ใบความรู้เพิ่มเติม เรื่อง เครื่องมืองานช่างพื้นฐาน

ใบความรู้เพิ่มเติม เรื่อง เครื่องมืองานช่างพื้นฐาน สาระสำคัญประจำหน่วย เครื่องมืองานช่างพื้นฐาน เป็นปัจจัยที่สำคัญอย่างหนึ่งในการปฏิบัติงานช่าง เพราะว่าเครื่องมือเป็นสิ่ง ที่จะช่วยผ่อนแรงในการทำงานของช่าง และช่วยให้การทำงานสำเร็จตามเป้าหมาย ผลงานที่ออกมาดีสวยงาม เป็นที่ต้องการของผู้ใช้โดยเราจะต้องรู้จักการใช้งานเครื่องมืออย่างถูกวิธี และเหมาะสมกับชนิดของงานที่จะ ทำ ฉะนั้นในการเลือกใช้เครื่องมือจึงถือเป็นกระบวนการอย่างหนึ่งที่สำคัญในการทำงานช่าง เครื่องมือในงาน ช่างพื้นฐานมีมากมายหลายชนิด จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. บอกชื่อเครื่องมืองานช่างพื้นฐานได้ 2. อธิบายลักษณะการใช้งานเครื่องมืองานช่างพื้นฐานได้ 3. เลือกใช้เครื่องมืองานช่างพื้นฐานเหมาะสมกับลักษณะงานได้ 4. ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย และมุ่งมั่นในการทำงาน

1.เครื่องมืองานช่างพื้นฐาน 1.1 ค้อน คือ เครื่องมือสำหรับช่างเพื่อซ่อมแซมงาน เช่น ตอก ทุบ งัด เคาะ หรือทำลายวัสดุที่ต้องการ ค้อนแต่ละประเภทถูกออกแบบมาให้ใช้งานเฉพาะทาง มีโครงสร้างและรูปร่างแตกต่างกันไป ชนิดของค้อนที่ แบ่งตามลักษณะการใช้งาน ดังนี้ ค้อนหงอน หรือค้อนตอกตะปูมีลักษณะหน้าตัดกลม ผิวหน้าเรียบหรือโค้งเล็กน้อย ส่วนหลังมี ลักษณะเป็นง่าม หรือด้านหงอน ใช้สำหรับงัดและถอนตะปู ทำจากเหล็ก ค้อนหงอนใช้สำหรับการ ตอก ตี งัด ถอน งานทั่วไป เช่น การสกัด การนำศูนย์ การตัดงอเหล็กเส้นกลมหรือเส้นแบน และการ เคาะขึ้นรูปทั่วไป ค้อนไม้ลักษณะหัวค้อนทำจากไม้เนื้อแข็ง ซึ่งอาจเป็นแท่งกลมตันลบคมหรือเป็นแท่งสี่เหลี่ยมลบคม มุมทั้ง 4 ด้าน จึงทำให้มีความยืดหยุ่นดีกว่าเหล็ก เมื่อใช้เคาะชิ้นส่วนใดๆ จึงไม่เกิดความเสียหายหรือ เกิดความเสียหายน้อย ใช้สำหรับเคาะ ดัด ตีวัสดุหรือโลหะที่มีผิวอ่อน ค้อนยาง หัวค้อนผลิตจากยางพารามีคุณสมบัติที่ยืดหยุ่น ทำให้หัวค้อนยางนั้นมีความนิ่มส่งผลให้เกิด ความนุ่มนวลในการตี ใช้สำหรับเคาะขึ้นรูปชิ้นงานที่มีเนื้ออ่อน หรือโลหะแผ่นเคลือบชนิดบางเพื่อช่วย รักษาสภาพผิวงานให้เกิดความเสียหายน้อย นิยมใช้กับงานที่ต้องการความประณีต ไม่ยุบ หรือบุบ เช่น งานปูกระเบื้อง

ค้อนหัวกลม ลักษณะหน้าตัดมีลักษณะกลม ผิวหน้าโค้งเล็กน้อย ด้านท้ายหรือหงอนมีลักษณะ ทรงกลม ผลิตจากเหล็ก ลักษณะการใช้งานทั่วไปนั้น นิยมใช้ในงานกลทั่วไป เช่น งานตอกหมุดใช้งาน ได้ทั้งสองหน้า งานย้ำหมุด การสกัด การนำศูนย์ การตัดงอเหล็กเส้นกลม หรือเส้นแบน และเคาะขึ้น รูปโลหะที่เป็นแผ่น เป็นต้น ค้อนย้ำหมุดหรือค้อนเดินสายไฟ ลักษณะหน้าหัวค้อนเป็นหัวสี่เหลี่ยม หัวแบน ผิวหน้าเรียบด้านหลัง มีลักษณะปลายแหลม หัวค้อนชนิดนี้ทำด้วยเหล็ก มีขนาดเล็ก นิยมใช้กันที่น้ำหนัก 150 กรัม และ 200 กรัม เหมาะสำหรับงานไฟฟ้า เช่น ใช้สำหรับงานตอกตะปูเดินสายไฟ 1.2 คีม เป็นเครื่องมือที่จำเป็นสำหรับการเดินสายไฟมาก ใช้ตัด ดัด งอ โค้งและปอกสายไฟคีมที่มีด้ามเป็น ฉนวนหุ้ม จะช่วยให้ผู้ปฏิบัติงานมีความปลอดภัยในการทำงาน คีมที่ใช้ในการเดินสายไฟ แบ่งตามลักษณะการ ใช้งาน ดังนี้ คีมตัดสาย ลักษณะการใช้งาน ใช้เพื่อตัดวัสดุ ที่รูปทรงต่างๆคีมที่มีลักษณะการทำงานคล้ายกรรไกร ออกแบมาเพื่อตัดลวดหนาๆ ตะปู หรือตัดทรงโค้ง โดยใช้แรงบีบจากด้ามจับ กดเพื่อให้วัตถุขาดจาก กันโดยใช้คมของปากคีม นิยมอย่างแพร่หลายทั้งงานช่างไม้และงานช่างไฟฟ้า

คีมปอกสาย ใช้เพื่อปลอกสายไฟหรือสายทองแดงที่มีพลาสติกเป็นฉนวนหุ้ม เพื่อนำตัวลวดมา ต่อเชื่อมการใช้งานในลักษณะนั่นเอง หลักการทำงานของตัวคีมจะทำการตัด แต่จะตัดไม่ขาดถึง สายไฟ จะทำการตัดแค่ ตัวฉนวนที่หุ้มสายไฟเท่านั้น คีมปากผสมหรือคีมปากจระเข้เป็นเครื่องมือช่างที่มีลักษณะการนำไปใช้งานได้อย่างหลากหลาย คือ สามารถจับชิ้นงาน และมีฟันสำหรับใช้ตัดชิ้นงานอยู่ภายในตัวเดียวกัน ปากด้านในมีลักษณะแบน มี ร่องฟันช่วยให้จับชิ้นงานได้โดยไม่ลื่น สามารถใช้ตัดลวด และสายไฟได้ดี คีมปากแหลมหรือคีมปากจิ้งจก ใช้สำหรับจับโลหะแบนหรือสายไฟ ปากคีมมีลักษณะเรียวแหลม และ มีขนาดเล็ก เหมาะกับการใช้งานในที่แคบ และงานไฟฟ้า คีมย้ำสายหรือคีมย้ำหางปลา คือ เครื่องมือช่างชนิดหนึ่งที่ใช้สำหรับย้ำหรือทำการบีบขั้วต่อเข้ากับ ปลายสายไฟหรือสายเคเบิล มักใช้ในงานไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์เพื่อสร้างการเชื่อมต่อที่ปลอดภัย และเชื่อถือได้ระหว่างสายไฟหรือสายเคเบิลกับขั้วต่อหรือขั้วต่อคีมย้ำ

1.3 ไขควง เป็นเครื่องมือสำหรับใช้สำหรับคลายและขันนอต สกรูต่างๆ นิยมใช้สำหรับรื้อถอดประกอบ อุปกรณ์ไขควงที่มีคุณภาพจะทำจากเหล็กกล้า หรือเหล็กเครื่องมือใช้วิธีตีขึ้นรูป และชุบเพื่อให้ผิวของไขควง แข็งใช้งานได้ดีแบ่งตามลักษณะการใช้งาน ดังนี้ ไขควงปากแบน โดยปากไขควงมีลักษณะเป็นแผ่นโลหะเรียบแบน คล้ายกับสัญลักษณ์ลบ (-) เหมาะสำหรับใช้ขันและคลายสกรูหัวผ่า และสามารถนำไปใช้เพื่อสกัดจุดที่ติดตายให้ออกจากกันได้ ไขควงปากแฉก ปากไขควงมีลักษณะคล้ายเครื่องหมายกากบาท (เครื่องหมายบวก (+)) ใช้ขันและ คลายสกรูหัวแฉกที่ติดตั้งในงานต่างๆ ไขควงบล็อกไขควงชนิดนี้มีลักษณะปากที่เป็นบล็อกหกเหลี่ยม ใช้สำหรับสกรูที่มีร่องเป็นหกเหลี่ยม ไขควงเช็คไฟ เป็นอุปกรณ์สำคัญในการตรวจสอบสภาพเครื่องใช้ไฟฟ้าว่ามีไฟรั่วหรือไม่โดยการนำไข ควงไปแตะที่ตัวเครื่องใช้ไฟฟ้า ถ้ามีแสงไฟสว่างปรากฏขึ้นมา แสดงว่าเครื่องใช้ไฟฟ้านั้นมีไฟรั่ว

1.4 ประแจ คือ เครื่องมือสำหรับขันเกลียวน็อตหรือยึดอุปกรณ์ต่างๆ มีลักษณะเป็นด้ามจับ ส่วนหัวมี รูปทรงตามสิ่งที่จะใช้ขัน ประแจผลิตจากเหล็กกล้าโดยส่วนใหญ่ ซึ่งเหล็กกล้าจะมีความแข็งแรงมากกว่าเหล็ก ทั่วไปเพื่อที่ต้องทนต่อแรงดึงหรือแรงดันมากพอสมควร ประแจมีรูปร่างและขนาดแตกต่างกันออกไป ตาม ลักษณะการใช้งาน ดังนี้ ประแจปากตาย ปลายทั้งสองด้านมีลักษณะเป็นรูปตัวยู (U) ซึ่งมีขนาดที่ไม่เท่ากัน ประแจชนิดนี้ เหมาะกับงานในที่แคบ ในการใช้งานจะต้องระวังอย่าขันแน่นมากเกินไป เพราะจะทำให้สลักเกลียว เสียหายได้ประแจปากตายไม่ต้องการใช้แรงขัน หรือคลายมากนักเพราะมีด้านที่รับแรงจริงๆ เพียง 2 ด้าน ประแจแหวน คือ ประแจที่ใช้กับแรงกดหรือขันมาก ประแจชนิดนี้จับเหลี่ยมของโบลต์และน็อตได้ เต็มที่ ดังนั้นจึงใช้แรงดึงและดันได้สูงมาก แต่การใช้งานต้องอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมจึงจะจับชิ้นงาน ได้อย่างสมบูรณ์ ประแจบล็อก ใช้สำหรับจับ ยึด ขัน หรือคลายหัวสกรูน็อต สลักเกลียว โดยท่อประแจบล็อกจะมี รูปร่าง ขนาด และความยาวที่แตกต่างกัน จุดเด่นของประแจบล็อก คือสามารถใช้สำหรับวัดแรงกดขัน น็อตได้

ประแจเลื่อน เป็นประแจที่สามารถปรับความกว้างของปากประแจได้ใช้สำหรับขันเกลียว น็อต หรือ ยึดอุปกรณ์ต่างๆ มีลักษณะเป็นด้ามยาวส่วนหัวมีรูปทรงพอดีกับอุปกรณ์เพื่อใช้สำหรับล็อกอุปกรณ์ เช่น น็อต ประแจแอล เป็นประแจที่มีรูปร่างเป็นหกเหลี่ยมด้านเท่า และมีรูปร่างเป็นตัวแอล มีเป็นชุด มีจำนวน ชิ้นต่อชุดไม่เท่ากันมีทั้งขนาดมิลลิเมตรและนิ้วใช้สำหรับขันสลักเกลียวที่มีหัวฝังแบบหกเหลี่ยม

ใบงานที่ 1 เรื่องเครื่องมืองานชางพื้นฐาน คำชี้แจง ใหนักเรียนพิจารณาภาพเครื่องมืองานชางที่กำหนดให จากนั้นใหเติมชื่อเครื่องมือและบอกลักษณะ การใชงาน ลงในตารางใหสมบูรณ ลำดับ รูปภาพเครื่องมืองานชาง ชื่อเครื่องมือ ลักษณะการใชงาน 1 2 3 4 5 6 ชื่อ-นามสกุล.................................................................รหัสประจำตัว.............................หอง.................................

บรรณานุกรม [1] สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.), ชุดกิจกรรมการเรียนรู้พัฒนาการคิด การงานอาชีพและเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่1, สำนักพิมพ์บริษัทพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จำกัด, กรุงเทพฯ, หน้า 110-117. [2] สมบัติชิวหา, ทฤษฎีเครื่องมือกล, พิมพ์ครั้งที่1, บริษัทศูนย์หนังสือ เมืองไทย จำกัด, นนทบุรี, หน้า 3-25.