ชีวะคำศัพท์บท12

การควบคมุ การ
เจริญเติบโตและ
การตอบสนองของพชื

การเคล่อื นไหวเนื่องจากสิ่งเร้าภายในพชื Autonomic movement (ออ
โตโนมกิ มฟู เมน้ )
เปน็ การเคลือ่ นไหวของ protoplasm ภายในเซลลแ์ ละเกิดตาม
ธรรมชาติ ส่วนใหญม่ ีฮอร์โมน ออกซิน ซ่ึงมีอยใู่ นเน้ือเยอ่ื เจริญ
ของพชื เป็นสิ่งเร้า ทาใหก้ ารเจริญเตบิ โตท้งั สองขา้ งไม่เท่ากนั

กรดแอบไซซกิ Abscisic acid
(แอบไซซกิ เอซิก)
สรา้ งจากลาต้น ราก ใบแก่
และผลดบิ

ออกซนิ Auxin (ออกซนิ )
สร้างจากกลมุ่ เซลล์เน้อื เย่อื เจรญิ บรเิ วณยอดออ่ น รากออ่ น
เอม็ บริโอ

ไซโทไคนนิ Cytokinin (ไซโทไคนิน)
สรา้ งจากเน้ือเย่ือเจริญปลายราก ผลอ่อน และพบในนา้
มะพรา้ ว

การหบุ ของใบ Contact movement (คอนแทรก มฟู เม้น)
มีการสมั ผัสหรอื ส่นั สะเทือนเป็นส่ิงเรา้ กระตนุ้ ให้เซลล์
โคนกา้ นใบเหีย่ วหรือเตง่ ขน้ึ

การตอบสนองต่อสารเคมี Chemotropism (คีมอโตพซิ มึ )
มสี ารเคมเี ป็นสง่ิ เร้า

เอทลิ นี Ethylene (เอทลิ ีน)
เป็นฮอร์โมนพืชท่สี ร้างขน้ึ ขณะเซลล์กาลังมเี มทาบอลซิ มึ

การเจรญิ ตาม/ตา้ นแรงโน้มถ่วง Gravitropoism (กราวทิ รอปิ
ซึม)
มีแรงโน้มถ่วงเปน็ สงิ่ เรา้ ถูกควบคุมดว้ ยฮอร์โมน auxin

การปดิ เปิดปากใบ Guard cell movement (การ์ด เซลล์ มูฟ
เม้น)
มแี สง ความชนื้ ปริมาณ เปน็ ส่งิ เรา้ กระตนุ้ ให้เซลลท์ ่ี
ควบคมุ อยู่บรเิ วณปากใบเห่ียวหรือเตง่ เพ่ือปดิ -เปิดปากใบ

จิบเบอเรลลิน Gibberrellin (จบิ เบอเรลลิน)
พบในพชื ชน้ั สูง สรา้ งจากใบอ่อน เนื้อเยือ่ เจรญิ เหนือข้อ
และผลท่ียงั ไม่แก่

การเคลือ่ นไหวแบบนาสตกิ Nastic movement (นาสติก มูฟเม้น)
เป็นการตอบสนองของพืชทีม่ ีรปู แบบการตอบสนองคงท่ไี ม่
สมั พันธก์ ับทศิ ทางส่ิงเรา้

การตอบสนองตอ่ แสง Photonasty (โฟร์โตนาสตกิ )
มแี สงเป็นส่งิ เรา้ ทาใหด้ อกไม้หุบและบานเป็นชว่ งเวลา

ฮอร์โมนพืช Plant hormone (แพรนท ฮอร์โมน)
สารท่ผี ลิตโดยพชื มคี วามเข้มข้นต่ามาก ใช้ส่งสญั ญาณไปที่
เซลล์เป้าหมายเฉพาะท่ี เพือ่ ให้พืชตอบสนองการควบคุม

การเบนเขา้ หาแสง/เบนหนีแสง Phototropism (โฟโตโทรปสิ
ซมึ )
มีแสงเป็นสง่ิ เร้า ถูกควบคุมด้วยฮอรโ์ มน auxin อยู่บริเวณ
ยอดออ่ น รากอ่อน

การตอบสนอง Response (รสี ปอนส)
เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในเซลลพ์ ชื เพ่ือตอบสนองต่อ
สัญญาณน้ัน ส่งผลใหม้ คี วามเปลีย่ นแปลงภายนอกเซลล์

การรบั สัญญาณ Reception (รเี ซบชนั )
ตวั รับสัญญาณของพืชอาจอย่ทู ผ่ี นงั เซลล์ เยอ่ื หุม้ เซลล์
หรอื เรียกภายในวา่ ไซโทพลาสซมึ

การเคลอื่ นไหวเนอ่ื งจากแรงดนั เตง่ Turgor movement (เทอ
เกอร์ มฟู เม้น)
เกิดจากการเคลอ่ื นทขี่ องนา้ ภายในเซลล์ โดยเซลล์ที่ออสโม
ซิสเข้าจะเต่งขึน้ ส่วนเซลล์ท่นี ้าออสโมซสิ ออกจะเหีย่ วลง

การสง่ และกระจายสญั ญาณ Transduction (เทรนสตกั ชัน)
เม่อื ตัวรบั สัญญาณภายในเซลลไ์ ดร้ ับสัญญาณแลว้ จะทา
การส่งต่อสญั ญาณและกระจายสัญญาณไปยังเซลล์ข้างเคยี ง

การตอบสนองตอ่ การสมั ผัส Thigmotropism (ทรกิ มอโตพซิ มึ )
มกี ารสมั ผัสเปน็ ส่ิงเรา้ พบในพชื บางชนิดเทา่ นนั้

การเคล่ือนไหวแบบทรอปิกหรือการเบน Tropic movement
(ทรอปกิ มูฟเม้น)
มที ศิ ทางแน่นอน สัมพนั ธ์กับส่ิงเร้าที่มากระตุ้น