บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับอุตสาหกรรมท่องเที่ยว

วิชา อุตสาหกรรมทอ่ งเทีย่ วและบรกิ าร
รหัสวิชา 30702 – 1001

หน่วยที่ 1 ความรู้เบ้อื งต้นเกยี่ วกบั อตุ สาหกรรมทอ่ งเท่ยี ว
โดย

นางสาวนารีรตั น์ พันธ์วงศ์
แผนกวชิ าการท่องเทย่ี ว
วิทยาลยั อาชีวศกึ ษากาญจนบุรี
สำนกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

บทที่ 1 ความรู้เบ้ืองตน้ เกยี่ วกับอตุ สาหกรรมท่องเท่ยี ว

ความสำคญั ของอตุ สาหกรรมทอ่ งเทยี่ ว
อุตสาหกรรมท่องเที่ยว (Tourism Industry) ซึ่งประกอบด้วยธุรกิจหลายประเภท ทั้ง

ธรุ กิจท่ีเกย่ี วข้องโดยตรง และธรุ กิจทเี่ กี่ยวข้องทางอ้อม หรือธุรกิจสนับสนุนต่าง ๆ การซื้อบริการ
ของนัก ท่องเที่ยวชาวต่างประเทศ ถือได้ว่าเป็น การส่งสินค้าออกที่มองไม่เห็นด้วยสายตา
(Invisible Export) เพราะเป็นการซ้ือด้วยเงนิ ตราต่างประเทศ การผลิต สินค้า คือ บริการต่าง ๆ
ทน่ี ักทอ่ งเทย่ี วซื้อก็จะตอ้ งมีการลงทุน ซง่ึ ผลประโยชน์จะตกอยู่ในประเทศและจะชว่ ยให้เกิด งาน
อาชีพอีกหลายแขนง เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้ทางดา้ นสังคมการทอ่ งเที่ยวเป็น
การพักผ่อนคลาย ความตึงเครียด พร้อม กับการได้รับความรู้ ความเข้าใจในวัฒนธรรมที่ผิดแผก
แตกต่างออกไปอีกครั้ง อุตสาหกรรม ท่องเที่ยวเป็นแหลง่ ทม่ี าของรายได้ในรปู เงินตราต่างประเทศ
ซง่ึ จะมสี ่วนช่วยสร้างเสถียรภาพให้กับดุลการชำระเงินได้ เป็นอย่างมาก นอกจากน้ี การท่องเที่ยว
ยังมีบาทบาทช่วยกระต้นุ ให้มีการนำเอาทรพั ยากรของประเทศมาใช้ ประโยชน์อยา่ งกว้างขวาง ที่ผู้
อยู่ในท้องถ่ินได้เก็บมาประดิษฐเ์ ป็นหัตถกรรมพ้ืนบ้าน ขายเป็นของที่ระลึกสำหรบั นักท่องเท่ียว
ซึ่งสรุปได้ว่าบาทบาทและความสำคัญของอุตสาหกรรมการท่องเท่ียวต่อเศรษฐกิจสังคมและ
การเมอื ง มดี งั ตอ่ ไปน้ี

อุตสาหกรรม ท่องเที่ยวก่อให้เกิดรายได้เป็นเงินตราต่างประเทศ นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525
เป็นต้นมา รายได้จาก การท่องเท่ียวได้กลายเป็นรายได้ลำดับที่ 1 เมื่อเทียบกับรายได้จาก
สินค้าออกอื่น ๆ รายได้จากอุตสาหกรรมท่องเท่ียวที่ได้มาในรูปของเงินตราต่างประเทศนี้มีส่วน
ช่วยในการสร้างเสถียรภาพ ให้ กับดุลยภาพชำระเงิน เช่น ในปี พ.ศ. 2527 การท่องเที่ยวทำ
รายได้เป็นเงินตราต่างประเทศ 27,317 ล้านบาทนั้น รายจ่ายจากการเดินทางท่องเท่ียวของคน
ไทย เป็นเงินเพยี งประมาณ 7,208 ลา้ นบาท ส่วนที่เกินดุลนีจ้ ึงมีส่วน ช่วยแก้ไขการขาดดลุ ในดา้ น
อ่ืนได้เป็นอย่างมาก รายได้จากอุตสาหกรรมท่องเท่ียว เป็นรายได้ท่ีกระจายไปสู่ประชากรอย่าง
กว้างขวาง สร้างงานสร้างอาชีพมากมายและเป็นการเสริมอาชีพด้วยอาชีพท่ีเกิดต่อเน่ืองจาก การ
ทอ่ งเที่ยว เช่น การผลิตหัตถกรรมพ้นื บ้าน หรือการ ผลิตอาหารไปป้อนตามแหล่งท่องเที่ยวตา่ ง ๆ
ก็จะเป็นอาชีพเสริมที่ทำรายได้เป็นอย่างดี หรือในเมืองท่องเท่ียว ก็อาจจะเป็นผู้นำเท่ียวด้วย
อุตสาหกรรมท่องเท่ียวมีบาทบาทในการสร้างงาน สร้างอาชีพอย่างมากมายและกว้างขวาง
เน่ืองจากเป็น อุตสาหกรรมบริการที่ต้องใช้คนทำหน้าที่บริการ โดยเฉพาะในธุรกิจทางตรง เช่น

โรงแรม ภตั ตาคาร บริษัท นำเท่ียว ฯลฯ ส่วนในธุรกิจทางอ้อมอาจเป็นอาชีพเสริม เช่น หัตถกรรม
พน้ื บา้ น การใช้เวลาว่างมารบั จ้างก่อสรา้ ง เป็นต้น การทอ่ งเทย่ี วจะมีบทบาทในการกระต้นุ ให้เกิด
การผลิตและนำเอาทรพั ยากรของ ประเทศมาใช้ประโยชนอ์ ยา่ งสงู สุด เมอ่ื นกั ท่องเที่ยวเดินทางไป
ท่ใี ดกจ็ ะตอ้ งใช้จ่ายเปน็ ค่าอาหารซือ้ ผลิตผล พ้ืนเมือง และหากพักแรมก็จะ ต้องใช้จา่ ยเป็นค่าท่ีพัก
เงนิ ท่จี ่ายออกไปนจ้ี ะไมต่ กอยู่เฉพาะกบั โรงแรมแต่จะกระจาย ออกไปสเู่ กษตรกรรายย่อยต่าง ๆ
เมื่อหัตถกรรมพ้ืนเมืองขายเป็นของท่ีระลึกได้ก็จะมีการใช้วัสดุ พ้ืนบ้านมาประดิษฐ์เป็นของท่ี
ระลึกแม้จะ เป็นรายได้เล็ก ๆ น้อย ๆ แต่เมอ่ื รวมกันเป็นปริมาณมาก ๆ ก็เป็นรายได้สำคัญ ซ่ึงจะ
กระตุ้นการผลิตหรอื ท่ีเรยี กวา่ Multiplier Effect ทางการท่องเทย่ี วซึ่งอยใู่ นลกั ษณะที่สูงมาก เมื่อ
เทียบกับการผลิตสินค้า หรืออุตสาหกรรม อื่น ๆ อุตสาหกรรมท่องเท่ียวเป็นอุตสาหกรรมท่ีไม่มี
ขีดจำกัดในการจำหน่าย อาจเรียกได้ว่าเป็น Limitless Industry เม่ือเปรียบเทียบกับ
อุตสาหกรรมอ่ืน ๆ จากสถิติท่ีผ่านมา จำนวนนักท่องเท่ียวนานาชาติของโลก ได้มีปริมาณท่ีเพ่ิม
ขึน้ อย่างรวดเรว็ กล่าวคือ เม่ือปี พ.ศ. 2493 นักท่องเที่ยวนานาชาติทัว่ โลกมจี ำนวนเพียง 25 ลา้ น
คน และได้เพมิ่ ขนึ้ เปน็ 290 ล้านคน ในปี พ.ศ. 2527 กระน้ันก็ดีนักวิชาการทางการทอ่ งเที่ยวกย็ ัง
เช่ือว่า ปริมาณการท่องเที่ยวที่ เป็นอยู่ในปัจจุบันเป็นแต่เพียงการเริ่มต้น เท่าน้ันเพราะว่า
ประชากรของโลก จะเพิ่มจำนวนขึ้นตลอดเวลา ในขณะท่ีวิวัฒนาการด้านการขนส่งท่ีสามารถ
ขนส่ง ผู้โดยสารได้จำนวนมาก ทำให้ค่าใช้จ่ายในการเดินทางถูกลง การเดินทางท่องเที่ยว จงึ มิได้
จำกดั อย่เู ฉพาะในกลมุ่ ผมู้ รี ายได้สูง ดงั แต่กอ่ นเท่าน้ัน

การ ท่องเที่ยวถือได้ว่า เป็นเรื่องของ ความพึงพอใจของแต่ละบุคคล องค์การ
สหประชาชาติประกาศว่า ” การเดินทางท่องเท่ียวเป็นสิทธิมนุษยชนอย่างหน่ึงท่ีรัฐพึงสนับสนุน
” อุตสาหกรรมท่องเที่ยวไม่มีขีดจำกัดในเรื่องการผลิต เพราะไม่ต้องพึ่งดินฟ้าอากาศเหมือน
การเกษตรอ่ืน ๆ ผลผลิตของอุตสาหกรรมท่องเท่ียว ที่เสนอขายให้แก่นักท่องเที่ยว คือ ความ
สวยงามของธรรมชาติ หาดทราย ชายทะเล ป่าไม้ ภูเขา สภาพอากาศและส่ิงที่มนุษย์ก่อสร้างข้ึน
เช่น พระบรมมหาราชวัง วัดวาอาราม โบราณสถาน อาคารบ้านเรือนในท้องถิ่น ตลอดจน
ขนบธรรมเนียมประเพณี วิถีชีวิต ความเป็นอยู่ของประชาชน ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นรูปธรรมที่มีความ
ยั่งยืนไม่ผันแปรหรือข้ึนอยู่กับสภาพ ฝนฟ้าอากาศดังเช่นการผลิตด้านเกษตรกรรม หรือ
อุตสาหกรรมอ่ืน ไม่ต้องลงทุนเป็นจำนวนมาก ดังนั้น อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวจึงได้รับการ
สนับสนุน และ หันมาใช้อุตสาหกรรมน้ีเป็นประโยชน์เพ่ิมเติมต่ออาชีพเกษตรกรรมหรือ
อุตสาหกรรมที่มีอยู่เดิม นบั เปน็ ความไดเ้ ปรียบอย่างมากของอตุ สาหกรรมการท่องเท่ยี ว

อุตสาหกรรมท่องเท่ียวช่วยสนับสนุนฟื้นฟู อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมประเพณี ซึ่งเป็นส่ิงดึง
ดูดความสนใจของนักท่องเที่ยว สังคมไทยเป็นสังคมของชาติเก่าแก่สืบเน่ืองมาเป็นพันปี จึงมี
วัฒนธรรมระเบียบประเพณี นาฏศิลป์ การละเล่น ฯลฯ ท่ีเป็นเอกลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่นเป็น
มรดกตกทอดท่ีควรค่าแก่การนำออกเผยแพร่ ฟ้ืนฟู และอนุรักษ์ไว้ อุตสาหกรรมท่องเท่ียวจะมี
บทบาทในการสรา้ งสรรค์ความเจริญไปสู่ภมู ภิ าคต่าง ๆ เมอ่ื เกดิ การเดินทางท่องเท่ียว จากภมู ิภาค
หนึ่งไปยังอีกภูมิภาคหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นคนไทยหรือคนต่างประเทศก็ย่อมหลีกเล่ียงไม่พ้น ท่ีจะได้
ช่วย สร้างสรรค์ให้เกิดส่ิงใหม่ ๆ ในท้องที่นั้น ๆ เช่น โรงแรม ภัตตาคาร ส่ิงอำนวยความสะดวก
ต่าง ๆ ซึ่งก็จะต้องมี ผู้ลงทุนในหลาย ๆ ลักษณะเป็นการสร้างความเจริญให้แก่ท้องถ่ินเหล่าน้ัน
อุตสาหกรรมท่องเที่ยวเป็นมาตรการท่ีช่วยส่งเสริมความปลอดภัยและความมั่นคง ให้แก่พ้ืนที่ที่
ได้รบั การพัฒนา เป็นแหล่งทอ่ งเที่ยว เพราะนักท่องเท่ียวจะเลือกเดินทางไปท่ใี ดจะตอ้ งมน่ั ใจว่าจะ
มคี วามปลอดภยั ทั้งชีวิตและ ทรัพยส์ ิน ฉะน้ัน แหลง่ ใดทนี่ ักท่องเท่ียวเข้าไปได้ แหล่งนั้นจะต้องมี
ความปลอดภัยเพียงพอ อุตสาหกรรมท่องเท่ียวมีส่วนช่วยเสริมสร้างสันติภาพ สัมพันธไมตรี และ
ความเข้าใจอันดีด้วยเป็นหนทางท่ี มนุษย์ต่างสังคมได้พบปะทำความรู้จักและเข้าใจกัน เมื่อ
ประชากรในประเทศเดียวกันมีความเข้าใจซึ่งกันและกัน โดยการเดินทางไปมาหาสู่กัน ผลก็คือ
ความสามัคคสี มานฉันท์ของคนใน ชาติ ในทำนองเดียวกัน การท่องเท่ียวระหว่างประเทศก็จะช่วย
เสริมสร้างความเขา้ ใจอันดี ที่จะนำไปสู่ความเป็นเพื่อนร่วมโลก ที่จะช่วยกันรักษาสัมพันธไมตรใี ห้
มั่นคงเปน็ การช่วยจรรโลงสนั ตภิ าพแก่โลก

ความหมายของอตุ สาหกรรมทอ่ งเท่ยี ว
ความหมายของคำว่า “อุตสาหกรรม” ตามพจนานุกรม คือ “การกระทำสิ่งใด ๆ เพ่ือให้

เป็นสินค้า” แต่ปัจจุบันมีความหมายมากกว่านั้น คือ ” กิจกรรมทางเศรษฐกิจ อย่างมีระบบการ
พาณิชย์ หรือการผลิตสาขาใดสาขาหน่ึง” อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ก็คือ การดำเนินกิจกรรม
บริการด้านการนำเที่ยว เช่น บริการด้านการเดินทาง บริการด้านอาหารและการพักแรม และ
บริการด้านการนำเที่ยว ซึ่งดำเนินการโดยหวังผลกำไร ที่ตอ้ งอาศัยแรงงานและการลงทนุ สูง โดย
ใช้เทคนิควิชาการเฉพาะ มีการวางแผน การจัดองค์การ และการตลาด ครอบคลุมธุรกิจหลาย
ประเภท ทง้ั ทีเ่ กี่ยวขอ้ งกับการทอ่ งเท่ียวโดยตรงและโดยออ้ ม มีองคป์ ระกอบดังน้ี
“โรงงาน” หมายถงึ คือ สถานทท่ี อ่ งเท่ียว ที่มีสถานที่และบรกิ ารที่สะดวก การคมนาคมเขา้ ถึง
ได้ไม่ยาก มีระบบสาธารณูปโภคครบครัน แต่บางคร้ัง ถนนท่ีขรุขระ ฝนตกน้ำท่วม ไม่มี
ห้องนำ้ ต้องหาอาหารรบั ประทาน เอง ก็เปน็ สถานท่ที ่องเทยี่ วท่ีนกั ทอ่ งเท่ยี วบางกลุ่มชอบไปผจญ

ภัยเหมือนกัน ดังน้ัน หน่วยงานราชการและประชาชนในท้องถ่ินต้องกำหนดรูปแบบลักษณะการ
ท่องเทีย่ วให้ ชดั เจน และทส่ี ำคัญตอ้ งไมท่ ำเป็นการทำลายสถานทท่ี ่องเที่ยวนั้น ๆ

วัตถุดิบ คือ ทรัพยากรที่นักท่องเที่ยวสนใจ เช่น นักทอ่ งเท่ียวชอบไปสัมผัสอากาศหนาวทาง
ภาคเหนอื ตอนบน ในช่วงเดือน ตุลาคมถึงกุมภาพนั ธ์ หน่วยงานราชการและประชาชนในท่องถิ่น
กต็ ้องทะนบุ ำรุงธรรมชาติ ต้นไม้ดอกไมเ้ มืองหนาว ใหค้ งอยู่และบานในช่วงเวลาดังกล่าว

การลงทุน คือ โครงสร้างพ้ืนฐาน เช่น ระบบสาธารณู ปโภค น้ำไหล ไฟสว่าง มี
โทรศัพท์ ถนนหนทางดี มีสถานพยาบาลเบ้ืองต้น มียานพาหนะ มีอาหารและที่พัก และท่ี
สำคัญ คอื ห้องน้ำ

แรงงาน คือ มีการก่อสร้างสิ่งอำนวยความสะดวก ผลิตสินค้าพ้ืนเมืองขายของท่ีระลึก มี
แรงงาน รบั จ้างเช่น ลกู หาบรับจ้างขนของขึน้ ภูกระดึง มคี นทำความสะอาด พนักงานบริการ

ผลิตผล ธุรกิจท่ีประกอบกันเป็นอุตสาหกรรมท่องเท่ียว เช่น โรงแรม ร้านอาหาร สถาน
เรงิ รมย์ บริษัทนำเท่ยี ว รถเช่าเรือเช่า รา้ นขายอปุ กรณ์ที่เกยี่ วขอ้ งกับการท่องเทยี่ วในทอ้ งถนิ่ น้ัน
ๆ เชน่ อุปกรณด์ ำน้ำ เส้ือผ้า

การส่งเสริมการขาย การโฆษณา การรณรงค์ เช่น ไม่ทิ้งขยะ ไม่บ้วนน้ำหมากน้ำลายลง
พื้น แต่งกายตามสุภาพชน การรณรงค์รักษาพันธ์ุสัตว์ เก็บความทรงจำด้วยรูปถ่าย การ
ท่องเที่ยวแบบอนุรักษ์ ซ่ึงท้ังหน่วยงานราชการ นักท่องเท่ียว และประชาชนในท้องถิ่นต้อง
ช่วยกนั อย่างจริงจงั ปลกู สำนกึ การทอ่ งเท่ยี วแบบย่งั ยนื

ลกั ษณะของอุตสาหกรรมท่องเทีย่ ว
1. เป็นอุตสาหกรรมบริการ สินค้าคือ บรกิ าร ได้แก่ ความสะดวกในด้านต่าง ๆ เป็นสินค้าที่ไม่มี
ตวั ตน ไมส่ ามารถจบั ต้องได้

2. เป็นอุตสาหกรรมที่สินค้าไม่อาจจดั ส่งให้แก่ผซู้ ื้อได้ ผู้ซือ้ ต้องเดินทางมาซ้ือสินคา้ หรอื ใช้บรกิ าร
ด้วยตนเองไม่ว่าจะเปน็ การขนส่ง ท่ีพักแรม หรือแหล่งทอ่ งเทย่ี ว

3. เป็นอุตสาหกรรมท่ีไม่มีขีดจำกัดในการผลิตและจำหน่าย เพราะไม่ต้องใช้วัตถุดิบในการ
ผลิต ผลผลิตคือทรัพยากรทางการท่องเที่ยวที่มีอยู่แลว้ ต้องการเพียงการจัดระบบ การอนุรักษ์
และการพัฒนาอย่างถกู วิธี กจ็ ะเปน็ อุตสาหกรรมท่ใี หผ้ ลผลติ ไม่มวี นั ส้ินสุด

4. เป็นอุตสาหกรรมที่เก่ียวข้องกับอุตสาหกรรมอื่น ๆ แทบทุกประเภทก่อให้เกิดการลงทุน ทาง
อุตสาหกรรม การนำเอาทรัพยากรของประเทศมาใช้ประโยชน์อย่างสูงสุดท้ังทางด้านแรงงาน
และวัตถดุ บิ

5. เป็นอุตสาหกรรมท่ีสร้างความเจริญและเสริมความม่ันคงปลอดภัยให้แก่ท้องถ่ิน โดยเฉพาะ
ทอ้ งถ่นิ ท่ไี ด้รับการพัฒนาเป็นแหลง่ ทอ่ งเทยี่ ว

6. เป็นอุตสาหกรรมท่ีมุ่งสร้างความจรรโลงใจ มีผลต่อสันติภาพ สัมพันธไมตรี และความเข้าใจ
อนั ดีระหวา่ งมนุษยชาติ

ความหมายของธรุ กจิ ทอ่ งเทยี่ ว (Tourism Business)
พ.ร.บ.ธุรกิจนำเท่ียวและมัคคุเทศก์ พ.ศ.2535 มาตรา 3 นิยามคำว่า “ ธุรกิจนำเที่ยว ”
หมายความว่า “ การประกอบธุรกิจเกี่ยวกับการจัดหรือให้บริการ หรืออำนวยความสะดวก
เกี่ยวกับการเดินทาง ที่พัก อาหาร ทัศนาจร และหรือมัคคุเทศก์ให้แก่นักท่องเที่ยว ”

ลกั ษณะของธรุ กิจท่องเท่ียว
1. ธุรกิ จท่ อ งเท่ี ย วใน ป ระเท ศ ใน ปั จ จุบั น ป ระเท ศ ไท ย มี กิ จ ก ารท่ อ งเท่ี ย วอ ยู่
ประมาณ 400 แห่ง กจิ การดังกล่าวสามารถแบง่ ออกไดเ้ ปน็ 5 ประเภท ดงั นี้

1.1.1 กิจการนำเท่ียวรับเฉพาะนักท่องเที่ยวจากต่างประเทศอย่างเดียว ( In–
bound Operator )

1.1.2. กจิ การนำเที่ยวคนในประเทศไปยังต่างประเทศ ( Out – bound Operator )
1.1.3. กิจการนำเทีย่ วภายในประเทศอยา่ งเดยี ว ( Local operator )
1.1.4 กิ จ ก า ร น ำ เ ที่ ย ว ทั้ ง ใ น ป ร ะ เ ท ศ แ ล ะ
ตา่ งประเทศ (Local & World wide Operator )
1.1.5 กิจการทด่ี ำเนนิ ธุรกจิ ทว่ั ไปเกย่ี วกบั การท่องเท่ียว ( General Travel Agent )

2. ธุรกิจท่องเท่ียวต่างประเทศ ควรพัฒนาในเร่ืองของความรู้ความชำนาญในแหล่ง
ท่องเที่ยว สภาพดินฟ้าอากาศ ภมู ิประเทศ ขนบธรรมเนียมประเพณี ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ อัตรา
แลกเปล่ียนเงินตรา ต้องช้ีแจงให้นักท่องเที่ยวได้รู้ก่อนท่ีจะไป เพ่ือมิให้มีปัญหาเกิดขึ้นใน
ระหว่างการท่องเท่ียว เน่ืองจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ของนักท่องเที่ยวซ่ึงบริษัทนำเที่ยวต้อง
ช้แี จง และดูแลอย่าง ใกล้ชิดโดยท่ัวไปธรุ กิจประเภทน้ีจะจัดต้ังข้ึนในรูปของบริษัท ซ่ึงจะร่วมมือ
กบั บริษัทนำเที่ยวของต่างประเทศ ให้บริการแกน่ ักท่องเที่ยวในเรอ่ื งของการทำหนังสอื เดนิ ทาง (
Passport ) ติดต่อขอวีซา่ (Vesa ) ขายตัว๋ เครื่องบิน จดั รายการนำเทย่ี ว และบริการจัดหา
ทพ่ี ัก

ธุรกจิ ที่เก่ยี วข้องกบั การท่องเทย่ี ว

อตุ สาหกรรมทอ่ งเทย่ี วประกอบดว้ ยธรุ กจิ ที่เก่ยี วข้องโดยตรงกับการทอ่ งเที่ยว ได้แก่
1. ธุรกิจการขนสง่
2. ธรุ กิจอาหารและการพกั แรม
3. ธรุ กิจการนำเทยี่ ว

1. ธรุ กิจการขนส่ง ( Transportation)
ธรุ กจิ การขนส่งประกอบด้วย ธุรกจิ เกย่ี วกบั พาหนะที่ใชใ้ นการคมนาคมทงั้ 3 ทาง คือ

– ทางบก พาหนะหลักในการขนส่งนักท่องเที่ยวสู่จุดหมายปลายทาง ได้แก่ รถยนต์ และ
รถไฟ ธุรกจิ เก่ยี วเน่อื งของการขนส่งทางบกนี้ ได้แก่ บริการพาหนะในทอ้ งถน่ิ เช่น รถสามล้อ รถ
ม้า เกวยี น รถลาก ชา้ ง ฯลฯ

รถโดยสารประจำทาง คือ รถที่ใช้ขนส่งผู้โดยสารตามเส้นทางที่กำหนดค่าบริการเป็น
รายบุคคล และมที ่นี ัง่ เกนิ กว่า 7 คนขึน้ ไป ท้งั ที่มีเครื่องปรบั อากาศและไม่มีเครื่องปรับอากาศ

รถบริการนำเที่ยว คือ รถท่ีใชบ้ รกิ ารท่องเที่ยว ซ่งึ จัดกำหนดการไว้ล่วงหน้ามกี ารเก็บค่าบริการ
เป็นรายบคุ คลในลกั ษณะเหมาจ่ายและมีที่นัง่ เกนิ กว่า 7 คนข้ึนไป

รถยนต์ส่วนบุคคล คือ รถยนต์ส่วนตัวของนักเดินทาง หรือรถยนต์ของหน่วยราชการ หรือ
เอกชน ท่นี ักเดนิ ทางใช้โดยสารไมม่ อี ตั ราค่าบริการ มีขนาดและลักษณะใดก็ได้

– ทางเรือ พาหนะหลัก ได้แก่ เรือเดินสมุท ร และเรือกลไฟ ธุรกิจเกี่ยวเนื่อง
ไดแ้ ก่ เรอื ใบ เรอื ลากจงู เรอื แจว เรอื พาย เรอื หางยาว แพ ฯลฯ

– ทางอากาศ พาหนะหลัก ไดแ้ ก่ อากาศยาน หรือเครอ่ื งบนิ

อุตสาหกรรม ท่องเท่ียวเกี่ยวเนื่องของการขนส่งได้แก่ อุตสาหกรรมประกอบรถโดยสาร ต่อ
เรือ ผลิตเคร่ืองยนต์ ผลิตอุปกรณ์อำนวยความสะดวกภายในรถยนต์ เรือ และเคร่อื งบิน เช่น
เบาะ เกา้ อี้ ผ้าคลมุ เบาะ เครอ่ื งสขุ ภณั ฑ์ ฯลฯ

การอำนวยความสะดวกด้านการคมนาคมจะส่งผลให้อุตสาหกรรมท่องเท่ียวขยายตัวข้ึนทาง
หนง่ึ การอำนวยความสะดวกเหล่านน้ั ได้แก่

1. การตดั และสร้างถนน โครงข่ายถนนท่ดี ี การขยายเส้นทางรถไฟเข้าสู่แหลง่ ท่องเทีย่ ว
2. การจัดบริการรถยนต์โดยสารประเภทต่าง ๆ สำหรับนักท่องเท่ียว เช่น รถนำเท่ียว รถ
รบั จ้าง บรกิ ารรถเช่าประเภทต่าง ๆ
3. บริการปมั๊ นำ้ มัน หอ้ งน้ำ ทพ่ี กั ริมทาง
4. การสร้างทา่ เรือและสง่ิ อำนวยความสะดวกในการขน้ึ ลงเรอื
5. การจดั บริการการขนส่งทางเรือ
6. การปรบั ปรุงเครอ่ื งบินให้มีประสิทธิภาพในการขนสง่ สงู ประหยัดและปลอดภัย
7. การจัดเท่ียวบินและทน่ี ัง่ สำหรับนกั ท่องเทย่ี ว และเท่ยี วบินภายในประเทศให้เพียงพอ
8. เพม่ิ จำนวนสนามบินท้งั สนามบนิ นานาชาตแิ ละสนามบนิ ภายในประเทศ
9. การอำนวยความสะดวก และรักษาความปลอดภัยบริเวณสถานีขนส่ง ท่าเรือ และ
สนามบนิ
10. ปรับปรงุ อัตราคา่ โดยสารใหน้ า่ สนใจ

2. ธุรกจิ อาหารและทพี่ กั แรม
ธรุ กิจอาหารและการพักแรมประกอบด้วย ร้านอาหารหรือภัตตาคาร และที่พักแรม ซึ่งมีหลาย
รูป แบ บ และห ลายระดับ เช่น ธุรกิ จอ าห ารมีตั้งแ ต่ รถเข็น อ าห าร ห าบ เร่ แ ผง
ลอ ย ร้าน อ าห าร ภั ตต าคาร ส วน อ าห าร แ ล ะศูน ย์ อ าห าร ธุรกิ จที่ พั ก แ รม มี
ตง้ั แต่ โรงแรม บงั กะโล โมเต็ล เกสต์เฮาส์ หอพกั แคมป์ รสี อร์ท และเรือนแพ เปน็ ต้น

ความหมาย ท่ีพักแรม คือสถานท่ที ี่นักเดินทางใชพ้ ักระหวา่ งเดินทาง ซง่ึ อาจจำแนกเป็นประเภท
ต่าง ๆ ตามลักษณะการใช้
– โรงแรม คือ ท่ีพักแรมที่สร้างขึ้นเฉพาะและแบ่งเป็นห้องพัก มีส่ิงอำนวยความสะดวก
แกน่ กั เดนิ ทาง และเกบ็ ค่าเชา่ เปน็ รายห้อง
– เกสตเ์ ฮาส์ คือ บา้ นทด่ี ดั แปลงหรอื สร้างขึน้ และแบ่งหอ้ งเป็นที่พกั แรม โดยเก็บค่าเช่า
– บังกะโล คอื ทพี่ ักแรมท่ีกล่มุ บคุ คลหรอื สถาบนั จัดไว้เพื่อให้นักท่องเทย่ี วโดยเกบ็ ค่าเช่า
– รสี อรท์ คอื ทพ่ี ักท่มี ลี กั ษณะหอ้ งพักเป็นหลัง ๆ มีบรเิ วณแวดล้อมด้วยธรรมชาติ
– โมเต็ล คือ ที่พักที่สร้างขึ้นเฉพาะ โดยเก็บค่าเช่า มีห้องพักแต่ละห้อง หรือมีห้องพัก
สว่ นหนงึ่ ที่มีลกั ษณะและการใชส้ อยเชน่ เดยี วกบั โรงแรม
– บ้านรับรอง คือ ท่ีพักหน่วยงานราชการ บริษัท หรือเอกชนจัดไว้เพ่ือใช้รับรองหรือ
พักผอ่ น โดยไมเ่ กบ็ คา่ เช่า
– บ้านญาติหรือบ้านเพ่ือน คือ บ้านญาติมิตรของนักท่องเที่ยวท่ีจัดให้เป็นท่ีพักแรม โดย
ไมเ่ กบ็ คา่ เช่า

สถานพักแรมกลุ่มต่าง ๆ คือ การแบ่งกลุ่มของสถานพักแรม เป็นการจัดกลุ่มเพื่อใช้ประโยชน์
ทางการสถิติเท่าน้ัน ไม่ได้ถือตามมาตรฐานสากล และมิได้เป็นการจัดระดับของสถานพักแรม
และใชร้ าคาตำ่ สุดของราคาประกาศขายเป็นเกณฑใ์ นการจัดแบ่งกลุ่ม
กลุ่ม 1 หมายถึง ราคาต้งั แต่ 2,500 บาทขนึ้ ไป
กลุ่ม 2 หมายถึง ราคาตงั้ แต่ 1,500 – 2,499 บาท
กลุ่ม 3 หมายถึง ราคาตั้งแต่ 1,000 – 1,499 บาท
กลุ่ม 4 หมายถึง ราคาต้ังแต่ 500 – 999 บาท
กลุ่ม 5 หมายถงึ ราคาต่ำกว่า 500 บาท

อุตสาหกรรมเกี่ยวเน่ืองของอาหารและการพักแรม ได้แก่ อุตสาหกรรมเนื้อสัตว์ ผลิตผลทาง
การเกษตร อุตสาหกรรมอาหารกระป๋อง เครื่องด่ืม อุตสาหกรรมเคร่ืองเรือน เคร่ืองใช้ในการ
ประกอบอาหาร เครือ่ งใช้ในการรบั ประทานอาหาร อุตสาหกรรมเคร่อื งนอน ธุรกจิ ดา้ นการรักษา
ความสะอาด และการรกั ษาความปลอดภัย และอุตสาหกรรมการกอ่ สร้าง

การอำนวยความสะดวกให้แก่ธุรกิจอาหารและพักแรมเป็นการพัฒนาอุตสาหกรรมท่อง เที่ยวอีก
ดา้ นหน่ึง บริการท่คี วรจดั ให้มไี ด้แก่

1. การอำนวยความสะดวกด้านการคมนาคม การเขา้ ถงึ ไดง้ า่ ย
2. การสง่ เสรมิ การลงทุน
3. การฝึกอบรมพนักงานและผู้ประกอบการทุกระดับเพื่อให้มีมาตรฐานการบริการ และการ
บรหิ ารเป็นระดับสากล

3. ธรุ กิจการนำเท่ียว
ธุรกิจการนำเท่ียวประกอบด้วย บริษัทนำเที่ยว (Tour Operator) และตัวแทนจำหน่าย การ
ทอ่ งเทย่ี ว (Travel Agency) และแหลง่ ท่องเท่ียว (Tourist Destination)

บรษิ ัทนำเที่ยว (Tour Operator) ทำหน้าท่จี ัดรายการนำเทีย่ ว และบริการนำเทีย่ ว

การจดั รายการนำเที่ยวของบรษิ ทั นำเทย่ี วจำแนกเปน็
1. จัดรายการนำเท่ยี วเบ็ดเสร็จ (Package Tour) ส่งใหต้ ัวแทนไปจำหนา่ ย
2. จดั รายการนำเทย่ี วประเภทตา่ ง ๆ สำหรบั ผสู้ นใจเฉพาะเรอ่ื งให้แก่องค์กร สถาบันวชิ าชีพ
ต่าง ๆ และกลมุ่ เอกชนทมี่ ีความสนใจเฉพาะเร่อื ง

การบริการนำเท่ียวของบริษัทนำเที่ยวตามประเภทของรายการท่องเท่ียว นำโดยมัคคุเทศก์
(Guide หรือ Tour Guide) ซ่ึงอาจเป็นมัคคุเทศก์ประจำบริษัท หรือมัคคุเทศก์อิสระ
(Freelance Guide) นอกจากนี้ บริษัทนำเที่ยวยังให้บริการการวางแผนการจัดประชุมสัมมนา
และการจดั นิทรรศการทั้งในประเทศและต่างประเทศให้แก่องค์กรต่าง ๆ อีกด้วย นอกเหนอื จาก
การจัดนำเท่ียวเพอ่ื เป็นรางวลั (Incentive Tour)

ตัวแทนจำหน่ายการทอ่ งเที่ยว (Travel Agency) ทำหน้าที่
1. จำหนา่ ยรายการทอ่ งเทยี่ ว ทบ่ี รษิ ัทนำเที่ยวจดั ขนึ้
2. เป็นตัวแทนจำหน่ายตว๋ั โดยสารพาหนะเดินทางทกุ ประเภท
3. เปน็ ตวั แทนจดั หาและสำรองทพ่ี กั แรมตลอดจนกิจกรรมบนั เทงิ ต่าง ๆ
4. บรกิ ารจดั เอกสารการเดนิ ทาง
5. บรกิ ารตอ้ นรับและรบั ส่งนกั ท่องเท่ียว
6. บรกิ ารให้คำปรกึ ษาและคำแนะนำเกยี่ วกบั การทอ่ งเทยี่ ว

บริษัท นำเท่ียวบางแห่งอาจเป็นท้ัง Tour Operator และ Travel Agency แต่บางแห่งก็เป็น
เพียง Tour Operator หรอื Travel Agency อย่างใดอยา่ งหน่ึง

ประเภทของธุรกจิ นำเท่ียว แบง่ ออกเป็น 3 ประเภท คอื
1. Travel Agent บุคคลหรือบริษัทที่มีความสามารถจัดการนำเท่ียว การขนส่ง ที่
พัก อาหาร การรบั -ส่งท้ังขาไปและขากลับ การนำสถานท่ีและงานอ่ืน ๆ ของการเดินทางซึ่งเป็น
การบริการให้แก่สาธารณชน เช่น บริษัท นำเท่ียว จำกัด มีความชำนาญเบ็ดเสร็จทุกอย่าง
สามารถดำเนินการเองได้

2. Tour Operator บ ริษัท มีความชำน าญ ใน การจัดและดำเนิ น การเกี่ยวกับ การ
ตลาด ทางด้านการจัดการเดินทางไปพักผ่อน แบบ Inclusive Tour โดยเก็บเงนิ ล่วงหน้าแล้ว
ม อ บ ใ ห้ Travel Agent เป็ น ผู้ ข า ย แ ต่ บ า ง ค รั้ ง ก็ ล ง มื อ ข า ย แ ก่ นั ก ท่ อ ง เท่ี ย ว
โดยตรง เช่น บริษัทหรือกลุ่มคนในพ้ืนท่ีท่มี ีอปุ กรณ์เก่ียวกับการดำน้ำ และเรือพร้อมในจังหวัด
พังงา นำเท่ียวดำน้ำดูปะการังท่ีหมู่เกาะสิมิลัน – หมู่เกาะสุรินทร์ ก็ติดต่อกับบริษัทนำเที่ยว
จำกัด เป็นผู้ขายบัตรเพราะมีลูกค้าท่ีเป็นนักท่องเที่ยวแพร่หลายอยู่แล้ว ส่วนตนก็เป็นผู้จัด
รายการรับทัวรช์ ดุ นี้ตอ่ อยู่ทพ่ี ังงา

3. Wholesaler บริษัทมีความชำนาญงานในงานเดินทาง คิดและเสนอโปรแกรมท่ี จัดไว้
แบบเหมาหรือจัดข้ึนตามแต่จะรับคำส่ังมาจากลูกค้าแล้วมอบให้ Travel Agent รับไปขาย
ต่อ Wholesaler ต่างกับ Tour Operator คือ Wholesaler มักไม่เสนอรายการเดินทางต่อ
บริษัทนำเที่ยวบ่อย ๆ แต่ Tour Operator จะเสนอขายให้แก่ Retailer ด้วย เช่น เป็น
บริษทั หรือกลุม่ คนทีช่ อบการผจญภัยชุดบกุ เบิก ไปเทยี่ วน้ำตกทลี อแล(น้ำตกทเ่ี ลยน้ำตกทีลอซูเข้า
ไปในเขตพม่ามาแล้ว มีคนที่เคยไปด้วยแนะว่าควรจัดทัวร์แบบนี้ (ลุย สมบุกสมบัน) จึงคิด
รายการข้ึน แล้วเสนอต่อบริษัทนำ เที่ยวจำกัด ขาย ซึ่งจะจัดไม่บ่อย และถ้าคนไปน้ำตกน้ีกัน
มาก ทวั ร์ท่ไี ปน้ำตกทีลอแลลักษณะนกี้ จ็ ะงดไป แล้วไปบุกเบิกท่ีแห่งใหม่ต่อไป มักเปน็ บริษัทใน
ทอ้ งถิ่น