ความหมาย คำ ว่า ราชาศัพท์ มีความหมายว่า ศัพท์หรือถ้อยคำ สำ หรับพระราชา ศัพท์หลวง ศัพท์ราชการแต่โดยทั่วไป หมายถึง คำ สุภาพที่ใช้ถูกต้องเหมาะสมกับฐานะหรือ สถานภาพของบุคคลต่าง ๆ ได้แก่ พระมหากษัตริย์ (พระ ราชา) พระราชวงศ์ ข้าราชการ พระภิกษุ และสุภาพชน ทั่วไป ที่มาของคำ ราชาศัพท์ คำ ที่มาประกอบเป็นคำ ราชาศัพท์มีทั้งคำ ไทยและคำ ที่ยืม มาจากภาษาต่างประเทศ เป็นที่น่าสังเกตว่า คำ ยืมมาจาก ภาษาบาลีสันสกฤต และภาษาเขมรนั้นเป็นคำ ราชาศัพท์ มากกว่าคำ ที่ยืมมาจากภาษาอื่น ๆ คำ นามราชา ศัพท์ที่มัก ประกอบขึ้นจากคำ ยืมภาษาบาลีสันสกฤต เช่น พระบรมราโชวาท พระราชกรณียกิจ พระเนตร ส่วนคำ กริยาราชาศัพท์สำ เร็จรูปมักจะเป็นคำ ยืมมาจากภาษาเขมร เช่น เสด็จ เสวย บรรทม สรง สรวล ใบความรู้ เรื่อง การใช้คำ ราชาศัพท์
วิธีใช้คำ ราชาศัพท์ การใช้ทรง 1. ใช้ทรงนำ หน้าคำ นามบางคำ ทำ ให้เป็นกริยาราชาศัพท์ ได้ เช่น ทรงกีฬา (เล่นกีฬา), ทรงธรรม (ฟังเทศน์), ทรง บาตร (ใส่บาตร), ทรงช้าง (ขี่ช้าง) 2. ใช้ทรงนำ หน้าคำ กริยาสามัญบางคำ ทำ ให้เป็นกริยาราชาศัพท์ได้ เช่น ทรง วิ่ง , ทรงยินดี 3. ใช้ทรงนำ หน้าคำ นามธรรมดา เช่น ทรงช้าง , ทรง ดนตรี , ทรงศีล , ทรงธรรม , ทรงเบ็ด 4. ใช้ทรงนำ หน้าคำ นามราชาศัพท์บางคำ ทำ ให้เป็นกริยา ราชาศัพท์ได้ เช่น ทรงพระราชดำ ริ (คิด) ทรงพระ ราช นิพนธ์ (แต่งหนังสือ) , ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ (กรุณา) , ทรงพระผนวช (ออกบวช) ทรงพระสุบิน (ฝัน) , ทรงพระประชวร (เจ็บป่วย) ใบความรู้ เรื่อง การใช้คำ ราชาศัพท์
วิธีใช้คำ ราชาศัพท์ การใช้ทรง 5. ทรงมี หรือ ทรงเป็น นำ หน้าคำ นามธรรมดา เช่น ทรงมี เงิน ทรงมีไข้ ทรงมีเหตุผล ทรงเป็นครู ทรงเป็น ทหาร 6. คำ กริยาที่เป็นคำ ราชาศัพท์อยู่แล้วไม่ใช้ “ทรง” ตรัส (พูด) ประสูติ (เกิด) บรรทม (นอน) พระราชทาน (ให้ โปรด (ชอบ) เสวย (กิน) ทอดพระเนตร (ดู) ตกพระทัย (ตกใจ) เสด็จประพาส (ไปเที่ยว) เสด็จนิวัติ (กลับมา) ทรงน้ำ (อาบน้ำ ) สรงพระพักตร์ (ล้างหน้า) ข้อควรระวัง 1. ไม่ใช้คำ ว่าทรง นำ หน้ากริยาราชาศัพท์สำ เร็จรูป เช่น ทรงเสวย ทรงโปรด เป็นต้น 2. ไม่ใช้คำ ว่า ทรงมี หรือ ทรงเป็น นำ หน้าคำ นาม ราชาศัพท์ เช่น ทรงมีพระบรมราชโองการ ทรงเป็นพระ ราชโอรส เป็นต้น ให้ใช้ มี หรือ เป็น เช่น มีพระบรมราชโองการ เป็นพระราชโอรส เป็นต้น ใบความรู้ เรื่อง การใช้คำ ราชาศัพท์
การใช้คำ พระบรม/พระบรมราช, พระราช, พระ 1. พระบรม, พระบรมราช ใช้นำ หน้าคำ นามที่สำ คัญที่เกี่ยว กับ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเท่านั้น เช่น พระบรมราโชวาท,พระบรมมหาราชวังพระบรมฉายาลักษณ์, พระ ปรมาภิไธย, พระบรมราชวโรกาส, พระบรมราชโองการ 2. พระราช ใช้กับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว, สมเด็จ พระบรมราชินีและอุปราช เช่น พระราชโทรเลข, พระราช หัตถเลขา, พระราชเสาวนีย์, พระราชปฏิสันถาร 3. พระ ใช้นำ หน้าคำ ที่เรียกอวัยวะ เครื่องใช้ หรือคำ นำ หน้าคำ สามัญบางคำ ที่ไม่มีราชาศัพท์ใช้ เช่น พระพักตร์, พระเศียร, พระบาท, พระเก้าอี้, พระมาลา, พระกระยาหาร ใบความรู้ เรื่อง การใช้คำ ราชาศัพท์
การใช้ราชาศัพท์ในคำ ขึ้นต้นและคำ ลงท้าย 1. “ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม ข้าพระพุทธเจ้า ลงท้ายว่า ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ของ เดชะ” ใช้ในโอกาสกราบบังคมทูลขึ้นก่อนเป็นครั้งแรก 2. “พระพุทธเจ้าข้าขอรับใส่เกล้าใส่กระหม่อม ข้า พระพุทธเจ้า....ลงท้ายว่า ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม” ใช้ใน โอกาสที่มีพระราชดำ รัสขึ้นก่อน 3. “พระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นเกล้าล้นกระหม่อม...หรือ พระเดชพระคุณเป็นล้นเกล้าล้นกระหม่อม.. ” ลง ท้ายว่า “ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม” ใช้ในโอกาสแสดงความ ขอบคุณที่ได้รับความช่วยเหลือ ใบความรู้ เรื่อง การใช้คำ ราชาศัพท์
การใช้คำ นามราชาศัพท์ 1. คำ นามหมวดร่างกาย เช่น พระพักตร์ (ดวงหน้า) พระ ปราง (แก้ม) พระนาสิก (จมูก พระหัตถ์ (มือ) พระเศียร (ศีรษะ) พระเนตร (ตา) พระกรรณ (หู) 2. คำ นามหมวดเครื่องภาชนะใช้สอย และสิ่งต่าง เช่น พระ สุพรรณศรี (กระโถนเล็ก) พระสุพรรณราช (กระโถน ใหญ่) พระเต้า (หม้อน้ำ ) 3. คำ นามหมวดเครื่องใช้ เครื่องประดับ นำ ด้วย “ฉลอง” “พระ”เช่น ฉลองพระบาท (รองเท้า) ฉลองพระองค์ (เสื้อ) ฉลองพระหัตถ์ส้อม (ส้อม) ฉลองพระหัต์ช้อน (ช้อน) 4. คำ นามขัตติยตระกูล พระอัยกา (ปู่,ตา) พระอัยยิกา พระอัยกี (ย่า,ยาย) พระชนก พระบิดร พระบิดา (พ่อ) พระเชษฐา (พี่ชาย) พระภคินี (พี่สาว) พระอนุชา (น้อง ชาย) ใบความรู้ เรื่อง การใช้คำ ราชาศัพท์
ใบความรู้ เรื่อง การใช้คำ ราชาศัพท์ การใช้คำ สรรพนามราชาศัพท์