R E S P I R A T O R Y S Y S T E M ร ะ บ บ ท า ง เ ดิดิ ดิดิน ห า ย ใ จ
ผู้จัดทำ ได้เลือกหัวข้อนี้ในการทำ หนังสือเนื่องจากมี ความน่าสนใจเเละเป็นความรู้ให้กับนักเรียนต้องขอขอบคุณ ครูผู้สอน ผู้ให้ความรู้เเละเเนวทางในการศึกษาเเละเพื่อนๆ ทุกคนทำ ให้มีหนังสือเล่มนี้ขึ้น คณะผู้จัดทำ หวังว่าหนังสือเล่มนี้ สามารถนำ ไปเป็นความรู้เเละไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำ วันได้ เป็นอย่างดี คำ นำ หนังสือฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชา สุขศึกษา พ32101 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้ผู้อ่านได้ศึกษา เรียนรู้เกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ คณะผู้จัดทำ ก
สารบัญ เรื่อง คำ นำ สารบัญ ความสำ คัญ อวัยวะและหน้าที่ กระบวนการทำ งาน วิธีการดูแลรักษา เกร็ดความรู้ หน้า ก ข 1 2 3 5 7 ข
ความสำ คัญ คั ระบบทางเดินหายใจมีความสำ คัญเป็นอย่างมาก เพราะเป็นระบบที่มีหน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซให้กับมนุษย์ โดยการนำ ก๊าซออกซิเจนเข้าสู่ร่างกายเพื่อนำ ไปสร้าง พลังงาน แล้วก็จะขับของเสียออกมาในรูปก๊าซ คาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งการลำ เลียงอากาศไปถึงปอดได้ ต้องผ่านอวัยวะหลายอย่างประกอบกัน มนุษย์และสิ่งมีชีวิ ตอื่นๆจึงจำ เป็นต้องใช้ระบบหายใจในการดำ รงชีวิต 1 1
เยื่อหุ้มปอด จมูก อวัยวะและหน้าที่ เป็นทางเข้าของอากาศ ทำ หน้าที่ในการดักจับฝุ่นละออง โดยขนจมูก และเยื่อเมือก หลอดลม ทำ หน้าที่ลำ เลียงอากาศ ขั้วปอด ส่วนที่อยู่ต่อจากหลอดลม แยกปอดออกเป็น 2 ข้าง ปอด ทำ หน้าที่นำ ก๊าซ CO2 ออกจากเลือด และนำ O2เข้าสู่เลือดโดยถุงลมปอด มีลักษณะยืดหยุ่นคล้ายฟองน้ำ เยื่อบางหุ้มปอด ทำ หน้าที่ลดเเรง เสียดสี ถุงลม ทำ หน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซ ระหว่างอากาศที่ลำ เลียงมากับหลอดเลือดฝอยที่ล้อมรอบ 2
กระบวนการทำ งาน การแลกเปลี่ยนก๊าซที่ถุงลม อากาศเมื่อเข้าสู่ปอดจะ ไปอยู่ในถุงลม ซึ่งมีลักษณะกลมคล้ายลูกองุ่น ซึ่งปอด แต่ละข้างจะมีถุงลมข้างละ 150 ล้านถุง โดยแต่ถุงจะมี ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางไม่ถึง 0.1 มิลลิเมตร ถุงลมแต่ละ ถุงจะมีหลอดเลือดฝอยมาห่อหุ้มไว้ การแลกเปลี่ยนก๊าซ คาร์บอนไดออกไซด์ ออกซิเจน ไนโตรเจน และไอน้ำ ผ่าน เข้าออกถุงลมโดยผ่านเยื่อบางๆของถุงลม เลือดที่มาจาก หัวใจเข้าสู่ปอด เป็นเลือดที่มีออกซิเจนต่ำ คาร์บอนไดออกไซด์สูง เมื่อมาถึงถุงลมจะมีการแลก เปลี่ยนก๊าซโดยออกซิเจนในถุงลมจะเข้าสู่หลอดเลือด ใน ขณะเดียวกัน คาร์บอนไดออกไซด์ในหลอดเลือดจะเข้าสู่ ถุงลม แล้วขับออกโดยการหายใจออก 3
การหายใจของคน แบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอนดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 คือขั้นตอนที่สูดอากาศเข้าสู่ร่างกายลำ เลียงไปสู่ ปอด ขั้นตอนที่ 2 คือขั้นตอนที่มีการแลกเปลี่ยนก๊าซออกซิเจนกับ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่หลอดเลือดฝอยรอบๆถุงลมปอด ขั้นตอนที่ 3 คือขั้นตอนที่ออกซิเจนทำ ปฏิกิริยากับอาหาร ภายในเซลล์ในร่างกาย กระบวนการทำ งาน หายใจเข้า หายใจออก 4
นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ควรนอนหลับพักผ่อนให้ เพียงพอ อย่างน้อยวันละประมาณ 7-9 ชั่วโมง หายใจเข้า-ออกแบบลึก ๆ กระบวนการหายใจจำ เป็น ต้องพึ่งพาปอดเป็นหลัก ฝึกหายใจเข้า-ออกแบบลึกๆ อย่างน้อยวันละ 10 ครั้ง หลีกเลี่ยงการสัมผัสควันบุหรี่ ควันบุหรี่สามารถก่อให้ เกิดปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจหลายประเภท ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงจากควันบุหรี่ให้ได้มากที่สุด การออกกำ ลังกาย ช่วยให้ออกซิเจนหมุนเวียนใน ร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น 1. 2. 3. 4. ควรออกกำ ลังกายอย่างน้อย 3 วัน/สัปดาห์ วิธีการดูแ ดู ลรักษา ระบบหายใจ 5
5. เฝ้าระวังฝุ่นมลภาวะ ควรระวังสิ่งที่กำ ลังหายใจเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นมลภาวะ สารเคมีกำ จัดวัชพืช อุปกรณ์ ทำ ความสะอาด และธาตุกัมมันตรังสีต่างๆ อาจก่อให้ เกิดอันตรายต่อระบบหายใจและร่างกายได้ 6. กำ จัดเชื้อโรค ดูแลความสะอาด ควรต้องรักษาความ รักษาด้วยการล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังใช้ห้องน้ำ หรือ จะใช้เจลแอลกอฮอล์ล้างมือ เมื่อต้องหยิบจับสิ่งของใน ที่สาธารณะก็ได้ วิธีการดูแ ดู ลรักษา ระบบหายใจ 6
การจาม เกิดจากการหายใจเอาอากาศที่ไม่สะอาดเข้าไป ในร่างกาย ร่างกายจึงพยายามขับสิ่งแปลกปลอมเหล่านั้น ออกมานอกร่างกาย โดยการหายใจเข้าลึกแล้วหายใจ ออกทันที การหาว เกิดจากการที่มีปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ สะสมอยู่ในเลือดมากเกินไป จึงต้องขับออกจากร่างกาย โดยการหายใจเข้ายาวและลึก เพื่อรับแก๊สออกซิเจนเข้า ปอดและแลกเปลี่ยนก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกจาก เลือด การสะอึก เกิดจากกะบังลมหดตัวเป็นจังหวะๆ ขณะหดตัว อากาศจะถูกดันผ่านลงสู่ปอดทันที ทำ ให้สายเสียงสั่น เกิดเสียงขึ้น การไอ เป็นการหายใจอย่างรุนแรงเพื่อป้องกันไม่ให้สิ่ง แปลกปลอมหลุดเข้าไปในกล่องเสียงและหลอดลม ร่างกายจะมีการหายใจเข้ายาวและหายใจออกอย่างแรง เกร็ดความรู้ 7
ปอด เป็นอวัยวะชิ้นเดียวในร่างกายที่ลอยน้ำ ได้ ปอดทั้ง 2 ข้างประกอบไปด้วยถุงลมปอด ซึ่งมีลักษณะเป็นถุง อากาศเล็ก ๆ คล้ายลูกโป่งจำ นวนกว่า 300 ล้านถุง มนุษย์หายใจประมาณ 22,000 ครั้ง/วัน เมื่อหายใจเข้า ออกซิเจนจะเข้าสู่ร่างกายและถูกลำ เลี้ยงไปเลี้ยงเซลล์ ทั่วร่างกายผ่านกระแสเลือด ซึ่งจำ นวนครั้งในการหายใจ เข้า-ออกในแต่ละวันจะอยู่ที่ประมาณ 22,000 ครั้ง และ เวลาที่หายใจเข้า ร่างกายจะได้รับอากาศถึง 8,000 ลิตร การหายใจเข้า (INSPIRATION) กะบังลมจะเลื่อนต่ำ ลง กระดูกซี่โครงจะเลื่อนสูงขึ้น ทำ ให้ปริมาตรของช่องอก เพิ่มขึ้น ความดันอากาศในบริเวณรอบ ๆ ปอดลดต่ำ ลง กว่าอากาศภายนอก อากาศภายนอกจึงเคลื่อนเข้าสู่ จมูก หลอดลม และไปยังถุงลมปอด เมื่อมีอากาศอยู่เต็มปอด ถุงลมปอดเหล่านี้จะพองขึ้น ทำ ให้ปอดกลายเป็นอวัยวะเดียวในร่างกายของมนุษย์ที่ สามารถลอยน้ำ ได้ เกร็ดความรู้ 8
การหายใจออก (EXPIRATION) กะบังลมจะเลื่อนสูง กระดูกซี่โครงจะเลื่อนต่ำ ลง ทำ ให้ปริมาตรของช่องอกลด น้อยลง ความดันอากาศในบริเวณรอบ ๆ ปอดสูงกว่า อากาศภายนอก อากาศภายในถุงลมปอดจึงเคลื่อนที่จาก ถุงลมปอดไปสู่หลอดลมและออกทางจมูก ปอดข้างซ้ายเล็กกว่าปอดข้างขวา ปอดข้างซ้ายนั้นมีขนาด เล็กกว่าปอดข้างขวาเล็กน้อย เพราะต้องเผื่อพื้นที่ให้หัวใจ นั่นเอง ปอดข้างซ้ายจะมี 2 กลีบ ส่วนปอดข้างขวาจะมี 3 กลีบ โดยขนาดของกลีบปอดแต่ละกลีบนั้นจะขึ้นอยู่กับ ส่วนสูงของคุณและระดับความสูงจากน้ำ ทะเลของพื้นที่ที่ อยู่อาศัย เกร็ดความรู้ 9
อ้างอิง hellokhunmor.com/โรคทางเดินหายใจ/ระบบ ทางเดินหายใจ-เรื่องน่ารู้เกี่ยว https://www.bangpakok3.com/care_blog/view/157 https://www.gedgoodlife.com/covid-19/26608 http://www.idoctorhouse.com/library/physiology-rs/ http://www.digitalschool.club/digitalschool www.naturebiotec.com/respiratory-system/
คณะผู้จั ผู้ ด จั ทำ ม.5/10 นางสาวชุตินันท์ นางสาวธฤษวรรณ นางสาวณััฐพัชร์ นางสาวณัฐพัชร์ นางสาวณิชากร นางสาวธัญพิชชา นางสาวสุริสา นางสาวธวัลพร นางสาวพรลภัส ยินดี หงษ์ทอง กาฬพรรณลึก เอื้ออิสระวิมล สีนุ้ย แก้วเป็นทอง สุวรรณโรจน์ พลสวัสดิ์ ชูชื่น เลขที่ 14 เลขที่ 16 เลขที่ 17 เลขที่ 18 เลขที่ 19 เลขที่ 21 เลขที่ 22 เลขที่ 29 เลขที่ 30