รายงานเงินอุุดหนุนค่าอาหารกลางวันนักเรียน.เจริญพงษ์

ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบายเพือ่ การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงนิ อดุ หนนุ ค่าอาหารกลางวันนกั เรยี น

นอกจากนี้เมื่อต้นทุนคงที่จากวิธีการคานวณต้นทุนขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทยมี
ลกั ษณะของการประหยัดจากขนาด หรอื มปี ระสิทธภิ าพเชิงต้นทุน จงึ ทาให้ตน้ ทุนรวม (Total Cost : TC)16
ในการประกอบอาหารกลางวันนักเรียน ซึ่งรวมต้นทุนคงท่ีกับต้นทุนผันแปร โดยเมื่อต้นทุนคงที่มีลักษณะ
ของการประหยดั จากขนาดยอ่ มทาให้ตน้ ทนุ รวมเฉลยี่ ต่อจานวนนกั เรยี นลดลงตามขนาดของโรงเรยี นตามไป
อีกด้วย ดังน้ัน ข้อเสนอค่าต้นทุนรวม จึงมีมากกว่า 1 ค่า โดยจะแสดงเป็นค่าต้นทุนต่าสุด และค่าต้นทุน
สูงสดุ ตามค่าจ้างผู้ประกอบอาหารต่อนักเรียนที่แตกต่างกัน

(3) ตน้ ทุนรวม (Total Cost)
จากการวเิ คราะห์ผลการคานวณต้นทุนผันแปรและต้นทุนคงท่ีของการประกอบอาหารกลางวนั ของ
องค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) ซ่ึงในการคานวณต้นทุนดังกล่าวมีการเปรียบเทียบวิธีการ
คานวณและต้นทุนท่ีคานวณได้ขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทยกับต้นทุนอาหารกลางวันนักเรียนท่ี
สานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน (สพฐ.) กระทรวงศึกษาธิการ ซ่ึงวิเคราะห์และนาเสนอเป็น
ข้อมูลเพื่อประกอบการพิจาณาของคณะรัฐมนตรีในคราวพิจารณา เรื่อง การปรับค่าอาหารกลางวันของ
นักเรียน โดยต้นทุนรวม (Total Cost : TC) ของการประกอบอาหารกลางวันนักเรียน จาแนกตามที่
สานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพน้ื ฐาน (สพฐ.) กระทรวงศกึ ษาธิการ นาเสนอ ซ่ึงมีคา่ TC ต่าสุดและ
สูงสุด จาแนกตามต้นทุนคงท่ีหรือค่าจ้างผู้ประกอบอาหารท่ีแตกต่างกันตามขนาดของโรงเรียนอยู่ระหว่าง
24 – 37 บำทต่อคนต่อวันโดยเพ่ิมข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวันซ่ึงเป็นอัตราเดิมท่ี
ใช้ในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 เท่ากับ 4 – 17 บาทต่อคนต่อวันหรือ
เพ่ิมข้ึนคิดเป็นร้อยละ 15.38 – 85.00 และเพิ่มข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อวันซ่ึง
คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเม่ือวันท่ี 9 กุมภาพันธ์ 2564 และให้นาไปใช้ในการจัดทางบประมาณรายจ่าย
ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2565 เท่ากับ 3 – 16 บาทต่อคนต่อวนั หรือเพิม่ ข้นึ คิดเปน็ รอ้ ยละ 14.28 – 76.19
ขณะที่ต้นทุนรวม (TC) ตามผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) ซ่ึงมีค่า
ต่าสุดและสูงสุด จาแนกตามระดับช้ันของนักเรียนออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่นักเรียนชั้นอนุบาล ช้ัน
ประถมศึกษาปีที่ 1 - 3 ชั้นประถมศึกษาปีท่ี 4 - 6 และช้ันมัธยมศึกษา 1 - 3 (โรงเรียนประถมศึกษาขยาย
โอกาส) โดยมีค่ำต่ำสดุ ของนักเรียนท้งั 4 ช้ัน เทา่ กับ 18.52 21.26 23.82 และ 27.68 บำทตอ่ คนต่อวัน
ตามลาดับ โดยเพิ่มข้ึน (ลดลง) จากอัตราค่าอาหารกลางวนั 20 บาทต่อคนต่อวนั ซง่ึ เป็นอตั ราเดิมท่ีใช้ในการจัดทา
งบประมาณรายจา่ ยประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 เทา่ กับ -1.48 1.26 3.82 และ 7.68 บาทต่อคนตอ่ วัน
ตามลาดับ หรือเพ่ิมข้ึน (ลดลง) คิดเป็นร้อยละ -7.4 6.3 19.1 และ 38.4 ตามลาดับ และเพ่ิมขึ้น (ลดลง)
จากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อวันซ่ึงคณะรัฐมนตรีเห็นชอบเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2564
และใหน้ าไปใช้เปน็ เกณฑใ์ นการจัดสรรค่าอาหารกลางวันนักเรียนในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปี

16 ตน้ ทุนรวม คือ ต้นทนุ ท้ังหมด (ตน้ ทุนคงท่ี+ตน้ ทนุ ผันแปร) ทเ่ี กิดขน้ึ ในการผลิต

สานกั งานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร 49 สานักงบประมาณของรฐั สภา

ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงินอดุ หนนุ คา่ อาหารกลางวันนกั เรยี น

งบประมาณ พ.ศ. 2565 เท่ากับ -2.48 0.26 2.82 และ 6.68 บาทต่อคนต่อวันหรือเพิ่มขึ้น (ลดลง) คิดเป็น
รอ้ ยละ -11.81 1.24 13.43 และ 31.81 ตามลาดับ

ขณะท่ี คำ่ TC สูงสุดของนักเรียนท้ัง 4 ชน้ั เท่ากบั 21.32 24.06 26.62 และ 31.04 บาทต่อคนตอ่ วัน
ตามลาดับ โดยเพิ่มข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวัน ซึ่งเป็นอัตราเดิมท่ีใช้ในการจัดทา
งบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 เท่ากับ 1.32 4.06 6.62 และ 11.04 บาทต่อคนต่อ
วันหรือเพิ่มขึ้นคิดเป็นร้อยละ 6.6 20.3 33.1 และ 55.2 ตามลาดับ และเพ่ิมข้ึนจากอตั ราค่าอาหารกลางวัน
21 บาทต่อคนต่อวันซึ่งคณะรัฐมนตรีเหน็ ชอบเม่ือวันที่ 9 กมุ ภาพันธ์ 2564 และให้นาไปใช้เปน็ เกณฑ์ในการจัดสรร
ค่าอาหารกลางวันนักเรียนในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เท่ากับ 0.32
3.06 5.62 และ 10.04 บาทต่อคนต่อวันตามลาดับ หรือเพ่ิมขึ้นคิดเป็นร้อยละ 1.52 14.57 26.76 และ
47.81 ตามลาดับ

อย่างไรก็ดี เนื่องจากค่าต้นทุนรวม (TC) ตามผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย
มีการจาแนกตามระดับชั้นของนักเรยี นเป็น 4 ระดับ และแสดงคา่ ต่าสุด – สูงสดุ อกี ด้วย ทาใหค้ ่า TC ของ
การประกอบอาหารกลางวนั นักเรยี นทไี่ ดม้ ีจานวน 8 ค่า ดงั น้นั หากต้องการค่า TC ของการประกอบอาหาร
กลางวนั นักเรียนเพียงค่าเดียว (one price) สาหรับนาไปใชเ้ ปรียบเทียบเพ่ือประกอบการพิจารณาตัดสินใจ
ปรับอัตราค่าอาหารกลางวันนักเรียนและหรือเพ่ือใช้ในการพิจารณาจัดสรรงบประมาณรายจ่ายสาหรับเป็น
เงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวันนักเรียนในภาพรวมเช่นเดียวกับที่ผ่านมา (อัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาท
ต่อคนต่อวันหรือ 21 บาทต่อคนต่อวันตามคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2564 ซึ่งให้นาไปใช้เป็น
เกณฑ์ในการจัดสรรค่าอาหารกลางวันนักเรียนในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ.
2565) ผู้ศกึ ษาจึงไดห้ าค่าตน้ ทุนรวมเฉล่ยี (Average Total Cost : ATC) โดยคา่ เฉล่ียจากค่าต้นทนุ รวมของ
สานกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน, กระทรวงศึกษาธิการ (2563) พบว่าได้เท่ากบั 30.5 บำทต่อ
คนต่อวนั โดยเพมิ่ ข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวันเท่ากับ 10.5 บาทต่อคนต่อวนั คดิ เป็น
ร้อยละ 52.50 และเพิ่มข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อวันซ่ึงคณะรัฐมนตรีเห็นชอบเม่ือ
วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2564 และให้นาไปใช้ในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565
เทา่ กับ 9.5 บาทตอ่ คนตอ่ วันหรือเพ่มิ ขึ้นคิดเปน็ รอ้ ยละ 45.24 ตามลาดับ

ขณะทห่ี าค่าตน้ ทนุ รวมเฉล่ีย (ATC) โดยหาคา่ เฉลี่ยจากค่าต้นทุนรวมของนักเรียนทั้ง 4 ชน้ั ตามผล
การศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) พบว่าได้ค่าเท่ากับ 19.92 22.66 25.22 และ
29.36 บาทต่อคนต่อวันตามลาดับ โดยเพ่ิมขึ้น (ลดลง) จากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวัน
เท่ากับ -0.08 2.66 5.22 และ 9.36 บาทต่อคนต่อวันหรือเพิ่มขึ้น (ลดลง) คิดเป็นร้อยละ -0.40 13.30
26.10 และ 46.80 ตามลาดับ และเพ่ิมข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อวันซึ่ง
คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเมื่อวันท่ี 9 กุมภาพันธ์ 2564 และให้นาไปใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดสรรค่าอาหาร

สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร 50 สานกั งบประมาณของรฐั สภา

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพือ่ การจดั สรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงนิ อดุ หนนุ ค่าอาหารกลางวันนักเรยี น

กลางวันนักเรียนในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เท่ากับ -1.08 1.66 4.22 และ
8.36 บาทตอ่ คนต่อวนั หรือเพ่มิ ขนึ้ (ลดลง) คิดเป็นรอ้ ยละ -5.14 7.90 20.10 และ 39.81 ตามลาดับ

ท้ังนี้ ค่าต้นทุนรวม (Total Cost : TC) ในการประกอบอาหารกลางวันนักเรียนซึ่งจาแนกเป็นค่า
ต้นทุนรวมต่าสุดและสูงสดุ จากการคานวณคา่ ต้นทุนรวมของสานกั งานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน,
กระทรวงศึกษาธิการ (2563) และจากผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) ซึ่งมี
การจาแนกตามระดับชั้นของนักเรียนออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่ นักเรียนช้ันอนุบาล ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 - 3
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 - 6 และชั้นมัธยมศึกษา 1 – 3 (โรงเรียนประถมศึกษาขยายโอกาส) ตลอดจนค่าเฉลี่ยท่ี
ผศู้ กึ ษาคานวณไดจ้ ากตน้ ทนุ รวมของทั้งสองแหล่งดงั กล่าวขา้ งต้น ปรากฏรายละเอยี ดตามตำรำงท่ี 3.6

ตำรำงที่ 3.6 ตน้ ทุนรวมของการประกอบอาหารกลางวนั นกั เรยี น จาแนกตามระดับช้ันนักเรยี น

ต้นทนุ รวม กระทรวงศึกษำธกิ ำร องค์กำรยูนเิ ซฟประจำประเทศไทย

(บาท/คน/วัน) อนบุ ำล-ป.6 อนบุ ำล ป.1-ป.3 ป.4-ป.6 ม.1-ม.3

1.ต้นทนุ คา่ วัตถุดบิ 18.90 15.87 18.36 20.68 24.70

2.ตน้ ทนุ ค่าโสห้ยุ การประกอบอาหาร 2.00 1.59 1.84 2.07 2.47

ต้นทนุ (ไม่รวมคำ่ จ้ำงผปู้ ระกอบ 20.90 17.45 20.19 22.75 27.17

อำหำร)

คา่ จ้างผปู้ ระกอบอาหารต่อนักเรียน 3.1–15.1 1.07-3.87* 1.07-3.87* 1.07-3.87* 0.51-3.87

ต้นทุนรวมตำ่ สุด 24 18.52 21.26 23.82 27.68

ต้นทนุ รวมสูงสุด 37 21.32 24.06 26.62 31.04

คำ่ เฉล่ีย** 30.5 19.92 22.66 25.22 29.36

ท่ีมำข้อมูล: รายงานผลการศึกษาขององค์การยนู ิเซฟประจาประเทศไทย (2563, บทสรปุ ผบู้ รหิ าร)

หมำยเหตุ * = สมมตใิ ห้โรงเรยี นในระดับอนบุ าลและประถมศึกษามแี ต่ขนาดเล็กและขนาดกลาง

** = ค่าเฉลี่ย (Mean) เป็นค่ากลางท่ีผู้ศึกษาคานวณจากผลรวมของค่าต้นทุนรวมต่าสุดและ

สูงสุดของข้อเสนอสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน (สพฐ.) กระทรวงศึกษาธิการ

(2563) และผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) ซ่ึงจาแนกตามระดับชั้น

ของนักเรียน จานวน 4 ระดบั โดยผู้ศกึ ษานาผลรวมที่ไดม้ าหารดว้ ยจานวนข้อมูล เพ่ือเป็นค่ากลาง

ในกรณีทจ่ี าเปน็ ต้องใชต้ ้นทนุ รวมของอาหารกลางวันเปน็ ค่าเดียว

อย่างไรก็ดี การใช้นโยบายกาหนดค่าอาหารกลางวันนักเรียนอัตราเดียว (one price policy) ที่มี
รูปแบบของการปรับเพ่ิมงบประมาณจากอัตราเดิมขึ้นเล็ก ๆ น้อย ๆ (incremental budgeting) และนาไปใช้
เป็นเกณฑ์การจัดสรรงบประมาณเป็นการทั่วไปท้ังประเทศ เหมือนดังที่ผ่านมา ๆ เช่น อัตราค่าอาหารกลางวัน

สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร 51 สานกั งบประมาณของรฐั สภา

ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงนิ อดุ หนุนค่าอาหารกลางวันนกั เรยี น

นักเรียนตามมติคณะรฐั มนตรีวนั ท่ี 22 ตลุ าคม 2556 ซึ่งใช้ตั้งแต่ปงี บประมาณ พ.ศ. 2557 – 2564 จานวน
20 บาทต่อคนต่อวนั และค่าอาหารกลางวันนักเรยี นอัตราใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรีวันท่ี 9 กุมภาพนั ธ์ 2564
ซ่งึ เห็นชอบให้ใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดสรรค่าอาหารกลางวันนักเรียนตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เป็นต้น
ไป จานวน 21 บาทต่อคนต่อวันมีข้อจากัด กล่าวคือ เป็นค่าประมาณการท่ีไม่สะท้อนต้นทุนรวมของการ
ประกอบอาหารกลางวันนักเรียนซ่ึงมีต้นทุนผันแปรท่ีแตกต่างกันของสภาพแวดล้อมทางด้านเศรษฐกิจ สังคม
และการเปล่ยี นแปลงของดัชนีค่าครองชีพในพ้ืนท่ีต่าง ๆ ของประเทศ รวมท้ังไม่สอดคล้องต่อความแตกต่างกัน
ของปริมาณความต้องการพลังงานและสารอาหารของนักเรียนตามช่วงอายุ (องค์การยูนิเซฟประจาประเทศ
ไทย, 2563, บทสรุปผู้บริหาร) ตลอดจนไม่สัมพันธ์กับต้นทุนคงที่ โดยเฉพาะจานวนผู้ประกอบอาหารในการ
ประกอบอาหารของโรงเรียนที่มีขนาดแตกต่างกันตามจานวนนักเรียน จึงทาให้การจัดสรรงบประมาณ
รายจ่ายสาหรับเป็นเงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวันนักเรียนทั่วประเทศตามนโยบายค่าอาหารกลางวัน
นกั เรียนอัตราเดยี วไม่ส่งเสริมและสนับสนนุ การบริหารคา่ ใชจ้ า่ ยของโครงการเพอ่ื การบรรลุวัตถุประสงค์ของ
โครงการอาหารกลางวันนักเรียนที่มคี ุณภาพอย่างแท้จริง โดยเฉพาะในการดาเนนิ โครงการอาหารกลางของ
โรงเรียนหรือสถานศกึ ษาที่ตง้ั อยู่ในเมืองใหญห่ รือพื้นท่ีที่มีดัชนีราคาผู้บริโภคสูง และหรือโรงเรียนท่ีมจี านวน
นักเรียนในช่วงชั้นหรือช่วงอายุที่ต้องการปริมาณอาหารให้พลังงานและสารอาหารมาก (เด็กโตในชั้น
ประถมศึกษาหรือมัธยมศึกษาตอนต้น) และหรือมีขนาดของโรงเรียนเล็กและกลาง ซ่ึงมีต้นทุนคงท่ีค่าจ้างผู้
ประกอบอาหารเฉลี่ยตอ่ นักเรยี นสูงกว่าโรงเรียนขนาดใหญ่และใหญพ่ ิเศษซ่ึงโรงเรยี นขนาดดังกล่าวมตี ้นทุน
คงทดี่ งั กลา่ วลดลงหรือมีลกั ษณะของความประหยัดต่อขนาดน่นั เอง

ดังนั้น จากข้อจากัดดังกล่าวข้างต้น จึงควรทบทวนนโยบายค่าอาหารกลางวันนักเรียนอัตราเดียว
และปรับเปล่ียนนโยบายให้มีความยืดหยุ่นเพ่ิมข้ึนโดยเป็นแบบเฉพาะเจาะจง (Tailor-made Policy) เพิ่มขึ้น
กลา่ วคือออกแบบมาใช้อัตราค่าอาหารกลางวันนักเรยี นหลายค่าตามต้นทุนรวมของการประกอบอาหารกลาง
วันท่ีแตกต่างกัน เพ่ือทาให้การจัดสรรงบประมาณที่ภาครัฐมีอยู่อย่างจากัดเกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งนี้ แม้
อาจจะทาให้กระบวนการจัดทางบประมาณต้องใช้การวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ท่ีเพ่ิมมากข้ึน (big data
analytics) แต่ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยเฉพาะด้านการสื่อสารและข้อมูลสารสนเทศ ใน
ปัจจุบัน ซึ่งสามารถรองรับความจาเป็นและต้องการใช้ข้อมูลดังกล่าวได้ หากมีทักษะในเลือกใช้เทคโนโลยีอย่าง
เหมาะสม ทั้งน้ี การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายสาหรับเป็นเงินอุดหนุนให้แก่กลุ่มเป้าหมายขนาดใหญ่และมีอัตรา
เกณฑ์ที่ใชจ้ ดั สรรแตกต่างกันเพื่อสะท้อนความแตกต่างกันของสภาพแวดลอ้ มมีแล้วในหลายกรณี เชน่ การจดั สรร
งบประมาณรายจ่ายสาหรบั อุดหนนุ จ่ายเปน็ เบยี้ ยงั ชีพผสู้ ูงอายุ17 เป็นต้น

17 กรณีการจดั สรรงบประมาณรายจ่ายสาหรับอุดหนุนจ่ายเป็นเบ้ียยังชีพผู้สูงอายุ มตคิ ณะรัฐมนตรี
เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2554 กาหนดอัตราเบี้ยยังชีพผู้รายเดือนแบบขัน้ บันไดสาหรับผสู้ ูงอายุ ได้แก่ ช่วงอายุ

สานักงานเลขาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร 52 สานักงบประมาณของรฐั สภา

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อการจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงินอดุ หนุนค่าอาหารกลางวนั นกั เรียน

บทท่ี 4
บทสรุปและขอ้ เสนอแนะ

การศึกษา เร่ือง ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงินอุดหนุน
ค่าอาหารกลางวันนักเรียน มีบทสรุปของการศึกษา และข้อเสนอแนะ ตามวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนให้
ประโยชน์ท่ีคาดว่าจะได้รับท่ีกาหนดไว้ กล่าวคือ สมาชิกรฐั สภา บุคลากรในวงงานรัฐสภา และผู้เกี่ยวข้องมี
ขอ้ เสนอแนะเชงิ นโยบายสาหรับนามาใช้เป็นทางเลอื กประกอบการพิจารณาร่างพระราชบัญญตั ิงบประมาณ
รายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 และกฎหมายอันเกี่ยวด้วยทางการเงินอ่ืน ในส่วนท่ีเก่ียวข้องกับ
การจดั สรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวนั นักเรียนบรรลผุ ลเปน็ รูปธรรม

4.1 บทสรุป
การศึกษามีวัตถุประสงค์ 2 ประการ ได้แก่ ประกำรที่หน่ึง เพ่ือศึกษา และวิเคราะห์ผลจากการคานวณ

ต้นทุนค่าอาหารกลางวันนักเรียนของสานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน องค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ิน หน่วยงานภาครัฐและเอกชนท่ีเกี่ยวข้อง โดยให้ครอบคลุมถึงเด็กและนักเรียนที่เป็นกลุ่มเป้าหมาย
ของส่วนราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐและเอกชนต่าง ๆ และคานึงถึงดัชนีราคา
ผู้บรโิ ภค ปริมาณความต้องการพลงั งานและสารอาหารที่แตกต่างกันในแต่ละช่วงอายุของนกั เรียน ขนาดของ
โรงเรียน หลักความประหยัดต่อขนาด และปัจจัยท่ีเกี่ยวข้อง ประกำรที่สอง เพื่อจัดทาข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย
สาหรับเป็นสารสนเทศให้แก่สมาชิกรัฐสภาและหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องสาหรับนามาใช้เป็นทางเลือกประกอบการ
พจิ ารณาจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงินอุดหนนุ คา่ อาหารกลางวนั นักเรยี น

จากการศึกษาและวิเคราะห์วิธีการและผลจากการคานวณต้นทุนค่าอาหารกลางวันนักเรียนใน
ระดับชั้นอนุบาลถึงชั้นประถมศึกษาปีท่ี 6 สาหรับนาไปใช้พิจารณาทบทวนอัตราค่าอาหารกลางวันสาหรับ
การจัดสรรงบประมาณให้แก่นักเรียนกลุ่มดังกล่าวซึ่งมีจานวนทั้งส้ิน 5,894,420 คน และกระจายอยู่ใน
โรงเรียนหรือสถานศึกษาทั่วประเทศรวมจานวน 49,861 แห่ง (อนุชา บูรพชัยศรี, 2564) โดยอยู่ในสังกัด
ของสานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน (สพฐ.) กระทรวงศึกษาธิการ องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน
หน่วยงานภาครัฐ เช่น กองบัญชาการตารวจตระเวนชายแดน สานักงานตารวจแหง่ ชาติ เป็นตน้ และเอกชน
ท่ีเก่ียวขอ้ ง ท้ังน้ี ผู้ศึกษาได้ศกึ ษาและวเิ คราะห์วธิ กี ารคานวณและคา่ ตน้ ทนุ การประกอบอาหารกลางวันจาก
ผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) ซ่ึงมีการวิเคราะห์ต้นทุนการประกอบอาหาร
กลางวันและศึกษาวิเคราะห์เปรียบเทียบและต่อยอดจากข้อเสนอเก่ียวกับต้นทุนคา่ อาหารกลางวันนักเรียน

60-69 ปี จะได้รับ 600 บาท ช่วงอายุ 70-79 ปี จะได้รับ 700 บาท ช่วงอายุ 80-89 ปี จะได้รับ 800 บาท
และช่วงอายุ 90 ปขี ึ้นไป จะได้รบั 1,000 บาท

สานักงานเลขาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร 53 สานกั งบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายเพอ่ื การจดั สรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงินอดุ หนุนคา่ อาหารกลางวนั นกั เรียน

ของสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขัน้ พ้นื ฐาน (สพฐ.) กระทรวงศึกษาธกิ าร (2563) มีผลการวิเคราะห์
สรุปได้ ดงั นี้

4.1.1 หลักและแนวทำงกำรวิเครำะหต์ น้ ทนุ และอตั รำคำ่ อำหำรกลำงวนั นักเรียน
การวิเคราะห์ต้นทุนค่าอาหารกลางวันซง่ึ คานวณตามหลักและแนวทาง 3 ประการ ได้แก่ (1) ต้อง
สอดคล้องกับปริมาณความต้องการพลังงานและสารอาหารของนักเรียนซึ่งแตกต่างกันตามช่วงอายุ โดย
จาแนกเป็น 4 ระดับช้ันนักเรียน ได้แก่ นักเรียนช้ันอนุบาล ช้ันประถมศึกษาปีที่ 1 - 3 ช้ันประถมศึกษาปีท่ี
4 - 6 และช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 (ซึ่งเป็นการรองรับตามข้อเสนอของ สพฐ. ท่ีต้องการให้อุดหนุน
คา่ อาหารกลางวันสาหรับนกั เรียนชนั้ มัธยมศึกษาปที ี่ 1 – 3 ในโรงเรยี นขยายโอกาสท่ีมจี ัดการเรยี นการสอน
ต้ังแต่ระดับอนุบาลไปจนถึงมัธยมศึกษาปีท่ี 3) (2) ปรับราคาค่าวัตถุดิบที่ใช้ประกอบอาหารกลางวันให้มี
ความสะท้อนถึงระดับราคาท่ีแท้จริง (ระดับราคาเฉล่ียตลอดท้ังปี) และราคาวัตถุดิบตามราคาตลาดท่ี
กระทรวงพาณิชย์อา้ งอิง และ (3) ปรับต้นทนุ ค่าจา้ งผู้ประกอบอาหารใหส้ อดคล้องตามจานวนนักเรยี น โดย
การจาแนกต้นทุนค่าจ้างผู้ประกอบอาหารตามขนาดโรงเรียน ทั้งน้ี หลักและแนวทางดังกล่าวมีความ
สอดคลอ้ งกับขอ้ สังเกตตามนัยมตคิ ณะรัฐมนตรีเมื่อวันท่ี 29 กนั ยายน 2563 อกี ด้วย
4.1.2 ผลกำรวิเครำะห์ต้นทุนและอตั รำคำ่ อำหำรกลำงวนั นักเรยี น
จากการวิเคราะห์ต้นทุนค่าอาหารกลางวนั ตามหลักและแนวทางดังกล่าวข้างต้น มีผลการวิเคราะห์
จาแนกเปน็ ตน้ ทนุ ผนั แปร ต้นทนุ คงที่ และต้นทนุ รวมของการประกอบอาหารกลางวันนกั เรียน สรุปไดด้ งั นี้

(1) ต้นทนุ ผันแปร (Variable Cost)
จากการวิเคราะห์ผลการคานวณต้นทุนผันแปรของการประกอบอาหารกลางวันนัก เรียน

ซ่งึ ประกอบด้วยต้นทุนค่าวัตถุดิบ และต้นทุนค่าโสหุ้ย ของ สพฐ. ซึ่งไม่ได้จาแนกตามระดับชั้นเรียน โดยผล
การคานวณพบว่าต้นทุนผันแปรของการประกอบอาหารกลางวันมีค่า 20.90 บำทต่อคนต่อวัน ขณะท่ี
องค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) วิเคราะห์ต้นทุนผันแปร โดยการจาแนกตามระดับชั้นเรียน 4 กลุ่ม
ได้แก่ นักเรียนช้ันอนุบาล ป.1-ป.3 ป.4-ป.6 และ ม.1-ม.3 ทาให้ได้ค่าต้นทุนผันแปรที่มีความละเอียดเพ่ิมข้ึน
และสอดคล้องตามความแตกต่างของนักเรียนในแต่ละช่วงวัยตามระดับช้ันเรียน (เด็กเล็กและเด็กโต) ท่ีทา
ให้ปริมาณความต้องการพลังงานและสารอาหารมีความแตกต่างกันไปด้วย โดยค่าต้นทุนผันแปรของการ
ประกอบอาหารกลางวันของนักเรียน 4 กลุ่ม ได้แก่ ชั้นอนุบาล ป.1-ป.3 ป.4-ป.6 และ ม.1-ม.3 มีค่ำเท่ำกับ
17.45 20.19 22.75 และ 27.17 บำทตอ่ คนตอ่ วนั ตำมลำดับ

เนื่องจากต้นทุนผันแปรขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทยมีจานวน 4 ค่า ตาม
ระดับช้ันของนักเรียนดังกล่าวข้างต้น ดังน้ัน เพ่ือเป็นข้อเสนอทางเลือกในกรณีต้องการวิเคราะห์
เปรียบเทียบค่าต้นทุนผันแปรของการประกอบอาหารกลางวันนักเรียน ระหว่างองค์การยูนิเซฟประจา

สานกั งานเลขาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร 54 สานักงบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายเพอื่ การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงินอุดหนุนคา่ อาหารกลางวนั นักเรียน

ประเทศไทย และ สพฐ. ได้ ผู้ศึกษาจึงหาค่าเฉลี่ย (Mean)18 ของต้นทุนผันแปร 4 ค่าขององค์การยูนิเซฟ
ประจาประเทศไทย พบว่ามีค่าเฉล่ียของต้นทุนผันแปรเท่ำกับ 21.90 บำทต่อคนต่อวันเม่ือนามาวิเคราะห์
เปรียบเทียบกับต้นทุนผันแปรของ สพฐ. (20.90 บาท/คน/วัน) พบว่าสูงกว่ำเท่ำกับ 1 บำท (21.90 -
20.90 = 1 บำท/คน/วัน) หรือสงู กวำ่ คิดเปน็ รอ้ ยละ 4.78

(2) ตน้ ทุนคงที่ (Fixed Cost)
จากการวิเคราะห์ผลการคานวณต้นทุนคงท่ีของการประกอบอาหารกลางวันนักเรียน ซ่ึง
ประกอบด้วยค่าแรงของผู้ประกอบอาหารที่จาแนกตามขนาดของโรงเรียน 4 กลุ่ม ได้แก่ โรงเรียนขนาดเล็ก
ขนาดกลาง ขนาดใหญ่ และขนาดใหญ่พิเศษ โดยผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย
(2563, น. 28 - 29) กาหนดจานวนผู้ประกอบอาหารตามขนาดของโรงเรียน19 โดยโรงเรียนขนำดเล็ก มีผู้
ประกอบอำหำรอย่ำงน้อย 1 คน โรงเรียนขนำดกลำง มีผู้ประกอบอำหำรอย่ำงน้อย 2 คน โรงเรียน
ขนำดใหญ่ มีผู้ประกอบอำหำรอย่ำงน้อย 3 คน และโรงเรียนขนำดใหญ่พิเศษ มีผู้ประกอบอำหำรอย่ำง
น้อย 4 คน ทั้งนี้ จากการกาหนดดังกล่าวทาให้ต้นทุนคงท่ีจะมีลักษณะของการประหยัดจากขนาด
(economies of scale)20 โดยต้นทุนคงที่เฉลี่ยต่อจานวนนักเรียนจะลดลงในโรงเรียนที่มีขนาดใหญ่
(มีจานวนนักเรียนมาก) โดยจากการคานวณค่าจ้างผูป้ ระกอบอาหารต่อนักเรียน พบว่าโรงเรียนขนำดเล็ก มี
ผู้ประกอบอำหำรอย่ำงน้อย 1 คน มีค่ำจ้ำงผู้ประกอบอำหำรต่อนักเรียน เท่ำกับ 3.87 บำท/วัน/คน
ขณะท่ี โรงเรียนขนำดใหญ่พิเศษ มีผู้ประกอบอำหำรอย่ำงน้อย 4 คน มีค่ำจ้ำงผู้ประกอบอำหำรต่อนักเรียน
เท่ำกับ 0.51 บำท/วัน/คน หรือเกิดกำรประหยัดจำกขนำด โดยมีต้นทุนต่อหน่วยที่ลดลงคิดเป็นร้อยละ 80.82
ของโรงเรียนขนาดเล็ก นอกจากนี้ เม่ือต้นทุนคงที่มีลักษณะของการประหยัดจากขนาดย่อมทาให้ต้นทุนรวม
เฉลีย่ ตอ่ จานวนนกั เรียนลดลงตามขนาดโรงเรียนไปดว้ ยหรือมลี ักษณะการประหยัดจากขนาดเช่นเดียวกัน
(3) ต้นทนุ รวม (Total Cost)
จากการวิเคราะห์ผลการคานวณต้นทุนผันแปรและต้นทุนคงที่ของการประกอบอาหารกลางวนั ของ
สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน (สพฐ.) กระทรวงศึกษาธิการ (2563) และองค์การยูนิเซฟ
ประจาประเทศไทย (2563) ทาให้ได้ค่าต้นทุนรวม (Total Cost : TC) ของการประกอบอาหารอาหาร
กลางวันนักเรียน โดยต้นทุนรวมตามที่ สพฐ. นาเสนอ ซ่ึงมีค่า TC ต่าสุดและสูงสุดอยู่ระหว่าง 24 – 37
บาทต่อคนต่อวัน ตามตน้ ทนุ คงทหี่ รอื คา่ จา้ งผู้ประกอบอาหารกลางวันซ่ึงแตกต่างกันตามขนาดของโรงเรียน

18 คา่ เฉลยี่ (Mean) คานวณจากผลรวมของคา่ ทง้ั หมดหารด้วยจานวนข้อมลู
19 ขณะที่ข้อเสนอของสานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน, กระทรวงศึกษาธิการ (2563) ใช้

ขอ้ มูลจากการสารวจและเก็บข้อมลู จากโรงเรยี นขนาดตา่ ง ๆ เพอื่ กาหนดจานวนแมค่ รัวทีเ่ หมาะสมต่อโรงเรียน
20 การประหยัดจากขนาดหรือการผลิตสินค้าและบริการในจานวนท่ีมากจะช่วยลดต้นทุนของการผลิตให้

น้อยลง

สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร 55 สานกั งบประมาณของรฐั สภา

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพอ่ื การจดั สรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงนิ อดุ หนุนคา่ อาหารกลางวันนักเรยี น

โดยเพิ่มขึ้นจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวันซึ่งเป็นอัตราเดิมท่ีใช้ในการจัดทางบประมาณ
รายจ่ายประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2564 ระหวา่ ง 4 – 17 บาทตอ่ คนต่อวันหรือเพม่ิ ข้ึนคิดเปน็ ระหว่างร้อย
ละ 15.38 – 85.00 และเพิ่มข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อวันซ่ึงคณะรัฐมนตรีเห็นชอบ
เมื่อวนั ท่ี 9 กมุ ภาพันธ์ 2564 และให้นาไปใช้เป็นเกณฑ์ในการจดั สรรค่าอาหารกลางวันนกั เรียนในการจัดทา
งบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ระหว่ำง 3 – 16 บำทต่อคนต่อวันหรือเพิ่มข้ึนคิดเป็น
ระหว่ำงร้อยละ 14.28 – 76.19

ขณะที่ต้นทุนรวม (TC) ตามผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) ซ่ึงมีค่า
ต่าสุดและสูงสุด จาแนกตามระดับช้ันของนักเรียนออกเป็น 4 ช่วงช้ัน ได้แก่ นักเรียนช้ันอนุบาล ชั้น
ประถมศึกษาปีที่ 1 - 3 ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 4 - 6 และชั้นมัธยมศึกษา 1 - 3 (โรงเรียนประถมศึกษาขยาย
โอกาส) โดยมีค่ำ TC ต่ำสุดของนักเรียน 4 ช่วงช้ัน เท่ำกับ 18.52 21.26 23.82 และ 27.68 บำทต่อ
คนต่อวันตำมลำดับ โดยเพิม่ ข้ึน (ลดลง) จากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวนั ซ่ึงเปน็ อัตราเดิม
ท่ีใช้ในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 เท่ากับ -1.48 1.26 3.82 และ 7.68
บาทต่อคนต่อวันหรือเพิ่มขึ้น (ลดลง) คิดเป็นร้อยละ -7.4 6.3 19.1 และ 38.4 ตามลาดับ และเพ่ิมขึ้น (ลดลง)
จากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อวันซ่ึงคณะรัฐมนตรีเห็นชอบเม่ือวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2564 และ
ให้นาไปใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดสรรค่าอาหารกลางวันนักเรียนในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปี
งบประมาณ พ.ศ. 2565 เท่ากับ -2.48 0.26 2.82 และ 6.68 บาทต่อคนต่อวันหรือเพ่ิมข้ึน (ลดลง) คิดเป็น
ร้อยละ -11.81 1.24 13.43 และ 31.81 ตามลาดับ

ขณะท่ี ค่ำ TC สูงสุดของนักเรียน 4 ช่วงชั้น เท่ำกับ 21.32 24.06 26.62 และ 31.04 บำทต่อคน
ตอ่ วนั ตามลาดับ โดยเพ่มิ ขึน้ (ลดลง) จากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวันซึ่งเปน็ อัตราเดิมที่ใช้
ในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 เท่ากับ 1.32 4.06 6.62 และ 11.04
บาทต่อคนต่อวันตามลาดับ หรือเพิ่มขึ้นคิดเป็นร้อยละ 6.6 20.3 33.1 และ 55.2 ตามลาดับ และเพิ่มขึ้น
จากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อวันซึ่งคณะรัฐมนตรีเห็นชอบเม่ือวันท่ี 9 กุมภาพันธ์ 2564
และใหน้ าไปใช้เป็นเกณฑใ์ นการจัดสรรคา่ อาหารกลางวันนักเรียนในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปี
งบประมาณ พ.ศ. 2565 เท่ากับ 0.32 3.06 5.62 และ 10.04 บาทต่อคนต่อวันตามลาดับ หรือเพ่ิมขึ้นคิด
เป็นรอ้ ยละ 1.52 14.57 26.76 และ 47.81 ตามลาดับ

อย่างไรก็ดี เนื่องจากค่าต้นทุนรวม (TC) ตามผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทยดังกล่าว
ข้างต้นมีการจาแนกตามระดับช้ันของนักเรียนเป็น 4 ช่วงช้ัน และแสดงค่าต่าสุด – สูงสุด (ตามขนาดของโรงเรียน)
อีกด้วย ทาให้ค่า TC ของการประกอบอาหารกลางวันนักเรียนที่คานวณได้มีจานวน 8 ค่า ดังนั้น หากต้องการค่า
TC ของการประกอบอาหารกลางวันนักเรียนเพียงอัตราเดียว (one price) ในแต่ละช่วงช้ัน (เฉลี่ยต้นทุนคงท่ีท่ี
แตกต่างกันตามขนาดของโรงเรียน) โดยลดจาก 8 ค่า เหลือ 4 ค่า ตามนักเรียน 4 ช่วงช้ัน สาหรับนาไปพิจารณา
ตัดสินใจปรับอัตราค่าอาหารกลางวันนักเรียน และหรือเพ่ือใช้ในการพิจารณาจัดสรรงบประมาณรายจ่ายสาหรับ

สานักงานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร 56 สานักงบประมาณของรฐั สภา

ขอ้ เสนอแนะเชงิ นโยบายเพอ่ื การจดั สรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงินอดุ หนุนคา่ อาหารกลางวันนักเรียน

เป็นเงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวันนักเรียนในภาพรวม ดังน้ัน ผู้ศึกษาจึงได้หาค่าต้นทุนรวมเฉลี่ย (Average Total
Cost : ATC) โดยค่าเฉลี่ยจากค่าต้นทุนของสานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน, กระทรวงศึกษาธิการ
(2563) พบว่าเท่ากับ 30.5 บำทต่อคนต่อวันโดยเพ่ิมข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวันเท่ากับ
10.5 บาทต่อคนตอ่ วันหรือเพ่มิ ขึ้นคิดเป็นรอ้ ยละ 52.50 และเพิ่มข้ึนจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อ
วันซ่ึงคณะรัฐมนตรีเห็นชอบเม่ือวันท่ี 9 กุมภาพันธ์ 2564 และให้นาไปใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดสรรค่าอาหาร
กลางวันนักเรียนในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เท่ากับ 9.5 บาทต่อคนต่อวัน
หรอื เพม่ิ ขึ้นคิดเป็นรอ้ ยละ 45.24 ตามลาดับ ตามตำรำงที่ 4.1

ตำรำงที่ 4.1 เปรียบเทยี บค่าต้นทุนรวมของการประกอบอาหารกลางวันนักเรยี นของ สพฐ. องค์การยูนิเซฟ

ประจาประเทศไทย และคา่ เฉลยี่ จากการศึกษา

ท่ีมำของค่ำต้นทนุ รวม/อตั รำคำ่ อำหำร คำ่ ต้นทุนรวม /อัตรำค่ำอำหำรกลำงวนั (บำท/คน/วนั )

กลำงวันนกั เรียน อนุบำล ป.1-ป.3 ป.4-ป.6 ม.1-ม.3

มตคิ ณะรฐั มนตรวี ันที่ 22 ตุลาคม 2556 20.00

(ใช้ปีงบประมาณ พ.ศ. 2557 – 2564)

มติคณ ะรัฐมนตรีวันท่ี 9 กุมภาพันธ์ 21.00

2564 (ใช้ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เป็น

ตน้ ไป)

ขอ้ เสนอสานักงานคณะกรรมการการศึกษา

ข้นั พืน้ ฐาน, กระทรวงศกึ ษาธิการ*

- ค่าตา่ สดุ 24.00

- ค่าสูงสดุ 37.00

ผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจา

ประเทศไทย*

- คา่ ตา่ สดุ 18.52 21.26 23.82 27.68

- ค่าสงู สดุ 21.32 24.06 26.62 31.04

ค่าเฉลี่ยตามข้อเสนอของผ้ศู กึ ษา (ค่า ATC) 19.92 22.66 25.22 29.36

ท่ีมำข้อมูล: ปรบั ปรุงมาจากรายงานผลการศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563)

หมำยเหตุ * = ค่าต้นทุนรวมของ สพฐ. และองค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทยมีมากกว่า 1 ค่า โดยจะ

แสดงเป็นค่าต้นทุนต่าสุดและค่าต้นทุนสูงสุดตามต้นทุนคงที่ (ค่าจ้างผู้ประกอบอาหารต่อ

นักเรียน) ทแ่ี ตกต่างกัน

สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร 57 สานกั งบประมาณของรัฐสภา

ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบายเพอื่ การจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงนิ อดุ หนุนคา่ อาหารกลางวันนักเรยี น

ขณะท่ีหาค่าต้นทุนรวมเฉลี่ย (ATC) โดยหาค่าเฉล่ียจากค่าต้นทุนรวมของนักเรียน 4 ช่วงช้ัน ตามผล
การศึกษาขององค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย (2563) พบว่ามีค่ำเท่ำกับ 19.92 22.66 25.22 และ 29.36
บำทต่อคนต่อวันโดยเพ่ิมข้ึน (ลดลง) จากอัตราค่าอาหารกลางวัน 20 บาทต่อคนต่อวันเท่ากับ -0.08 2.66 5.22
และ 9.36 บาทต่อคนต่อวันหรือเพิ่มขึ้น (ลดลง) คิดเป็นร้อยละ -0.40 13.30 26.10 และ 46.80 ตามลาดับ และ
เพ่ิมขึ้นจากอัตราค่าอาหารกลางวัน 21 บาทต่อคนต่อวันซึ่งคณะรัฐมนตรีเห็นชอบเม่ือวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2564
และให้นาไปใช้ในการจัดทางบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เท่ากับ -1.08 1.66 4.22
และ 8.36 บาทต่อคนต่อวันตามลาดับ หรือเพิ่มข้ึน (ลดลง) คิดเป็นร้อยละ -5.14 7.90 20.10 และ 39.81
ตามลาดับ ตามตารางท่ี 4.1 ข้างตน้

4.1.3 ข้อเสนอกำรนำต้นทนุ ไปใชก้ ำหนดอัตรำค่ำอำหำรกลำงวนั นกั เรียน
การใช้นโยบายกาหนดค่าอาหารกลางวันนักเรียนอัตราเดียว (one price policy) ที่ปรับเพิ่ม
งบประมาณจากอตั ราเดิมเล็กๆ นอ้ ยๆ (incremental budgeting) และนาไปใช้เป็นเกณฑ์การจัดสรรงบประมาณ
เป็นการทว่ั ไป เหมือนท่ผี ่านมา ๆ เชน่ อตั ราค่าอาหารกลางวันนักเรียนอัตราใหมต่ ามมตคิ ณะรฐั มนตรีวันที่ 9
กุมภาพันธ์ 2564 ซ่ึงเห็นชอบให้ใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นค่าอาหารกลางวัน
นกั เรียนตัง้ แต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เป็นต้นไป จานวน 21 บาทต่อคนต่อวันมีข้อจากัด เป็นต้น ซ่ึงเป็น
ค่าประมาณการที่ไม่สะท้อนต้นทุนรวมของการประกอบอาหารกลางวันนักเรียนซ่ึงมีต้นทุนผันแปรท่ี
แตกต่างกันของสภาพแวดล้อมทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเปลี่ยนแปลงของดัชนีค่าครองชีพในพื้นที่
ต่าง ๆ ของประเทศ รวมทั้งไม่สอดคล้องต่อความแตกต่างกันของปริมาณความต้องการพลังงานและ
สารอาหารของนักเรียนตามช่วงอายุ (องค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย, 2563, บทสรปุ ผบู้ ริหาร) ตลอดจนไม่
สัมพันธ์กับต้นทุนคงท่ี โดยเฉพาะจานวนผู้ประกอบอาหารในการประกอบอาหารของโรงเรียนที่มีขนาด
แตกต่างกันตามจานวนนักเรียน จึงทาให้การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายสาหรับเป็นเงินอุดหนุนค่าอาหาร
กลางวันนักเรียนท่ัวประเทศตามนโยบายค่าอาหารกลางวันนักเรียนอัตราเดียวไม่ส่งเสรมิ และสนับสนุนการ
บริหารโครงการเพอ่ื การบรรลุวัตถุประสงคข์ องโครงการอาหารกลางวันนักเรียนอย่างแท้จรงิ
ดังนั้น จากขอ้ จากดั ตา่ ง ๆ ดังกล่าวข้างต้น จงึ ควรทบทวนนโยบายค่าอาหารกลางวนั นกั เรียนอัตรา
เดียว และปรับเปล่ียนนโยบายให้มีความยืดหยุ่นเป็นแบบเฉพาะเจาะจง (Tailor-made Policy) เพิ่มข้ึน
โดยการออกแบบมาใช้อัตราค่าอาหารกลางวันนักเรียนหลายค่าตามต้นทุนรวมของการประกอบอาหาร
กลางวันท่ีแตกต่างกัน เพื่อทาให้การจัดสรรงบประมาณที่ภาครัฐมีอยู่อย่างจากัดเกิดประโยชน์สูงสุด ท้ังน้ี
แม้อาจจะทาใหก้ ระบวนการจัดทางบประมาณตอ้ งใช้การวเิ คราะห์ขอ้ มลู ขนาดใหญ่ทเ่ี พ่ิมมากข้ึน (big data
analytics) แต่ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยเฉพาะด้านการสื่อสารและข้อมูล
สารสนเทศ ในปัจจุบัน ซ่ึงสามารถรองรับความจาเป็นและต้องการใช้ข้อมูลดังกล่าวได้ หากมีทักษะใน
เลือกใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม ท้ังนี้ การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายสาหรับเป็นเงินอุดหนุนให้แก่
กลุ่มเป้าหมายขนาดใหญ่และมีอัตราเกณฑ์ที่ใช้จัดสรรแตกต่างกันเพื่อสะท้อนความแตกต่างกันของ

สานักงานเลขาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร 58 สานกั งบประมาณของรฐั สภา

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพ่ือการจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยเปน็ เงินอุดหนุนคา่ อาหารกลางวันนกั เรยี น

สภาพแวดล้อมมีแล้วในหลายกรณี เช่น การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายสาหรับอุดหนุนจ่ายเป็นเบี้ยยังชีพ
ผูส้ ูงอายุ21 เป็นต้น

4.2 ข้อเสนอแนะ
จากผลการคานวณต้นทุนเพ่ือนาไปกาหนดอัตราค่าอาหารกลางวันนักเรียน ซึ่งควรปรับเปล่ียน

หลักการของการดาเนินนโยบายจากการกาหนดค่าอาหารกลางวันนักเรียนอัตราเดียว (one price policy)
เหมือนท่ีผ่านมา ๆ ให้มีลักษณะท่ียืดหยุ่นเป็นแบบเฉพาะเจาะจง (Tailor-made Policy) ตามข้อมูลที่
แตกต่างกันเพ่ิมข้ึน โดยออกแบบมาใช้อัตราค่าอาหารกลางวันนักเรียนหลายค่าตามต้นทุนรวมของ
การประกอบอาหารกลางวันที่แตกต่างกัน เพ่ือทาให้การจัดสรรงบประมาณที่ภาครัฐมีอยู่อย่างจากัด
สามารถประกอบอาหารกลางวันให้แก่นักเรียนอย่างมีคุณภาพและเกิดประโยชน์สูงสดุ ซึ่งเป็นข้อเสนอแนะ
เชิงนโยบายเพื่อการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวันนกั เรียนตามผลการศกึ ษา
นอกจากน้ีแล้ว เพื่อให้การพิจาณาจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวันนักเรียน
เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ คุ้มค่า และเกิดประสิทธิผล ผู้ศึกษาได้วิเคราะห์ อภิปรายและสังเคราะห์ข้อมูล
สารสนเทศและวรรณกรรมที่เก่ยี วขอ้ งแลว้ มขี อ้ เสนอแนะ ดงั นี้

4.2.1 ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับรูปแบบและวิธีกำรจัดสรรงบประมำณรำยจ่ำยเป็นเงินอุดหนุน
คำ่ อำหำรกลำงวนั นักเรียน

จากการที่ปัจจุบันการสนับสนุนการดาเนินโครงการอาหารกลางวันของโรงเรียนและสถานศึ กษา
ต่าง ๆ รัฐบาลสนับสนุนด้านงบประมาณโดยการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงินอุดหนุนค่าอาหาร
กลางวนั นกั เรียน โดยมีการปรับเพ่ิมอัตราค่าอาหารกลางวันนกั เรียนจากอตั ราเดิมตามมติคณะรฐั มนตรีวันที่
22 ตุลาคม 2556 ซึ่งใช้ต้ังแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2557 – 2564 อัตรา 20 บาทต่อคนต่อวันเป็น อัตราใหม่
21 บาทต่อคนต่อวันตามมติคณะรัฐมนตรีวันท่ี 9 กุมภาพันธ์ 2564 ซึ่งเห็นชอบให้ใช้เป็นเกณฑ์ในการ
จัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นค่าอาหารกลางวันนักเรียนตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 เป็นต้นไป และ
ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องท่ไี ด้รับจัดสรรงบประมาณเปน็ ค่าอาหารกลางวันปรับมาใช้ในอัตราใหม่ดังกล่าวด้วย
เพ่ือให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน ทั้งนี้ คณะรัฐมนตรีเห็นว่าค่าอาหารกลางวันเด็กนักเรียนอัตราดังกล่าวมีค่า
บริหารจัดการในการประกอบอาหารในสัดส่วนที่เพียงพอท่ีหน่วยงานจะสามารถบริหารจัดการโครงการ
อาหารกลางวันเด็กนักเรียนให้มีคุณภาพ มีความคุ้มค่า และเกิดประสิทธิภาพสูงสุด โดยแต่ละหน่วยงาน

21 กรณีการจดั สรรงบประมาณรายจ่ายสาหรับอุดหนุนจ่ายเป็นเบย้ี ยังชีพผ้สู ูงอายุ มตคิ ณะรัฐมนตรี
เม่ือวันที่ 18 ตุลาคม 2554 กาหนดอัตราเบ้ียยังชีพผรู้ ายเดือนแบบขน้ั บันไดสาหรับผูส้ ูงอายุ ได้แก่ ช่วงอายุ
60-69 ปี จะได้รับ 600 บาท ช่วงอายุ 70-79 ปี จะได้รับ 700 บาท ช่วงอายุ 80-89 ปี จะได้รบั 800 บาท
และช่วงอายุ 90 ปีขน้ึ ไป จะได้รบั 1,000 บาท

สานักงานเลขาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร 59 สานกั งบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชงิ นโยบายเพอื่ การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงินอุดหนุนคา่ อาหารกลางวันนักเรยี น

สามารถบรหิ ารจัดการได้ตามความเหมาะสมสอดคล้องกับขนาดโรงเรียนและจานวนนักเรยี นในข้ันตอนการ
บริหารงบประมาณ (สานักเลขาธกิ ารนายกรฐั มนตรี, 2564)

อย่างไรกด็ ี จากผลการคานวณต้นทุนการประกอบอาหารกลางวันขององค์การยนู ิเซฟประจาประเทศ
ไทยซ่ึงได้นาเสนอข้อเท็จจริงเกี่ยวกับต้นทุนที่แตกต่างกันออกไป ดังน้ัน เพ่ือให้การบริหารจัดการเงินอุดหนุน
ค่าอาหารกลางวันนักเรียนตามอัตราใหม่ที่เพิ่มขึ้น 1 บาทต่อคนต่อวันจากอัตราเดิม (20 บาท/คน/วัน) เป็นไป
อย่างมีประสิทธิภาพ คุ้มค่า และเกิดประสิทธิผล โดยเฉพาะต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการอาหาร
กลางวัน และคานึงถึงข้อจากัดของกรอบวงเงินงบประมาณรายจ่าย ดังนั้น รูปแบบและแนวทางในการ
สนับสนุนด้านงบประมาณรายจ่ายสาหรับเป็นเงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวันให้แก่ต้นทุนผันแปร ซ่ึงได้แก่
ต้นทุนค่าวัตถุดิบ และต้นทุนค่าโสหุ้ยในการประกอบอาหาร ควรได้รับจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงิน
อุดหนนุ ผา่ นหน่วยรบั งบประมาณ ได้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน และกระทรวงศึกษาธกิ าร เช่นปัจจุบัน
เพ่ือจัดสรรต่อไปยังโรงเรียนและสถานศึกษาท่ีรับผิดชอบดาเนินโครงการอาหารกลางวันนักเรียนทั้งข องรัฐ
และเอกชน แต่สาหรับต้นทุนคงท่ี คือ ค่าแรงของผู้ประกอบอาหารสาหรับประกอบอาหารกลางวันของ
โรงเรยี น ควรมขี อ้ เสนอทางเลือก (องค์การยนู ิเซฟประจาประเทศไทย, 2563, น. 34-35) ดงั น้ี

ข้อเสนอรูปแบบท่ี 1 ให้เป็นหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในการจัดสรรงบประมาณ
รายจ่ายและสนับสนุนการดาเนินการ โดยจัดต้ังคณะกรรมการกากับในระดับท้องถิ่นที่มีตัวแทนจาก
หลากหลายภาคส่วน อาทิ ผ้ปู กครอง ครู ประชาชนในชุมชน และฝา่ ยบริหารและสภาทอ้ งถิ่น เข้ามากากับ
ดแู ล โดยมหี นา้ ที่และบทบาทในการคัดเลอื กผปู้ ระกอบอาหาร (เปน็ คนในท้องถิ่น) ดแู ลคุณภาพวตั ถุดิบและ
กระบวนการผลิต ซึง่ ส่วนหน่ึงอาจกาหนดให้มาจากเกษตรกรหรือองค์กรในชุมชน เช่น กลุ่มหรอื สหกรณ์ใน
พนื้ ท่ี เป็นต้น และการออกคาแนะนาเกี่ยวกับสารอาหารท่เี ดก็ นักเรียนควรได้รบั จากอาหารในโรงเรียน ซึง่ มี
ข้อดี กล่าวคือ เป็นการลดภาระงบประมาณให้แก่รฐั บาล สง่ เสริมการทางานเชงิ บรู ณาการในระดบั พืน้ ท่ีโดย
มีนักเรียนเป็นเป้าหมาย และเพิ่มบทบาทการมีส่วนร่วมในการสนับสนุนการจัดทาบริการสาธารณะให้แก่
นักเรียนในท้องถ่ินขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน (อปท.) ในพ้ืนที่ แต่ข้อเสีย กล่าวคือ รายได้และฐานะ
ทางการคลังของ อปท. มีแตกต่างกัน ดังนั้น แม้ค่าแรงของผู้ประกอบอาหารอาจจะไม่มาก แต่ก็อาจเป็น
ภาระใหแ้ ก่ อปท. ท่มี ีขอ้ จากดั ด้านรายได้และฐานะทางการคลังได้

ข้อเสนอรูปแบบท่ี 2 รัฐบาลยังเป็นผู้รับผิดชอบจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงินอุดหนุนด้าน
คา่ แรงของผู้ประกอบอาหารแบบเดมิ โดยคิดเปน็ ส่วนของต้นทุนคา่ บริหารจัดการต่อหัวนักเรียนและคดิ เป็น
อัตราเฉลี่ยต่อวันต่อคนตามขนาดของโรงเรียน และจัดสรรงบประมาณรายจ่ายผ่านหน่วยรับงบประมาณ
ได้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อจัดสรรต่อไปยังโรงเรียนและสถานศึกษา
ซึ่งมีข้อดี กล่าวคือ ไม่เป็นการลดภาระงบประมาณให้แก่ อปท. แต่มีข้อเสีย กล่าวคือ จากข้อจากัดด้าน
กรอบวงเงินงบประมาณรายจ่ายของรัฐบาลทาให้ไม่สามารถจัดสรรงบประมาณในส่วนนี้ได้ตามต้นทุนคงที่

สานกั งานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร 60 สานกั งบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชงิ นโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงนิ อดุ หนุนคา่ อาหารกลางวันนักเรยี น

ตามข้อเท็จจริง และไม่สนับสนุนการเพ่ิมบทบาทการมีส่วนร่วมในการสนับสนุนการจัดทาบริการสาธารณะ
ใหแ้ กน่ ักเรียนในท้องถิน่ ของ อปท.

4.2.2 ข้อเสนอแนะเก่ียวกับกำรป้องกันและแก้ไขปัญหำของกองทุนเพื่ออำหำรกลำงวันใน
โรงเรียนต่อกำรสนบั สนุนโครงกำรอำหำรกลำงวันนกั เรยี น

จากผลการศึกษาแนวทางการบริหารจดั การกองทุนเพื่ออาหารกลางวันในโรงเรยี นประถมศกึ ษาที่มี
ประสิทธิภาพเพ่ือลดปัญหาภาวะทุพโภชนาการของนักเรียน22 ซ่ึงมีข้อค้นพบที่เก่ียวกับสภาพปัญหาและ
แนวทางการบริหารจัดการกองทุนฯ กล่าวคือ การจัดสรรงบประมาณมีความล่าช้า (วิลาวัณย์ เพ็งพานิช
,2539: สานกั งานกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวนั ,2561) และมขี อ้ เสนอแนะใหม้ ีการจดั สรรงบประมาณ
ให้กับสถานศึกษาโดยตรง (สานักงานกองทุนเพ่ือโครงการอาหารกลางวัน,2561) และจากการติดตามผล
การดาเนินงานของกองทนุ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 พบว่ากองทุนจัดสรรเงินดอกผลให้แก่โรงเรียนเพ่อื เพ่ิม
ประสิทธิภาพการดาเนินโครงการอาหารกลางวันรวม 174,651,450 บาท หรือคิดเป็นร้อยละ 12.66 ของ
จานวนเงินที่โรงเรียนต่าง ๆ ย่ืนขอจานวน 1,379,961,543 บาท ซึ่งเป็นอัตราท่ีค่อนข้างน้อยมากเมื่อ
เปรียบเทียบกับความต้องการของโรงเรียน ท้ังน้ี เนื่องจากกองทุนฯ จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติกองทุน
เพื่อโครงการอาหารกลางวันในโรงเรยี นประถมศึกษา พ.ศ. 2535 มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นทุนหมุนเวียนและ
ใช้จ่ายสาหรับการสนับสนุนและช่วยเหลือภาวะโภชนาการของนักเรียนในโรงเรียนประถมศึกษาเป็นสาคัญ
แต่เนื่องจากบริบทปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงไปไปปีที่จัดต้ังกองทุนฯ ดังนั้น จึงสมควรพิจารณาปรับปรุง
กฎหมายเพื่อให้วัตถุประสงค์ของกองทุนฯ สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของบริบทในปัจจุบัน และเพื่อให้
การบริหารจัดการเงินทุนหมุนเวียนให้มีความคล่องตัว คุ้มค่า มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล รวมทั้งให้
กองทุนสนับสนุนทางการเงินเพ่ือจูงใจให้มีหรือเพิ่มศักยภาพของกองทุนอาหารกลางวันระดับโรงเรียนให้
เข้มแข็งสาหรับโรงเรยี นนาเงินจากกองทุนมาหมุนเวียนใช้ดาเนินโครงการอาหารกลางวันอยา่ งต่อเนื่องและ
เกิดความย่ังยืนอย่างแท้จริง มากกว่าการจัดสรรเฉพาะเงินจากดอกผลกองทุนซ่ึงมีจานวนน้อยในลักษณะ
จ่ายขาดเช่นปัจจุบัน และทาให้กองทุนสามารถสนับสนุนและช่วยเหลือโรงเรียนในการดาเนินโครงการ
อาหารกลางวนั ได้น้อยลงตามไปดว้ ย

โดยที่กองทุนต้องเปรียบเสมือน “น้ามันหล่อล่ืน” สาหรับการขับเคลื่อนและเพิ่มประสิทธิภาพให้
การดาเนินโครงการอาหารกลางวันของโรงเรยี นและสถานศึกษาต่าง ๆ ซ่ึงได้รับการจัดสรรคา่ ใชจ้ ่ายหลักใน
การประกอบอาหารกลางวันตามเงินอุดหนุนที่ได้รับจัดสรรจากงบประมาณรายจ่ายเป็นค่าอาหารกลางวัน
นกั เรียนตามอัตราท่ีกาหนด ให้สามารถดาเนินการเป็นไปไดอ้ ย่างต่อเน่ือง ไม่ติดขดั (กรณีที่ได้รับจัดสรรเงิน
อุดหนุนล่าช้าและหรือกรณีอื่น) มีเงินทุนหมุนเวียนสาหรับสนับสนุนการพัฒนาเพ่ิมประสิทธิภาพและแก้ไข

22 ทุพโภชนาการของนักเรียน หมายถึง นักเรียนท่ีมีน้าหนัก ส่วนสูง ไม่เป็นตามเกณฑ์ของกรม
อนามยั กระทรวงสาธารณสขุ ปกี ารศกึ ษา 2560

สานักงานเลขาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร 61 สานักงบประมาณของรัฐสภา

ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบายเพื่อการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงนิ อุดหนุนคา่ อาหารกลางวันนักเรียน

ปัญหาต่าง ๆ ท่ีเกิดข้นึ อย่างทันท่วงที ท้ังน้ี การพัฒนารปู แบบและวธิ ีการบรหิ ารจดั การเงนิ กองทุนควรน้อม
หลกั หลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี งมาประยกุ ตใ์ ชเ้ พอื่ ให้เกดิ ความย่งั ยนื ท่เี ป็นรูปธรรม

4.2.3 ข้อเสนอแนะเก่ียวกับกำรพัฒนำเพิ่มประสิทธิภำพของกำรดำเนินโครงกำรและบริหำร
งบประมำณรำยจำ่ ยทไี่ ด้รบั จัดสรรเป็นเงินอุดหนนุ ค่ำอำหำรกลำงวันนักเรียน

จากการประเมินโครงการอาหารกลางวันโรงเรียนซ่ึงพบปัจจัยท่ีมีความสัมพันธ์กับผลการดาเนิน
โครงการและบริหารงบประมาณรายจ่ายที่โรงเรียนได้รับจัดสรรเป็นเงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวัน อย่างมี
นัยสาคัญ ไดแ้ ก่ ขนาดโรงเรียน ระดบั การศึกษาของผู้บรหิ าร ประสบการณ์ในตาแหน่งของผู้บริหารโรงเรียน
(นิรมล ละโรงสูงเนินและจักรกฤษณ์ โพดาพล, 2548) ดังน้ัน เพ่ือเป็นการพัฒนาเพ่ิมประสิทธิภาพของการดาเนิน
โครงการและบริหารงบประมาณรายจ่ายที่ได้รับจัดสรรเป็นเงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวันนักเรียน ซึ่งจากัด
ให้เกิดประสิทธิภาพ คุ้มค่า และประสิทธิผล ควรมีการพัฒนาผู้บริหารและเจ้าหน้าท่ีอยู่รับผิดชอบดาเนิน
โครงการอาหารกลางวันนักเรียนอย่างสม่าเสมอ เพื่อให้เกิดการจัดการความรู้ ( Knowledge
management - KM) โดยมีการรวบรวม จัดระเบียบ แลกเปล่ียน และประยุกต์ใช้ความรู้ระหว่างโรงเรียน
เกี่ยวกับการบริหารจัดการ พัฒนา และแก้ไขปัญหาของการดาเนินโครงการและการบริหารงบประมาณใน
การจัดการอาหารกลางวันโรงเรียน เพื่อให้เกิดการสร้างเครือข่ายความรู้ การพัฒนายกระดับ ข้อมูลไปสู่
สารสนเทศในระดับโรงเรียน ไปสู่กลุ่มโรงเรยี นในพ้ืนท่ีเดียวกัน และระหวา่ งกลุม่ โรงเรียน เพ่ือใหเ้ กิดความรู้
และปัญญาในการเพิ่มประสิทธิภาพของการดาเนินโครงการและบริหารงบประมาณรายจ่ายท่ีได้รับจัดสรร
เปน็ เงินอุดหนุนค่าอาหารกลางวันนกั เรยี น

4.2.4 ข้อเสนอแนะเก่ียวกับกำรพัฒนำโครงกำรอำหำรกลำงวันนักเรียนเพื่อส่งเสริมและ
สนบั สนนุ ให้เด็กนักเรยี นไดร้ ับพลงั งำนและสำรอำหำรที่มีปรมิ ำณและคุณค่ำทำงโภชนำกำรทเี่ พียงพอ

เน่อื งจากโครงการอาหารกลางวันในโรงเรยี นมีวัตถุประสงค์เพ่อื แก้ไขปญั หาการขาดสารอาหารและ
ภาวะทุพโภชนาการในเด็กนักเรียน (กระทรวงศึกษาธิการ, 2563) ดังน้ัน เพื่อให้นักเรียนซึ่งเป็น
กลุ่มเป้าหมายของโครงการได้รับการพ้นจากสภาพปัญหาดังกล่าว และได้รับพลังงานและสารอาหารท่ีมี
ปริมาณและคุณค่าทางโภชนาการที่เพียงพอตามเกณฑ์มาตรฐานที่กาหนด จึงมีข้อเสนอแนะเพ่ิมเติม
(องค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย, 2563 : บารุง เจริญพจน์, 9 พฤศจิกายน 2563 : พรชัย เทพปัญญา,
24 มกราคม 2564) ดงั นี้

(1) กำรจัดทำโครงกำรอำหำรเช้ำและหรืออำหำรเสริมนักเรียนเพื่อขยำยผลกำรแก้ไขปัญหำ
จำกโครงกำรอำหำรกลำงวัน เนื่องจากการวิถีการดาเนินชีวิตของผู้คน โดยเฉพาะในพื้นท่ีสังคมเมือง มี
ความเร่งรีบสูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งช่วงเวลาเช้าท่ีเด็กนักเรียนและผู้ปกครองต้องเร่งรีบออกเดินทางเพื่อไป
โรงเรียนและทางานต้ังแต่เช้าตรู่ ดังน้ัน ผู้ปกครองของเด็กนักเรียนส่วนหน่ึงจึงไม่สามารถประกอบอาหาร
เช้าให้นักเรียนซ่ึงเป็นบุตรหลานในปกครองได้บริโภคอาหารเช้าได้ ทาให้เด็กนักเรียนจานวนหน่ึงไม่ได้
บริโภคอาหารเช้าหรือบริโภคอาหารเช้าท่ีไม่มีปริมาณและคุณภาพ ท้ังน้ี จากการสารวจสุขภาพประชาชน

สานกั งานเลขาธกิ ารสภาผูแ้ ทนราษฎร 62 สานกั งบประมาณของรัฐสภา

ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงนิ อดุ หนนุ ค่าอาหารกลางวันนักเรยี น

ไทยโดยการตรวจร่างกายครั้งที่ 5 พ.ศ.2557 สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข พบว่า เด็กไทยในช่วงอายุ 6 -
10 ปี และ 10 - 15 ปี ไม่ได้บรโิ ภคอาหารเช้าในอัตราสูง คิดเปน็ ร้อยละ 52.4 และร้อยละ 52.8 ตามลาดับ
(วิชัย เอกพลากร และคณะ, 2557) นอกจากนี้ ผลการศึกษายังพบว่าเด็กวัยเรียนมีความต้องการพลังงาน
และสารอาหารจากการรับประทานอาหาร แค่ม้ือหลัก 3 มื้อ ไม่เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย จึง
ควรมีอาหารว่างเป็นตัวเสริมพลังงานและสารอาหาร (จินดาหรา พวงมาลา และสุรศักดิ์ เก้าเอี้ยน, 2560)
โดยข้อมูลดังกล่าวมีความสอดคล้องกับข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินท่ี
ตระหนักในปัญหาที่เด็กนักเรียนไม่ได้รับประทานอาหารเช้า และสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
จัดสรรงบประมาณจากเงินรายได้ของ อปท. เพื่อจัดทาโครงการอาหารเช้านักเรียน และอาหารเสริมหรือ
อาหารว่าง ควบคู่กับอาหารเสริมนม23 ซ่ึงเด็กนักเรียนได้รับอยู่แล้วด้วย เพื่อขยายผลการแก้ไขปัญหา
ทพุ โภชนาการของนักเรียนจากโครงการอาหารกลางวนั

ท้ังน้ี การได้บริโภคอาหารเช้าที่มีคุณภาพของเด็กนักเรียนมีความสาคัญ และมีส่วนส่งเสริม
สนับสนุนพัฒนาการด้านการเรียนรู้ของเด็กวัยเรียนอย่างมีนัยสาคัญ ตลอดจนมีส่วนในการทาให้ร่างกายมี
ความแข็งแรงและสร้างภูมิคุ้มกันโรค รวมท้ังยังมีส่วนช่วยลดความเส่ียงในการเกิดโรคอ้วนในเด็กจากการ
บริโภคอาหารเช้าด้อยคุณภาพซึ่งเป็นปัญหาท่ีพบมากในประเทศไทย ดังน้ัน การที่เด็กนักเรียนของไทยมี
การบริโภคอาหารท่ีมีคุณภาพผ่านโครงการดังกล่าวย่อมทาให้สามารถเติบโต แข็งแรง มีสุขภาพดี และเป็น
การสร้างประชากรไทยที่มีสุขภาพดีในอนาคตได้อีกด้วย

(2) กำรสนับสนุนให้ทุกภำคส่วนท่ีเกี่ยวข้องมีควำมรู้ทำงโภชนำกำรและให้มีกำรสร้ำงนัก
โภชนำกำรเพ่ือสนับสนุนโครงกำรอำหำรกลำงวันนักเรียน เนื่องจากความรู้ทางโภชนาการมีความสาคัญ
และจาเป็นต่อการวางแผน กาหนดรายการอาหาร ตรวจสอบคุณภาพวัตถุดิบ และประกอบอาหาร รวมทั้ง
ควบคุมคุณภาพของอาหารกลางวันให้มีปริมาณและคุณภาพตามเกณฑ์มาตรฐาน เพ่ือให้นักเรียนได้รับ
พลังงานและสารอาหารท่ีเพียงพอต่อสุขภาวะการเจริญเติบโตในแต่ละช่วงวัย ดังนั้น ควรให้การสนับสนุน
อย่างเป็นรูปธรรมเพื่อให้ทุกภาคส่วนท่ีเกี่ยวข้อง เช่น ผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา ผู้บริหาร
ทอ้ งถิ่น ผู้ปกครองและนักเรียน ผู้ประกอบอาหารกลางวัน เป็นต้น มีความรู้ความเข้าใจทางโภชนาการด้วย
กิจกรรมต่าง ๆ อาทิ การเสริมความรู้ทางโภชนาการให้เป็นส่วนหน่ึงของหลักสูตรการศึกษาของนักเรียน
กิจกรรมการเผยแพร่องค์ความรู้ผ่านสื่อต่าง ๆ ให้แก่กลุ่มเป้าหมาย เพื่อนาไปใช้ในการดาเนินโครงการ
อาหารกลางวันนักเรียน ขณะเดียวกันควรสนับสนุนการสร้างนักโภชนาการเพื่อสนับสนุนโครงการอาหาร
กลางวันนักเรียน โดยในประเด็นดังกล่าวหน่วยงานภาครัฐท่ีเก่ียวข้อง เช่น สานักโภชนาการ กรมอนามัย

23 โครงการอาหารเสริม (นม) โรงเรียนเร่มิ ดาเนินการตั้งแตป่ ี พ.ศ. 2535 และปัจจุบันเดก็ นักเรียน
กลุ่มเป้าหมายไดร้ ับการจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงนิ อุดหนุนสาหรับค่าอาหารเสรมิ (นม) อัตราคนละ
7.73 บาทต่อวนั จานวน 200 วนั ตอ่ ปกี ารศกึ ษา

สานกั งานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร 63 สานักงบประมาณของรฐั สภา

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อการจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยเปน็ เงนิ อุดหนนุ ค่าอาหารกลางวันนักเรียน

กระทรวงสาธารณสุข สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน กระทรวงศึกษาธิการ องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นและกรมส่งเสริมการปกครองท้องถ่ิน กระทรวงมหาดไทย สถาบันโภชนาการของ
สถาบันการศึกษาต่าง ๆ รวมท้ังสานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ได้ร่วมกันผลักดันจนมี
ตาแหนง่ “นักโภชนาการ” เพอ่ื แกไ้ ขปัญหาภาวะโภชนาการของเด็ก เยาวชน และประชาชนในท้องถ่ิน โดย
ทาหน้าท่ีดูแลคุณค่าด้านโภชนาการของเด็ก เยาวชน และประชาชน ตลอดจนบุคคลท่ีต้องได้รับการดูแล
ด้านโภชนาการเป็นพิเศษ เช่น ผู้ป่วยโรคเบาหวาน รวมท้ังทาหน้าท่ีเผยแพร่ความรู้ทางโภชนาการให้แก่
ชุมชนในท้องถ่ิน (กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น,2561) ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์
แห่งชาติได้พัฒนาระบบแนะนาสารับอาหารกลางวันสาหรับโรงเรียนแบบอัตโนมัติ (Thai School Lunch)
เพ่ือสนับสนุนการจัดเตรียมอาหารกลางวันของโรงเรียนให้ถูกต้องตามหลักโภชนาการ และสนับสนุนการ
ทางานของนักโภชนาการ สมาคมโภชนาการแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพ
รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และ สานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ได้ร่วมกัน
ดาเนินโครงการเด็กไทยแก้มใส (Healthy Kids, Healthy Food) เพื่อน้อมนาแนวพระราชดาริมาพัฒนา
ด้านอาหารโภชนาการ และสร้างกระบวนการมีสว่ นรว่ มเพอื่ พัฒนาสขุ ภาพในเดก็ และเยาวชน ซง่ึ ดาเนินการ
มาแล้วต้ังแต่ปี 2557 มีโรงเรียนนาร่องในทุกสังกัดท่ัวประเทศกว่า 544 แห่ง กระจายอยู่ใน 5 ภูมิภาค 4
สังกดั (สานกั งานกองทนุ สนบั สนนุ การสร้างเสริมสุขภาพ, 2559)

ท้ังน้ี การสร้างนักโภชนาการเพอื่ สนบั สนุนโครงการอาหารกลางวันนักเรยี น และการสร้างสขุ ภาวะ
ในท้องถิ่น โดยเฉพาะการมี “นักโภชนาการ” ในท้องถ่ิน ยังมีจานวนน้อย เน่ืองจากบทบัญญัติมาตรา 35
แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถ่ิน พ.ศ. 2542 ควบคุมเพดานงบบุคลากรไว้
กล่าวคือ การจ่ายเงินเดือน ประโยชน์ตอบแทนอ่ืน และเงินค่าจ้างของข้าราชการ หรอื พนักงานส่วนท้องถ่ิน
และลูกจ้าง ที่นามาจากเงินรายได้ท่ีไม่รวมเงินอุดหนุนและเงนิ กู้หรือเงินอื่นใด องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน
แต่ละแห่งจะกาหนดสูงกวา่ รอ้ ยละ 40 ของเงินงบประมาณรายจา่ ยประจาปขี ององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน
น้ันไม่ได้ ประกอบกับจานวนบัณฑิตมีคุณวฒุ ิและความรู้ด้านโภชนาการและการกาหนดอาหาร (Nutrition
and Dietetics) มีไม่เพียงพอกับความต้องการแรงงานในตลาดและส่วนใหญ่นิยมเลือกท่ีทางานทางด้าน
อาหารหรือโภชนาการในโรงพยาบาลหรือสายงานด้านสุขภาพท้ังในภาครัฐและเอกชน ดังนั้น เพื่อให้เกิด
การสรา้ งนักโภชนาการ รัฐบาลและหน่วยงานภาครัฐท่ีเก่ียวข้องต้องให้การสนับสนุนอย่างครบวงจน ต้ังแต่
ระดับต้นน้าด้วยการจูงใจและสร้างความร่วมมือกับสถานศึกษาในการเร่งผลิตบัณฑิตท่ีมีความรู้และความ
เชย่ี วชาญในด้านโภชนาการและการกาหนดอาหาร การให้ทนุ การศึกษาและผกู พันให้ผู้รบั ทุนกลับมาทางาน
เป็นนักโภชนาการในระดับท้องถิ่น การพัฒนาบุคลากรของ อปท. ในพื้นท่ีให้ยกระดับความรู้เพื่อเป็นนัก
โภชนาการหรืออาสาสมัครด้านโภชนาการ เพ่อื ดูแลภาวะโภชนาการของเด็ก เยาวชน และประชาชนทัว่ ไป

สานักงานเลขาธกิ ารสภาผ้แู ทนราษฎร 64 สานกั งบประมาณของรฐั สภา

ขอ้ เสนอแนะเชงิ นโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงินอดุ หนนุ ค่าอาหารกลางวันนักเรยี น

บรรณำนกุ รม

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถ่ิน. (2564). ประวัติความเป็นมา (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: http://www.dla.go.th/
servlet/DLAServlet?visit=history. [14 กุมภาพนั ธ์ 2564].

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถ่ิน. (2561). ที่ มท. 0816.2/ว 2747. หนังสือราชการ เรื่อง แนวทางการ
กาหนดให้มีตาแหน่ง “นักโภชนาการ” เพ่ือแก้ไขปัญหาภาวะโภชนาการของเด็ก เยาวชน และ
ประชาชนในทอ้ งถิ่น. 4 กันยายน 2561.

กระทรวงมหาดไทย. (2563). หนังสือ ด่วนท่ีสุด ท่ี มท 0816.2/ว 4110 เร่ือง ซักซ้อมแนวทางการจัดทา
งบประมาณรายจ่ายรองรับเงินอุดหนุนท่ัวไปด้านการศึกษาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 (เฉพาะเทศบาลตาบลและองคก์ ารบริหารสว่ นตาบล). ลงวันท่ี 14
กรกฎาคม 2563.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). หนังสือ ด่วนที่สุด ท่ี ศธ 04188/4016 เร่ือง ขอปรับค่าอาหารกลางวันของ
นักเรยี น. ลงวนั ที่ 15 ธนั วาคม 2563.

คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ. (2562). ความมุ่งหมายและคาอธิบายประกอบรายมาตราของรัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 (ปรับปรุงข้อมูล ณ วันที่ 17 ตุลาคม 2562). กรุงเทพฯ :
สานักการพมิ พ์ สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร.

จินดาหรา พวงมาลาและสุรศักดิ์ เก้าเอี้ยน. (2560). “แนวทางเพ่ิมประสิทธิภาพการบริหารโครงการอาหาร
กลางวันของโรงเรียนบ้านบางแก้ว,” วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
(OJED). 12 : 4. น. 824 – 837.

เฉลิม บญุ ธรรมเจรญิ . (2527). “บรรยายพิเศษเกยี่ วกบั โครงการอาหารกลางวนั ,” วารสารประชากรศึกษา. 34 : 23.

ชาย โพธิสิตา. (2554). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ. (พิมพ์ครั้งท่ี 5). กรุงเทพฯ: บริษัท อมรินทร์พร้ินติ้ง
แอนด์พบั ลชิ ชงิ่ จากัด.

นธิ ยิ า รตั นาปนนท์. ความตอ้ งการสารอาหารของเด็กก่อนวัยเรียน (ออนไลน)์ . เข้าถึงไดจ้ าก :
https://bit.ly/3nWHr0p. [17 เมษายน 2564].

นิรมล ละโรงสูงเนิน และจกั รกฤษณ์ โพดาพล. (2548). “การประเมนิ โครงการอาหารกลางวนั โรงเรยี นกุล่มพฒั นา
คุภาพการศึกษาโคกขม้ิน สานกั งานเขตพืน้ ที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาเลย 2 จังหวัดเลย.” บทคัดย่อ.
เขา้ ถึงไดจ้ าก : http://www3.ru.ac.th/mpa-abstract/files/2562_1582279417
_6114830029.pdf. [20 กมุ ภาพนั ธ์ 2564].

ประกายมาศ บรรจงรักษา และคณะ. (2561). “กรณีศึกษา: การดาเนินงานด้านโภชนาการของโรงเรียน
ประถมศึกษาแห่งหนึ่งในจังหวัดนครปฐม” วารสารสภาการพยาบาล (Thai Journal of Nursing
Council). 33 : 3.

สานกั งานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร 65 สานักงบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายเพ่ือการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงนิ อุดหนุนคา่ อาหารกลางวันนักเรยี น

ประทีป เมืองงาม, ผู้อานวยการโรงเรียนบ้านหุบกระพง อาเภอชะอา จังหวัดเพชรบุรี. (2550). เอกสาร
ประกอบการสอนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เร่ือง การวิเคราะห์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
กับชวี ติ ประจาวนั ของนักเรยี น. ม.ป.ท. : ม.ป.พ.

พระราชบัญญัติกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวันในโรงเรียนประถมศึกษา พ.ศ. 2535. (8 เมษายน
2535). ราชกจิ จานเุ บกษา. เล่มที่ 109, ตอนท่ี 42 ก : น. 50 - 58.

รฐั ธรรมนูญแหง่ ราชอาณาจักรไทยพทุ ธศักราช 2540. (11 ตลุ าคม 2540). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 114, ตอนที่ 55
ก : น. 1 – 99.

รฐั ธรรมนญู แห่งราชอาณาจักรไทยพทุ ธศักราช 2560. (6 เมษายน 2560). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 134, ตอนที่ 40
ก : น. 1 – 90.

วิชัย เอกพลากร และคณะ. (2557). การสารวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกายครั้งท่ี 5 พ.ศ.
2557. กรงุ เทพฯ : สถาบันวิจัยระบบสาธารณสขุ .

วิลาวัณย์ เพ็งพานิช. (2539). สภาพและปัญหาการจัดดาเนินงานโครงการอาหารกลางวัน ในโรงเรียน
ประถมศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต) . กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย.

ศตรัฐ พลมณี. (2541). การประยุกต์ทฤษฎีอรรถประโยชน์พหุลักษณ์ในการจัดลาดับความสาคัญของรูปแบบ
โครงการอาหารกลางวันในโรงเรียน. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต) . กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์
มหาวทิ ยาลัย.

ศิลักษณ์ ป้ันน่วม. (2561). การศึกษาเร่ืองการเตรียมความพร้อมของการดาเนินงานในกระบวนการงบประมาณ
รายจ่ายประจาปีเพ่ือรองรับตามร่างพระราชบัญญตั ิวิธีการงบประมาณ พ.ศ. เอกสารผลการทางวชิ าการ
เพื่อประเมินผลบุคคล เล่มที่ 1 เพ่ือเสนอประกอบการพิจารณาประเมินบุคคลเพ่ือแต่งตั้งให้ดารง
ตาแหนง่ ทป่ี รกึ ษาสานกั งบประมาณ(นกั วิเคราะห์งบประมาณทรงคุณวุฒิ). สานักงบประมาณ.

สานักงบประมาณ. (2564). หลักการจาแนกประเภทรายจ่ายตามงบประมาณ แก้ไขปรับปรุงตามหนังสือสานัก
งบประมาณ ท่ี นร 0704/ว 33 และหนังสือสานักงบประมาณ ด่วนท่ีสุด ท่ี นร 0704/ว 68 (ออนไลน์).
เข้าถงึ ไดจ้ าก: http://www.bb.go.th/topic-detail.php?id=1251&mid=268&catID=0
. (2563). เอกสารงบประมาณ ฉบบั ที่ 3 ฉบบั ปรับปรุงตามพระราชบัญญัติงบประมาณรายจา่ ย ประจาปี
งบประมาณ พ.ศ. 2564 เล่มที่ 10 กระทรวงศึกษาธิการ. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
. (2562). เอกสารงบประมาณ ฉบบั ท่ี 3 ฉบับปรับปรุงตามพระราชบญั ญัตงิ บประมาณรายจ่าย ประจาปี
งบประมาณ พ.ศ. 2563 เล่มที่ 10 (1) กระทรวงศึกษาธิการ. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
. (2561). งบประมาณโดยสังเขป ฉบับปรับปรุงตามพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ.
2562. กรุงเทพฯ: หจก.อรุณการพิมพ์.

สานกั งานเลขาธกิ ารสภาผ้แู ทนราษฎร 66 สานกั งบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชงิ นโยบายเพื่อการจดั สรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงินอดุ หนนุ ค่าอาหารกลางวันนักเรียน

สานักงบประมาณ. (2561). เอกสารงบประมาณ ฉบบั ที่ 3 ฉบับปรับปรุงตามพระราชบญั ญัติงบประมาณรายจ่าย
ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 เล่มท่ี 10 กระทรวงศึกษาธิการ. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
. (2553). หนังสือสานักงบประมาณ ที่ นร 0704/ว 33. ลงวันท่ี 18 มกราคม 2553, เรื่อง การปรับปรุง
หลกั การจาแนกประเภทรายจ่ายตามงบประมาณ.
. (2562ก). เอกสารงบประมาณ ฉบับท่ี 3 งบประมาณรายจ่าย ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 เล่มท่ี 11
กระทรวงสาธารณสุข. กรงุ เทพฯ : บรษิ ัท ราไทยเพรส จากดั .
. (2562ข). เอกสารงบประมาณ ฉบับที่ 3 งบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 เล่มท่ี 8.
กรงุ เทพฯ: บรษิ ทั ราไทยเพรส จากดั .
. (2562ค). เอกสารงบประมาณ ฉบับที่ 3 งบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 เล่มท่ี
16. กรุงเทพฯ: บริษัท ราไทยเพรส จากัด.
. (ธันวาคม 2562). คู่มือปฏิบัติการจัดทาคาของบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ.
2564. กรุงเทพฯ: สานักงบประมาณ.

สานักงานกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวัน. (2564). ความเป็นมาของกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวัน
(ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: http://www.obecschoollunch.com/history/. [6 กมุ ภาพันธ์ 2564].
. (2564). รายงานสถานะเงินกองทุนเพื่อโครงการอาหารกลางวัน (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก:
http://www.obecschoollunch.com/history/. [6 กุมภาพนั ธ์ 2564].

สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2558). ที่ ศธ. 04188/ว 742. หนังสือราชการ เร่ือง โครงการพัฒนา
ระบบสุขาภิบาลอาหารท่ีดีและน้าดม่ื สะอาดในโรงเรียน ปี 2559. 9 ธันวาคม 2558.

สานักงานเลขาธิการวุฒิสภา. (2563).รายงานการพิจารณาศึกษาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่าย
ประจาปี งบประมาณ พ.ศ. 2564 คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาร่างพระราชบัญญัติ
งบประมาณรายจ่าย ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 วุฒิสภา. กรุงเทพฯ : สานักการพิมพ์, สานักงาน
เลขาธกิ ารวฒุ สิ ภา.

สานักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2563).รายงานของคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง
พระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 เล่มท่ี 1 . กรุงเทพฯ : สานักการ
พิมพ,์ สานักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

สานักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2562). ด่วนที่สุด ท่ี นร. 0505/ว 439. หนังสือราชการ เรื่อง แนวทางการจัดทา
งบประมาณและปฏทิ นิ งบประมาณรายจา่ ยประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564. 25 ตุลาคม 2562.
. (2563). ด่วนท่ีสุด ท่ี นร. 0505/ว 487. หนังสือราชการ เร่ือง แนวทางการจัดทางบประมาณและปฏิทิน
งบประมาณรายจา่ ยประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2565. 13 ตุลาคม 2563.

สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร 67 สานกั งบประมาณของรฐั สภา

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงินอุดหนุนคา่ อาหารกลางวันนกั เรียน

สานกั โภชนาการ กรมอนามยั , กระทรวงสาธารณสขุ .(2558).แนวทางการจัดอาหารกลางวันเดก็ วัยเรียน.
เข้าถึงได้จาก : http://nutrition.anamai.moph.go.th/

สานักโภชนาการ กรมอนามัย, กองทนุ เพื่อโครงการอาหารกลางวันในโรงเรียนประถมศกึ ษา, และสานักงาน
คณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน. (2558). คู่มือการจัดการอาหารกลางวันนักเรียนตาม
มาตรฐานโภชนาการ สุขาภิบาลอาหารและอาหารปลอดภัยสาหรับโรงเรียนประถมศึกษา .
กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ สกสค.

สานักเลขาธกิ ารนายกรัฐมนตร.ี (2564). เอกสารสรปุ ขา่ วการประชุมคณะรัฐมนตรี วันท่ี 9 กุมภาพันธ์ 2564.
(ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://www.thaigov.go.th/news/contents/details/38991

สานกั เลขาธกิ ารนายกรฐั มนตรี. (2564). สรปุ ข่าวการประชมุ ครม. 9 กุมภาพันธ์ 2564 เรื่อง ขอปรับ
ค่าอาหารกลางวันของนกั เรียน (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.thaigov.go.th/
news/contents/details/38991. [16 กมุ ภาพันธ์ 2564].

สานกั งานกองทนุ สนบั สนุนการเสริมสรา้ งสุขภาพ. (2562). เรอื่ งเลา่ ภาคี “อาหารกลางวัน 20 บาท กับ
Thai School Lunch” (ออนไลน)์ . เข้าถึงได้จาก : https://shorturl.asia/kqunD. [15
กมุ ภาพนั ธ์ 2564].

สานักงานกองทุนเพ่ือโครงการอาหารกลางวัน. (2561). รายงานผลการศึกษาแนวทางการบริหารจัดการ
กองทุนเพ่ืออาหารกลางวันในโรงเรียนประถมศึกษาท่ีมีประสิทธิภาพเพ่ือลดปัญหาภาวะทุพโภชนาการของ
นักเรียน. กรุงเทพฯ : สานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.
(เอกสารอัดสาเนา)

สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน, กระทรวงศึกษาธกิ าร. (2563). รายงานการขอปรับค่าอาหาร
กลางวันของนักเรียน. เอกสารประกอบการเสนอ เร่ือง การขอปรับค่าอาหารกลางวนั ของนักเรยี น
ตอ่ สานักงานเลขาธกิ ารคณะรัฐมนตร,ี วันท่ี 30 มถิ ุนายน 2563.

สานักงานกองทนุ สนับสนนุ การสร้างเสรมิ สุขภาพ. (2559). "เดก็ ไทยแกม้ ใส" ตามรอยพระบาทเจา้ ฟา้ นกั
โภชนาการ. เขา้ ถงึ ไดจ้ าก : https://www.thaihealth.or.th/Content/33149.html. [24
กมุ ภาพันธ์ 2564].

องค์การยูนิเซฟประจาประเทศไทย. (2563). รายงานฉบับสมบูรณ์งบประมาณโครงการอาหารกลางวันโรงเรียน.
(รองศาสตราจารย์ ดร.ศาสตรา สุดสวาท และคณะ คณะพฒั นาการเศรษฐกจิ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหาร
ศาสตร์ ผู้รบั ทุนวจิ ยั ). ม.ป.ท. : ม.ป.พ.

อนุชา บูรพชยั ศร,ี โฆษกประจาสานักนายกรฐั มนตรี. (2564). “เพ่ิม 1 บาท! ค่าอาหารกลางวันนักเรียนจาก 20
เป็น 21 บาท” ประชาชาติธกุ ิจ (ออนไลน์). เข้าถงึ ได้จาก: https://www.prachachat.net/politics/news-
610830. [10 กุมภาพันธ์ 2564].

สานกั งานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร 68 สานกั งบประมาณของรัฐสภา

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพ่อื การจดั สรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงนิ อดุ หนนุ ค่าอาหารกลางวนั นักเรยี น

กำรสัมภำษณ์
เกรียงไกร จงเจริญ, ผู้อานวยการสานกั การศกึ ษา, กรุงเทพมหานคร. (24 มกราคม 2564). สมั ภาษณ.์
จุรีรัตน์ หวังนิรัติศัย, รองผู้อานวยการโรงเรียนสวัสดีวิทยา เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร. (12 ตุลาคม 2563).

สัมภาษณ์.
นฤมล พลดงนอก, ครูพ่ีเล้ียงเด็กชั้นเด็กเล็ก 3 ขวบ ห้อง 2 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเคหะประชาสามัคคี, สานักการศึกษา

เทศบาลนครนครราชสมี า. (9 พฤศจกิ ายน 2563). สัมภาษณ์.
บารุง เจริญพจน์, รองนายกเทศมนตรีเทศบาลนครนครราชสีมา (ฝ่ายการศึกษา). (9 พฤศจิกายน 2563).

สัมภาษณ์.
พรชยั เทพปัญญา, สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร และประธานคณะอนุกรรมการศึกษาและวัฒนธรรม คณะ

ท่ี 4 ในคณะกรรมการศกึ ษาและวัฒนธรรม สภากรุงเทพมหานคร. (24 มกราคม 2564).สัมภาษณ์.
ภรณ์พศิกา เจริญกิตติพันธ์, หัวหน้าศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเคหะประชาสามัคคี, สานักการศึกษา เทศบาลนคร

นครราชสมี า. (9 พฤศจกิ ายน 2563). สัมภาษณ.์
สวรรคส์ วาท แนน่ หนา, ศึกษานเิ ทศกเ์ ขตวัฒนา สานกั การศกึ ษา กรุงเทพมหานคร. (12 ตุลาคม 2563). สมั ภาษณ์.

กำรสงั เกตกำรณ์
การจัดอาหารกลางวันนักเรียน. ณ โรงเรียนสวัสดีวิทยา เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร. (12 ตุลาคม 2563) .

สังเกตการณ.์
การจัดอาหารกลางวันนักเรียน. ณ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเคหะประชาสามัคคี เทศบาลนครนครราชสีมา

อาเภอเมือง จงั หวัดนครราชสมี า. (9 พฤศจิกายน 2563). สงั เกตการณ์.
การประชุมคณะอนุกรรมการศึกษาและวัฒนธรรม ชุดท่ี 4 ในคณะกรรมการศึกษาและวัฒนธรรม ประจา

สภากรงุ เทพมหานคร ในวาระเพ่ือพิจารณารายงานการศกึ ษาและขอ้ เสนอโครงการอาหารกลางวัน
นกั เรียนของโรงเรียนในสังกดั กรุงเทพมหานคร. ณ ห้องประชุม 2 สภากรุงเทพมหานคร เสาชิงช้า.
(24 มกราคม 2564). สงั เกตการณ์.

สานักงานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร 69 สานักงบประมาณของรฐั สภา

ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงนิ อดุ หนุนค่าอาหารกลางวันนกั เรียน

ภำคผนวก

ภำคผนวก1 : หนังสือองค์กำรทุนเพื่อเดก็ แห่งสหประชำชำติ (UNICEF)
ภำคผนวก 2 : คำส่งั คณะกรรมกำรศึกษำและวัฒนธรรม สภำกรุงเทพมหำนคร
ภำคผนวก 3 : ภำพกำรสมั ภำษณ์ผใู้ ห้ข้อมูลและภำพกำรสงั เกตกำรณ์กำรจัดอำหำรกลำงวัน

โรงเรยี น

สานักงานเลขาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร 70 สานกั งบประมาณของรฐั สภา

ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงนิ อดุ หนนุ คา่ อาหารกลางวันนกั เรียน
ภำคผนวก1 : หนงั สอื องคก์ ำรทนุ เพ่ือเด็กแห่งสหประชำชำติ (UNICEF)

สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร 71 สานกั งบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชงิ นโยบายเพื่อการจดั สรรงบประมาณรายจ่ายเป็นเงนิ อุดหนุนคา่ อาหารกลางวนั นกั เรียน

สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร 72 สานกั งบประมาณของรฐั สภา

ขอ้ เสนอแนะเชงิ นโยบายเพ่อื การจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงินอุดหนนุ ค่าอาหารกลางวนั นักเรยี น
ภำคผนวก 2 : คำส่งั คณะกรรมกำรศกึ ษำและวัฒนธรรม สภำกรุงเทพมหำนคร

สานกั งานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร 73 สานักงบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายเพือ่ การจดั สรรงบประมาณรายจ่ายเปน็ เงินอุดหนนุ ค่าอาหารกลางวันนักเรียน
ภำคผนวก 3 : ภำพกำรสัมภำษณผ์ ใู้ ห้ข้อมูลและกำรสังเกตกำรณก์ ำรจดั อำหำรกลำงวันโรงเรยี น

ภาพการลงพน้ื ทีศ่ ึกษาดูงานและสัมภาษณ์ ภาพการประชมุ คณะอนุกรรมการศกึ ษาและ

อาจารย์ สวรรคส์ วาท แนน่ หนา ศึกษานิเทศก์ วัฒนธรรมชดุ ที่ 4 ในคณะกรรมการศึกษาและ

สานักการศึกษา และ อาจารยจ์ รุ รี ตั น์ หวังนิรตั ิศัย วัฒนธรรม ประจาสภากรงุ เทพมหานคร

รองผอู้ านวยการโรงเรียนสวัสดวี ิทยา (รองศาสตราจารย์ พรชัย เทพปัญญา เป็นประธาน)

กรงุ เทพมหานคร เม่ือวนั ท่ี 12 ตุลาคม 2563 เพ่อื พจิ ารณารายงานการศึกษาและข้อเสนอ

ณ โรงเรียนสวัสดีวทิ ยา เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร โครงการอาหารกลางวนั นกั เรียนของโรงเรยี นใน

สังกัดกรุงเทพมหานคร เม่ือวนั ที่ 24 มกราคม 2564

ณ หอ้ งประชุม 2 สภากรุงเทพมหานคร เสาชิงช้า

สานกั งานเลขาธกิ ารสภาผูแ้ ทนราษฎร 74 สานักงบประมาณของรฐั สภา

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อการจดั สรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงนิ อดุ หนุนคา่ อาหารกลางวนั นกั เรียน
ภำคผนวก 3 : ภำพกำรสมั ภำษณผ์ ้ใู ห้ขอ้ มลู และกำรสงั เกตกำรณ์กำรจดั อำหำรกลำงวันโรงเรยี น

สัมภาษณ์ ผู้บรหิ ารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สัมภาษณ์ นางภรณ์พศกิ า เจรญิ กติ ติพันธ์,
(นายบารงุ เจริญพจน์ รองนายกเทศมนตรี นฤมล พลดงนอก, หวั หนา้ ศนู ย์และครพู เี่ ลยี้ งประจา
เทศบาลนครนครราชสมี า ฝา่ ยการศกึ ษา) ศนู ยพ์ ฒั นาเด็กเล็กเคหะประชาสามคั คี เทศบาลนคร
เกยี่ วกบั นโยบายของท้องถ่นิ ในการสนบั สนุน นครราชสีมา เก่ียวกับการดาเนนิ โครงการอาหาร
กลางวนั นักเรยี น เม่ือวันท่ี 9 พฤศจิกายน 2563
ด้านงบประมาณให้แก่โครงการอาหารกลางวัน
เมอ่ื วันท่ี 9 พฤศจิกายน 2563 ณ ศูนยพ์ ฒั นาเดก็ เลก็ เคหะประชาสามัคคี
อาเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา
ณ ศูนยพ์ ฒั นาเดก็ เลก็ เคหะประชาสามคั คี
อาเภอเมือง จงั หวดั นครราชสีมา

สานกั งานเลขาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร 75 สานักงบประมาณของรัฐสภา

ขอ้ เสนอแนะเชิงนโยบายเพอื่ การจดั สรรงบประมาณรายจา่ ยเป็นเงนิ อุดหนนุ ค่าอาหารกลางวนั นกั เรยี น
ภำคผนวก 3 : ภำพกำรสมั ภำษณ์ผใู้ ห้ขอ้ มูลและกำรสังเกตกำรณ์กำรจดั อำหำรกลำงวันโรงเรยี น

ภาพสังเกตการณ์ในการศึกษาดูงานกิจกรรมการพฒั นาเดก็ เล็ก การให้ความรู้ทางโภชนาการ และ
กิจกรรมการจดั อาหารกลางวันนักเรียน เม่อื วนั ท่ี 9 พฤศจิกายน 2563

ณ ศูนย์พฒั นาเดก็ เล็กเคหะประชาสามคั คี อาเภอเมือง จงั หวัดนครราชสมี า

สานักงานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร 76 สานกั งบประมาณของรฐั สภา