คู่มือความปลอดภัยในการใช้รถยก

กฎกระทรวงกาหนดมาตรฐานในการบรหิ ารและการจดั การดา้ นความปลอดภยั
อาชวี อนามยั และสภาพแวดลอ้ มในการทางานเกย่ี วกบั เครอ่ื งจกั ร
ปน้ั จน่ั และหมอ้ นา้
พ.ศ. ๒๕๕๒

อาศัยอานาจตามความในมาตรา ๖ และมาตรา ๑๐๓ แห่ง
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑ อันเป็นกฎหมายท่ีมีบทบัญญัติ
บางประการเก่ียวกับการจากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลซ่ึงมาตรา ๒๙
ประกอบกับมาตรา ๓๓ มาตรา ๔๑ และมาตรา ๔๓ ของรัฐธรรมนูญแห่ง
ราชอาณาจักรไทยบัญญัติให้กระทาได้โดยอาศัยอานาจตามบทบัญญัติแห่ง
กฎหมาย รฐั มนตรวี ่าการกระทรวงแรงงานออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปน้ี

ข้อ ๑ กฎกระทรวงน้ีให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกาหนดเก้าสิบวันนับแต่วัน
ประกาศในราชกิจจานเุ บกษาเปน็ ตน้ ไป

ข้อ ๒ ในกฎกระทรวงน้ี (ยกมาเฉพาะขอ้ ความที่เก่ยี วข้องกับรถยก)
“เครื่องจักร” หมายความว่า ส่ิงที่ประกอบด้วยชิ้นส่วนหลายช้ินสาหรับ
ก่อกาเนิดพลังงาน เปลี่ยนหรือแปลงสภาพพลังงาน หรือส่งพลังงาน ท้ังนี้ ด้วย
กาลังน้า ไอน้า เชื้อเพลิง ลม ก๊าซ ไฟฟ้า หรือพลังงานอ่ืน และหมายความ
รวมถึงเคร่ืองอุปกรณ์ ล้อตุนกาลัง รอก สายพาน เพลา เฟือง หรือสิ่งอ่ืนที่
ทางานสมั พนั ธ์กนั รวมท้งั เคร่อื งมอื กล

“เคร่ืองป้องกันอันตรายจากเคร่ืองจักร” หมายความว่า ส่วนประกอบ
หรืออุปกรณ์ท่ีออกแบบหรือติดต้ังไว้บริเวณท่ีอาจเป็นอันตรายของเครื่องจักร
เพ่ือช่วยปอ้ งกนั อนั ตรายแก่บคุ คลทคี่ วบคุมหรืออย่ใู นบริเวณใกลเ้ คยี ง

“รถยก” หมายความว่า รถที่ติดตั้งอุปกรณ์ใช้สาหรับการยกหรือ
เคลือ่ นยา้ ยสงิ่ ของ

“การตรวจสอบ” หมายความว่า การตรวจพจิ ารณาความเรียบร้อย
ของชิ้นสว่ นหรือกลไกการทางานของเคร่ืองจกั ร ปัน้ จ่ัน และหม้อนา้ ตามท่ี
กาหนดไวใ้ นคมู่ ือของผู้ผลิต

“การทดสอบ” หมายความวา่ การตรวจสอบและทดลองใช้งานชิ้นส่วน
อุปกรณห์ รือ กลไกการทางานของอปุ กรณเ์ พอ่ื ความถูกต้องโดยวิศวกร

1

“วิศวกร” หมายความว่า ผู้ซึ่งได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพ
วศิ วกรรมควบคุมตามกฎหมายวา่ ด้วยวิศวกร

สว่ นที่ ๔
รถยก
-----------------------
ข้อ ๓๑ ในกรณีที่นายจ้างให้ลูกจ้างทางานเก่ียวกับรถยก นายจ้างต้อง
ปฏิบัติ ดังต่อไปน้ี
(๑) จัดให้มีโครงหลังคาที่ม่ันคงแข็งแรง สามารถป้องกันอันตรายจาก
วัสดุตกหลน่ ได้
(๒) จัดทาป้ายบอกพิกัดน้าหนักยกให้ตรงกับความสามารถในการยก
ส่งิ ของไดโ้ ดยปลอดภยั ตดิ ไว้ที่รถยกเพอ่ื ให้ลูกจ้างเหน็ ได้ชัดเจน
(๓) ตรวจสอบรถยกให้มีสภาพใช้งานได้อย่างปลอดภัยก่อนการใช้งาน
ทุกครง้ั และเก็บผลการตรวจสอบไวใ้ ห้พนักงานตรวจแรงงานตรวจสอบได้
(๔) จัดใหม้ สี ัญญาณเสียงหรือแสงไฟเตือนภัยในขณะทางานตามความ
เหมาะสมของการใชง้ าน
ข้อ ๓๒ ห้ามนายจ้างทาการดัดแปลงหรือกระทาการใดท่ีมีผลทาให้
ความปลอดภัยในการทางานของรถยกลดลง
ข้อ ๓๓ นายจ้างต้องกาหนดเส้นทางและตีเส้นช่องทางเดินรถยกใน
อาคารหรือบริเวณท่ีมกี ารใชร้ ถยกเป็นประจา
ขอ้ ๓๔ นายจ้างตอ้ งติดตงั้ กระจกนูนหรอื วัสดอุ น่ื ทม่ี ีคณุ สมบตั ิ
คล้ายกันไวท้ ่ีบริเวณทางแยกหรือทางโค้งที่มองไมเ่ หน็ เส้นทางขา้ งหนา้
ข้อ ๓๕ นายจ้างต้องจัดให้พ้ืนเส้นทางเดินรถยกมีความม่ันคงแข็งแรง
และสามารถรองรับน้าหนักรถรวมท้ังนา้ หนักบรรทุกของรถยกได้อย่างปลอดภยั
ข้อ ๓๖ นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างที่ผ่านการฝึกอบรมตามหลักสูตรที่
อธิบดีประกาศกาหนดทาหนา้ ทีเ่ ปน็ ผ้ขู ับรถยก

2

ข้อ ๓๗ นายจ้างต้องควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างนารถยกไปใช้ปฏิบัติงาน
ใกล้สายไฟฟ้าหรืออุปกรณ์ไฟฟ้าท่ีมีกระแสไฟฟ้าใกล้กว่าระยะห่างท่ีปลอดภัย
ตามท่ีกาหนดไว้ในมาตรฐานของการไฟฟ้าในท้องถ่ินน้ัน กรณีที่ไม่มีมาตรฐาน
ดังกล่าว ใหป้ ฏิบัตติ ามมาตรฐานของสมาคมวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ใน
พระบรมราชูปถัมภ์

ข้อ ๓๘ นายจา้ งต้องควบคุมดแู ลมใิ ห้บคุ คลอ่นื โดยสารไปกับรถยก
ข้อ ๓๙ นายจ้างต้องจัดให้มีคู่มือการใช้ การตรวจสอบ และการ
บารุงรักษารถยกให้ลกู จ้างไดศ้ กึ ษาและปฏิบัตเิ พอ่ื ความปลอดภยั ในการทางาน

3

รถยก หรอื รถฟอรค์ ลฟิ ท์ คอื อะไร
ลกั ษณะพนื้ ฐานของรถยก

รถยก เป็นเคร่ืองจักรที่อานวยความสะดวกอย่างมากสามารถยกวัตถุ
หรือส่ิงของได้อย่างง่ายดาย (ยกขึ้นในแนวดิ่ง) ซ่ึงกาลังของคนไม่สามารถยกได้
และการขนย้ายวตั ถุได้จานวนมาก (ขนย้ายในแนวนอน)

รถยกเป็นเคร่อื งจักรทีอ่ านวยความสะดวกในการผลิตสินคา้ ให้เพมิ่ มากขน้ึ คือ
 ลดการใช้แรงงานของคน (รวมถึงลดคา่ จ้างแรงงานดว้ ย)

 เพิ่มประสิทธิภาพในการทางาน (คุ้มค่ากับเงินลงทนุ และประหยดั เวลา)

4

 เพม่ิ พ้ืนทีใ่ นการวางของ และบริเวณทางานได้มากขนึ้
 เพม่ิ ความปลอดภยั ในการทางาน

 ลดการขาดทุน เน่อื งจากสินค้าได้รบั ความเสยี หาย
 ลดความเม่อื ยล้าของคนงาน (เพมิ่ สภาพการทางานได้ดีข้ึน)

5

สว่ นประกอบของรถยก (โดยประมาณ)

6

1. สวิตซ์แตร และไฟเลย้ี ว
2. สวติ ซก์ ุญแจ

3. สวิตซ์เปดิ ระบบไฟ , ไฟเตือนสแี ดง , ไฟหนา้ สปอรต์ ไลท์
4. ไฟเผาหัว
5. โช้ค
6. ไฟแสดงรถทางาน
7. สวติ ซไ์ ฟกระพริบ
8. น้ามันเบรก
9. เบรกมือ
10. แปน้ เหยียบคันเรง่

11. แป้นเหยยี บเบรก
12. แปนเหยยี บคลทั ซ์

7

ขอ้ ดขี อ้ เสยี ของแหลง่ พลงั งานแตล่ ะแหลง่

ร่นุ ขอ้ ดี ขอ้ เสยี

เครื่องยนต์ 1. ใหก้ าลังและแรงบิดสงู 1. อตั ราเร่งในการขบั เคลอ่ื นต่า
ดีเซล
2. มีความแข็งแรงและทนทาน 2. เคร่อื งยนต์มีขนาดใหญ่

สูงตอ่ การใชง้ าน การส่ันสะเทือนสงู

3. มอี ายกุ ารใช้งานนานกวา่ 3. ราคาซอ่ มบารุงแพง

เคร่ืองยนต์เบนซนิ 4. คา่ อะไหลแ่ พง

4. ราคาน้ามนั เชอื้ เพลิงถูก 5. ควันดา เสยี งดังมาก

กว่าเบนซิน 6. ต้องเผาหวั ก่อนทาการ

5. งา่ ยต่อการดแู ลรักษา สตารท์

ความมน่ั คงในการรบั นา้ หนกั ของรถยก

8

พกิ ดั สงู สดุ ในการยกนา้ หนกั

Item FD25
2500/500
Rate Capacity/Load Center
หน่วย kg/mm 3000
465
Max Lifting Height หน่วย mm

Lifting Speed (Loaded)
หน่วย mm/sec

CAPACITY (KG) 2500 LOAD CAPACITY 2500 kg
2000
1500 500 1000 1500
1000 LOAD CENTER (MM)

500
0
0

ทค่ี วามสงู 3 เมตร สามารถยกสินคา้ ทมี่ รี ะยะจดุ ศนู ยถ์ ว่ ง 500 mm. ได้

โดยมนี า้ หนกั ไมเ่ กนิ 2500 กโิ ลกรมั

9

จดุ ถว่ งนา้ หนกั (Loading Center)

10

ข้นั ตอนการปฏิบตั ิ กอ่ นการใช้งานรถยก
ความพรอ้ มของพนกั งานขบั รถยก และผคู้ วบคมุ
1. การแตง่ กาย ประกอบด้วยอปุ กรณ์ความปลอดภัยส่วนบคุ คล ดังนี้
 หมวกนิรภยั
 เส้อื สะท้อนแสง
 เครื่องแบบที่กระชับไมล่ ุ่มล่าม

11

2. ระเบยี บการใชร้ ถยก

1. ผ้ไู ม่มีหนา้ ท่ีในการขับรถยก ห้ามขบั โดยเด็ดขาด
2. ห้ามพนกั งานยนื หรือเดินผา่ นใต้งาขณะยกสินค้า
3. ห้ามใช้รถยก ยกคนขึ้น-ลง โดยไม่มีอปุ กรณ์ป้องกันภัย
4. ห้ามจอดรถในบริเวณที่เช้ือเพลิงลกุ ไหมไ้ ด้ง่าย
5. ใชค้ วามเรว็ ไมเ่ กิน 10 กม./ชม. ขณะบรรทกุ สินคา้
6. ใช้ความเร็วไมเ่ กนิ 15 กม./ชม. ขณะไมไ่ ด้บรรทุกสินค้า
7. หา้ มรับ-ส่ง ผู้โดยสารไปกบั รถไมว่ ่ากรณใี ดๆ
8. หา้ มนารถยกไปใช้งานอนื่ นอกเหนอื จากการยกสนิ ค้า
9. ผ้ขู บั ข่ตี ้องไดร้ บั การอบรมตามกฎหมาย โดย กฟก.3 เปน็
ผู้รบั ผิดชอบ

3. คณุ สมบตั ขิ องผขู้ บั ขี่
1. ผู้ขบั ข่ีตอ้ งได้รับการอบรมตามกฎหมาย โดย กฟก.3 เปน็

ผูร้ ับผิดชอบ
2. พนกั งานขับรถยกตอ้ งรักษาสุขภาพร่างกายให้ดอี ยู่เสมอ ถ้ารู้สึก

เพลียหรือเหนือ่ ยลา้ ควรพักผ่อนหรือหยุดพัก
3. กอ่ นปฏิบัตงิ านทุกครั้ง พนักงานขบั รถยกควรตรวจเช็คความ

เรยี บร้อยของรา่ งกาย การแตง่ กาย และยานพาหนะก่อนขนึ้ ขับ
4. หากพนักงานขบั รถยกมอื -เท้าเป้ือนน้ามนั ไม่ควรข้นึ ขับรถยก

4. ผคู้ วบคมุ การใชร้ ถยก
1. หัวหนา้ แผนกมเิ ตอรม์ ีหนา้ ทคี่ วบคมุ ดแู ลการใชร้ ถยก
2. เม่อื เห็นพนักงานขบั รถยกปฏบิ ตั ผิ ิดกฎระเบยี บ ให้ผ้บู งั คับบญั ชาทกุ

ระดับเรียกตกั เตอื นได้ และรายงานตอ่ ผ้บู ริหาร

12

การตรวจสอบรถกอ่ นใชง้ าน เพอ่ื ความปลอดภยั แบง่ ออกเปน็ 2 กรณี

กอ่ นตดิ เครอื่ ง (ใชแ้ บบฟอรม์ )

1. ตรวจดูความสะอาดภายนอก
2. ตรวจระดับนา้ ในหมอ้ น้าและถงั พักน้า
3. ตรวจระดับนา้ มันเครอ่ื ง และน้ามันเชอ้ื เพลิง
4. ตรวจระดบั น้ามันหล่อลืน่ เครอื่ งยนต์
5. ตรวจดูระดับนา้ มนั เกยี ร์อัตโนมัติ
6. ตรวจระดบั น้ามนั ไฮโดรลิค
7.ตรวจระดบั น้ามนั เกียร์พวงมาลัย
8. ตรวจดรู ะดบั นา้ มันเบรก
7. ตรวจระดับน้ากลนั่ แบตเตอร่ี
10. ตรวจความตึงของสายพานเครื่องยนต์
11. ตรวจการทางานขอระบบเบรกมอื และแปน้ เบรก
12. ตรวจสอบสภาพความตึงของโซ่ยกขบั เคล่ือนแผงงา
13. ตรวจสภาพยาง ลมยาง กระทะล้อ และน็อตยดึ ลอ้
14. ตรวจสอบระบบสญั ญาณเสียงแตร ไฟเลี้ยว ไฟถอยหลัง ไฟส่องสว่าง

หลงั ตดิ เครอื่ ง (ใชแ้ บบฟอรม์ )

1. ตรวจเช็คว่ามีเสยี งดังผิดปกติของเครื่องยนต์หรือไม่ และการทางาน
ของเคร่ืองยนต์

2. ตรวจดูการทางานของเกจวัดบนแผนหน้าปดั
3. ตรวจสอบระยะฟรีของพวงมาลัย และการบังคบั เลี้ยว
4. ตรวจสอบสัญญาณเสียงถอยหลัง
5. ตรวจสอบการทางานของชดุ ควบคุมอุปกรณง์ ายก

13

วธิ ปี ฏบิ ตั หิ ลงั การใชง้ านขณะเครอ่ื งยนตย์ งั ตดิ อยู่
1. จอดรถในสถานทจี่ อดทีก่ าหนดไว้
2. ลดงาของรถให้อยู่ในแนวราบกับพน้ื
3. ลอ็ คเบรกมือใหเ้ รียบร้อย
4. ตรวจดูการรัว่ ซึมของจุดต่างๆหลงั การใชง้ าน เช่นนา้ มันไฮโดรลคิ

นา้ มนั เกียร์ น้ามันเคร่ือง และนา้ ในหมอ้ น้า
5. หลังจากการใช้งาน ควรปล่อยใหเ้ คร่อื งยนตเ์ ดนิ เบาในตาแหน่งเกียร์

ว่างประมาณ 3 นาที จึงค่อยดับเคร่ือง
วธิ ปี ฏบิ ตั หิ ลงั ดบั เครอื่ งยนต์

1. เติมน้ามันใหเ้ ต็มถังเพือ่ พร้อมการใช้งานในวนั ต่อไป
2. ปลดเกียร์ว่างไว้เสมอ และดึงลูกกญุ แจรถออกเก็บยังที่เก็บ

14

ขั้นตอนการตรวจสอบรถยก
1. ให้แผนกมิเตอร์ จัดพนักงานควบคุมการใช้-ยมื รถยก เพอ่ื ควบคุมการใช้งาน
และสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้
2. ให้พนักงานแผนกมเิ ตอร์ ดาเนินการตรวจสอบรถยกกอ่ นปฏบิ ัติงาน
ประจาวนั ตามแบบฟอร์มหมายเลข FM1-SOH3-S04-6104 โดยติดตอ่ ขอ
แบบฟอรม์ ไดท้ ่ีผ้คู ุมยาน แผนกกอ่ สร้าง

3. แผนกมิเตอรส์ ง่ รายงานผลตรวจสอบใหผ้ ู้คมุ ยานพาหนะ แผนกกอ่ สรา้ ง
ทุกเดอื น
4. หากพบขอ้ บกพรอ่ ง แผนกมเิ ตอร์ตอ้ งรายงานตอ่ ผูบ้ ริหาร และแจง้ ใหแ้ ผนก
กอ่ สร้างทราบ เพื่อดาเนนิ การแกไ้ ขตอ่ ไป

15

16

1. เกยี รธ์ รรมดา วธิ กี ารใชร้ ถยก

1. เหยียบคลัทซ์ให้สดุ เลือ่ นคันเกียร์
เลอื กทศิ ทางเดินหนา้ หรือถอยหลัง

2. เลอ่ื นคนั เกียร์ เลือกอตั ราทดไปทเ่ี กยี ร์ 1

3. ปลดเบรกมือ

4. คอ่ ยๆ เหยียบคนั เรง่ และปล่อยคลทั ซ์
2. การตกั สนิ คา้

1. หยุดรถ ใต้ปลายงา หา่ งของทย่ี ก 2. ปรับเสาใหต้ ้ังฉากกบั พน้ื (งาขนานพื้น)
ประมาณ 20 – 30 ซม.

17

3. ปรับระยะห่างของงาใหเ้ หมาะสม 4. เล่ือนงาเขา้ ตกั ของ ใหแ้ ผงงาชิด
ขอบพาเลท

5. ยกของให้สูงข้นึ ประมาณ 10 ซม. 6. ดูดา้ นหลังให้ทัว่ บรเิ วณกอ่ นเคลอื่ นรถ

7. เคลอื่ นรถถอยประมาณ 30 – 50 ซม. 8. ลดงาลงให้สูงจากพืน้ 15 – 20 ซม.

9. หงายงาจนสุดแลว้ จงึ เคล่ือนรถ

18

3. การวางสินคา้

1. หยุดรถให้ปลายงาห่างของท่ยี ก 2. ปรับเสาให้ตั้งฉากกับพ้ืน ยกของทย่ี กให้

ประมาณ 20 – 30 ซม. สูงกว่าพน้ื ทีท่ ี่จะวางประมาณ 10 ซม.

3. ดูขอบพาเลทให้พอดี เล่อื นของ 4. ดดู ้านหลงั ให้ทัว่ บรเิ วณกอ่ นเคลอ่ื นรถ
เขา้ ไปวาง

5. ลดงาลงให้สูงจากพ้นื 15-20 ซม.

19

4. การเลยี้ ว

การเล้ียวของรถยกแต่ตา่ งจากรถทว่ั ไป คอื รถยกเล้ียวด้วยลอ้ หลัง
เพื่อให้ได้วงเลีย้ วแคบสุด โดยใช้วธิ ีปฏิบตั ิดังน้ี
1. ขบั รถให้ชิดขอบทางด้านใดด้านหนึ่งตามทิศทางท่ีต้องการเล้ยี ว กล่าวคือ

- เมือ่ ตอ้ งการเลี้ยวซ้าย ใหข้ ับรถชิดขอบทางด้านซา้ ย
- เมือ่ ต้องการเลย้ี วขวา ให้ขับรถชิดขอบทางด้านขวา
2. เม่อื ชิดขอบด้านที่ตอ้ งการแลว้ ให้ขบั ตรงไปจนกระท่ังจุดก่ึงกลางของลอ้ หน้า
ตรงกบั มุมของทางแยกด้านทจี่ ะเลี้ยว
3. หมนุ พวงมาลยั เล้ียวตามทิศทางทต่ี อ้ งการ

5. การขึ้นลงทางลาดชนั

*กรณจี อดรถยกชัว่ คราวเพื่อรอตักของ ให้
1. ปลดเกียร์วา่ ง 2. ดึงเบรกมือ 3. ลดงาลงให้ราบกบั พ้ืน

20

กฎความปลอดภยั ในการใชร้ ถยก FORKLIFT

ผทู้ ไ่ี ดร้ บั การอนุญาต และอบรมอยา่ งถกู ตอ้ งเทา่ นนั้
ควรเปน็ ผขู้ บั ขรี่ ถยก
ท่านเป็นผู้มคี วามสามารถพอทจ่ี ะขบั รถยกได้หรือไม่
ทา่ นเรียนรู้เกย่ี วกบั รถยกท่ที ่านใช้งานอยบู่ ้างหรอื ไม่
ท่านสวมเส้ือผ้ารัดกมุ และหมวกนิรภยั ระหว่าง
ปฏบิ ตั งิ านหรือไม่

กอ่ นเรมิ่ งาน ควรตรวจสภาพของรถยก
รถท่ีจะพรอ้ มทางานได้ตอ้ งอย่ใู นสภาพท่ีดีพร้อม
ปฏเิ สธการทางานทนั ที ถ้าท่านเห็นว่ารถยกไมอ่ ยูใ่ น
สภาพ ท่ีพรอ้ มจะทางาน อันอาจก่อให้เกิดอันตรายได้

รายงานโดยทนั ทที ันใดตอ่ หวั หนา้ งาน
เมอื่ ตรวจพบ สิ่งบกพรอ่ งเสยี หาย หรอื
เมอื่ ตอ้ งการซอ่ ม

อยา่ บรรทกุ นา้ หนกั เกิน
ตรวจสอบน้าหนักของ ของทจี่ ะยกว่าไมเ่ กนิ ขีดจากดั
ของรถยก(ในแตล่ ะรนุ่ ที่ใช้) พงึ ระวังเรอ่ื งนา้ หนกั และ
จุดศนู ย์ถ่วง การทางานจะปลอดภัย ขึ้นอยูก่ บั นา้ หนกั ท่ี
ยก ไมเ่ กินขีดจากดั ของรถยก

ใชต้ ะแกรงกน้ั ของและหลงั คานิรภยั สาหรบั การใชง้ านยกของสูงๆ
ระมัดระวังอยา่ งเต็มทีเ่ พ่ือมใิ หม้ ีของเลื่อนหลุดออกจากงา
เมอื่ ใช้งานยกของสงู ๆ

21

เลอื กใช้ PALLET ใหเ้ หมาะสมกบั ของทจี่ ะยก

PALLET ท่ใี ชเ้ ป็นฐานรองตอ้ งอย่ใู นสภาพดี
การยบุ หรอื หกั พัง เกิดขนึ้ เพราะ PALLET อยู่
ในสภาพทไี่ ม่แข็งแรงพอ

ตง้ั ระยะความกวา้ งของงาใหพ้ อเหมาะ
ก่อนเข้ายกของ จงม่นั ใจว่าระยะกว้างของงาอยใู่ น
ระยะทีพ่ อดีกับ PALLET การจดั ระยะความกว้างของงาให้
เหมาะสม ชว่ ยให้การยกของมคี วามทรงตัวดียิง่ ขนึ้

ระมดั ระวังและรอบคอบในเรอ่ื งนา้ หนกั บรรทกุ
ในกรณที ีส่ ิง่ ของที่บรรทุกเปน็ หีบหอ่ ตา่ งนา้ หนักและขนาด
บรรทุกแต่พอควร รวมทัง้ การจดั วางตาแหน่งของหีบห่อ
เพือ่ ความปลอดภัย

น้าหนกั ของสง่ิ ของทบ่ี รรทกุ บนงาควรจดั ใหไ้ ดศ้ นู ยถ์ ว่ ง
เม่อื บรรทุกของที่มีความกวา้ งเกินส่วนกวา้ งของงา
ควรทางานดว้ ยความระมัดระวงั เพ่ือป้องกนั สิ่งของ
ท่บี รรทุกเล่ือนหลุดออกจากงา ในกรณที ี่บรรทุกของที่มี
ความยาวมากๆ ระวงั สิง่ ของท่บี รรทกุ และหลุดเล่ือนออก
จากแผงกัน้ หนา้ รถยก เชน่ ท่อนซงุ

ใชร้ ถด้วยความระมดั ระวงั
ขับขีด่ ว้ ยระมดั ระวัง โดยใช้ความเรว็ ให้เหมาะสมพึง

ระลกึ ไวเ้ สมอวา่ ทา่ นทางานอยใู่ นบริเวณท่ีจากัด

เวน้ ระยะหา่ งใหก้ บั รถยกคันอน่ื บา้ งเพอ่ื ความปลอดภยั
กะระยะเผอื่ รถคนั หลังไวบ้ า้ ง ในกรณที ตี่ อ้ งหยุดรถโดยกะทนั หัน

22

อยา่ ยกของทบ่ี รรทกุ ไวส้ ูง ขณะทรี่ ถยกวง่ิ ผา่ นพน้ื ลาดเอยี งตา่ งระดบั
เมอื่ บรรทกุ ของและรถต้องวิ่งผา่ นพน้ื ลาดเอียงตา่ งระดับ
อยา่ ยกงาทบี่ รรทกุ ของไวส้ งู ๆ ควรยกให้สงู จากพนื้ ถนน
เพียงเล็กน้อยเพื่อปอ้ งกันมใิ ห้เกิดการกระเทอื นเพราะแรงสะดุด
ซ่งึ อาจทาให้รถควา่ ได้

หา้ มมใิ หผ้ หู้ นง่ึ ผใู้ ดอยใู่ นระหวา่ งบริเวณของรถยก
หา้ มยนื หรือเดนิ ผ่านใต้งาของรถยก
ไมว่ ่าจะบรรทกุ ของอยูห่ รอื ไม่

ขณะขบั รถ อยา่ ยน่ื มอื หรอื เทา้ ออกไปเกนิ สว่ นทเี่ ปน็ เสาของรถยก
หา้ มโดยเด็ดขาด มีใหย้ น่ื มือหรือเท้าออกไปเกนิ
สว่ นทเ่ี ป็นเสาของรถยก มฉิ ะนนั้ อาจกอ่ ให้เกิด
อุบตั เิ หตุแก่ผู้ขับขไี่ ด้

เมอื่ บรรทกุ ของอยา่ ยกงาขนึ้ สูง ถา้ เสาอยใู่ นลกั ษณะเอนหนา้
เม่อื บรรทกุ ของอยบู่ นงา เสาควรอยูใ่ นลักษณะตรงหรอื
เอนหลังตลอดเวลา เว้นแตเ่ ม่ือจะเข้าวางของลงบนชนั้

เมอื่ บรรทกุ ของและนารถออกวงิ่ อยา่ ยกงาสูง
รักษาระดับงาใหส้ ูงจากพน้ื ถนนประมาณ
100 ถึง 150 มม. (4-6นว้ิ )

อย่ายกงานให้สูงเมื่อบรรทกุ ของและนารถออกวิ่งโดยไม่จาเป็น

23

ปรบั ใหเ้ สาเอนหนา้ หลงั เพอ่ื ใหห้ บี หอ่ ซงึ่ บรรทกุ อยบู่ นงาแนบชดิ กนั แผงกนั้
สอดงาเข้าใตข้ องทจี่ ะบรรทกุ ให้สดุ ความยาว
ปรับเสาให้ เอนหลังเพือ่ ให้หบี ห่อท่บี รรทุกอยู่บนงา
แนบชดิ กนั แผงกั้น
กอ่ นออกรถ มองหนา้ -หลงั ใหด้ ี
กอ่ นออกรถตอ้ งแน่ใจวา่ เสา งา และของที่บรรทุกอยู่ในสภาพเรียบรอ้ ย และ
เสน้ ทางที่จะนารถออกว่งิ ไม่วา่ จะเปน็ ด้านหนา้ หรอื หลังน้ันว่าง

ออกและหยดุ รถอยา่ งนม่ิ นวล
หลีกเลีย่ งการออกหรือหยุดรถโดยเร็วหรอื กระตกุ
ระวงั ทา้ ยปดั
ให้สถานทีท่ ีค่ ่อนขา้ งแคบ ควรระวังท้ายรถ
เวลาเล้ยี วท้ายรถอาจจะไปกระทบกับเสาหรือกาแพงได้

อยา่ แซงรถคนั อน่ื
อยา่ แซงรถคนั อนื่ ซง่ึ วง่ิ ไปให้เส้นทางเดียวกัน
อาจเกิดจดุ บอดทาให้มองไม่เห็นอนั ก่อใหเ้ กิดอันตรายโดย ไมค่ าดคดิ ข้ึน
อยา่ ขบั รถยกในขณะทมี่ อี าการมนึ งง หรอื ใชร้ ถยก เปน็ เครอื่ งเลน่ ตลก

24

อยใู่ นสภาพพรอ้ มเสมอ อยา่ หลบั ใน
ไม่วา่ จะขับข่ไี ปในทศิ ทางใด ใชส้ ายตาของท่านให้เป็นประโยชน์

ขับชา้ ๆ เมอ่ื ผา่ นท่เี ปยี กหรอื ลน่ื
ต้องเขา้ ใจว่ารถยกอาจจะเสียการทรงตัว

ในทีเ่ ปยี กหรือลน่ื ได้ง่าย

เบาเครอ่ื ง ใหส้ ัญญาณแตรเมอ่ื จะเลยี้ วหวั มมุ
ถา้ สถานที่ทางานของท่านไม่มีกระจกโคง้ ใหด้ ูทางตรง
หวั มุมต้องระมัดระวังเม่ือจะเล้ียวโดยการเบาเครอื่ ง
แลว้ ใหส้ ัญญาณแตร และเล้ียวไปด้วยความระมดั ระวัง

การขบั ข้นึ ทชี่ ันหรอื ลงทตี่ า่
การขนึ้ ทีช่ นั ใหเ้ ดินหนา้ ข้ึน และเมอ่ื จะลงทลี่ าดต่า
ให้ถอยหลังลง อย่าบรรทุกของและเดินหน้าสทู่ ี่ต่า
ของอาจเลอ่ื นตกได้ พงึ ระวงั ไว้วา่ ในกรณนี ี้ควรเดนิ หนา้ หรือถอยหลงั ช้าๆ

หลกี เลยี่ งการทจ่ี ะทาใหเ้ สยี การทรงตวั
หลกี เลยี่ งการขบั รถยกลงในหลุม-บอ่ หรือส่ิงกดี ขวาง

อันจะทาใหร้ ถเสยี การทรงตวั

เมอื่ ยกงาขน้ึ สงู พงึ ระวงั สิง่ กดี ขวางดา้ นบน
พงึ ระวงั ส่ิงกีดขวางจากระดับสงู เช่น โคมไฟ สายไฟฟา้
ท่อตดิ เพดาน ลดระดบั ของงาลงให้มากทสี่ ุดเทา่ ที่จะทาได้
ในบรเิ วณที่จากดั ความสูง

ระมดั ระวงั ดา้ นขา้ ง
เม่อื บรรทุกของทม่ี ีความกวา้ งท่ยี น่ื เลยออกไปจากตัวรถ
ตั้งหลักให้ดี กะระยะใหร้ ถยกวิ่งไประหวา่ งกง่ึ กลางของทางวงิ่
เป็นการป้องกันมิให้เกิดการกระทบกระท่ัง จนเกิดความเสียหายต่อสิ่งของหรือคน

25

อยา่ ยนื่ มอื หรอื เทา้ ออกนอกเขตตวั รถ
ขณะขบั รถยก อยา่ ยน่ื แขน-เท้า

หรือส่วนหน่ึงสว่ นใดออกนอกตัวรถ

อยา่ ยกงาคา้ งเอาไว้
เม่อื วิ่งรถเปล่า ควรลดลงไวใ้ นระดบั ตา่ เสมอ
ป้องกนั มิใหง้ าไปเฉย่ี วหรือทม่ิ แทงสง่ิ ของหรือคน

ควรมผี ชู้ ว่ ยบอกทาง เมอื่ บรรทกุ ของสูงใหญบ่ งั สายตา

บรรทกุ ของใหญ่ของสงู วธิ ดี ที สี่ ดุ คอื วงิ่ ถอยหลงั
ถ้าไมม่ ีผู้ช่วยบอกทางให้ เมือ่ บรรทกุ ของใหญ่
หรอื ของจานวนมากๆ ทาให้มองไม่เหน็
ทางข้างหน้า ถอยหลังวิ่งดีที่สดุ

สังเกตพน้ื ทจ่ี ากดั นา้ หนกั
อย่าตายใจพนื้ ต่อหรอื เสริมจะรับน้าหนกั รถยกได้
ไม่ว่าจะบรรทุกของหรือเป็นรถเปล่าๆ ควรสอบให้แนใ่ จ
ว่าพ้ืนต่อหรอื พ้ืนเสริมตรงึ ไว้แน่นและแขง็ แรง พอทีจ่ ะรับน้าหนักรถยกของเราได้

หา้ มลอ้ และวสั ดกุ นั มใิ หล้ อ้ เลอ่ื น
เมอ่ื ต้องทางานโดยใหร้ ถยกของลงจากรถบรรทกุ

ขอให้แน่ใจว่ารถบรรทกุ นนั้ ๆ ใช้ห้ามล้อ
และใชว้ สั ดทุ ่กี นั มิให้เกิดการไหลของรถไว้แลว้
เพราะถ้ารถบรรทุกเกิดเลื่อนออกไปขา้ งหนา้
อุบัตเิ หตุรา้ ยแรงจะเกิดขึน้ กับผู้ขับขีร่ ถแน่นอน

26

อยา่ ใชร้ ถยกแทนลฟิ ท์
รถยกออกแบบมาเพือ่ ความสะอาดในการยกสิ่งของ
มใิ ชเ่ ป็นลิฟท์สาหรับบคุ คล อันตรายมากในกรณที ีไ่ ปใช้เช่นน้นั

รถยกมใิ ชร่ ถเมล์
อยา่ นารถยกไปยกของอน่ื ท่ีทางโรงงานไมไ่ ด้

ออกแบบให้ยกไมเ่ ป็นการปลอดภัยเลยท่ีจะ
บรรทุกผ้คู นไปบนรถยก

ดบั เครอื่ งยนตเ์ มอ่ื เลกิ ใชง้ าน
ไมค่ วรจอดรถไวท้ ่มี ีพน้ื ที่มีพื้นลาดเอียง
เพราะอาจจะไหลไป ชนใครต่อใครได้ ไมค่ วรลมื
หา้ มล้อ ปลดเกียรว์ ่างและดับเครอื่ งยนต์เสีย
หา้ มสบู บหุ รข่ี ณะเตมิ เชอื้ เพลงิ
ดับเคร่ืองยนต์ เมอ่ื เตมิ น้ามัน หรือตรวจสอบแบตเตอรี่
หา้ มสบู บหุ ร่ีโดยเด็ดขาด

ตรวจสอบดว้ ยสายตาหลงั การใช้งาน
ตรวจสอบรอยร่วั ต่างๆ ท่อี าจเกดิ ข้นึ หลังการใช้งาน

27

เอกสารอา้ งองิ
1. เอกสารประกอบการอบรมหลักสูตร การขบั และการบารุงรกั ษารถฟอร์คลิฟท์

อย่างถกู วธิ ีและปลอดภยั โดยบริษัท พี.พ.ี เอ็น.โปรเฟสช่ันแนล โอเปอร์เรเตอร์
เซอรว์ สิ จากัด
2. Forklift trucks specifications โดย MITSUBISHI
3. คู่มอื การใช้รถ Forklift อยา่ งถูกวธิ ี โดย บริษัท ซี พี ดับบลวิ
อีควปิ เม้นท์ จากัด

28