi enggau ba jam
5.00 & 6.00 lemai.

Engkarong Chelum
193. ENGKARONG BESENGAYAN: Bulu Engkarong chelum enggau mirah ba bau enggau
punggong. Bulu sua iya bisi bechampor chelum-mirah. Dada iya bisi chelum lalu bisi mega iya
bekaramak ba dada. Iya ka besengayan tu, enti bisi selat bulu begenyeling biru tuai ba sabelah
bulu sua, dada, bau, punggong enggau bulu rambai iya lalu chura kepai sayap iya kepayang.
Tulang iko iya mega bisi bekawat mirah. Manok mai dua macham bulu tu nakal disabong ari
samoa bulu Engkarong bukai. Maia nyabong ba jam 9.00 – 11.00 pagi enggau ba jam 2.00 – 3.00
ngalih hari. Peda cherita ba ayat 663.

Engkarong Sengayan

194. ENGKARONG LUBANG: Pendiau bansa Engkarong tu dalam lubang tanah tauka lubang
kayu. Pemakai sida iya sama magang. Chura bulu iya deka chelum agi ari Engkarong bukai. Maia
nyabong ba jam 9.00 – 11.00 pagi enggau ba jam 1.00 – 3.00 lemai. Peda ayat 663.
195. ENGKARONG MATA: Pemakai bansa Engkarong tu sama enggau Engkarong bukai. Chura
bulu iya sabaka enggau chura Engkarong mantar, semina iya lebih puda agi bulu. Maia nyabong
ba jam 9.00 – 10.00 pagi enggau ba jam 2.00 – 3.00 lemai. Manah disabong muak ka pagi hari.
Peda ayat 190 & 663.
196. ENGKARONG PASIR: Tu bansa Engkarong ke alus agi. Chura bulu iya deka kuning-kuning
sereta alus agi. Maia nyabong ba jam 9.00 – 10.00 pagi enggau ba jam 2.00 – 3.00 lemai. Peda
ayat 663.

Engkarong Pasir

197. ENGKARONG RIDAN: Chura bulu Engkarong tu chelum lalu begenyeling mirah. Iya tu besai
ka samoa bansa Engkarong. Suah bendar kita tekenyit ninga kerus Engkarong tu, kumbai kitai
kerus ular. Bulu manok ngambi bulu tu mirah agi. Maia nyabong ba jam 9.00 – 10.00 pagi enggau
ba jam 2.00 – 3.00 lemai. Peda ayat 663.
198. ENGKARONG TAPANG: Bansa Engkarong tu diau atas puchok kayu tinggi. Bulu manok
ngambi bulu tu redam mirah agi. Maia nyabong ba jam 9.00 – 10.00 pagi enggau ba jam 2.00 –
3.00 lemai. Peda ayat 96.
199. ENGKECHONG: Engkechong (Timaliidae – Babbler) tu bansa burong ti mit. Sida tu maioh
bansa lalu maioh macham chura bulu. Bulu manok ngambi bulu Burong Engkechong tu bulu mirah,
gadung enggau kuning bechampor enggau chelum, nitih ka bansa burong tu. Pemakai sida mega
maioh macham utai ti mit baka indu utai, ulat enggau buah-buah ti mit. Endor sida begiga ka
pemakai ba kayu ti baroh enggau ba sabelah tanah. Bulu manok engkechong tu maioh raup taja
iya burong ti alus gamal. Maia nyabong ba jam 7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 3.00, 4.00 &
5.00 lemai. Sakeda bansa sida tu mega tau makai nengali hari (Engkechong Kampong &
Engkechong Munti). Peda ayat 99 & 661.

Bansa Burong Engkechong
200. ENGKECHONG BESENGAYAN: Sabaka enggau Biring Engkechong (97 & 99). Maia nyabong
sama sabaka hari enggau Biring Sengayan tauka Biring Engkechong. Iya bulih agi disabong ari
Engkechong ti mantar. Peda cherita ba ayat 661.
201. ENGKECHONG BURONG KUBOK: Burong Kubok tu sabengkah ari bansa burong
Engkechong. Burong tu ka bekaban, terebai enda jauh, bejalai nyarap babas sabelah tanah. Sida
makai belut, ulat enggau indu utai. Bulu manok ngambi bulu tu bisi bekaramak dada, kepai sayap
iya bisi apas kepayang sereta meratai, iko iya betugang labang. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00
pagi enggau ba jam 1.00 & 2.00 ngalih hari. Peda ayat 661.

Burong Engkechong Kubok
202. ENGKECHONG KAMPONG: Burong tu besai ari bansa samoa raban bansa burong
Engkechong. Diambi ka bulu manok, dada iya chelum, pemirah iya redam agi. Burong tu rajin
ngiga pemakai. Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ari jam 1.00 ngagai jam 4.00
lemai. Makai nengali hari ba tengah hari nampun.

Burong Engkechong Kampong
203. ENGKECHONG MATA: Bulu manok Engkechong tu puda agi ari bulu Engkechong Mantar.
Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ari jam 1.00 – 4.00 lemai. Bulu tu bisa agi
disabong pagi.
204. ENGKECHONG MUNTI: Burong Engkechong tu alus agi ari Engkechong Kubok. Chura iya
deka gadung-kuning agi baka chura daun munti. Sida tu beraban bejalai sabelah babas
nyerangkap tanah enggau ngerepok batang begagai ka indu utai, ulat enggau belut. Maia nyabong
ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ari jam 1.00 ngagai jam 4.00 lemai. Makai nengali hari ba tengah
hari nampun.
205. ENGKECHONG RIRIK: Tu bansa burong Engkechong ti pemadu iya mit sereta rajin agi
ngiga pemakai. Pemakai enggau pendiau sama sabaka enggau burong Engkechong bukai. Chura
bulu sida ka kuning-kuning agi. Maia nyabong jam 7.00 – 9.00 pagi enggau 1.00 – 4.00 lemai.
Peda ayat 205 & 661.

Burong Engkechong Ririk
206. ENGKERASAK: Tu sabengkah ari bansa brong ti mit. Pemakai iya nginsap madu bungai,
tungkul pisang, indu utai baka empelawa, indu buyah, raban semut enggau ulat. Sida enda

bekaban maioh laban selalu ngati ka diri ngiga bungai ka bisi madu. Bulu manok ngambi bulu
burong tu ka biru-biru bechampor enggau chelum. Dada iya bisi chelum lalu bisi mega bekeramak.
Dada chelum nya ngambi chura dada kenyali. Maia nyabong ba jam 9.00 pagi enggau ba jam 3.00
lemai.
207. ENGKERASAK BAJAN: Bansa burong Engkerasak tu sama pendiau enggau Engkerasak
Mantar (206), semina bansa tu mit agi. Diambi ka bulu manok, chura iya deka kuning agi. Kurang
agi penakal ari ka datas nya tadi. Maia nyabong ba jam 9.00 pagi enggau ba jam 3.00 lemai.
208. ENGKERASAK LEPU: Lepu tu bansa ikan ti bepati bisa. Gamal iya enti dipeda dalam ai baka
repik kayu ti udah burok. Iya selalu dipeda ayan ba ai mabu di tebing sungai tauka pasir. Tebak
pati ikan tu bisa bendar. Diambi ka bulu manok, dada iya bekaramak burak, buyoh iya nyugut
burak. Punggong enggau belakang iya pan burak agi ari Engkerasak mantar (206). Sayap iya
meratai lalu burak ba pumpun iko. Enti bisi, iya ti beragum nya manah agi ari iya ti bejugu. Manok
tu bulih disabong. Maia nyabong ba jam 9.00 & 9.30 pagi enggau 3.00 – 3.30 lemai.
209. ENSING BATU: Burong tu enda bekaban maioh, semina bepasang melaki bini aja enti
dipeda maioh ari siko. Pendiau sida tu di menoa ulu. Bulu rekong, belakang enggau sayap iya. Iko
iya burak ari atas lalu dipeda mirah-chelum ari baroh. Dada iya chelum begenyeling. Penerebai iya
baka penerebai burong nendak (terabai kitau-kitau turun-tiki ba atas angin). Diambi ka bulu
manok, chura iya burak-burak baka lansi, tengah sayap iya bekerat biru begenyeling. Manok bulu
tu nakal disabong. Mami nyabong ba jam 8.00, 9.00 & 9.30 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00
lemai.
210. ENSERIBAN: Tu sabengkah ari bansa ikan ti mit sereta jampat bendar makai laban nangi ka
ikan besai nyambar sida ari baruh tauka burong ensing nyambar sida ari atas. Nya kabuah
pendiau sida iya dipeda kitai tak ketik-ketik dalam ai, nadai ngenong-ngenong lama ba siti endor.
Enti sida udah nyambar utai dempa ke laboh ngagai ai, sida lalu lari ari endor nya ngagai ai dalam
agi tau ka lari kiba-kanan enda tentu jauh ari sida ke nyambar. Bansa ikan tu diau ba ai mabu, ba
paya, parit, pungkar, Sungai kerapa enggau ba Sungai bekerangan di menoa ulu. Bulu manok
ngambi chura ikan tu ka biru-kuning begulai enggau burak, chelum lalu bisi mega mirah mimit.
Bulu manok ngambi bulu tu maioh macham lalu bulu manok enseriban tu deka bedar begulai
enggau bulu manok bukai. Maia nyabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enggau ba jam 1.00 – 3.00
lemai. Peda ayat 664.
211. ENSERIBAN MARAM: Pendiau Ikan Enseriban tu dalam paya tauka pungkar. Chura sida
chelum-mirah sereta alus agi gamal. Bulu manok ngambi bulu tu mega baka enseriban mantar
tang chelum-mirah agi gamal. Maia nyabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enggau ba jam 1.00 – 3.00
lemai. Manah agi disabong lemai.

212. ENSERIBAN PADI: Ikan tu mega bansa Enseriban ti alus bendar. Chura sida tu burak agi ari
bulu enseriban bukai. Kurang agi pemisa enti disabong. Maia nyabong ba jam 10.00 & 11.00 pagi
enggau 1.00 – 3.00 ngalih hari.
213. ENSERIBAN SUNGAI: Ikan tu bansa Enseriban ti besai. Chura sida iya burak lalu bisi mirah
ba kepai enggau iko. Bulu manok ngambi bulu tu enda tau nadai mirah ba pumpun iko enggau ba
kepai sayap. Bulu tu manag disabong. Maia nyabong ba jam 8.00, 9.00 & 11.30 pagi eggau ba
12.30 & 1.30 ngalih hari. Peda ayat 664.
214. ENTEREKUP: Sabengkah ari raban bansa burong tu tengan iya pemesai. Bulu iya mirah
kepayang sereta chelum ari pala ngagai dada. Iko iya pan chelum. Burong tu beridup ba indu utai
baka buntak, belut enggau ulat. Bulu manok ngambi bulu tu mirah kepayang ba sayap begulai
enggau chelum ba tubuh enggau dada. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam
2.00, 3.00 & 4.00 lemai. Sama jam enggau Biring Enterekup ba ayat 102. Peda cherita panjai agi
ba ayat 651 & 665.

Burong Enterekup
215. ENTEREKUP BESEMPIDAN: Bulu manok tu mega mirah kepayang ba sayap begulai enggau
chelum ari pala ngagai dada, tang penyelum iya chelum agi sereta bekilat gamal baka bulu burong
sempidan. Iko iya bisi beserarai. Manok tu dua bulu (enterekup & sempidan) lalu bulih di sabong.
Sempidan tu mega bulu manok ti nakal disabong. Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau
ba jam 2.00 & 3.00 lemai. Bulu manok tu enda bebiring.
216. ENTEREKUP BESENGAYAN: Bulu sida kepayang-mirah. Pemakai sida iya indu utai, Buntak,
ulat enggau belut. Bulu manok ngambi bulu tu mirah-chelum, lalu kepayang ba sayap. Maia
nyabong jam 8.00 – 9.00 pagi enggau 2.00 – 4.00 lemai. Sama sabaka enggau ba ayat 102.
217. ENTEREKUP BESINGUT: Bulu iya mirah kepayang ba sayap sereta chelum ari pala ngagai
dada enggau ba tuboh. Ba bau iya begelam mirah-chelum baka gamal singkap indu manyi. Iko iya

pan chelum. Burong tu beridup ba indu utai baka buntak, belut enggau ulat. Maia nyabong ba jam
8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
218. ENTEREKUP BUBUT:
Bubut tu raban burong ti tengan iya pamesai. Bulu iya mirah bechampor enggau chelum. Diambi
ka bulu manok, chura iya chelum agi ari Enterekup mantar, bisi begenyeling mirah. Bulu tu nakal
disabong. Manah disabong maia ngalih hari barengkah ari jam 1.00 – 5.00 lemai. Peda cherita
panjai agi ba ayat 651 enggau 665.
219. ENTEREKUP DUNDUN: Bulu iya mirah kepayang ba sayap sereta chelum ari pala, tuboh
ngagai dada. Iko iya pan chelum. Chura iya ka kuning agi dipeda ari Enterekup mantar (214)
sereta alus agi bulu. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00
lemai.
220. ENTEREKUP MATA: Bulu iya mirah kepayang ba sayap sereta chelum ari pala, tuboh ngagai
dada. Iko iya pan chelum. Sabaka enggau Enterekup mantar ba 214. Chura iya muda sereta
kuning. Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ari jam 1.00 ngalih hari ngagai jam 4.00
lemai.
221. ENTEREKUP MELAI: Enterekup Melai tu mega dikumbai Enterekup Dundun (219). Sabaka
bulu enggau sama maia hari disabong.
222. IJAU: Bulu manok “Ijau” tu bedudok ari maioh bengkah bulu burong, buah, ikan enggau
jelu, laban maioh macham utai idup ngambi chura bulu ijau. Bulu Ijau tu mega tau bendar ngasoh
runding kitai charut dikena ngelala bulu manok ti betul. Penyaru runding baka tu tau mai kitai
salah kelala sereta alah sabong. Bulu manok tu bedudok ari chura Ijau ti tebal agi ayan ba sabelah
tubuh manok nya lalu diselat enggau chura bukai
baka chelum, mirah, banda, labang, kuning, kelabu enggau chura utai bukai ti diambi ka bulu
manok. Maia manah nyabong bulu manok Ijau tu ba jam 7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam
2.30 – 5.00 lemai. Peda mega bulu manok bukai ti lekat ba bulu Ijau tu, laban bulu manok bukai ti
lekat dia sama tau dititih ka enti milih maia nyabong manok nitih ka penerang ti udah diberi maia
nyabong sabengkah bansa bulu manok.

Burong Ijau Kunchit

223. IJAU BEKECHAP: Sabengkah ari raban bansa burong ti penumbas iya pamesai – kurang
lebih mesai burong Semakau. Bulu iya begelabak burak ba dada, lalu tuboh iya chelum bechampor
enggau burak. Maia nyabong ba jam 7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 3.00, 4.00 & 5.00
lemai.
224. IJAU BUAH TUBA: Buah Tuba tu bansa buah tubai kayu ti enda tau dempa. Buah tubai tu
tau dikena nubai ikan di menoa ulu. Kulit iya ditutok sabedau dikena nubai. Bulu manok ngambi
chura buah tu ka tebal agi ngundan bulu chelum diselat mimit enggau bulu mirah enggau bulu
burak. Bulu tu ka nakal disabong. Maia nyabong ba jam 8.00, 9.00 & 10.00 pagi enggau ba jam
1.00, 2.00, 3.00 & 4.00 ngalih hari ngagai lemai.

Burong Kunchit
225. IJAU BURONG AI: Burong Ai tu sabengkah ari raban bansa Burong Empulu. Burong tu enda
bekaban maioh, semina bepasang aja. Sida tu deka bendar bemain ba tebing sungai, makai anak
ikan. Bulu manok ngambi bulu tu nyau deka baka gamal bulu Engkerasak Lepu (208), tang iya
burak agi gamal. Dada iya sama bekaramak, tang buyoh iya enda nyugut. Bulu tu manah
disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 ngalih hari & 3.00
lemai. Peda 664.
226. IJAU BURONG ANTU: Burong Antu tu disebut kitai Nendak. Burong tu bansa burong ti
tengan iya pamesai sereta landik bendar bemunyi nunda burong bukai. Bulu ari pala ngagai
belakang iya Ijau, punggong iya burak lalu dada iya ngerang kepayang. Bulu manok ngambi bulu
tu deka agi lekat ba Adong Burong (ayat 3), iya nya Burong Nendak ke bedada ngerang kepayang.
Ba sanentang tu bulu iya Ijau, tang dada iya kepayang. Ijau Burong Antu tu nakal disabong enti
bulu iya mantar. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00, 3.00 & 4.00
lemai.
227. IJAU BURONG BEMBAN: Burong Bemban tu bansa burong ti mit. Sida iya makai ulat
enggau undu utai. Bulu manok tu nyau deka baka bulu manok Lansi Rau (362), semina ba bau
enggau dada iya burak. Maia manah disabong ba jam 7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 1.00,
2.00, 3.00 & 4.00 lemai.

228. IJAU BURONG BIDAT: Sama disebut orang enggau Ijau Burong Kanji (230). Bansa burong
ti mit. Bulu sayap enggau iko iya bekalapong burak. Leboh iya inggap, iko iya selalu ngerembai
baka tusun daun kipas. Bulu sayap iya meratai. Deka bendar dipeda terebai semak agu nutu ulat.
Bulu manok tu deka dudok ba bulu manok bukai. Bulu tu nakal disabong. Maia nyabong ba jam
7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.

Burong Kanji-Bidat
229. IJAU BURONG DANAN: Burong tu raban bansa burong ti tengan iya pamesai. Chura iya ka
biru-mirah, dada chelup lalu sayap iya meratai. Sida begiga ka pemakai ba tanah. Bulu manok
ngambi bulu tu ijau-mirah, chelum dada lalu sayap meratai. Bulu tu nakal disabong. Maia nyabong
iya ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 lemai.
230. IJAU BURONG KANJI: Sama bulu enggau 228 datas – Ijau Burong Bidat. Burong tu raban
bansa burong ti tengan iya pamesai. Chura iya ka biru-mirah, dada chelum lalu sayap iya meratai.
Sida begiga ka pemakai ba tanah. Bulu manok ngambi bulu tu ijau-mirah, chelum dada lalu sayap
meratai. Bulu tu nakal disabong. Maia nyabong iya ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ba jam 2.00 &
3.00 lemai.

Burong Kanji
231. IJAU BURONG KANJI BEDUDOK BA ENSERIBAN: Bulu manok ngambi chura ikan
Ensariban tu ka biru-kuning begulai enggau burak, chelum lalu bisi mega mirah mimit. Enti Ijau

Burong Kanji tauka Bidat tu inggap ba bulu Ensariban, sayap iya meratai burak lalu iko iya
bekalapong burak. Tang maioh agi chura bulu Ensariban dipeda. Laban manok tu dua bulu, iya
deka nakal disabong ari iya ke mantar Ensariban tauka Ijau Burong Kanji aja. Maia nyabong ba
jam 7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00, 3.00 & 4.00 ngalih hari ngagai lemai.
232. IJAU BURONG KANJI BEDUDOK BA KUNCHIT: Bulu Burong Kunchit tu bedudok ba bulu
chelum, ka biru-biru ba bulu sua, bulu belakang, bulu punggong enggau bulu rambai. Enti bulu
Burong Kanji tu inggap ba Ijau Kunchit, sayap iya meratai burak lalu iko iya bekalapong burak.
Manok tu dua bulu lalu nakal disabong. Maia nyabong
ba jam 7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00, 3.00 & 4.00 ngalih hari ngagai lemai.
233. IJAU BURONG KANJI BEDUDOK BA LANSI RAU: Bulu Lansi Rau tu burak beselat enggau
chelum lalu bisi mega lekat bulu mirah. Tang gamal Lansi Rau tu deka biru agi gamal laban iya
diau ba ai keroh agi. Enti bulu Burong Kanji tu inggap ba Lansi Rau, sayap iya meratai burak lalu
iko iya bekalapong burak. Manok tu dua bulu lalu nakal disabong. Maia nyabong ba jam 7.00, 8.00
& 9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00, 3.00 & 4.00 ngalih hari ngagai lemai.
234. IJAU BURONG KANJI BEDUDOK BA PAPIT: Bulu Papit tu menais mirah ba bau enggau
bisi mega mirah ba punggong. Antara bau enggau sayau, begenyeling biru. Sayap iya mirah mimit
lalu tebal agi burak. Deka bendar bejelayan. Enti iya Papit Pasir, bulu iya alus agi sereta ka kuning
agi. Enti iya Papit Resam, bulu iya mirah agi ari Papit bukai. Enti iya Papit Tunggal, bulu iya ka
kasar agi. Enti bulu Burong Kanji tu inggap ba Papit, sayap iya meratai sereta bemiang burak lalu
iko iya bekalapong burak. Manok dua bulu lalu bulih disabong. Maia nyabong ba jam 7.00, 8.00 &
9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00, 3.00 & 4.00 ngalih hari ngagai lemai.
235. IJAU BURONG MATI BUJANG: Tu raban bansa burong ti mit. Chura sida ka kuning-kuning,
burak ngelinggi mata, burak kepai sayap. Pemakai sida ulat, undu utai mit, buah kara, buah kayu
alah, buah randau engkinjor labang enggau bansa bungai. Bulu manok ngambi bulu tu bisi ijau,
dada iya burak, kepai sayap iya burak, belakang chelum. Bulu tu manah disabong. Maia nyabong
ba jam 7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00 ngalih hari ngagai lemai.

Ijau Burong Mati Bujang

236. IJAU ENSELUAI: Enseluai tu sabengkah ari raban ikan ti mit di ulu sungai. Bansa tu besai
mimit ari Enseriban. Tisik iya burak agi lalu bisi beturis chelum ba tengan tubuh. Bulu manok
ngambi bulu ikan tu burak kuning-kuning. Bisi begenyeling biru ba tengan sayap, kepai sayap
burak. Iko bekalepong burak. Bulu manok tu manah disabong. Maia nyabong ba jam 7.00, 8.00 &
9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
237. IJAU ENSELUAI PANJUT: Enseluai Panjut tu besai ka samoa raban bansa ikan enseluai,
enseriban tauka lansi. Pendiau sida ba sungai di menoa ulu ti bekerangan. Bisi ga orang ngumbai
ikan tu Enseriban Sungai. Kepai enggau iko iya mirah baka enggi enseriban. Bulu manok ngambi
bulu tu pan mirah ba pumpun iko. Bulu sua iya beserepang. Maia nyabong ba jam 7.00, 8.00 &
9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai. Bulu manok tu sama empa enggau Enseriban
Sungai enchuri hari makai ba jam 9.00 pagi enggau ba jam 3.00 lemai.
238. IJAU ENTABA: Entaba tu bansa utai tumboh ba dan kayu ti besai sereta tuai. Entaba tu
mansut ka bungai ti manah bau. Batang iya mit sereta kuning. Bulu manok ngambi utai tu kuning
ti tebal agi lalu bechampor enggau burak-chelum. Penguning iya kuning agi ari ijau bukai. Maia
nyabong ba jam 8.00, 9.00 & 10.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
239. IJAU KEMPAT TIANG: Kempat Tiang tu sabengkah ari raban burong ti tengan iya pamesai.
Bulu iya dipeda ari jauh baka ka chelum, tang enti dipeda semak, bulu iya gadong-tuai sereta
begenyeling. Bulu langgai iya dua lambar betulang lalu ngerembai segala ba ujong baka penyipat
lalat. Nyawa burong tu nyaris bendar. Bulu manok ngambi bulu tu bisi bulu gadong-tuai
begenyeling ba dada enggau tuboh manok. Bulu tu nakal disabong. Maia nyabong ba jam 9.00
pagi enggau ba jam 3.00, 4.00 & 5.00 lemai.
240. IJAU KELIU BATU: Bulu manok tu sama tau disebut Kelabu Keliu Batu. Keliu Batu tu bansa
ikan menoa ulu. Pendiau sida makai lukut ti tumbuh ba batu dalam ai. Gamal manok ngambi bulu
tu nyau deka baka gamal Ijau Kunchit, tang samoa pun bulu iya Kelabu-Mirah. Pumpun iko iya
burak. Manok tu nakal disabong. Manok tu tau dikumbai Raja bulu manok, tau disabong sabarang
maia ari pagi nyentok ka lemai, nadai bulu bukai nganu iya. Bulu manok tu jarang ditemu.
241. IJAU KUNCHIT: Tu sabengkah raban burong ti mit sereta maioh bansa enggau chura. Bulu
Kunchit tu bedudok ba bulu chelum, biru tuai ba bulu sua, belakang, punggong enggau rambai.
Pemakai sida indu utai, ulat, bungai kayu enggau maioh bansa buah. Maia nyabong ba jam 9.00 &
9.30 enggau ba jam 1.00 & 2.00 ngalih hari.

Burong Kunchit
242. IJAU KUNCHIT BUYUT: Buyut tu pemadu besai ka bansa burong kunchit. Iya mega disebut
kitai Kunchit Bakau tauka Kunchit Purang. Bulu iya chelum. Diambi ka bulu manok, bulu iya pan
chelum mega tang bisi bemiang bulu ijau ba bulu sua enggau ba punggong. Maia nyabong ba jam
9.00 – 11.00 pagi enggau ari jam 1.00 – 4.00 lemai. Ba jam 5.00 & 5.30 lemai, Kunchit Buyut tu
berebut makai buah lambor jela enggau Enterekup Melai. Nya kabuah seduai tu sama-sama tau
nganu pangan ba maia tu. Nya kabuah, ba jam tu, Ijau Kunchit Buyut tau makai nengali ngenchuri
hari. Peda cherita ba ayat 666.
243. IJAU KUNCHIT KABAN: Kunhit Kaban tu pemadu mit ka samoa raban burong kunchit. Sida
deka bekaban maioh. Diambi ka bulu manok, bulu sida tu puda ari samoa Ijau Kunchi bukai. Bulu
tu nyamai disabong. Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00
lemai.
244. IJAU KUNCHIT KEMALI: Kunchit Kemali tu pan bansa burong kunchit ti mit. Bulu iya
chinang-chinang mirah ari rekong ngagai pala. Patuk iya juring serta panjai. Bulu manok ngambi
bulu tu, bedudok ari ijau sereta ka mirah-mirah champor kuning ba rekong. Ba bau iy bisi mega
bulu mirah. Maia nyabong ba jam 9.00 pagi. Iya mega manah disabong ba jam 12.00 tengah hari
nampun, laban maia tu iya tinggi penepan ba puchok ragai bemunyi kediri. Maia lemai hari, iya
manah di sabong ba jam 3.00, 4.00 & 5.00 lemai.

Burong Kunchit Kemali

245. IJAU KUNCHIT MUDA: Bulu kunchit tu baka bulu Ijau Kunchit mantar, bedudok ba bulu
chelum, ka biru-biru ba sua, belakang, punggong enggau rambai. Tang chura iya deka puda agi
Ijau Kunchit. Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00
ngalih hari.
246. IJAU KUNCHIT PAPIT: Bulu manok tu bepun ari Ijau kunchit, tang ba bau iya begelum
chelum bulu ngambi bulu Papit. Bulu tu bulih disabong laban dua bulu lalu maioh raup. Bulu dada
iya chelum ngambi dada kenyali, lalu bisi mega bulu dada iya bepanchor. Iya ti chelum dada nya ti
bulih agi disabong. Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 &
3.00 lemai.
247. IJAU KUNCHIT SENUMBIT: Senumbit tu bansa indu utai ti tau nyengat. Sida deka bendar
besarang dalam lubang tanah. Bulu manok ngambi bulu tu chelum lalu bisi bemiang burak-kuning.
Bulu manok tu mega bepun ari Ijau Kunchit. Ba bau iya begelum mirah, sua enggau punggong iya
bemiang mirah tauka endang lekat bulu mirah-kuning tuai. Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00 &
11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.

Burong Kunchit Senumbit
248. IJAU KUNCHIT TEMIANG: Kunchit Temiang tu pemadu iya manah bulu ka samoa burong
Kunchit. Bulu manok ngambi bulu tu ka tebal agi chelum lalu bemiang kuning-tuai ba bulu sua,
punggong enggau rambai. Ba bau iya begelum kuning tuai. Manok tu bulih disabong lalu tau
disabong ngenchuri hari ba jam 11.00 pagi, 12.00 tengah hari & 1.00 ngalih hari. Kabuah pia,
laban ba maia tu iya tinggi penepan ari burong bukai ke endor iya ngila diri bemunyi. Maia
nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 ngalih hari.
249. IJAU LELAYANG: Lelayang tu sabengkah ari bansa burong ti mit, panjai sayap, beraban
maioh serta terbai laju. Bulu manok ngambi bulu Ijau Lelayang tu burak-kuning, nyau deka baka
Jelayan. Bau iya bekarat biru begenyeling, lalu pun bulu iya ke terus nya mirah serta bulih agi
disabong ari pun bulu chura bukai. Dada iya bepanchor mirah redam terus ngagai buyoh iya.
Pumpun iko iya nyugut burak baka taya (kapas). Belakang iya chelum angus mimit. Ijau Lelayang
tu burak tauka puda agi ka samoa Ijau Lelayang bukai. Bulu tu nakal disabong. Maia nyabong ba
jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 ngalih ari.

250. IJAU LELAYANG BATU: Lelayang tu bansa ke diau dalam lubang batu. Sarang burong tu
berega bendar laban manah bendar diempa. Bulu manok ngambi bulu Ijau Lelayang Batu tu
chelum kanggan sereta begenyeling. Pun bulu iya mirah, dada iya bekechap mirah tuai ngagai
buyoh iya. Pumpun iko iya nyugut burak. Bulu tu bulih disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 &
9.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 ngalih ari.
251. IJAU LELAYANG BEDUDOK BA ENSERIBAN: Bulu manok tu tebal agi ngambi chura ikan
Enseriban ka biru-kuning begulai enggau burak, chelum lalu bisi mega mirah mimit. Bulu manok
Ijau Lelayang tu burak-kuning. Bau iya bekarat biru begenyeling, lalu pun bulu iya ke terus nya
mirah. Dada iya bepanchor mirah redam terus ngagai buyoh iya. Pumpun iko iya nyugut burak
baka taya (kapas). Belakang iya chelum angus mimit. Bulu manok mai bulu dua iti tu bulih
disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 ngalih ari.
252. IJAU LELAYANG BEDUDOK BA IJAU KUNCHIT: Bulu manok tu tebal agi ngambi bulu Ijau
Kunchit ke bedudok ba bulu chelum, biru tuai ba bulu sua, belakang, punggong enggau rambai.
Bulu manok Ijau Lelayang tu burak-kuning. Bau iya bekarat biru begenyeling, lalu pun bulu iya ke
terus nya mirah. Dada iya bepanchor mirah redam terus ngagai buyoh iya. Pumpun iko iya nyugut
burak baka taya (kapas). Belakang iya chelum angus mimit. Bulu manok mai bulu dua iti tu bulih
disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 ngalih ari.
253. IJAU LELAYANG BEDUDOK BA MENANING: Bulu manok tu tebal agi ngambi bulu
menaning ke ijau enggau kuning-mirah ba belakang. Ba bau iya begelam kuning enggau mirah
lalu bisi bekerat bulu begenyeling biru kanggan. Bulu Ijau Lelayang burak-kuning tu lekat ba
menaning sereta bulih agi disabong ari Menaning mantar tauka Ijau Lelayang mantar. Maia
nyabong nitih ka penudok pun bulu ti endor iya bedudok, iya nya bulu Menaning ba jam 9.00 &
10.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 lemai.
254. IJAU LELAYANG KANGGAN: Bulu manok ngambi bulu tu begenyeling chelum iko, baka kain
kanggan ti agi baru. Bulu tu bulih disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam
2.00, 3.00 & 3.30 lemai.
255. IJAU LELAYANG LADU: Bida bulu manok tu ari Ijau Lelayang bukai iya nya ba iko iya. Iko
manok tu juring baka jerumat, pumpun iko iya burak, baroh degok burak. Bulu tu nakal disabong.
Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 3.30 lemai.
256. IJAU LELAYANG RANGKANG: Bansa lelayang tu deka bendar nepan ba atas rangkang.
Pemakai sida iya indu utai. Bulu tu kurang pemulih disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00
pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 3.30 lemai.
257. IJAU LELAYANG TEBERU: Bulu Ijau Lelayang tu sabaka enggau Ijau Lelayang Rangkang.
Semina bulu iya enda tentu begenyeling. Pendiau sida di menoa ulu lalu pemakai sida sama
sabaka. Bulu tu kurang pemulih disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam
2.00, 3.00 & 3.30 lemai.

258. IJAU LANDAK: Landak tu bansa jelu anak. Bulu iya besai sereta tajam. Pun enggau ujong
bulu iya burak, lalu chelum ba tengah. Landak landik bendar ngesai ka bulu iya dikena iya
ngelaban jelu bukai ti deka nganu iya. Bulu ti dikesai ka iya baka ka disumpit. Bulu manok ngambi
bulu landak tu tebal agi burak bechampur enggau chelum lalu bisi bulu mirah mimit, nyau ka baka
gamal jelu landak nya empu. Bulu tu bulih disabong, tang jarang bendar tatemu ka bulu baka tu.
Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 3.00 & 4.00 lemai.
259. IJAU NENDAK: Bulu tu sama enggau Ijau Burong Antu (ayat 226). Burong Antu tu disebut
kitai Nendak. Bulu ari pala ngagai belakang iya Ijau, punggong iya burak lalu dada iya ngerang
kepayang. Bulu manok ngambi bulu tu deka agi lekat ba Adong Burong (ayat 3), iya nya Burong
Nendak ke bedada ngerang kepayang. Ba sanentang tu bulu iya Ijau, tang dada iya kepayang.
Ijau Burong Antu tu nakal disabong enti bulu iya mantar. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi
enggau ba jam 1.00, 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
260. IJAU SEMALAU: Bulu burong Semalau tu chelum, sayap enggau iko iya bisi burak. Bulu
manok ngambi bulu tu tebal agi ijau, chelum begulai enggau burak. Kedua-dua langgai panjai iya
burak. Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ba jam 3.00 & 4.00 lemai.
261. IJAU TANDOK ULAT: Tandok Ulat tu bansa burong tengan iya pamesai baka burong
semalau. Burong tu deka bendar bekaban lebih agi maia sida iya pulai lemai hari ngiga endor
tindok. Bekalih bulu enggau burong Semalau, bulu burong Tandok Ulat tu tebal agi burak lalu bulu
chelum ka gulai iya. Bulu manok ngambi bulu tu tebal agi burak, tang enda baka pemurak manok
Labang. Bau iya bakerat biru-gadong, sayap iya burak, dada iya machor burak. Maia nyabong ba
jam 7.00, 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
262. JELAYAN: Asal jako Jelayan tu datai ari bansa utai tumboh ti benama Jelai. Utai tu
sabengkah ari bansa rutan ti besai, nyau deka baka gamal rutan semambu. Ari puchok jelai, bulu
manok diberi nama Jelayan. Bulu manok ngambi bulu tu maioh agi ijau, tang iya burak tauka
kuning agi. Ujong sayap iya burak. Bulu Jelayan tu deka lekat ba bulu bukai baka bulu ikan, indu
utai, puchok kayu, jelu enggau burong. Maia nyabong bulu Jelayan mantar tu ba jam 9.00, 10.00
& 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
263. JELAYAN BUAH: Bulu tu enda tentu bulih disabong. Jelayan buah tu ngambi chura buah ti
bedau mansau ke agi biru dipeda. Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam
1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
264. JELAYAN DURI: Duri ti diambi ka bulu manok tu iya nya duri semambu. Duri ti tumbuh ba
semambu tu endang dikena nyaga semambu ari dikachau utai bukai awak ka sida tau nyulur
mansang. Nya kabuah bulu tu bulih disabong, laban nadai maioh utai nganu iya. Jelu enggau
burong enda tentu nyamai ditebak duri semambu. Indu utai baka semut enggau empelawa deka
bendar diau ba puchok tauka daun semambu laban nadai maioh utai berani ngachau sida dia. Bulu
manok tu bedudok ari Jelayan tang ba bau iya begelam chelum mirah-redam. Ba punggong iya

mirah-redam mega. Kepai sayap iya burak, dada iya besingkap burak begulai enggau chelum
mirah-redam. Iko iya begenyeling biru, lalu sua iya bebuah. Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00 &
11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
265. JELAYAN ENSERIBAN SUNGAI: Bulu manok tu manah gamal. Bedudok ba Jelayan, bulu
bau iya bisi menais mirah bekerat biru begenyeling. Kepai sayap iya burak lalu bisi mega mirah.
Pumpun iko iya mirah. Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00
& 3.00 lemai. Tau dikena ngenchuri hari makai kediri ba jam 9.00 pagi & 3.00 lemai asal enda
betemu enggau Ijau Burong Ai.
266. JELAYAN ENSERIBAN KABAN: Bedudok ba Jelayan, bulu bau iya bisi biru-kuning begulai
enggau burak, chelum enggau menais mirah. Kepai sayap iya burak. Pumpun iko iya mirah. Maia
nyabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
267. JELAYAN ENSERIBAN MARAM: Bedudok ba Jelayan, bulu bau, belakang, rambai iya
chelum-mirah. Kepai sayap iya burak. Pumpun iko iya mirah. Maia nyabong bulu tu ba jam 9.00,
10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
268. JELAYAN ENSERIBAN PADI: Bedudok ba Jelayan, bulu tu burak tauka puda agi ari
enseriban bukai. Kepai sayap iya burak. Pumpun iko iya mirah. Maia nyabong bulu tu ba jam 9.00,
10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
269. JELAYAN ENTAGALIH: Entagalih tu mega disebut kitai Papit Punggu. Entagalih tu disebut
kitai Iban menua ulu. Burong tu sabengkah ari bansa burong menaul ti mit bendar, nyau deka
mesai burong entelit. Patuk iya ngelakait baka patok menaul. Burong tu mega mangah laban iya
ukai semina makai indu utai baka tampok pinang, tang iya mega makai burong ti mit baka sida
kunchit, pipit, engkechong enggau entawai. Chara iya ngulih ka burong bukai tu endang disambar
iya benong sida iya terebai. Bulu burong tu chelum sereta beperintik burak ba sayap. Dada iya
besingkap burak baka tisik ikan tauka baka buri ti disanggit ba baju. Punggong iya baka ka chelum
angus, lalu buyoh enggau pumpun iko iya nyugut burak. Bulu tu mega deka lekat ba bulu manok
bukai. Bulu manok ngambi bulu tu nakal sereta bulih disabong laban iya pintar sereta maioh
raup ba pemakai. Maia nyabong barengkah ari 9.00 – 11.00 pagi enggau ari jam 1.00 – 3.00
lemai.
270. JELAYAN ENTUKAR: Entubar tu sabengkah ari bansa burong ti besai. Sida begiga ka
pemakai ba tanah. Bulu manok tu, enti iya enda terus, nyau deka baka gamal Bangkas Entabalang
muda, laban buyoh enggau dada iya bisi apas bulu Bangkas Entabalang. Bulu tu nakal disabong.
Maia nyabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
271. JELAYAN KURA tauka TEKURA: Kura tu sabengkah ari bansa jelu ti bekaki empat. Pendiau
iya sama tau dalam ai enggau ba darat. Bulu manok ngambi bulu tu bedudok ba Jelayan tang bisi
kuning ba bau enggau mirah ba pun bulu. Bulu manok tu mega nakal disabong laban maioh raup

sereta nadai milih gamal moa hari. Maia manah disabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau ba jam
3.00 & 4.00 lemai.
272. JELAYAN KURA BEDUDOK BA ENSERIBAN: Bulu manok tu tabal agi enseriban tang
punggong iya angus agi. Bulu dada iya besingkap besai burak-kuning lalu bisi mega chelum. Pun
bulu iya mirah. Manok tu pan nakal disabong ari Jelayan Kura mantar. Maia nyabong ba jam 8.00
& 9.00 pagi enggau ba jam 3.00 & 4.00 lemai.
273. JELAYAN KURA BEDUDOK BA MENANING: Gaya bulu manok tu tabal agi ngambi bulu
menaning tang bulu punggong iya angus agi ari bulu menaning mantar. Bulu dada iya besingkap
mirah lalu mirah ba buyoh. Bau iya begelam kuning sereta bekerat biru begenyeling. Kepai sayap
iya burak. Bulu tu nakal disabong laban dua bulu. Maia nyabong ba jam 8.00 & 9.00 pagi enggau
2.30 – 4.00 lemai.
274. JELAYAN KURA JAONG: Kura Jaong tu kuning agi ari kura bukai. Bulu manok ngambi bulu
tu pan kuning agi ari Jelayan Kura bukai sereta nakal disabong. Maia nyabong ba jam 8.00 – 9.30
pagi enggau 2.00 – 4.00 lemai.
275. JELAYAN LUOS: Chura bulu tu burak ka samoa bulu manok Jelayan. Dada iya chelum,
pumpun iko iya burak lalu iko iya chelum begenyeling. Manok bulu tu nakal disabong. Maia
nyabong ari jam 9.00 pagi ngagai jam 4.00 lemai. Reti nya, tau disabong apus hari.
276. JELAYAN MENANING: Bulu menaning tu bisi ijau. Tuboh iya bisi kuning-mirah ba belakang.
Bau iya begelam kuning begulai enggau mirah sereta bekerat biru begenyeling kangan. Dada iya
chelum lalu bisi mega iya bedada machur burak begulai enggau mirah. Pumpun iko iya burak. Iya
ti mirah pun bulu nya bulih agi disabong. Bulu menaning tu inggap ba Jelayan. Maia nyabong ba
jam 9.00 & 10.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 lemai.
277. JELAYAN MUDA: Bulu manok tu nyau deka baka gamal Jelayan Luos, sama bisi buya bulu
Ijau Lelayang tauka menaning. Iya ti bisi pun bulu mirah nya ti manah agi disabong. Maia nyabong
ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai
278. JELAYAN NIBONG: Bulu manok tu ngambi chura upih nibong. Dada iya chelum. Belakang
enggau punggong iya chelum lalu bisi nyambil mirah-tuai. Bau iya bisi buya mirah-tuai, bekerat
biru begenyeling. Kepai sayap iya burak lalu bisi apas mirah-chelum. Manok bulu tu nakal
disabong. Maia nyabong ari jam 9.00 pagi lalu terus ngagai 3.00 lemai. Nyau deka baka maia
nyabong Jelayan Luos.
279. JELAYAN PAPIT: Papit ka sakalitu iya nya bansa indu utai ti tau nyengat, tang enda tentu
bisa. Sengat iya semina ngasoh kitai tekenyit enda lama aja. Bulu manok tu begelum chelum lalu
bisi menais mirah ba bau iya. Antara bau enggau sayap iya mega bisi begenyeling biru. Sayap iya
mirah mimit lalu tabal agi burak bejelayan. Punggong iya mega bisi mirah. Dada iya mega bisi
chelum ngambi dada kenyali tauka bepanchor. Iya ti chelum dada nya bulih agi disabong. Maia
nyabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ari jam 1.00 ngalih hari ngagai 3.00 lemai.

280. JELAYAN TUAI: Ba sanentang tu, bulu manok tu endang bulu menaning. Chura bulu iya ke
tu nya pemadu tuai ka bulu menaning, tang iya bedudok ba Jelayan. Bulu tu mega nakal disabong.
Maia nyabong ba jam 9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 enggau 3.00 lemai.
281. JELAYAN UPA: Bulu Jelayan Upa tu nyau deka baka chura Jelayan Muda, tang iya ke tu
puchat agi gamal dipeda, ngambi pemuchat upa. Bulu tu enda tentu bulih disabong. Maia nyabong
ba jam 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 2.00 & 3.00 lemai.
282. JELAYAN ENGKERASAK: Gamal bulu tu nyau deka baka bulu Engkerasak, biru-biru
bechampor enggau chelum. Dada iya bisi chelum ngambi dada kenyali lalu bisi mega bekeramak.
Iya ke bejelayan tu puda agi bulu ari engkerasak mantar lebih agi peda kitai ba bulu sua enggau
ba bulu rambai iya. Kepai sayap iya burak lalu iko iya betugang labang. Maia nyabong ba jam
9.00, 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00, 2.00 enggau 3.00 lemai.
283. KELABU: Bulu Kelabu tu dua macham chura. Bisi nya ngamau biru-chelum, lalu bisi mega
apas biru-mirah. Tang kedua chura bulu tu enda begenyeling. Bulu Kelabu tu maioh bulu bukai
nepan ba iya, baka bulu ikan, jelu, burong, indu utai enggau utai tumboh. Maia nyabong nitih ka
bulu ti bisi lekat ba bulu manok Kelabu.

Kelabu
284. KELABU TENGAS: Tengas tu nama anak ikan semah ti diau ba ai tabar sereta chiru di
menoa ulu. Ikan semah tu endang disema ka bansa Iban Raja Ikan sereta manah gamal dipeda.
Bulu manok ngambi bulu tu, dada iya Kelabu ngamau biru-chelum, bulu sua enggau punggong iya
bisi menais kuning, bau iya begelam chelum apas bechampor enggau kuning. Bulu Kelabu Tengas
tu muda agi dipeda ari Kelabu Semah. Manok tu nakal disabong. Maia nyabong ba jam 7.00 &
8.00 pagi enggau ba jam 3.00, 4.00 & 5.00 lemai.

285. KELABU BABI: Bulu manok tu ngambi bulu babi babas. Samoa bulu ba manok tu Kelabu
Madang baka chura bulu babi. Manok bansa tu jarang ditemu. Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00
pagi enggau ba jam 3.00, 4.00 & 5.00 lemai.
286. KELABU BANTA: Banta tu bansa ikan ti tengan iya pamesai ti diau di menoa ulu. Sida iya
idup beraban lalu deka bendar makai buah ensurai. Ikan Banta tu tau nyaru tiga kali, leboh ai bah,
dalam sataun. Ketarubah iya nyaru, dikumbai nyaru arang. Kedua kali iya nyaru dikumbai nyaru
ensabi lalu katiga kali iya nyaru, dikumbai nyaru jagong. Bulu manok ngambi bulu tu, dada iya
kelabu-tuai, bau iya begelam mirah-tuai. Bulu sua enggau bulu punggong iya sama bisi mirah-
tuai. Bulu tu numbas pemanah di sabong. Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ba jam
3.00, 4.00 & 5.00 lemai.
287. KELABU BAUNG: Baung tu bansa ikan ti bepati, tang iya nadai tisik. Baung ti diau ba sungai
bekarapa di menoa ulu chelum agi chura kulit iya, lalu iya tu diau ba ai sungai chiru, kuning agi
chura kulit iya. Ikan tu tau sama diau ba ai sungai ti enda tentu masin enggau ba ai sungai ti
tabar, tang menoa iya ti bendar nya ba pala pasang, ba endor ti datai ai pasang. Leboh maia ai
pasang, ai dia bisi masin mimit dibai ai ti mansang ari ili. Enti maia ai surut, ai sungai ba endor
nya nyadi tabar laban banchak ai ari ulu. Leboh maia ai pasang, ikan baung tu nitih ka ai pasang
begiga ka anak ikan, ikan ti mit, anak undang, emburi enggau belut ka pemakai. Bulu manok
ngambi bulu ikan baung tu, dada iya ngamau puchat. Bulu sua, bau enggau punggong iya bisi
kuning-kelabu. Bisi mega bulu bansa tu lekat ba bulu manok labang ke lalu disebut kitai Kelabu
Baung mega. Bulu tu numbas iya disabong. Maia nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ba jam
3.00, 4.00 & 5.00 lemai.
288. KELABU BERIAK: Beriak tu jako orang menoa ulu, lalu sama reti enggau Kelabu Kuchey
(peda ayat 313).
289. KELABU EMPANGAU: Empangau tu sabengkah ari bansa indu utai ti udu ngerusak padi
enggau sayur ti tanam kitai ba umai enti umai enda dijaga enggau manah. Indu Empangau tu tau
manching ka rachun ti bisa sareta jai bendar bau. Bulu manok ngambi bulu empangau tu, kelabu
iya chelum agi. Ba bau iya bisi menais kuning mirah-tuai, nyau deka baka Kelabu Empelawa. Maia
nyabong ba jam 7.00 & 8.00 pagi enggau ari jam 1.00 – 4.00 lemai.
290. KELABU EMPITU: Empitu tu sabengkah ari bansa burong ti mit. Pendiau sida begiga ka
pemakai ba sabelah tanah. Pemakai sida iya nya buah rumput, indu utai, ulat enggau belut. Bulu
manok ngambi bulu burong Empitu, kepai sayap enggau iko iya kelabu, bau iya begelam chelum
dudok ba mirah-redam. Dada iya bisi bekaramak lalu bisi mega kelabu tuchi. Enti bisi, iya ke
ketupong nya manah agi, nitih ka gaya burong nya empu. Maia nyabong ba jam 8.00, 9.00 &
10.00 pagi enggau be jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.

Burong Empitu

291. KELABU EMPITU INDU: Chura bulu manok ngambi bulu tu puda agi ari Kelabu Empitu
mantar. Dada iya kelabu tuchi nadai bekeramak. Manok bulu tu bulih agi disabong. Maia nyabong
ba jam 8.00, 9.00 & 10.00 pagi enggau be jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
292. KELABU EMPITU LELAKI: Chura bulu manok ngambi bulu tu redam agi ari Kelabu Empitu
mantar. Dada iya bekeramak mirah-tuai ngagai pun buyoh iya. Maia nyabong ba jam 8.00, 9.00 &
10.00 pagi enggau be jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
293. KELABU EMPITU MATA: Chura bulu manok ngambi bulu tu puda agi ari Kelabu Empitu
mantar. Dada iya bekeramak mirah-tuai ngagai pun buyoh iya lalu bisi mega kelabu tuchi. Maia
nyabong ba jam 8.00, 9.00 & 10.00 pagi enggau be jam 1.00, 2.00 & 3.00 lemai.
294. KELABU EMPELAWA EMPELIAU: Empelawa tu bansa indu utai ti nadai sayap, bekaki
enam, sereta begiga pemakai ngena pukat. Empelawa tu nadai milih endor diau – dalam tanah,
madang babas, puchok kayu, atas ai, sabelah rumah enggau maioh endor bukai. Bulu manok
ngambi bulu tu nyau deka baka gamal Kelabu Empangau, tang iya lain mimit laban bulu bau iya
maioh agi kuning tauka mirah-tuai. Maia nyabong ba jam 9.00 & 10.00 pagi enggau be jam 2.00,
3.00 & 4.00 lemai.
295. KELABU EMPELAWA JEROK: Empelawa Jerok tu bansa burong ti tengan iya pamesai.
Pengawa sida batebok ka punggu kayu begiga ka ulat enggau indu utai ti diau dalam batang kayu
burok. Bulu manok ngambi bulu tu kelabu chelum bechampur enggau mirah nitih ka chura burong
nya empu. Maia nyabong ba jam 10.00 & 11.00 pagi enggau ba jam 1.00 & 2.00 ngalih hari.
296. KELABU EMPELAWA MATA: Sabaka bulu enggau Kelabu Empelawa Empeliau (294). Bau
iya sama maioh agi kuning tauka mirah-tuai semina chura iya puda agi. Maia nyabong ba jam 9.00
– 9.30 pagi enggau ba jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
297. KELABU EMPELAWA TAPANG: Empelawa Tapang tu besai ka samoa bansa empelawa.
Pukat ti digaga iya liat sereta lekat agi lalu tau dikena iya nangkap burong ti mit baka kunchit
enggau engkerasak. Bulu manok ngambi bulu tu balat agi begenyeling kelabu lalu tebal agi bulu

kuning lekat ba iya. Bulu bau iya begelam agi. Maia nyabong ba jam 9.00 – 9.30 pagi enggau ba
jam 2.00, 3.00 & 4.00 lemai.
298. KELABU EMPULU:
Empulu tu sabengkah ari macham raban bansa burong ti mit. Makai buah, Lndu utai enggau ulat
mega. Bulu manok ngambi bulu tu,chura kelabu iya kuning. Nyamai disabong. Maia nyabong ba
jam pukul 8.00 enggau pukul 9.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.30, 3.00 enggau 4.00 lemai.
299.KELABU EMPULU LILIN: Empulu Lilin tu sabengkah ga ari bansa burong empulu tang iya
mit agi sereta chura bulu iya kuning agi. Bulu burong tu diambi ka bulu manok. Gaya bulu iya
kuning agi ari iya ti ngambi bulu empulu mantar. Nyamai disabong. Maia nyabong ba jam 8.00
enggau 9.00 pagi enggau ba jam 3.00 & 4.00 lemai.
300. KELABU EMPURAU: Empurau tu sabengkah ari raban bansa ikan besai ti diau dalam ai
sungai menoa ulu ti bisi kerangan. Nyadi Empurau tu indu Semah. Bulu manok ngambi bulu tu,
dada iya ngabu, pumpun iko iya burak. Bau iya begelam, kelabu iya tuai agi. Bulih disabong. Maia
nyabong ba jam 7.00 enggau pukul 8.00. Ngalih hari ba jam pukul 3.00, pukul 4.00 enggau pukul
5.00 lemai.
301. KELABU ENGKELULUT: Engkelulut tu sabengkah ari raban bansa indu utai ti mit ti deka
bendar besarang ba bungkong kayu tauka batang kayu ti belubang. Engkelulut tu bisi madu. Bisi
dua, tiga bansa. Bulu manok ngambi bulu tu, kelabu iya chelum begenyeling. Bulih disabong. Bisi
lekat bulu mirah-tuai mimit. Maia nyabong ba jam pukul 9.00, 10.00 enggau 11.00. Ngalih hari ba
jam pukul 1.00, 2.00 enggau 3.00 lemai.
302. KELABU GAMANG: Gamang tu sabengkah ari raban bansa indu utai ti tau nyengat.Sida tu ti
pemadu besai ka samoa bansa indu utai ti tau nyengat, kira mesai tunjok. Deka besarang ba
lubang kayu. Bulu manok ngambi bulu tu nakal disabong. Chura Kelabu iya bemiang, bekerat
sayap. Dada iya ngamau chelum. Maia nyabong ba jam pukul 8.00 enggau pukul 9.00 pagi. Udah
ngalih hari ba jam pukul 2.00, pukul 3.00 enggau pukul 4.00 lemai.
303. KELABU IKAN PAIT: Ikan Pait tu sabengkah ari raban bansa ikan ti enda berapa besai.
Kurang lebih mesai dekuan kitai iya ti besai agi. Diau di menoa ulu ti bisi kerangan,lalu tebal agi
pendiau sida iya ba sungai ti beulu ka kerapa. Perut ikan tu pait bendar. Bulu manok ngambi bulu
ikan tu,chura kelabu iya ka chelum, begelam kuning ba bau iya. Manah disabong. Maia nyabong
iya ba jam pukul 7.00 enggau pukul 8.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 3.00 enggau pukul 4.00
lemai.
304. KELABU IPOH: Ipoh tu sabengkah ari bansa kayu ti begetah. Lalu getah iya bisa baka
rachun. Bulu manok ngambi bulu tu, chura kelabu iya ka burak-burak. Nakal disabong. Bulu
manok ti ngambi bulu tu jarang ditemu. Maia nyabong ba jam pukul 9.00 enggau pukul 10.00
pagi. Udah ngalih hari ba jam pukul 2.00, pukul 3.00 enggau pukul 4.00 lemai.

305. KELABU JERUIT INDU: Peda Kelabu Kuchey Indu ti ba ayat 314. Jeruit enggau Kuchey
tauka Beriak sama nama,sama iya siti nya.
306. KELABU JERUIT LELAKI: Peda Kelabu Kuchey Lelaki ba ayat 315. Sama sabaka reti
enggau ayat 314.
307. KELABU KALOI: Kaloi tu sabengkah ari macham raban bansa ikan ti besai, tang mipis tuboh
sereta enda berapa panjai. Diau di menoa ulu ti bisi kerangan. Deka makai ginti. Bulu manok
ngambi bulu tu, ka bulih disabong. Kelabu tu ka chelum. Begelam bau, dada ngamau tuai. Pumpun
iko iya burak. Maia disabong ba jam pukul 7.00, 8.00 enggau pukul 9.00n pagi. Ngalih hariba jam
pukul 3.00, 4.00 enggau pukul 5.00 lemai.
308. KELABU KESULAI: Tu sabengkah ari raban bansa indu utai. Iya masok raban bala
Kelabembang tauka raban bansa Buyah ti besai. Tebal agi ka kuning tuai. Bulu manok ngambi
bulu tu pen nitih ka gamal chura kesulai empu. Manah disabong, maioh empa, kelabu kuning-tuai.
Maia nyabong ba jam pukul 8.00 enggau 9.00 pagi. Ngalih harL ba jam pukul 1.00, 2.00, 3.00,
enggau 4.00 lemai. (Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal kelabu kesulai tu ba ayat 668).
309. KELABU KATOH: Katoh tu sabengkah ari macham raban bansa ikan ti besai di menoa ulu
sungai. Ikan Katoh tu tau besarang di puchok kayu ti semak tebing ai. Leboh iya ti besarang nya
iya ngeluar ka telu iya. Bulu manok ngambi bulu tu ka Kelabu chelum bechampor enggau mirah-
redam, lalu bisi mega bulu kuning ba rambai iya. Nakal disabong. Maia nyabong iya ba jam pukul
7.00 enggau 8.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 3.00, 4.00,enggau pukul 5.00 lemai.
310. KELABU KELABEMBANG: Tu sabengkah ari raban bansa indu utai. Sayap sida iya luar ari
samoa sayap indu utai bukai. Nadai tulang. Ngiga pemakai, sida iya terebai nutu bungai, buah
enggau lunik utai. Bulu manok ngambi bulu tu manah disabong. Chura Kelabu iya ka chelum. Maia
nyabong ba jam pukul 8.00 enggau 9.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 1.00, 2.00, 3.00 enggau
4.00 lemai. Nyau ka baka empa Kelabu Kesulai. (Uji peda ba cherita ti terang ba ayat 668).
311. KELABU KELIU BATU: Bulu tu sama enggau bulu Ijau Keliu Batu. Peda cherita ti panjai
sereta terang agi ba ayat 240.
312. KELABU KERA: Nadai kitai ti enda ngelala kera. Kera tu bejalai bekaki empat, iko iya panjai.
Diau di puchok kayu. Kera tu manchal. Deka bendar ngayah ka utai ti ditanam anak mensia di
umai. Bulu manok ngambi chura bulu kera tu, Kelabu iya mata. Jarang bisi, tang meh iya diambi
ka bulu manok. Nakal disabong. Maia nyabong ba jam pukul 8.00 enggau 9.00 pagi. Ngalih hari ba
jam pukul 3.00 enggau pukul 4.00 lemai.
313. KELABU KUCHEY: Kuchey tu sabengkah ari macham raban bansa burong ti mit. Kuchey
mega disebut kitai Jeruit, baka iya ti dipadah ka ba ayat 305 enggau ayat 306. Nyadi orang ulu
nyebut burong tu Beriak. (Peda ba ayat 288). Bulu manok ngambi bulu tu bisi dua-tiga macham.
Chura Kelabu iya bisi mirah-redam, bisi ga ka kuning-kuning. Dada iya bisi ngamau, bisi ga
bekaramak mirah. Bulih disabong. Makai ngeraup. Maia disabong ba jam pukul 7.00 enggau 8.00

pagi. Ngalih hari ba jam pukul 1.00, 2.00, 3.00, 4.00 enggau ba jam 5.00 lemai. Peda cherita
pasal bulu tu ti panjai sereta terang agi ba ayat 669 enggau ayat 672 (No. 2).
314. KELABU KUCHEY INDU: Sama sabaka enggau iya ke ba ayat 313 nya tadi. Tang chura bulu
iya tu muda agi, tauka mata agi. Bulu dada iya ngamau. Manah disabong. Maia nyabong iya sama
enggau iya ke ba ayat 313.
315. KELABU KUCHEY LELAKI: Sama sabaka enggau iya ti diterang ka ba ayat 313. Bulu iya ti
lelaki tu bekaramak dada. Pendiau enggau maia nyabong bulu manok tu sama sabaka enggau iya
ke ba ayat 313.
316. KELABU KUCHEY KABAN: Bulu manok ngambi bulu tu mata agi. Kuning agi gamal. Bulih
agi disabong. Pendiau enggau pemakai sida tu sama sabaka enggau iya ti diterang ka ba ayat 313.
Maia disabong sama sabaka.
317. KELABU KUCHEY KAMPONG: Kuchey Kampong tu besai ka samoa bansa burong Kuchey.
Chura Bulu kelabu iya redam agi. Bulu manok ngambi bulu tu pan redam agi. Mina bagi iya ke
indu enggau lelaki, bisi bida mimit ari pangan. Iya ke indu ngamau dada, lalu iya ke lelaki
bekaramak dada. Punggong manok tu chelum-angus. Bau iya mirah-jera tuai. Manah disabong.
Bulih agi disabong lemai. Pendiau selalu terebai kadiri. Pengawa bukai sama enggau iya ti dicherita
ke ba ayat 313.
318. KELABU KUJU: Kuju tu sabengkah ari macham raban bansa burong ti deka bendar bemain
di tebing ai. Sida tu beridup ba anak ikan enggau undang. Jelan pemesai. Bisi dua-tiga bansa. Bulu
manok ngambi bulu kelabu tu, puda sereta kuning agi ari bulu Kelabu Empulu. Jelan pemanah
disabong. Maia nyabong iya ba jam pukul lapan enggau pukul semilan pagi. Udah ngalih hari ba
jam pukul tiga enggau pukul empat lemai.
319. KELABU KUJU ANGGAI: Kuju Anggai tu besai ka samoa bansa burong Kuju. Rekong iya
panjai. Rekong enggau sayap iya bisi burak. Bulu manok ngambi bulu tu sama cherita enggau iya
ke ba ayat 318, lalu maia nyabong iya sama sabaka.
320. KELABU KUJU MIT: Kuju tu mit ka samoa bansa burong Kuju. Tang taja pia, pendiau
enggau pemakai sida iya sama sabaka. Bulu manok ngambi bulu iya tu muda agi. Pemulih
disabong sama sabaka. Maia disabong pan sama sabaka enggau iya ke ba ayat 318.
321. KELABU KUJU BABI: Burong babi tu siti ari raban bansa burong Kuju. Beturis burak ba
rekong lalu bisi burak ba sayap iya. Manok ngambi bulu tu manah disabong. Maia nyabong sama
sabaka enggau iya ke ba ayat 318.
322. KELABU LAMBOR: Kitai sama nemu gaya utai ti di-sebut ka kitai Lambor. Iya semina bisi
ayan leboh lemai hari, dipeda di tisi langit tunga ngagai matahari padam, ti suah agi. Maiob
macham chura iya. Lalu bisi maia iya dipeda tebal kelabu, nya ti diambi ka bulu manok. Bulu
manok tu nakal disabong. Chura bulu iya kelabu mirah-kuning. Maia nyabong iya ba jam pukul
6.00, 7.00 enggau pukul 8.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 4.00, 5.00 enggau 6.00 lemai.

323. KELABU LANGIT: Langit tu maioh macham chura. Nitih ka pemanah hari enggau panchar
matapanas. Langit utai ti besai lalu dipeda samoa mensia. Bisi maia iya dipeda tak kelabu. Bulu
manok ngambi kelabu tu ka burak-burak chura kelabu iya. Manah disabong. Maia nyabong iya ba
jam pukul 8.00 enggau 9.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00, 3.00 enggau 4.00 lemai.
324. KELABU PANTAK: Pantak tu samacham ari raban indu utai ti enda besai tang tau nyengat.
Lalu tau mega di sebut ka kitai penyengat. Deka agi beserangan ba bungkong kayu. Sayap iya bisi
burak. Manok ngambi bulu tu, chura kelabu iya chelum lalu bisi burak ba kepai sayap iya. Nakal
tauka bulih disabong. Bau iya bisi menais mirah mimit. Belakang iya chelum angus. Maia nyabong
iya ba jam 8.00 enggau 9.00 pagi.
325. KELABU PAPAU INDU: Papau tu saraban ari macham bansa burong ti tengan pemesai.
Bansa Iban ti agi beguna ka burong ngena nyawa burong tu ka burong sida. Kenu ko penemu tuai
burong tu burong rabun, tang nitih ka endor kitai ti ninga iya bemunyi. Tau ngasoh munsoh tauka
antu enda meda kitai, lalu bakanya mega ti iya pulai ka enda manah kitai tau enda meda munsoh,
tauka kitai terang dipeda utai ti deka nganu kitai. Bulu manok ngambi bulu tu bekelabu mirah, bau
iya mirah. Sayap enggau pumpun iko sereta enggau langgai iya burak. Manah disabong. Maia bulu
tu manah disabong ba jam pukul 8.00 enggau pukul 9.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 3.00
enggau 4.00 lemai.
326. KELABU PAPAU LELAKI: Sabaka bulu enggau iya ke ba ayat 325. Tang ke lelaki tu tuai agi
bulu ti diambi ka bulu manok. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
327. KELABU RERUNGKUP TAUKA RUNGKUP INDU: Rungkup tu sabengkah ariraban indu utai
ti bejalai di atas ai. Pendiau iya di menoa ulu ti ka agi. Rungkup tu besai ka samoa raban indu utai
ti diau tauka bejalai di atas ai. Bulu manok ngambi bulu tu bekelabu chelum mirah-tuai. Bau iya
begelam chelum bemiang mirah. Iko iya kelabu, dada iya kelabu bechampor enggau mirah-tuai,
reti nya besingkap. Belakang iya chelum-angus. Nakal disabong. Maia disabong ba jam pukul 8.00,
9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00, 3.00 enggau pukul 4.00 lemai.
328. KELABU RUNGKUP LELAKI: Sama sabaka bulu enggau iya ti ba ayat 327. Tang chura iya
ke lelaki tu chelum agi tauka redam agi ari iya ke indu. Maia disabong sama sabaka hari enggau
maia.
329. KELABU REMANG: Remang nya maioh chura, tak kitang-kitang ba antara dunya kitai
enggau lahgit. Bulu manok ngambi bulu tu nyau ka baka bulu manok ti ngambi bulu Kelabu Langit.
Chura Kelabu iya burak. Manah disabong. Maia nyabong ba jam pukul 8.00 enggau pukul 9.00
pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00, 3.00 enggau pukul 4.00 lemai. Kelabu Remang tu endang
jarang ditemu kitai, tang enti bisi, laban pelajar kitai enda tentu chukup tauka nyentok, kitai
mudah bendardeka nyebut tauka maut ka sabarang nama kelabu asai ti patut ko penemu diri. Reti
nya bulu manok nya ukai mekang bulu, tang meh kitai empu ti enda ngelala bulu iya nya.

330. KELABU SEMAH: Semah tu sabengkah ari raban bansa ikan ti besai ti diau di menoa ulu ti
bekarangan tauka diau ba ai ti chiru. Makai macham buah kayu menoa ulu ti laboh ninggang
sungai. Leboh iya agi mit lalu ngagai pemesai iya bela enggau ujong betis, iya agi di kumbai kitai
TENGAS tauka ANAK TENGAS. (Peda ba ayat 300). Manok ngambi bulu ikan semah tu nakal
disabong. Chura Bulu iya tuai ari bulu Kelabu Anak Tengas lalu muda agi ari bulu Kelabu Empurau.
Dada iya ngamau. Belakang iya chelum-angus. Iko iya beselat burak. Pumpun iko iya burak. Bau
iya begelam chelum bemiang kelabu. Kepai sayap iya burak bisi betipas kelabu-mirah. Maia
disabong ba jam pukul 7.00 enggau pukul 8.00 pagi. Leboh ngalih hari ba jam pukul 4.00 enggau
pukul 5.00 lemai.
331. KELABU SILOK: Silok tu samacham ari raban bansa Ikan ti diau di menoa ili ti tengan
pemesai tang meh tuboh iya ka mipis sereta enda berapa panjai. Ikan tu kering lalu mata iya
mirah. Bulu manok ngambi bulu tu nyau ka baka gaya Kelabu Semah, tang meh dada iya enda
ngamau baka dada Kelabu Semah, lalu pumpun iko iya pan enda ga burak tang ka chelum. Manah
disabong. Maia disabong ba jam pukul 7.00 enggau pukul 8.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul
3.00, 4.00 enggau pukul 5.00 lemai.
332. KELABU TAJAK: Tajak tu sabengkah ari macham raban bansa burong ti besai. Lalu pendiau
iya di puchok kayu ti tinggi tauka di kampong di atas bukit. Bemunyi ngakak. Makai buah kayu.
Bulu manok ngambi bulu tu nyau ka baka gamal bulu Banda Imbok, (peda ayat 27) enggau bulu
Bangkas Tilan (peda ayat 54), tang meh bulu tu bisi Kelabu. Nakal disabong. Iko iya beserarai
tuai, ngambi bulu ruai. Maia disabong ba jam pukul 6.00, 7.00 enggau pukul 8.00 pagi. Ngalih hari
ba jam pukul 3.00, 4.00 enggau pukul 5.00 lemai.
333. LABANG: Nyadi Labang tu ikan ti numbas iya pemesai. Pendiau ikan tu ba antara ai masin
enggauai tabar. Reti nya ka diau ba ai tabar, runding ka di menoa pala pasang tauka ba menoa
ulu ti tabar. Bulu manok ngambi bulu tu nya burak. Maioh bendar bulu bukai deka lekat ba bulu
tu. Nyadi bulu manok bukai ti lekat ba bulu labang tu nya pulai ka selat iya. Peda cherita pasal
bulu manok labang ti bisi lekat selat bulu bukai. Mudah disabong. Maia nyabong iya ba jam pukul
semilan enggau pukul sapuloh pagi. Tengah hari nampun. Ngalih hari ba jam pukul dua, pukul tiga
enggau pukul empat lemai.
334. LABANG BALUN UMBANG: Bulu manok ngambi bulu tu, enda tentu bulih disabong.
Pemurak bulu tu nitih ka pemurak abak kayu ti dipantap kitai. Nadai tentu maioh empa. Mina ngait
ka bulu iya ngambi bulu Ikan Labang. Maia di sabong ba jam pukul 11.00 pagi, tengah hari
nampun, enggau ba pukul 1.00 ngalih hari.
335. LABANG BEKIA: Bekia tu samacham ari raban bansa burong ti besai di diau dalam
kampong ti jerong. Pendiau iya di tanah, ngiga pemakai ngair mantok baka pendiau manok. Tuboh
iya baka burong Sempidan tang iko iya burak magang. Bulu manok ngambi bulu tu, tuboh iya
tebal agi ngundan bulu chelum begenyeling begulai enggau mirah-tuai. Bisi begenyeling biru ba

antara bau enggau sayap iya. Sayap iya bisi kepayang. Nakal disabong. Maia disabong ba jam
pukul 8.00, 9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00, pukul 3.00 enggau ba
pukul 4.00 lemai.
336. LABANG BANGAU: Bangau tu sabengkah ari macham raban bansa burong. Burong tu enda
berapa siga. Deka bendar begulai enggau Chapi tauka Kerebau laban iya makai pitak. Nyadi bulu
manok ti ngambi bulu tu burak magang. Tang chelum patok, chelum mata lalu chelum mega kaki
iya. Kurang pemulih disabong ari bulu bansa Labang bukai. Maia di sabong bajam pukul 8.00
enggau pukul 9.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul tiga enggau pukul empat lemai. Taja bulu iya
Labang Lebus tang enda manah disabong leboh tengah hari nampun.
337. LABANG BETEKUYONG: Bulu manok ngambi bulu tu endang bepun ari bulu Labang. Tang
iya nadai selat bulu maioh macham, semina selat iya bulu chelum begenyeling ngachir sebelah
tuboh iya lalu nyentok ka ngagai iko iya. Kitai sama meda penyelum kerubong tekuyong. Manah di
sabong. Maia nyabong iya ba jam pukul 9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul
2.00 enggau pukul 3.00 lemai.
338. LABANG BETALI PENDOK: Pendok tu sabengkah ari macham kayu ti tumboh dalam
kerapa, bisi mega iya tumboh ba bukit ti nempusong di puak kerapa. Kulit iya ti dititi tau ka tali.
Bulu manok ngambi bulu tu pan Labang mega, tang iko iya beserarai nyau ka baka gamal chura
tali pendok ti udah rangkai. Enda berapa bulih disabong. Maia nyabong iya ba jam pukul 9.00
enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00 enggau pukul 3.00 lemai.
339. LABANG BETUTUP: Bulu tu endang bulu Labang tang bisi bulu chelum lekat ba iya ba
senentang dada, belakang, baroh sayap ari sapiak-sapiak, ba bulu burit tinggang iko iya. Langgai
iya pan bisi mega chelum siti tauka dua lambar. Tang ti iya salambar nya ti manah agi. Nakal
disabong. Maia disabong ba jam pukul 9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul
dua enggau pukul tiga lemai.
340. LABANG BELANSI: Bulu manok ngambi bulu tu endang Labang. Tang bulu bukai ti ka selat
iya nya bulu Lansi.(Peda cherita ti panjai agi pasal bulu manok Lansi ba ayat 359). Nyadi ba
senentang tu bulu manok tu dua bulu. Nyamai disabong. Disabong nitih ka maia ti nyabong bulu
Lansi tau, lalu ba maia ti nyabong bulu Labang pan tau mega. Tang endang maia ti manah
nyabong iya ba jam pukul 9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 1.00, pukul
2.00 enggau ba pukul 3.00 lemai.
341. LABANG BULOH BALA: Nyadi Buloh Bala tu samacham ari bansa buloh. Batang iya kuning.
Bulu manok ngambi bulu tu endang bepun ari bulu Labang, tang Labang tu enda burak, tang ka
kuning tuai enda ga nya, bendar mirah enda ga, ka agi baka gamal darah pinang ti udah churey.
Iko iya tebal agi churey. Enda tentu bulih disabong. Maia disabong ba jam pukul 11.00 pagi,
tengah hari nampun enggau ba
pukul 1.00 ngalih hari.

342. LABANG BULOH LAYU: Gaya bulu manok ti ngambi chura tu nyau ka baka gamal bulu
manok ti diterang ka ayat 341. Tang bulu siti tu puchat agi. Iko manok tu puchat agi lalu bisi
meratai tauka beserarai. Enda tentu bulih disabong. Maia disabong ba jam pukul 11.00 pagi,
tengah hari nampun enggau ba pukul satu ngalih hari.
343. LABANG BUNGA UBAH: Nyadi Ubah tu samacham ari bansa kayu ti tumboh di kampong
tauka ba i:emuda. Buah iya diempa burong. Bulu manok ngambi bulu tu enda tentu bulih
disabong. Tak manah gamal pemurak, tang meh burak ngapa. Baka pemurak gamal bunga kayu
Ubah. Lalu bisi mega lekat selat bulu bukai tang nadai maioh, lalu selat iya nya ti mai iya pama agi
ti disabong. Maia nyabong bulu tu ba jam pukul 9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam
pukul 1.00, enggau ba pukul 3.00 lemai.
344. LABANG DUKU ANDQNG: Kenu ko cherita ari Tuai-Tuai kalia, manok tu Ketupong lalu
samoa tulang bulu sayap besai iya chelum magang. Lalu nya ka pagar enggau terabai besi iya.
Nakal bendar disabong, enda parai ngapa laban taji. Ti abi ba piah enda tebunoh ka iya, enda kena
laban taji. Mati pan nyau kena sebelah rekong tauka ba pala iya. Tak nadai munoh kenu ko berita
Tuai. Tau disabong berengkah ari pagi nyentok ka lemai tauka malam. Tang ti ngenjing enda
dibuat enda ga iya nakal, tentu ga iya lelak, nyau ka maioh orang ti besaup ka iya, tau ga iya alah
rari. Tang ti nyabong iya tau sebarang maia ngangkat ka iya. Tau didudok ka ditengah kelang
sebarang deka nuju, barang pemesai pasang. Enda iboh ka maia, taja salambar-dua tulang bulu
iya bisi chelum tulang, deh udah manah. Iya tau menang nitih ka pemaioh lambar tulang bulu
sayap iya ti chelum nya tadi.
345. LABANG KEMUDI BESI: Bulu ngambi bulu tu tauka iya ti disebut Labang Kemudi Besi nya
endang bulu iya Labang. Bisi mega selat iya sebelah tuboh tang enda maioh. Lalu langgai iya
salambar tauka dua lambar nya chelum. Maia disabong ba jam pukul 9.00, pukul 10.00 enggau ba
jam pukul 11.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 1.00, pukul 2.00 enggau pukul 3.00 lemai.
346. LABANG KUBAH: Bulu manok ngambi bulu tu endang bulu Labang. Tang bisi empat tauka
lima macham bansa bulu bukai lekat ba iya. Nya kabuah iya disebut ka Labang Kubah laban selat
iya maioh. Maia manah disabong ba jam pukul 9.00, pukul 10.00 enggau pukul 11.00 pagi. Ngalih
hari ba jam pukul 1.00, pukul 2.00 enggau pukul 3.00 lemai.(peda ayat 670).
347. LABANG LANG: Bulu siti tu ti disebut Menaul Jungkat. (Peda cherita ti panjai sereta terang
agi ba ayat 162). Bulu iya maioh agi bedudok ba Labang semina ayas beburik ngengkang ba
buyoh iya. Nya kabuah iya disebut ka Labang Lang. Maia bulu manok ti ngambi bulu ti disabong
nitih ka maia ti nyabong bulu Burik Menaul Jungkat ti udah diterang ka ba ayat 162.
348. LABANG LEBUS: Bulu manok ngambi bulu tu iya nya ngambi bulu tauka chura kulit ikan
Labang. (Peda cherita ti terang sereta panjai agi ba ayat 333). Bulu manok tu tuchi siti, burak,
nadai bisi selat. Patok burak tauka kuning, kaki iya burak tauka kuning. (Peda cherita pasal bulu

tu ba ayat 671). Maia ti manah bendar disabong leboh tengah hari nampun. Maia bukai tau
disabong tang enda berapa manah.
349. LABANG MENAUL JUNGKAT: Peda cherita ti terang sereta panjai agi pasal bulu manok ti
ngambi bulu tu ba ayat 347 enggau ayat 162. Taja nama tu lain ari pangan tang iya sama bulu siti
nya tadi. Maia disabong pan sama sabaka.
350. LABANG PEPISAN TAUKA PISAN ADONG: Bulu manok ngambi bulu tu udah diterang ka
panjai agi ba pun cherita pasal bulu manok. Peda ba ayat 7. Maia disabong sama sabaka. Reti nya
bulu dua bengkah tu sama bulu siti nya tadi tang jalai nyebut iya enda sabaka.
351. LABANG PATIN: Patin tu sabengkah ari macham raban bansa ikan ti besai ti diau di menoa
ili. Makai buah sereta enggau daun pedada, buah papi, sumbok bakong ai. Ikan tu nadai tisik.
Deka mega makai kelampong ti beumpan ka buah empelai. Nyau ka baka gamal ikan Labang, tang
bansa ikan tu jauh besai. Bulu manok ngambi bulu tu burak bechampor enggau kuning. Patok
Kuning enggau kaki iya pan kuning. Bulih disabong. Maia nyabong bulu manok tu ba jam pukul
9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba iam pukul 2.00 enggau pukul 3.00 lemai.
352. LABANG PUPU AI: Bulu manok ngambi bulu tu enda bulih disabong. Bulu iya burak nyau ka
baka pemurak Labang Bangau enggau Labang Bunga Ubah, lalu Patok enggau kaki iya burak
mega. Maia disabong ba jam pukul semilan enggau pukul sapuloh pagi. Ngalih hari ba jam pukul
dua enggau ba jam pukul tiga lemai.
353. LABANG SEMPULUT: Bulu manok ngambi bulu tu baka pemurak bulu Labang bukai. Nadai
tentu selat, tang samoa pun bulu iya chelum. Bulu manok ngambi bulu tu nakal sereta bulih
disabong. Maia disabong ba jam pukul 7.00, 8.00, 9.00, 10.00 enggau 11.00 pagi. Ngalih hari ba
jam pukul 1.00, pukul 2.00, pukul 3.00, pukul 4.00 enggau pukul 5.00 lemai. Tang di sabong pagi
enggau ngalih ka lemai ti manah agi, ari ti di sabong tinggi hari. Tengah hari enda tau sakali,
laban iya tentu pedis. Leboh maia tu mega samoa bulu ti dianu iya tau nganu iya magang.
354. LABANG SUU RAPAT: Bulu manok ngambi tu endang bedudok ari bulu Labang. Maioh bulu
bukai lekat ba bulu tu ka selat iya, enda kurang ari lapan bengkah. Enti kurang agi ari nya, manok
tu dikumbai Labang Kubah aja. Bulih sereta nakal disabong. Maia nyabong iya nitih ka maia ti
nyabong macham bulu ti lekat ba iya. Reti nya tau disabong ari pagi nyentok ka lemai.
355. LABANG SUU RANGKA: Bulu manok ngambi bulu tu endang bedudok ari bulu Labang. Bulu
manok lekat ba bulu tu naka iya ka pemaioh, enda kurang ari tigabelas macham bulu bukai ka
selat iya. Enti kurang ari nya, agi di sebut ka SUU RAPAT. Nakal bendar disabong. Kenu ko cherita
enda mati laban taji. Maia disabong nitih ka macham bulu ti lekat ba iya. Reti nya tau disabong ari
pagi nyentok ka malam.
356. LABANG TATING JALA: Bulu manok ngambi bulu tu endang bedudok ari bulu Labang. Reti
nya endang Labang. Tang penyelai iya ari bulu Labang bukai laban ba ujong bulu sua, bulu rambai
enggau bulu bukai, bisi bekelapong chelum. Bulih sereta nakal disabong. Maia disabong ba jam

pukul 8.00, pukul 9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00, pukul 3.00
enggau pukul 4.00 lemai.
357. LABANG TINGGANG SEMPIDAN: Bulu manok ngami bulu tu endang bedudok ari Labang.
Tang sayap iya bisi kepayang. Ba belakang iya senentang ujong tauka kena tipas ujong bulu sua
iya bisi begenyeling biru begulai enggau mirah-tuai, baka bulu burong Sempidan empu, taja bulu
nya enda maioh. Lalu langgai iya bisi chelum lalu beKawat mirah tulang bulu iya. Nakal disabong.
Maia nyabong iya ba jam pukul 9.00 enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00,
pukul 3.00 enggau ba pukul 4.00 lemai.
358. LABANG TINGGANG TAJAK: Bulu manok ngambi bulu tu endang baka bulu Labang bukai.
Tang sayap iya bisi kepayang begulai enggau kelabu mirah-tuai. Iko iya pan baka nya mega bisi
meratai tuai, kelabu begulai enggau mirah-tuai tauka redam. Bulih disabong. Maia nyabong iya ba
jam pukul semilan enggau pukul sapuloh pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00, pukul 3.00 enggau
pukul 4.00 lemai.
359. LANSI: Lansi tu sabengkah ari macham raban bansa ikan ti mit ti di ulu sungai tauka di pala
pasang. Reti nya antara ai masin enggau ai tabar. Nyau ka baka gamal ikan Enseriban (peda ayat
210) enggau ikan Enseluai (peda ayat 236). Ikan tu deka bekaban. Bulu manok ngambi bulu tu
burak beselatenggau chelum lalu bisi mega lekat bulu mirah. Nyamai disabong. Maia disabong ba
jam pukul 7.00, pukul 8.00 enggau pukul 9.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 1.00, pukul 2.00
enggau pukul 3.00 lemai.
360. LANSI ENJUAR: Bulu manok ngambi bulu tu burak agi. Reti nya ka agi kitai nyebut iya bulu
Labang. Lalu bulu ti ka selat iya bulu Lansi jarang-jarang. Enjuar tu besai ka Samoa bansa ikan
Lansi. Pendiau enggau pemakai iya sama. Bulih ari bulu Labang enti disabong. Maia nyabong bulu
tu ba jam pukul tujoh, pukul lapan enggau pukul semilan pagi. Ngalih hari ba jam pukul satu,
pukul dua enggau pukul tiga lemai.
361. LANSI KABAN: Lansi Kaban tu sama ari raban bansa ikan lansi, tang sida tu mit agi gamal.
Bulu manok ngambi bulu tu resap agi gamal, tauka alus agi chura. Pendiau enggau pemakai sida
sama sabaka. Maia nyabong sama sabaka enggau iya ti ba ayat 359.
362. LANSI RAU: Lansi Rau tu sama kaban lkan lansi, tang iya tu ka agi diau ba ai keroh. Gamal
sida kurang agi pemurak ari kaban Lansi ti diau ba ai chiru. Bulu manok ngambi bulu tu biru agi.
Nyau ka baka gamal bulu manok Ijau. Nakal sereta bulih agi disabong ba jam pukul 9.00 enggau
pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00 enggau pukul 3.00 lemai.
363. MENANING: Tu sabengkah ari macham raban bansa indu utai ti tau nyengat kitai. Pamesai
iya nyau ka bulih mesai ujong tunjok anak kitai. Tuboh iya bekengkang kuning enggau chelum.
Deka besarang dalam tanah tauka ba bungkong kayu. Bulu manok ngambi bulu tu manah
disabong. Menaning tu maioh bansa. Bulu manok ngambi bulu tu bisi ijau, tuboh iya ka kuning-
mirah ba belakang. Ba bau iya begelam kuning begulai enggau mirah. Bekerat biru begenyeling

kangan. Burak pumpun iko. Dada chelum, lalu bisi mega dada iya machor burak begulai enggau
mirah. Tang iya ti mirah pun bulu nya ti bulih agi disabong. Maia disabong ba jam pukul 9.00
enggau pukul 10.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 2.00 enggau pukul 3.00 lemai. (Peda cherita
pasal bulu tu ba ayat 650).
364. MENANING BANJANG: Baka ti udah diterang ka ba ayat 363 nya tadi, bulu manok ngambi
bulu tu kuning agi ari samoa bulu manok ti ngambi bulu Menaning. Maia disabong sama sabaka
enggau iya ti ba ayat 363.
365. MENANING BEBUAH: Bulu manok ngambi bulu tu ba ayat 363. Tang ba bau bulu manok
siti tu balat agi begelam, lalu ba punggong iya bisi bebuah kuning-tuai. Pendiau enggau pemakai
bulu siti tu sama sabaka. Maia disabong pan sama sabaka enggau iya ti diterang ka ba ayat 363.
366. MENANING BURONG: Bulu manok ngambi bulu tu sama sabaka enggau iya ti udah
diterang ka ba ayat 363. Maia disabong pan sama sabaka.
367. MENANING ENGKIONG: Bulu manok ngambi bulu tu chelum agi ari samoa macham bansa
bulu manok ti ngambi bulu Menaning. Bulih agi disabong. Taja pia, maia ti manah agi endor
nyabong bulu tu ba jam pukul 9.30, pukul 10.00h enggau pukul 11.00 pagi. Ngalih hari ba jam
pukul 2.00 enggau pukul 3.00 lemai.
368. MENANING LELENGAU: Bulu manok ngambi bulu tu nadai tentu bida enggau iya ti udah
diterang ka ba ayat 363. Maia bulu tu disabong pan sama sabaka.
369. MENANING MUDA: Bulu manok ngambi bulu tu sabaka enggau iya ti diterang ka ba ayat
363. Tang bulu iya tu muda agi lalu penguning iya burak agi. Bulih agi disabong ari iya ti endang
bulu mantar. Lalu manah agi disabong pagi ari ti lemai. (Peda cherita ba ayat 650).
370. MENANING TUAI: Bulu manok ngambi bulu tu endang sabaka enggau bulu Menaning ti
udah dicherita ka ba ayat 363. Tang meh bulu siti tu disabong pagi hari. (Peda cherita ba ayat
650).
371. PAPIT: Papit tu diambi ka bulu manok ari dua bengkah utai. Sabengkah ngambi chura bulu
indu utai. Lalu indu Papit tu bisi dua-tiga macham. Sida iya jampat bendarnyengat kitai, enti sida
kena rindas, kena tipas tauka kena empit ka jari kitai. Sabengkah agi bulu manok ngambi bulu
burong. (Peda ba cherita bulu Papit ba bansa siti-siti). Bulu manok ngambi bulu Papit tu manah
disabong. Ngeraup makai.Lalu bulu manok tu deka bedudok ba bulu bukai. Maia disbong ba jam
pukul 10.00 enggau pukul 11.00 pagi. Ngalih hari ba jam pukul 1.00 enggau pukul 2.00 lemai.
(Peda mega cherita ba ayat 246).
372. PAPIT KABAN: Tu sabengkah ari kaban bansa Papit indu utai. Ka bendar nutu peloh kitai. Ti
kena tegu iya lalu nyengat kitai. Enda berapa pedis tang kitai ka bendar tekenyit laban iya. Nama
udah diunsut enggau liur iya lalu mupok badu agi pedis. Bulu manok ngambi bulu tu resap agi ari
samoa macham bulu manok ti ngambi bulu Papit. Menais mirah ba bau iya. Bisi mega mirah ba
punggong iya. Antara bau enggau sayap iya begenyeling biru. Sayap iya mirah mimit lalu tebal agi

burak. Deka bendar bejalayan. Maia disabong sania sabaka enggau jam ti nyabong iya ti udah di
terang ka ba ayat 371.
373. PAPIT MATA: Bulu manok ngambi bulu tu sama sabaka enggau iya ti udah diterang ka ba
ayat 371, tang meh bulu siti tu muda agi. Maia disabong sama sabaka.
374. PAPIT PASIR: Tu sabengkah ga ari raban bansa indu Papit. Raban tu deka bendar bemain
lalu belubang ba pasir ti rangkai tauka ba keresik ti ba tebing sungai. Diambi ka bulu manok, alus
agi sereta ka kuning agi. Maia disabong sama sabaka enggau iya ti udah diterang ka ba ayat 371.
375. PAPIT PUNGGU: Tu disebut orang menoa ulu Entagalih.(Peda ba ayat 269). Tu ukai indu
utai. Iya burong mit ti ngelakait patok, kukut iya tajam. Taja iya mit, Papit Punggu tu ari raban
bansa burong Menaul. Bulih sereta nakal disabong. Maia nyabong iya ba jam pukul semilan, pukul
sapuloh enggau ba pukul sabelas pagi. Ngalih hari ba jam pukul satu, pukul dua enggau ba pukul
tiga lemai.
376. PAPIT PUNGGU BEDUDOK BA ENSERIBAN: Bulu manok ngambi bulu tu bepun ari bulu
manok ti ngambi bulu Enseriban.. (Peda cherita ba ayat 210). Tang bulu manok tu bisi buya bulu
Papit Punggu. Bulu manok tu dua bulu. Bulih disabong sereta nakal. Maia nyabong iya tau nitih ka
maia ti nyabong bulu manok Enseriban (ayat 210), lalu tau mega nyabong iya nitih ka maia ti
nyabong bulu Papit Punggu (peda ayat 375).
377. PAPIT PUNGGU BEDUDOK BA LANSI RAU: Bulu manok ngambi bulu tu pan dua bulu
mega. Bulu iya bepun ari Lansi Rau. (Peda ayat 362). Sayap manok bulu tu bisi meratai. Punggong
iya ka angus mimit. Burak pumpun iko. Nyamai disabong sereta nakal. Maia nyabong iya tau nitih
ka maia ti nyabong bulu manok Lansi Rau (362), lalu tau mega nitih ka maia ti nyabong bulu Papit
Punggu mantar. (Peda ayat 375).
378. PAPIT RESAM: Tu sabengkah ari macham raban bansa Papit indu utai. Tuboh iya mirah agi.
Bulu manok ngambi bulu tu pan mirah agi ari bulu manok ti ngambi bulu Papit bukai, Nyamai
disabong. Maia disabong ba jam pukul sapuloh enggau pukul sabelas pagi. Ngalih hari ba jam
pukul satu enggau pukul dua lemai.
379. PAPIT SANUMBIT: Tu dua bulu. (Peda cherita pasal bulu manok ti ngambi bulu Sanumbit
ba ayat 395). Bulu manok ngambi bulu tu enda tentu bulih disabong taja bulu iya dua kena sebut.
Tang reti iya ukai dua bulu. Bulu manok tu mekang bulu. Ka Papit lalu deka mega disebut ka
Sanumbit. Maia disabong ba jam pukul sapuloh enggau pukul sabelas pagi. Ngalih hari ba jam
pukul satu enggau pukul dua lemai.
380. PAPIT TUNGGAL: Tu sabengkah ari macham rakan bansa indu Papit. Iya tu besai agi tuboh.
Lalu enda tentu deka begulai enggau raban iya empu. Bulu manok ngambi bulu tu pan ka kasar
agi, runding ka sama sabaka enggau iya ti ba ayat 371. Maia nyabong tu pan sama sabaka.
381. SEMATONG: Tu sabengkah ari raban bansa burong ti mit sereta panjai patok. Deka bendar
makai empelawa, nginsap madu bunga. Enda tentu bekaban. Nyau ka baka gamal burong

Engkarasak. (Peda ayat 206). Tang iya besai agi. Bulu manok ngambi bulu tu manah disabong.
Bulu iya chelum begulai enggau biru. Bau iya ka kuning-kuning. Antara sayap enggau bau iya
begenyeling biru. Sayap iya chelum. Bisi mega dada iya chelum, nya ti disebut kitai dada kenyali.
Bisi mega dada iya bekeramak ka burak mimit. Lalu iya ti bansa tu kurang agi bulih disabong.
Maia nyabong bulu manok tu ba jam pukul lapan, pukul semilan enggau pukul sapuloh pagi. Ngalih
hari ba jam pukul dua enggau pukul tiga lemai.
382. SEMATQNG DADA KENYALI: Tu sama Sematong. Dada iya chelum begenyeling biru, baka
dada Kenyali. Iya ti ukai bedada kenyali, dada iya bepanchor burak tauka begulai enggau mirah
kuning-kuning. Iya ti dada Kenyali tu bulih agi disabonglaban bisi lekat bulu burong besai. Maia
disabong sama sabaka enggau iya ti diterang ka ba ayat 381.
383. SEMATQNG KABAN: Tu sabengkah ga ari raban bansa burong Sematong, tang gamal iya
mit agi lalu deka bekaban. Diambi ka bulu manok nyau ka baka gamal iya ti udah diterang ka ba
ayat 381. Semina bulu manok ti ngambi bulu tu ka burak agi. Pendiau enggau pemakai sida iya
sama sabaka. Maia nyabong bulu tu ba jam pukul lapan, pukul semilan enggau pukul sapuloh
pagi. Ngalih hari ba jam pukul dua enggau pukul tiga lemai.
384. SEMATONG MUNTI: Tu sabengkah ari macham raban bansa burong Sematong. Iya tu mit
ka samoa bansa burong Sematong. Nyau ka mesai burong Engkerasak. Bulu manok ngambi bulu
burong tu ka kuning agi. Maia nyabong iya sama sabaka enggau iya ti sama ngambi bulu
Sematong bukai.
385. SEMATONG TAPANG: Tu sabengkah ari macham raban bansa burong Sematong. Ba
senentang tu burong tu besai ka samoa bansa burong Sematong. Burong tu diau tinggi ari sida
bukai. Iya diau di puchok Tapang. Burong tu berani. Iya beridup ba ai madu manyi. Deka bendar
mintih idang manyi, lalu ngunjam ka patok iya ti panjai dikena nginsap ai madu manyi. Bulu
manok ngambi bulu tu sama sabaka enggau bulu Sematong bukai, semina bulu bau iya bisi
begelam chelum bechampor enggau mirah. Sayap iya meratai. Bulih disabong. Maia nyabong iya
ba jam pukul lapan, pukul semilan enggau pukul sapuloh pagi. Ngalih hari ba jam pukul dua, pukul
tiga enggau pukul tiga satengah lemai.
386. SEMPIDAN: Sempidan tu sabengkah ari macham raban bansa burong besai ti ngair mantok
di tanah dalam kampong. Burong tu bulih mesai manok sabong. Kenu ko cherita, ti leboh hari
udah lemai burong tu suah mintih bandir kayu. Iya bisi tada tajam. Bulu manok ngambi bulu tu
mirah-redam bechampor enggau bulu chelum lalu bisi mega bulu begenyeling biru. Nakal
disabong. Tang iya ti bedudok ba Biring ti bulih agi (peda ba ayat 110 enggau ayat 357). Maia
disabong ba jam pukul tujoh, enggau pukul lapan pagi. Ngalih hari ba jam pukul dua enggau pukul
tiga lemai.
387. SEMPIDAN ARANG: Burong tu sama mesai iya ti udah diterang ka ba ayat 386. Bulu
manok ngambi bulu tu chelum agi sereta begenyeling. Kepai sayap iya mirah tuai. Punggong iya

chelum-angus. Iko iya bekawat. Nakal sereta bulih disabong. Maia nyabong sabaka enggau maia ti
nyabong iya ke ba ayat 386.
388. SEMPIDAN INDU: Bulu manok ngambi bulu tu sama sabaka enggau iya ti udah diterang ka
ba ayat 386. Tang bulu iya tu muda tauka mata agi. Tang bulih agi disabong. Iko iya ti indu tu bisi
beseratai tuai. Tuboh burong tu empu mit agi ari iya ti lelaki, lalu pandak agi iko iya. Tang maia
disabong sama sabaka enggau iya ti ba ayat 386.
389. SEMPIDAN LELAKI: Bulu manok ngambi bulu tu sama sabaka enggau iya ti ba ayat 386.
Maia nyabong iya pan sama hari enggau jam. Bulu iya tu tuai agi ari bulu iya ke indu. Bekaramak
mirah-tuai dada iya, enda baka dada iya ke indu.
390. SEMUKAU: Tu sabengkah ari macham raban bansa indu utai. Indu utai tu tau nyengat. Bisi
dua-tiga macham. Bulu manok ngambi bulu tu tebal agi chelum lalu bechampor enggau mirah-tuai
ba sua enggau ba punggong iya. Enda tentu nakal disabong. Iya ti bedudok ba biring nya bulih agi
(peda ba ayat 115). Maia disabong ba jam pukul semilan pagi, ba tengah hari nampun, enggau ba
jam pukul tiga lemai.
391. SEMUKAU TANAH: Iya tu besai agi ari iya ke ba ayat 390 nya tadi, tang deka bendar
belubang ba tanah. Indu utai tu enda bekaban. Bulu manok ngambi bulu tu maioh agi nampak
mirah ari iya ti ngambi bulu Semukau mantar. Maia disabong ba jam pukul sabelas pagi, tengah
hari nampun enggau ba pukul satu udah ngalih hari.
392. SEMUKAU KASAU: Iya tu mit agi gamal lalu balat agi nampak mirah ba tuboh enggau
sayap iya. Deka bendar ngaga sarang ba alang enggau ba kasau rumah tauka ba langkau kitai.
Enda salah baka pendiau indu angkut. Bulu manok ngambi bulu tu sama sabaka enggau iya ti ba
ayat 390. Maia nyabong iya pan sama sabaka hari enggau jam.
393. SEMUNJING: Tu sabengkah ari macham indu utai ti tau nyengat kitai. Pemesai iya kurang
lebih enggau indu Semukau. Indu utai tu begenyeling biru. Bulu manok ngambi bulu indu utai tu
nitih ka chura indu Semunjing nya empu, bulu iya chelum-biru begenyeling. Nyau ka baka gamal
bulu Ijau Kempat Tiang (peda ayat 239), tang meh iya bisi buya bulu kuning-kuning ba bau iya,
lalu pun bulu iya pan chelum. Maia disabong ba jam pukul tuj’ob, pukul lapan enggau pukul
semilan pagi. Ngalih hari ba jam pukul satu enggau pukul dua lemai.
394. SENGAYAN: Tu sabengkah ari macham raban bansa burong ti tengan pemesai ke ngair
mantok di tanah dalam babas tauka kampong. Iya bemufiyi ngensong. Bisi jugu. Nadai iko. Kaki
iya kuning. Mata iya ka mirah. Bau iya mirah lalu di kaki ka begenyeling biru. Bulu manok ngambi
bulu tu selalu bedudok ari bulu Biring (peda ba ayat 118). Dada iya chelum. Sua enggau belakang
iya mirah. Iko iya bekawat. Bau iya chiru-mirah. Antara bau enggau sayap iya begenyeling biru.
Sayap iya kepayang. Kaki iya ke kuning nya ti manah agi. Lalu enti tulih ka, iya ti ketupong tauka
tunda iko nya manah bendar. Beragum pan mirah. Tang iya ti bejugu baka burong nya empu nya
manah bendar. Ti bisi iya ke beragum bejugu udah manah bendar.

Pulai ngagai burong nya empu baru. burong tu siga bendar, lalu deka bekeban. Taja iya siga sida
iya suah ngansak semak ngagai rumah. Lalu suah ensurok baroh rumah. Enti bisi bakanya, nya
tau pulai ka burong mali. Kenu ko penemu orang, rumah kitai nya ka kena angus ke dudi hari enti
burong nya enda diempa ka ngagai orang ti tau makai burong. Ba senentang tu iya tau nyadi
burong bisa.

Pulai ngagai sabong baru ga leka randau kitai. Bulu manok ti ngambi bulu tu nakal sereta bulih
disabong. Maia nyabong iya ba jam pukul tujoh, pukul lapan enggau pukul semilan pagi. Ngalih
hari ba jam pukul satu, pukul dua
enggau pukul dua-satengah.
395. SENUMBIT: Tu sabengkah agi ari macham raban bansa indu utai ti tau nyengat. Kurang agi
pemesai indu utai tu ari indu Semukau. Deka belubang tauka beserangan ba tanah. Bulu manok
ngambi bulu tu chelum lalu bisi bemiang burak enggau kuning. Enda tentu nakal disabong. Maia
nyabong iya ba jam pukul tujoh, pukul la pan enggau pukul semilan pagi. Ngalih hari ba jam pukul
satu enggau pukul dua lemai.
396. SENUMBIT BATU: Nyau ka baka bulu iya ti udah di terang ka ba ayat ti di atas nya tadi.
Mina pendiau iya nyelai agi, selalu deka bemain di atas batu,tang sama ngaga lubang ba tanah ti
luas. Bulu manok ngambi.bulu tu enda tentu bulih disabong. Maia nyabong iya sama sabaka
enggau iya ke ba ayat 395.
397. SENUMBIT MIT: Bulu manok ngambi bulu tu alus sereta resap agi. Enti enda berati ka
gamal iya nyau ka sabaka gamal. Maia nyabong iya sama sabaka hari enggau iya ke ba ayat 395.
398. SENUMBIT TUNGGAL: Sama raban indu utai ti udah diterang ka ba ayat 395. Tang iya tu
besai agi tuboh lalu deka diau kadiri. Bulu manok ngambi bulu tu kasar agi lalu deka mega
begelabak burak ba dada iya. Maia disabong sama sabaka enggau iya ke ba ayat 395.
399. TEKARAK: Tu sabengkah ari macham raban bansa burong mit. Burong ti inggar nyawa,
enda ngipak ka pemesai gamal iya empu. Bulu iya biru, nyau ka baka bulu burong Entelit. Enda
tentu ka bekaban. Makai buah kara enggau sekeda macham buah kayu bukai ke mit. Bulu manok
ngambi bulu tu chelum, sua enggau punggong iya ka biru buyakuning. Bau iya kuning lalu bisi
bechampor enggau mirah-muda. (Peda cherita pasal bulu manok tu terang sereta panjai agi ba
ayat 671 ba bagi ti kesatu). Maia nyabong iya ba jam pukul tujoh, pukul lapan, pukul semilan
enggau ba pukul sabelas pagi. Ngalih hari ba jam pukul dua enggau pukul tiga lemai.
400. TEKARAK KABAN: Bulu burong dua bengkah tt nadai bagi. Semina iya ti bekaban tu mit agi
gamal. Ti enda berunding ka iya, kumbai kitai sabaka pemesai. Bulu manok ngambi bulu tu pan
nyau ka sabaka, semina bisi bagi iya muda enggau tuai agi sereta alus agi. Taja pia ba pendiau
enggau pemakai iya sama sabaka. Maia disabong sama sabaka enggau iya ti udah diterang ka ba
ayat 399. Lalu peda mega ayat 672 ba bagikesatu.

401. TASAU: Tu sabengkah ga ari macham raban burong ti tengan pemesai. Diambi ka bulu
manok, bulu iya mirah begulai enggau chelum, sayap iya kepayang lalu bau iya mirah. Bulu tu
mega deka mega lekat ba bulu manok bukai. Peda penerang, ba bagi siti-siti bansa bulu manok.
Manok tu nakal disabong. Maia nyabong iya ba jam pukul lapan enggau pukul semilan pagi. Ngalih
hari ba jam pukul dua enggau pukul tiga lemai. Ba maia tu bulu manok disabong tu mantar bulu
Tasau.
402. TASAU BIRING: Bulu manok ngambi bulu tu iya nya Tasau bedudok ba bulu Biring. (Peda
cherita panjai sereta terang agi ba ayat 120). Ka nakal disabong. Nakal ka samoa bulu manok
Tasau. Ti tulih ka bulu manok tu iya ti Ketupong tauka iya ti tunda iko nya manah bendar. Maia
nyabong iya ba jam pukul lapan enggau pukul semilan pagi. Ngalih hari ba jam pukul dua enggau
pukul tiga lemai.
403. TASAU BURONG EMPELAWA JEROK: Ba senentang tu bulu manok tu pan dua bulu ga. Tu
ukai mekang bulu. Ka nakal disabong. (Peda penerang ti panjai sereta terang agi ba ayat 295).
Empelawa Jerok tu burong ti tengan pemesai, lalu tau dikira ka burong ti besai. Nebok punggu
kayu. Burong tu masok raban burong Belatok. Maia disabong ba jam pukul semilan pagi enggau
pukul tiga lemai.
404. TASAU EMPARU: Emparu tu sabengkah ari macham raban bansa ular ti enda berapa besai.
Deka bendar bemain ba ai. Perintik biru-burak ba rekong, burak dada. Bulu manok tu nakal
disabong. Maia manah disabongi ba jam pukul lapan enggau pukul semilan pagi. Ngalih hari ba
jam pukul dua, pukul tiga enggau pukul empat lemai.
405. TASAU LUBANG: Tu sabengkah ga ari macham raban bansa burong Tasau. Betelu dalam
lubang ti ditebok iya ba punggu kayu. Bulu manok ngambi bulu tu tuai agi tauka redam agi. Manah
disabong. Maia nyabong iya ba jam pukul lapan enggau pukul semilan pagi. Ngalih hari ba jam
pukul dua enggau pukul tiga lemai.
406. TASAU KABAN: Tu sabengkah ga ari kaban bansa burong Tasau. Nyadi sida tu bekaban
tang enda tentu maioh. Diambi ka bulu manok bulu iya muda agi. Bulih agi di sabong. Maia
nyabong iya ba pukul lapan enggau ba pukul semilan pagi. Ngalih hari ba jam pukul tiga lemai.
407. TASAU MATA: Sama bulu enggau iya ti diterang ka ba ayat 401. Tang bulu iya tu muda agi
ari bulu Tasau Kaban. Manah disabong. Samoa bulu Tasau ti udah diterang ka diatas nya tadi enti
sayap iya bisikepayang lalu iko iya bisi bekawat, reti nya bulu Tasau nya bedudok ka bulu Biring.
(Peda pasal penerang ba bulu Biring Tasau sabengkah-sabengkah). Lalu sida ti bedudok ba Biring
nya bulih agi disabong. Maia nyabong bulu siti tu ba jam pukul lapan enggau pukul semilan pagi.
Ngalih hari ba jam pukul dua enggau pukul tiga lemai.
408. TUNTONG: Tuntong ti diambi ka bulu manok ditu iya nya Tuntong ti makai Kulat, tauka
disebut Tuntong Kulat. Tuntong tu kaban bala tekuyong belungkin, tang pendiau iya lain mimit,
lalu iya beridup ba kulat. Samoa bulu manok ti udah diterang ka ari pun cherita tu, diatu agi kena

sebut kitai baru ba rintai siti-siti, ba senentang bulu manok ti bisi ngundan bulu Tuntong. Laban
bulu Tuntong tu deka lekat tebal agi ba sida ti udah kena kenang ba pun cherita tu. Nyadi bulu
tuntong tu bekelapong burak. Bisi salambar pan petik burak enti iya lekat ba bulu manok ti
endang nadai buya bulu burak, lalu nyadi Tuntong ba bulu manok nya. Anang sebut ka ti maioh
agi bulu ti bekelapong nya bisi lekat ba bulu manok nya. Endor iya ti deka agi lekat tauka inggap
nya ba bulu sua, ba rambai iya. Ba tuboh bukai, baka ba sayap enggau punggong, ba belakang
enggau ba iko iya, nya enda iboh dikenang agi. Nyau tebal bendar bulu iya betuntong. (Peda
sereta perati ka sara bagi bulu manok sabengkah-sabengkah ti bisi lekat bulu Tuntong). Maia
disabong nitih ka bagi bulu sabengkah-sabengkah nitih ka penerang hari bulu siti-siti. Ti endang
bulu Tuntong tu, disabong ba jam pukul tujoh, pukul lapan enggau pukul semilan pagi. Ngalih hari
ba jam pukul dua, pukul tiga enggau pukul empat lemai. Bulu manok ikan enda tentu ka lekat bulu
Tuntong semina siti dua aja. Lalu bulu Burik nadai bisi betuntong.
409. TUNTQNG BEKAKA: Peda cherita ti terang sereta panjai agi pasal bulu manok ti ngambi blu
tu ba ayat 12. Maia disabong ba jam pukul tujoh, pukul lapan enggau pukul semilan. Ngalih hari
ba jam pukul dua, pukul tiga, pukul empat enggau pukul lima lemai.
410. TUNTQNG BEKAKA MATA: Sara cherita pasal bulu manok ti ngambi bulu tu peda ba ayat
13. Maia nyabong sama sabaka enggau iya ke ba ayat 409.
411. TUNTQNG BEKAKA MIRAH: Sara enggau cherita ti terang sereta panjai agi ba ayat 14.
Maia disabong sama ba ayat 409.
412. TUNTONG BEKAKA UBONG: Cherita ti panjai sereta terang agi pasal bulu manok tu, peda
ba ayat 15. Maia disabong sama enggau maia ti nyabong bulu ti udah diterang ka ba ayat 409.
413. TUNTQNG BEKARANG: Cherita ti terang sereta panjai agi pasal bulu manok tu peda ba
ayat 74. Maia di sabong sama sabaka.
414. TUNTONG BEKARANG BURQNG: Sara cherita pasal bulu manok ti ngambi bulu tu udah
diterang ka panjai sereta terang agi ba ayat 75. Maia iya disabong sama sabaka.
415. TUNTONG BEKARANG JELU: Peda cherita ti terang sereta panjai agi pasal bulu manok
ngambi bulutu ba ayat 76. Maia disabong sama sabaka.
416. TUNTONG BANDA BEKAKA: Peda. cherita ti panjai sereta terang agi pasal bulu manok
ngjipnbi bulu tu ba ayat 19. Maia disabong sama sabaka.
417. TUNTONG BANDA BUAH ENTEKAI: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal buJu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 19. Maia disabong sama sabaka.
418. TUNTONG BANDA BUAH SENGGANG: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 20. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
419. TUNTONG BANDA CHINA: Peda penerang ti maioh sereta panjai agi pasal bulu manok ti
ngambi bulu tu ba ayat 21. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.

420. TUNTONG BANDA ENSING: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal bulu manok tu ba
ayat 22. Maia di sabong sama sabaka.
421. TUNTONG BANDA ENTIS INDU: Peda cherita ti nerang ka pasal bulu manok ti endang ari
asal iya ba ayat 23. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
422. TUNTONG BANDA ENTIS LELAKI: Peda cherita ti terang sereta panjaiagi pasal asal bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 24. Maia disabong ba jam sama sabaka.
423. TUNTONG BANDA ENTIS KETUPONG INDU: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal
asal bulu manok ti ngambi bulu tu ba ayat 25. Lalu maia nyabong iya sama sabaka hari enggau
jam.
424. TUNTONG BANDA ENTIS KETUPONG LELAKI: Peda cherita ti terang sereta panjai agi
pasal asal bulu manok tu ba ayat 26. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
425. TUNTONG BANDA IMBOK: Peda cherita ke panjai sereta terang agi pasal asal bulu manok
tu ba ayat 27 enggau 657. Maia nyabong iya sama sabaka hari enggau jam.
426. TUNTONG BANDA IMBOK BUAU: Peda cherita ti terang sereta panjai agi ba ayat 28. Maia
nyabong bulu manok tu sama sabaka jam enggau hari.
427. TUNTONG BANDA IMBOK KELIU: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal asai bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 29. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
428. TUNTONG BANDA JELU NYALA: Peda cherita ti terang sereta panjai agi pasal asal bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 30. Maia disabong sama jam enggau hari.
429. TUNTONG BANDA MENAUL BANDA: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal asal
bulu manok ti ngambi bulu tu ba ayat 31. Lalu maia nyabong iya sama sabaka jam enggau hari.
430. TUNTONG BANDA PIPIT: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal asal bulu manok ti
ngambi bulu tu ba ayat 32. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
431. TUNTONG BANDA PIPIT TI INDU: Peda cherita ti terang sereta panjai agi pasal asal bulu
manok tu ba ayat 33. Maia disabong sama sabaka jam enggau hari.
432. TUNTONG BANDA PIPIT TI LELAKI: Peda cherita panjai sereta terang agi pasal asal bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 34. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
433. TUNTONG BANDA PIPIT BANDA: Peda cherita ti terang sereta panjai agi pasal. bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 35. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
434. TUNTONG BANDA PIPIT CHELUM: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal asal bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 36. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
435. TUNTONG BANDA PIPIT ITONG: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal asal bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 37. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.
436. TUNTONG BANDA PIPIT KECHUAI: Peda cherita ti panjai sereta terang agi pasal asal bulu
manok ti ngambi bulu tu ba ayat 38. Maia disabong sama sabaka hari enggau jam.


Click to View FlipBook Version