E-BOOK โวหารภาพพจน์ ป.6

หลั กภาษา

ป.๖แ ล ะ ก า ร ใ ช้ ภ า ษ า ไ ท ย

โวหารภาพพจน์
สุดารัตน์ ทัดช่อม่วง
รหัสนิสิต ๖๓๔๑๔๒๐๐

โวหารภคาวพาพมจนห์เปม็นาสคิ่งยำสนขำำคอัญงมโาวกสหำหารรับการเขียน


เพราะเป็นการกำหนดวัตถุประสงค์งานเขียนว่าจะไป

ในทิศทางใด

หนังสืออิเล็คทรอนิกส์เรื่อง โวหารภาพพจน์ ระดับ

ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ เล่มนี้ประกอบไปด้วยโวหาร

ต่าง ๆ ที่ใช้ในงานเขียน ได้กล่าวถึงลักษณะของโวหาร

หลักการเขียนและตัวอย่างโวหารแต่ละประเภท ผู้จัด

ทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เรื่อง

โวหารภาพพจน์ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ เล่มนี้

จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการเรียนการสอนต่อไป

ผู้จัดทำ

ความหมายของโวหาร

ความหมายของโวหาร

โวหาร หมายถึง การใช้ถ้อยคำอย่างมี

ชั้นเชิง เป็นการแสดงข้อความออกมา

ในทำนองต่าง ๆ เพื่อให้ข้อความได้เนื้อ

ความดี มีความหมายชัดเจน เหมาะสม

น่าฟัง
โวหารใช้ในการสื่อสารที่เรียบเรียงเป็นอย่างดี มีวิธี

การ มีชั้นเชิงและมีศิลปะ เพื่อสื่อให้ผู้รับสารรับสาร

ได้อย่างแจ่มแจ้ง ชัดเจนและลึกซึ้ง รับสารได้ตาม

วัตถุประสงค์ของผู้ส่งสาร

๑

ประเภทของโวหาร

การเขียนเรื่องราวอาจใช้โวหารต่างกัน แล้วแต่ชนิด

วัตถุประสงค์ของข้อความ โวหารจำแนกประเภทตาม

ลักษณะของเนื้อหาเป็นประเภทต่าง ๆ ได้ ๕ ชนิด ดังนี้

๑. บรรยายโวหาร ๒. พรรณนาโวหาร

๓. เทศนาโวหาร ๔. อุปมาโวหาร

๕. สาธกโวหาร

๒

ประเภทของโวหาร

๑. บรรยายโวหาร

คือ โวหารที่ใช้เขียนเพื่อบอกกล่าวเล่าเรื่องหรือ

อธิบายเรื่องราวต่าง ๆ

งานเขียนที่ควรใช้บรรยายโวหาร ได้แก่ การ
เขียนอธิบายประเภทต่าง ๆ เช่น เขียนรายงาน
ตำราวิทยานิพนธ์ บทความ การเขียนเพื่อเล่าเรื่อง
เช่น บันทึก จดหมายเหตุ การเขียนเพื่อแสดงความ
คิดเห็นประเภทบทความเชิงวิจารณ์ ข่าว เป็นต้น

๓

การเขียนบปรรระยาเภยโทวหขาอร งโวหาร

๑. เรื่องที่เขียนต้องเป็นเรื่องจริง ผู้เขียนควรมีความรู้

เกี่ยวกับเรื่องที่จะเขียน
๒.เลือกเขียนเฉพาะสาระสำคัญเขียนตรงไปตรงมา
๓. ใช้ภาษาให้เข้าใจง่าย
๔. เรียบเรียงความคิดให้ต่อเนื่อง และสัมพันธ์กัน

๔

ตัวอย่างบปรรยะาเยภโวทหขารองโวหาร

“ฉันยืนต้นอยู่ในป่าลึก ฉันมีลำต้นสูงใหญ่ กิ่งก้านใบ

แน่นหนาและแผ่กว้าง แสงอาทิตย์ ไม่อาจส่องลอดได้

เบื้องล่างจึงร่มรื่น ลำธารน้อย ๆ ไหลผ่านใกล้ลำต้นฉัน

ไป น้ำในลำธาร ใสจนเห็นกรวดทราย ท้องธารและ

ปลาว่ายเวียน ทุกวันจะมีสัตว์ป่านานาชนิดมากินน้ำ ที่

ลำธารสายนี้ บางตัวจะอาศัยใต้ร่มใบของฉันนอนหลับ

อย่างเป็นสุข”

(จาก ฉันคือต้นไม้ ของไมตรี ลิมปิชาติ)

๕

ตัวอย่างบปรรยะาเยภโวทหขารองโวหาร

อันเกาะแก้วพิสดารสถานนี้
โภชนาสาลีก็มีถม

แต่คราวหลัวครั้งสมุทรโคดม
มาสร้างสมสิกขาสมาทาน

เธอทำไร่ไว้ที่ริมภูเขาหลวง
ครั้นแตกรวงออกมาเล่าเป็นข้าวสาร

ได้สืบพืชยืดอยู่แต่บูราณ
คิดอ่านเอาเดียวมาเหลียวไป

( จาก พระอภัยมณี ของสุนทรภู่ )

๖

ประเภทของโวหาร

๒. พรรณนาโวหาร

คือ โวหารที่ใช้กล่าวถึงเรื่องราว สถานที่

บุคคล สิ่งของ หรืออารมณ์อย่างละเอียดสอด

แทรกอารมณ์ความรู้สึกลงไปเพื่อโน้มน้าวใจให้

ผู้รับสารเกิดภาพพจน์ เกิดอารมณ์คล้อยตามไป

ด้วย ใช้ในการพูดโน้มน้าว อารมณ์ของผู้ฟังหรือ

เขียนสดุดี ชมเมือง ชมความงามของบุคคล

สถานที่และแสดงอารมณ์ความรู้สึกต่าง ๆ

เป็นต้น

๗

พรรณนาโวหาร มุ่งให้ความแจ่มแจ้งละเอียด-
ลออ เพื่อให้ผู้อ่านเกิดอารมณ์ซาบซึ้งเพลิดเพลินไป
กับข้อความนั้น การเขียนพรรณนาโวหารจึงยาว
กว่าบรรยายโวหารมาก เพราะพรรณนาโวหารต้อง
มุ่งให้ภาพและอารมณ์ ดังนั้น จึงมักใช้การเล่นคำ
เล่นเสียง ใช้ภาพพจน์

๘

การเขียนพปรรรณะเนภาโทวหขาอรงโวหาร

๑. เลือกคำที่สละสลวย ให้ความหมายชัดเจน
๒. มีใจความที่ดี มุ่งให้เกิดภาพ และอารมณ์ความ

รู้สึกสอดคล้องกับเนื้อหาที่กำลังพรรณนา

๙

ตัวอย่างพปรรรณะนเภาโทวหขาอร งโวหาร

“...หมอกมัวซัวทั่วทุกแห่งหน ลมหนาวกรูเกรียวมา

จนร่างเขาสั่นสะท้าน ต้นไม้ใบหญ้าที่พอมีอยู่บ้างตาม

ริมทาง สัมผัสละอองหมอกที่พราวพร่าง จนใบกลาย

เป็นสีขาวหม่น แล้วไหลตามร่องใบหยดลงดังเปาะ

แปะเมื่อกระทบใบไม้ที่เกลื่อนตามใต้ต้น...”

( ผู้หญิงข้าใครอย่าแตะ ของ ธราธิป )

๑๐

ตัวอย่างพปรรรณะนเภาโทวหขาอร งโวหาร

ในยามค่ำคืนก็คงความสวยงามไม่แพ้กัน พระจันทร์
ส่องแสงสุกสว่าง ยิ่งคืนนั้นพระจันทร์ทรงกลด ท้องฟ้า
กระจ่างแลเห็นดวงดาวส่องแสงระยิบระยับงามจับตา
เป็นภาพที่สวยงามติดตราตรึงใจอย่างที่สุด

๑๑

ตัวอย่างพปรรรณะนเภาโทวหขาอร งโวหาร

ณ ท้องทุ่งอันเวิ้งว้าง ภายใต้ท้องฟ้าสีคราม ที่นาน ๆ
สักครั้งมีลมพัดผ่านมาแผ่วเบาเหมือนขี้เกียจเสียเต็ม
ประดา โอบอุ้มปุยเมฆสีขาวลอยฟ่องไปอย่างเชื่องช้า
น้ำค้างจับเกาะตัวอยู่ตามยอดหญ้า น้ำในสระหน้า
อาคารอันโอ่อ่าดูเงียบสงัด และเรียบดุจแผ่นกระจก
นาน ๆ สักครั้งจะมีปลาน้อย ๆ โผล่ขึ้นมาสูดอากาศ
อันบริสุทธิ์ และทำให้เกิดระลอกคลื่นน้อย ๆ เข้าสู่ฝั่ง

๑๒

ประเภทของโวหาร

๓. เทศนาโวหาร
คือ โวหารที่ใช้สำนวนประกอบการเขียนเพื่อ

ชี้แนะ สั่งสอนให้รู้จักคุณและโทษ อาจอ้างอิงคติธรรม
ให้รู้จักปฏิบัติตนในสิ่งที่ดีงาม

๑๓

การเขียนปเทรศะนเาภโวทหขารองโวหาร

การเขียนเทศนาโวหารต้องใช้โวหารประเภทต่าง ๆ

มาประกอบ เพื่อให้ใจความชัดเจนแจ่มแจ้ง ควรมีทั้ง

ความหลักและความรองให้เป็นที่เข้าใจจนเกิดความ

รู้สึกนึกคิดคล้อยตามผู้เขียน หากเป็นการแสดงความ

คิดเห็นควรอธิบายทั้งด้านที่เป็นประโยชน์และโทษ

หรือแสดงเหตุและผลการเขียนเทศนาโวหาร ผู้เขียน

ต้องมีความรู้เกี่ยวกับเรื่องที่เขียนเป็นอย่างดี สามารถ

อธิบายอย่างชัดเจน

๑๔

ตัวอย่างปเทรศะนาเภโวทหาขรองโวหาร

ขยันหมั่นเพียร คือ ความมุ่งหมั่น ไม่เกียจคร้าน ต่อ
การทำสิ่งต่างๆ ผู้ที่มีความขยันหมั่นเพียรจะนำมาซึ่ง
ความสำเร็จในชีวิต ดังนั้นเพื่อความสำเร็จในชีวิตถึง
แม้จะเหนื่อยยากอย่างไรก็ไม่ควรท้อถอย ต้องอดทน
เพื่ออนาคตที่ดีในวันข้างหน้า

๑๕

ตัวอย่างปเทรศะนาเภโวทหาขรองโวหาร

แล้วสอนว่าอย่าไว้ใจมนุษย์
มันแสนสุดลึกล้ำเหลือกำหนด
ถึงเถาวัลย์พันเกี่ยวที่เลี้ยวลด
ก็ไม่คดเหมือนหนึ่งในน้ำใจคน

( จาก พระอภัยมณี ของสุนทรภู่ )

๑๖

ประเภทของโวหาร

๔. อุปมาโวหาร
คือ โวหารที่กล่าวเปรียบเทียบ เพื่อให้ผู้รับสาร
เข้าใจความหมาย อารมณ์ความรู้สึกชัดเจนยิ่งขึ้น
โดยอาจจะเปรียบเทียบกับสิ่งที่คล้ายกันบางอย่าง
มักปรากฏคำว่า เหมือน ดุจ คล้าย เท่า ประหนึ่ง
ปาน หรือคำอื่น ๆ ที่มีความหมายเชิงเปรียบเทียบ

๑๗

การเขียนปอุรปะมเาภโวทหาขรองโวหาร

การเขียนอุปมาโวหารเขียนโดยการเชื่อมสิ่งที่นำมา

เปรียบเทียบ โดยมักจะใช้คำว่า เหมือน ดุจ คล้าย

เท่า ประหนึ่ง ปาน หรือคำอื่น ๆ ที่มีความหมายเชิง

เปรียบเทียบ

๑๘

ตัวอย่างปอุปรมะาเโภวหทาขรองโวหาร

สายสมรนอนเถิดพี่จะกล่อม
เจ้างามจริงพริ้งพร้อมดังเลขา
นวลละอองผ่องพักตร์โศภา
ดังจันทราทรงกลดหมดมลทิน

งามเนตรดังเนตรมฤคมาศ
งามชนงวงวาดดังคันศิลป์
อรชรอ้อนแอ้นดังกินริน
หวังถวิลไม่เว้นวายเอย

อิเหนา : พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

๑๙

ตัวอย่างปอุปรมะาเโภวหทาขรองโวหาร

อสุรีผีเสื้อเหลือจะอด
เเค้นโอรสราวกับไฟไหม้มังสา
ช่างหลอกหลอนผ่อนผันจานรรจา
เเม้นจะว่าโดยดีมิเห็นฟัง

(พระอภัยมณี ตอน หนีนางผีเสื้อ : สุนทรภู่)



๒๐

ประเภทของโวหาร

๕. สาธกโวหาร
คือ โวหารที่ยกอุทาหรณ์หรือตัวอย่าง

ประกอบ เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจเรื่องอย่างชัดเจน โดย
อาจยกตัวอย่างจากบุคคล เหตุการณ์ หรือนิทาน

๒๑

การเขียนปสราะธกเภโวทหาขรองโวหาร

ใช้คำเขียนบรรยายให้ชัดเจนและสอดแทรก

ตัวอย่าง ให้ผู้อ่านได้เข้าใจในเนื้อหา และเห็นภาพ

ได้ชัดยิ่งขึ้น

๒๒

ตัวอย่างปสารธะกเโภวหทาขร องโวหาร

เป็นมนุษย์สดุดีที่ทำชอบ
จงประกอบกรรมดีไว้ไม่สูญหาย
มีเรื่องจะทำดีได้มากมาย
อย่าเหนื่อยหน่ายท้อใจใฝ่ทำดี

วีรชนของไทยใจกล้าหาญ
ได้ต่อสู้ศัตรูพาลสมศักดิ์ศรี
แม่ย่าโมท้าวสุรนารี
ยอดสตรีนามระบือลือทั่วไทย

(ภูมิปัญญาในภาษาไทย : สุจริต เพียรชอบ)

๒๓

ตัวอย่างปสารธะกเโภวหทาขร องโวหาร

ดวงเอ๋ยดวงตะวัน
หนึ่งเท่านั้นเยี่ยมฟ้าน่าพิศวง
ทำหน้าที่ไม่ลำเอียงแสนเที่ยงตรง
เด่นดำรงเป็นหลักจักรวาล

แยกทิวาราตรีให้มีอยู่
อีกฤดูวนเวียนเปลี่ยนผันผ่าน
ยุติธรรมสุจริตนิจกาล
ใครนึกคร้านดูตะวันเร่งหมั่นเอย

ฐะปะนีย์ นาครทรรพ

๒๔

กิจกรรมที่ ๑

คำชี้แจง : ให้นักเรียนสแกน QR-CODE และทำ
แบบฝึกหัด

๒๕

กิจกรรมที่ ๒

คำชี้แจง : ให้นักเรียนสแกน QR-CODE และทำ
แบบฝึกหัด

๒๖

อ้างอิง

phasathai59.blogspot.com
https://www.gotoknow.org/posts/607511
http://gblackavil.blogspot.com/p/blog-page.html
https://www.bootcampdemy.com
https://www.baanjomyut.com/library_7/memorization/
02.html




๒๗

อ้างอิง

https://sites.google.com/site/karchiwohar/pra-phex-
khxng-wohar

http://www.digitalschool.club/digitalschool/thai2_4_1/
thai6_2/page_3.php

https://np.thai.ac/client-
upload/np/uploads/files/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E
0%B8%A3%E0%B9%83%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0
%B9%82%E0%B8%A7%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%
B8%A3(1).pdf




๒๘