การพยาบาลผูปวยจิตเวชศาสตรทางทหาร (Psychiatric Nursing in Military) : การเสริมสรางความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งในการ มองโลก (The Sense of coherence) MENTAL HEALTH AND PSYCHIATRIC NURSING DEPARTMENT. RTANC DR.SARINTORN CHIEWSOTHORN [email protected]
วัตถ ุ ประสงค์ทั่วไป (KAP) 1. ผูเรียนเขาใจความหมายและความสําคัญของความยืดหยุนทนทาน และความเขมแข็งในการมองโลก 2. ผูเรียนสามารถบอกองคประกอบและคุณคาของความยืดหยุน ทนทานความเขมแข็งในการมองโลกได 3. ผูเรียนสามารถบอกบทบาทพยาบาลในการเสริมสรางความ ยืดหยุนทนทานความเขมแข็งในการมองโลกได
นําเข้าส่บทเรียน ู (10 นาที) แบบทดสอบกอนเรียนจํานวน 10 ข้อ google form
คําถาม 1. ความยืดหยุนทนทานคืออะไร 2. ความเขมแข็งในการมองโลกคืออะไร
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความยืดหยุนทนทาน ความยืดหยุนทนทาน หรือความยืดหยุนทางจิตใจ เปนลักษณะของจิตที่ชวยให บุคคลรับมือกับปญหาที่เขามาใน ชีวิต หรือชวงระยะวิกฤตในชีวิต
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความยืดหยุนทนทาน “resilience” มาจากภาษาลาติน แปลวา กระโดด กลับมาที่เดิมได วิศวกรรมใชอธิบายคุณสมบัติของสปริง ถาสปริงที่ดี เมื่อกดก็จะยุบเมื่อไมมีแรงกดดันสปริงก็จะกลับมารูปทรงเดิมได หาก มีความยืดหยุนทางจิตใจ แมผลกระทบทางจิตใจรุนแรงก็จะยัง สามารถทรงตัวอยูได ปรับตัวปรับใจได และเมื่อเวลาผานไปก็จะ สามารถสรางความเขมแข็งทางจิตใจมากขึ้นจนปกติ
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความยืดหยุนทนทาน เปนกระบวนการปรับตัวภายใตสถานการณในลบ ฟน ตัวจากความยุงยากรุนแรง แมจะรูสึกเครียดกับปญหาที่เผชิญอยู รับรูถึงความเจ็บปวด เศราโศก แตสามารถยืนหยัดฝาฟนปญหาผาน ไปได
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความเขมแข็งในการมองโลก ศาสตราจารย ดร.สมจิต หนุเจริญกุล กลาววา ความเขมแข็ง ในการมองโลกเปนแนวคิดที่สําคัญในการศึกษาทฤษฎีความผาสุก (The Salutogenic Model of Health) ของ Antonovsky มุงหา คําตอบเกี่ยวกับปจจัยที่ทําใหบุคคลดํารงภาวะสุขภาพที่ดีและมีความ ผาสุกในชีวิต
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความเขมแข็งในการมองโลก บุคคลจะตอบสนองตอสิ่งเราและยังคงไวซึ่งภาวะสุขภาพดี และมีความผาสุกได ตองอาศัยแหลงประโยชนตางๆ โดยความ เขมแข็งในการมองโลกถือเปนแหลงประโยชนที่เปนคุณลักษณะอยูใน ตัวบุคคล ชวยใหบุคคลมีการจัดการกับสิ่งเราหรือปญหาไดอยาง เหมาะสม
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความเขมแข็งในการมองโลก Antonovsky กลาววา การรับรูของบุคคลอยางเชื่อมั่นวา ไมวาจะมี ปญหาหรือเหตุการณเกิดขึ้น ทั้งภายในและภายนอก ตนเองก็จะสามารถ เขาใจได จัดการแกไขได และปญหาที่เกิดขึ้นนั้นเปนสิ่งที่มีคุณคาสําหรับ การเขาไปจัดการแกไข ซึ่งการรับรูและประเมินดวยความรูสึกเชื่อมั่นเปน ปจจัยสําคัญที่สงเสริมตอการจัดการกับภาวะเครียดที่เกิดขึ้น สามารถ ปรับตัวตอความเปลี่ยนแปลงในชีวิต จึงสามารถดํารงความมีสุขภาพดีและ การมีความผาสุกในชีวิต
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความเขมแข็งในการมองโลก จรินทร รัตนวาณิชกุล ไดกลาววา ความเขมแข็งในการมอง โลก หมายถึง คุณลักษณะภายในตัวบุคคลที่ชวยสงเสริมใหเกิดความ เขาใจในสิ่งเราตางๆ โดยเฉพาะเวลาที่บุคคลนั้นๆ มีความเครียดมา กระทบ
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความเขมแข็งในการมองโลก เดือนแรม ยศปญญา ไดใหความหมายของความเขมแข็งใน การมองโลก หมายถึง การที่บุคคลมีความเขาใจในสิ่งตางๆ ที่มา กระทบ ไมวาสิ่งนั้นคาดการณไดหรือไม สามารถอธิบายสาเหตุได บุคคลนั้นรูจักหาแหลงประโยชนและวิธีการจัดการแกไขใหสําเร็จ ลุลวงดวยดี
ความยืดหยุนทนทาน (Resilience) และความเขมแข็งใน การมองโลก (The Sense of coherence) ความหมายของความเขมแข็งในการมองโลก สรุป ความเขมแข็งในการมองโลก หมายถึง การที่บุคคลมี ความเขาใจ และสามารถจัดการกับสิ่งเราและความเครียดตางๆ ที่เขา มาไดอยางมีประสิทธิภาพ
คําถาม ความยืดหยุนทนทาน และความเขมแข็งในการ มองโลกมีคุณคาอยางไร
องคประกอบของพลังสุขภาพจิต (Resilience Quotient) ประกอบดวย 3 องคประกอบ คือ พลังอึด พลังฮึด พลังสู
องคประกอบของพลังสุขภาพจิต (Resilience Quotient) ประกอบดวย 3 องคประกอบ คือ 1) พลังอึด คือ การที่บุคคลมีความทนทานทาง อารมณ เหตุการณวิกฤตตางๆ ที่เกิดขึ้นมักจะสงผล กระทบตอจิตใจอยางรุนแรง
องคประกอบของพลังสุขภาพจิต (Resilience Quotient) ประกอบดวย 3 องคประกอบ คือ 2) พลังฮึด คือ การที่บุคคลมีขวัญและกําลังใจ การที่คนเราจะฝาฟนปญหาอุปสรรคตางๆ ไปได จําเปนตองมีกําลังใจ และตองมีขวัญคือความกลาที่ เขมแข็ง ลุกขึ้นมาสูเพื่อเอาชนะ เปาหมายที่ตองการให ได
องคประกอบของพลังสุขภาพจิต (Resilience Quotient) ประกอบดวย 3 องคประกอบ คือ 3) พลังสู คือ การที่บุคคลแกไขปญหาได จาก เหตุการณวิกฤตมักเปนเรื่องใหญ หนักหนา ไมเคยแกไข มากอน
องคประกอบของความยืดหยุนทางจิตใจ เปนกระบวนการเปลี่ยนแปลงอันไดรับอิทธิพลจากปจจัย ภายในและภายนอกของบุคคล 3 องคประกอบ คือ 1) ความสามารถในการรูตัว (I am) 2) ความสามารถในการปรับตัว (I have) 3) ความสามารถในการฟนตัว (I can)
องคประกอบของความยืดหยุนทางจิตใจ เปนกระบวนการเปลี่ยนแปลงอันไดรับอิทธิพลจากปจจัยภายใน และภายนอกของบุคคล 3 องคประกอบ คือ 1) ความสามารถในการรูตัว (I am) หมายถึง ความสามารถ ที่มีอยูภายในตัวบุคคล เปนลักษณะบุคลิกภาพที่เขมแข็งของบุคคล ประกอบดวยความรูสึก ทัศนคติ และความเชื่อภายใน ตัวของบุคคล การยอมรับสิ่งที่เกิดขึ้นตามความเปนจริง เพื่อนนําไปสูการเขาใจ ตนเองมากยิ่งขึ้น
องคประกอบของความยืดหยุนทางจิตใจ เปนกระบวนการเปลี่ยนแปลงอันไดรับอิทธิพลจากปจจัย ภายในและภายนอกของบุคคล 3 องคประกอบ คือ 2) ความสามารถในการปรับตัว (I have) หมายถึง ความสามารถในการยอมรับแหลงสนับสนุนภายนอกโดยเกิด ความไวใจและยอมรับการสนับสนุนทางสังคม เพื่อสงเสริมให มีความแข็งแกรงในชีวิต
องคประกอบของความยืดหยุนทางจิตใจ เปนกระบวนการเปลี่ยนแปลงอันไดรับอิทธิพลจากปจจัย ภายในและภายนอกของบุคคล 3 องคประกอบ คือ 3) ความสามารถในการฟนตัว (I can) หมายถึง ความสามารถในการหาแหลงสนับสนุน ชวยเหลือไดในยามที่ ตองการ เปนทักษะสังคมและสัมพันธภาพระหวางบุคคลใชใน การจัดการกับปญหาเพื่อชวยใชในการจัดการแกไขกับปญหา
องคประกอบความเขมแข็งในการมองโลก ตามแนวคิดของ Antonovsky มีองคประกอบทั้งสิ้น 3 องคประกอบ คือ 1) องคประกอบดานความสามารถทําความเขาใจ (Comprehensibility) 2) องคประกอบดานความสามารถในการจัดการ (Manageability) 3) องคประกอบดานความสามารถใหความหมาย (Meaningfulness)
องคประกอบความเขมแข็งในการมองโลก 1) อ ง ค ป ร ะ ก อ บ ด า น ค ว า ม ส า ม า ร ถ ทํ า ค ว า ม เ ข า ใ จ (Comprehensibility) เปนองคประกอบที่ทําใหบุคคลมีความเขาใจ รับรูวาสิ่งเราหรือ ความเครียดที่มาจากสิ่งแวดลอมทั้ง ภายในและภายนอกตนเองนั้น มีลําดับ ขั้นตอนชัดเจน ไมยุงยากซับซอน หรือเกิดขึ้นแลวอธิบายไมได แตสิ่งเรา หรือ ความเครียดที่เกิดขึ้นนั้น สามารถจัดลําดับ เขาใจ และทํานายได แมไมอาจจะใหคําตอบ อยางชัดเจน แตสามารถทําความเขาใจและใหความรูสึกกับสิ่งนั้นได
องคประกอบความเขมแข็งในการมองโลก 2) องคประกอบดานความสามารถในการจัดการ (Manageability) เปนองคประกอบ ที่ทําใหบุคคลรับรูวา ตนมีแหลงประโยชนเพียงพอที่จะใช ควบคุมหรือจัดการกับสิ่งเราที่รบกวนชีวิต แหลงประโยชนเหลานั้นอาจมาจากตนเองหรือบุคคลอื่นที่เปนกลุมคนที่ตนเอง คุนเคยและไววางใจ เชน คูสมรส เพื่อนฝูง ผูใกลชิด ผูรวมงาน พระเจา สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่นับ ถือ ผูนําในสังคมของแตละคน หรือแพทยและเจาหนาที่ทางดานสุขภาพ ทําใหไมรูสึกวาเหตุการณหรือปญหาที่เกิดขึ้นนั้นเปนสิ่งที่ นากลัว สามารถ เผชิญกับเหตุการณและปญหาตางๆ ที่เกิดขึ้นไดดวยความมั่นใจ ไมรูสึกหวาดกลัว หรือ เศราใจกับสิ่งที่เกิดขึ้นอยางไมมีที่สิ้นสุด
องคประกอบความเขมแข็งในการมองโลก 3) อ ง ค ป ร ะ ก อ บ ด า น ค ว า ม ส า ม า ร ถ ใ ห ค ว า ม ห ม า ย (Meaningfulness) เปนองคประกอบที่ทําใหบุคคลมองเหตุการณที่เกิดขึ้นกับตนวามี ความหมาย เปนสิ่งที่ทาทาย มีคุณคา และรูสึกยินดีที่จะเผชิญ หรือจัดการ แกไข โดยไมรูสึกวาเปนภาระที่ยุงยาก เขาจะทําการคนหาความหมายในสิ่งที่เกิดขึ้น และจะทําดีที่สุด เพื่อใหผานพนเหตุการณนั้นๆ สามารถคนหาความหมายในสิ่งที่เกิดขึ้น แสดง พฤติกรรมหรือกระทํากิจกรรมที่เอาชนะสิ่งที่เกิดขึ้นดวยความมั่นใจ
คุณคาของความยืดหยุนทางจิตใจ และความเขมแข็งในการมองโลก ชวยบุคคลรับรู สิ่งที่ตนมี สิ่งที่ตนเปน และสิ่งที่ตนทํา ไดชวยให มีพัฒนาการที่ทางความคิดดี มีพฤติกรรมเหมาะสม สามารถเผชิญสถานการณที่กอใหเกิดความเครียด หรือ เหตุการณตางๆ ที่เขามากระทบไดดี
คุณคาของความยืดหยุนทางจิตใจ และความเขมแข็งในการมองโลก การที่บุคคลมีความผันแปรของความยืดหยุนทาง จิตใจที่ดีจะชวยใหบุคคลมีสุขภาพกายและจิตที่ดี รูสึกมั่นคง ทางใจ เกิดความตระหนักในคุณคา และความสามารถของ ตนเองในการควบคุมจัดการกับสิ่งที่เกิดขึ้นได
คุณคาของความยืดหยุนทางจิตใจ และความเขมแข็งในการมองโลก รูสึกมีความสําคัญ มีคุณคา เปนที่ยอมรับ ถือวาตน เปนสวนหนึ่งของครอบครัว กลุม หรือสังคม รูสึกมีพลัง สา มารแกไขปญหาได คือมี สมรรถนะแหงตน (Self-Efficacy) ประกอบดวย สมรรถนะทางรางกาย และสมรรถนะทาง อารมณ
คุณคาของความยืดหยุนทางจิตใจ และความเขมแข็งในการมองโลก บุคคลเชื่อวาตนเองมีสมรรถนะตองมีการให ความหมาย (mean) ปฏิบัติตามแผน (way) เพื่อบรรลุ เปาหมาย (end) และรับรูวาตนเองสามารถควบคุมหรือจัดการบางสิ่ง บางอยางไดดวยตัวเอง การวางแผนที่ดีทําใหบุคคลเชื่อวา ตนเองมีอํานาจในการจัดการได
คุณคาของความยืดหยุนทางจิตใจ และความเขมแข็งในการมองโลก สิ่งสําคัญในการเสริมสรางความยืดหยุนทนทานคือจะ สงเสริม ความเขมแข็งในการมองโลก (Coherence) การมอง โลกในแงดีวาชีวิตนี้ยังมีหวังอยูเสมอ ซึ่งจะชวยใหสามารถ เผชิญกับเหตุการณที่กอใหเกิดความเครียดไดดี
กิลลิแกนด กลาวถึงการสรางเสริมความยืดหยุนทางจิตใจวาควรมีการ สงเสริม ปจจัยภายใน เปนการเรียนรู และฝกทักษะ ไดแก การ มองทางบวกตอตนเอง กลวิธีการจัดการกับ ความเครียด ปจจัยภายนอกโดยการหาแรงสนับสนุนจากสิ่งแวด ลอม โรงเรียน ชุมชน รวมถึงสัมพันธภาพในครอบครัว
การสรางความสัมพันธ การสรางความสัมพันธที่ดีใหเกิดขึ้นภายในกลุมเพื่อน จะ ชวยใหเกิดความรูสึกวาตนยังมีคนคอยเปนหวงและสนับสนุน เมื่อ เหตุการณกอใหเกิดความเครียดหรือวิตกกังวลก็สามารถขอความ ชวยเหลือบุคคลเหลานี้ได ทําใหคนมีความหวัง การสงเสริมปจจัย ภายในเปนการเรียนรูและฝกทักษะ และเสริมสรางให มีความ พยายามดานบวกตอตนเอง และการเรียนรูทักษะในการแกปญหา พรอมทั้งเชื่อในสัญชาตญาณของตนเองในการสรางความยืดหยุน ทางจิตใจและจิตใจใหเกิดขึ้น
คําถาม พยาบาลมีบทบาทในการเสริมสรางความยืดหยุน ทนทานความเขมแข็งในการมองโลกอยาง
บทบาทของพยาบาลในการเสริมสรางความยืดหยุนทนทาน การสงเสริมบุคคลใหมีความเขาใจในตนเองและสิ่ง ที่เกิดขึ้น มีความเชื่อวาตนเองสามารถจัดการกับสิ่งที่ เกิดขึ้นได รวมทั้งเห็นคุณคาและความหมายของตนเองและ ของเหตุการณที่เกิดขึ้น
บทบาทของพยาบาลในการเสริมสรางความยืดหยุนทนทาน อาทิ การสรางสัมพันธภาพ การใหความรู อภิปรายกลุม การ เรียนรูและเขาใจปญหาเชิงบวก การทบทวนคุณคาของตนเองและคนอื่น ฝกควบคุมปญหาที่เกิดขึ้น การเสริมสรางความอดทนตอปญหาและเขาใจ วาปญหามีที่สิ้นสุด การฝกพัฒนาทักษะการเอาชนะปญหา และการใช แหลงสนับสนุนปญหาทางสังคม ไดแก
บทบาทของพยาบาลในการเสริมสรางความยืดหยุนทนทาน 1) การสรางสัมพันธภาพ การพัฒนา ความคิดดานบวก และมองเห็นคุณคาของตนเอง (I am) การสรางสัมพันธภาพ การบรรยายเกี่ยวกับการมอง โลกแงดี การใหทบทวนขอดีของตนเอง และฝกการมองโลกแง ดี
บทบาทของพยาบาลในการเสริมสรางความยืดหยุนทนทาน 2) การเรียนรูทักษะการสื่อสารรูจักสรางความ เขาใจอันดีตอ กัน (I have) การฝกการสื่อสารเพื่อสรางสัมพันธภาพการแลกเปลี่ยน ความคิดเห็นกันอยางเขาใจ เปดโอกาสใหแสดงความรูสึก จากการที่ ไมไดรับการยอมรับ จากผูอื่น ฝกทักษะการฟงและฝกปฏิบัติ
บทบาทของพยาบาลในการเสริมสรางความยืดหยุนทนทาน 3) การรับรูความสามารถในการแกปญหาดวยตนเอง (I can) การฝกประสบการณจากสถานการณตางๆ ที่ประสบใน ชีวิตประจําวัน 4) การฝกกายและใจใหสงบ การฝกการผอนคลาย การแกไข ปญหาที่เกิดขึ้นโดยใชทางเลือกในการ แกปญหาอยางเหมาะสม
บทบาทของพยาบาลในการเสริมสรางความยืดหยุนทนทาน 5) การฝกการแกไขปญหา และใชทางเลือกแกปญหา ตัวอยางกิจกรรม เชน - ความแข็งแกรงในชีวิต - คนหาความงดงามในตนเอง - ยืนหยัด ผานพน (living through) และเรียนรู (learning from) - การจัดการกับความเครียด - ความแข็งแกรงในชีวิตในบริบทสถานศึกษาและการเตรียมตัวเองให พรอมเสมอที่จะรับมือ กับสถานการณตาง ๆ (prepare for)
บทบาทของพยาบาลในการเสริมสรางความยืดหยุนทนทาน 6) การสื่อสาร แบบ "I Message" ซึ่งเปนการพยาบาลและประเมิน ตามวัตถุประสงค 3 ดาน คือ - การใหความรู การสังเกต ประเมินตนเองและสิ่งที่เกิดขึ้น - สรางเสริมทัศนคติที่ดี การมองตนเองทางบวก หาขอดีของตนเอง การให กําลังใจตนเอง การสรางเปาหมาย การหาแบบอยางที่เสริมแรงจูงใจ - เสริมสรางทักษะการแกปญหา การปรับตัวปรับใจ การหากิจกรรมผอน คลาย เทคนิคการสรางพลังใจ เรียนรูการวางแผนชีวิตระยะสั้นและระยะ ยาว
คนที่มีความเขมแข็งในการมองโลกสูง จะเปนคนที่มีความยืดหยุนในเรื่องตางๆ มองปญหาวาทาทาย มีความมุงมั่นที่จะแกปญหา สามารถรับรูและประเมินเหตุการณที่ เกิดขึ้นไดถูกตองตรงตามความเปนจริงมากที่สุด และสามารถดึงเอา แหลงประโยชนที่มีอยูมาใชในการเผชิญปญหาที่เกิดขึ้นไดอยาง เหมาะสม สามารถปรับพฤติกรรมทางสุขภาพไดดี
คําถาม ที่ผานมาทานเสริมสรางความยืดหยุนทนทานความ เขมแข็งในการมองโลกอยางไร
บทสรุป ความผาสุกในชีวิต ซึ่งนําไปสูการมีคุณภาพชีวิตที่ดีได มากกวาคนที่มีความเขมแข็งในการมองโลกต่ํา ซึ่งจะมองวา ปญหาเปนสิ่งที่อันตราย เปนภาระ ไมมีความพยายามที่จะ แกปญหาหรือแกปญหาโดยใชแตเพียงอารมณ มีความวิตก กังวล หมดหวัง ไมมีความสุข หรือถูกปญหาครอบงํา จนไม สามารถทําอะไรไดเลย
บทสรุป บุคคลที่มีความเขมแข็งในการมองโลกสูง เปนผูที่มี ศักยภาพในการปรับตัวและการเผชิญปญหาไดเปนอยางดี สามารถ คนหาแหลงประโยชนทั้งภายในและภายนอก เพื่อนํามาปรับใชกับ ตนเองไดอยางเหมาะสม การรับรูวาปญหานั้นสามารถเขาใจได เขาใจวาปญหาของตนเองคืออะไร มีกําลังใจที่จะตอสูกับอุปสรรค หรือปญหาตางๆ ที่เขามากระทบ มีแรงจูงใจที่จะแกปญหาและมี เปาหมายในชีวิต
บทสรุป กําลังพลทหารเปนกลุมคนที่ตองเผชิญกับความเสี่ยงอันตราย สิ่งเรา ปญหา และความเครียด แรงกดดันตาง ๆ มากมายโดยที่ทหารเหลานี้ไม สามารถทราบกอนลวงหนาได ไมสามารถควบคุมไดดังนั้นการทําใหทหารเกิด ความเขมแข็งในการมองโลกที่ดี นับเปนการเสริมสรางความ ยืดหยุนทนทาน ทางจิตใจ จะทําใหทหารเหลานี้สามารถเขาใจปญหา เขาใจความเครียดที่ เกิดขึ้น ควบคุมและจัดการกับปญหาหรือความเครียดที่ตองเผชิญได ยิ่งมี ความเขมแข็งในการมองโลก มองตนเองมากเทาไหร การเผชิญกับปญหาหรือ ความเครียดตางๆ ก็จะยิ่งดีและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นเทานั้น เกิด พฤติกรรมสุขภาพกาย และสุขภาพจิตที่ดี สามารถจัดการและเผชิญปญหา และความเครียดตางๆ ไดอยางเหมาะสม มีคุณภาพชีวิตที่ดีตอไปในอนาคต
แบบทดสอบกอนเรียนจํานวน 10 ข้อ google form