หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ รายวิชา ประวัติศาสตร์ รหัสวิชา ส22104 หน่วยที่ 3 ประวัติและผลงานของบุคคลส าคัญ ในการสร้างสรรค์ชาติไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 นางนงนุช ตราผักแว่น ต าแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูช านาญการพิเศษ โรงเรียนโชคชัยสามัคคี อ าเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครราชสีมา ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
ค ำน ำ หนังสือเรียนอิเล็กทรอนิกส์ จัดท ำขึ้นเพื่อใช้ประกอบกำร จัดกำรเรียนกำรสอนรำยวิชำ ประวัติศำสตร์ รหัสวิชำ ส22104 หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 3 ประวัติและผลงำนบุคคลส ำคัญในกำรสร้ำงสรรค์ ชำติไทย ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 2 โดยจัดแบ่งเนื้อหำเป็น 2 เล่ม ดังนี้ เล่มที่ 1 บุคคลส ำคัญสมัยอยุธยำ เล่มที่ 2 บุคคลส ำคัญสมัยธนบุรี หนังสือเรียนอิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ ผู้เรียนสำมำรถเรียนรู้ด้วย ตนเองตำมธรรมชำติ และเต็มตำมศักยภำพของแต่ละคน โดยได้ วิเครำะห์หลักสูตร มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ตัวชี้วัด ก ำหนดเนื้อหำ ศึกษำค้นคว้ำข้อมูลจำกหนังสือและแหล่งเรียนรู้ต่ำง ๆ เช่นอินเตอร์เน็ต น ำมำจัดท ำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ตำมกระบวนกำรพัฒนำ โดยได้ผ่ำน กำรตรวจสอบของผู้เชี่ยวชำญทุกขั้นตอน หลังจำกศึกษำด้วยตนเองจบ แล้ว ผู้เรียนมีควำมรู้ควำมเข้ำใจควำมเป็นมำของชำติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญำไทย มีควำมรัก ควำมภูมิใจและธ ำรงควำมเป็นไทย และ สำมำรถน ำไปใช้ประโยชน์ได้ผู้จัดท ำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ คงเป็น ประโยชน์แก่ผู้เรียนและผู้สนใจน ำไปพัฒนำกำรเรียนรู้ต่อไป สำรบัญ เรื่อง หน้ำ ค ำน ำ ก สำรบัญ ข ค ำแนะน ำกำรใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ค มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ตัวชี้วัด จุดประสงค์ ง แบบทดสอบก่อนเรียน 1 บุคคลส ำคัญสมัยธนบุรี 5 ภำระงำน 1 5 แบบทดสอบหลังเรียน 17 บรรณำนุกรม 21 ก ข
ค ำแนะน ำกำรใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ 1. หนังสือเรียนอิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ เป็นหนังสือเรียนส ำหรับให้ นักเรียนศึกษำด้วยตนเอง 2. นักเรียนควรทดสอบก่อนเรียน ก่อนศึกษำเนื้อหำของหนังสือ เรียนเล่มนี้ 3. หนังสือเรียนอิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ เป็นเรื่องย่อย ๆ บรรจุใน กรอบต่อเนื่องกัน 4. ให้นักเรียนศึกษำเนื้อหำตำมกรอบเนื้อหำตำมล ำดับไม่ควรข้ำม กรอบ เพรำะอำจท ำให้ได้องค์ควำมรู้อย่ำงไม่ถูกต้องและไม่ สมบูรณ์ 5. นักเรียนจะผ่ำนจุดประสงค์เรียนรู้เมื่อนักเรียนสำมำรถตอบ แบบทดสอบหลังเรียนได้ร้อยละ 80 ขึ้นไป มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ส 4.3 เข้ำใจควำมเป็นมำของชำติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญำไทย มีควำมรัก ควำมภูมิใจและธ ำรงควำมเป็นไทย ตัวชี้วัด ม.2/3 ระบุภูมิปัญญำและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยำและธนบุรี และอิทธิพลของภูมิปัญญำดังกล่ำวต่อกำรพัฒนำชำติไทยในยุค ต่อมำ จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 1. ระบุประวัติและผลงำนสร้ำงสรรค์ของบุคคลส ำคัญสมัยธนบุรี ได้ (K) 2. สรุปองค์ความรู้เกี่ยวกับประวัติและผลงานสร้างสรรค์ของบุคคล ส าคัญสมัยธนบุรีได้ (P) 3. นักเรียนมีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในด้ำนใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่นใน กำรท ำงำนรักควำมเป็นไทยได้ (A) ค ง
แบบทดสอบก่อนเรียน ค ำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกค ำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อใด 1. ข้อใด ไม่ใช่ ผลงำนส ำคัญของสมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช ก. กำรฟื้นฟูทำงเศรษฐกิจ ข. ควำมมั่นคงทำงกำรเมือง ค. กำรจัดระเบียบกำรปกครอง ง. กำรเจริญสัมพันธไมตรีกับต่ำงชำติ 2. บุคคลใดที่ท ำควำมดีควำมชอบจนส ำเร็จรำชกำรเป็นเจ้ำเมือง พิษณุโลก ก. พระยำสรรค์ ข. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ค. พระยำวิชัยดำบหัก ง. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก 3. บุคคลใดเป็นผู้สถำปนำกรุงธนบุรีเป็นรำชธำนีของไทยต่อจำก อำณำจักรอยุธยำ ก. เจ้ำพระยำจักรี ข. สมเด็จพระบรมรำชำที่ 4 ค. สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช ง. สมเด็จพระพุทธยอดฟ้ำจุฬำโลกมหำรำช 4. ข้อใดกล่ำวถึงผลงำนของสมเด็จเจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก(ทองด้วง) ได้ถูกต้อง ก. เป็นแม่ทัพในกำรปรำบชุมนุมเจ้ำพระฝำง ข. เป็นแม่ทัพคู่พระทัยสมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช ค. เป็นแม่ทัพสู้รบกับพม่ำในครำวที่พม่ำยกทัพมำตีเมืองพิชัย ง. เป็นผู้น ำในกำรกอบกู้เอกรำชภำยหลังเสียกรุงศรีอยุธยำครั้งที่ 2 5. บุคคลใดรวบรวมกองก ำลังขับไล่พม่ำที่ค่ำยโพธิ์สำมต้นได้ส ำเร็จ ก. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ข. พระยำวิชัยดำบหัก ค. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก ง. สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช 6. สมเด็จเจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึกได้ปรำบดำภิเษกขึ้นเป็น พระมหำกษัตริย์มีพระนำมว่ำอย่ำงไร ก. เจ้ำพระยำจักรี ข. สมเด็จพระบรมรำชำที่ 4 ค. สมเด็จพระนั่งเกล้ำเจ้ำอยู่หัว ง. สมเด็จพระพุทธยอดฟ้ำจุฬำโลกมหำรำช 1 2
7. เพรำะเหตุใดพระเจ้ำตำก (สิน) จึงตัดสินในฝ่ำวงล้อมพม่ำ ออกไปทำงทิศตะวันออกก่อนเสียกรุงศรีอยุธยำครั้งที่ 2 ก. ไม่เห็นด้วยกับกำรตั้งรับศึกพม่ำ ข. ต้องกำรหนีเอำตัวรอดเช่นเดียวกับชุมนุมอื่น ๆ ค. ไม่สำมำรถทนต่อควำมอดอยำกในกรุงศรีอยุธยำได้ ง. ต้องกำรรวบรวมไพร่พลเพื่อมำสู้รบกับพม่ำในภำยหลัง 8. บุคคลใดยกทัพไปรำชกำรท่เขมรแต่ต้องยกทัพกลับกรุงธนบุรี เพรำะเกิดจลำจลในพระนคร ก. พระยำสรรค์ ข. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ค. พระยำวิชัยดำบหัก ง. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก 9. บุคคลใดยกทัพไปตีได้เมืองเวียงจันทน์ เมืองหลวงพระบำง และ ได้อัญเชิญพระแก้วมรกตและพระบำงมำยังกรุงธนบุรี ก. พระยำสรรค์ ข. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ค. พระยำวิชัยดำบหัก ง. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก 10. บุคคลใดที่ออรบกับข้ำศึกยกทัพมำตีเมืองพิชัย 2 ครั้ง ในกำรรบ ครั้งที่ 2 ถือดำบสองมือออกต่อสู้จนดำบหักไปข้ำงหนึ่ง และรักษำ เมืองไว้ได้ ก. พระยำสรรค์ ข. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ค. พระยำวิชัยดำบหัก ง. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก 3 4
ประวัติและผลงานส าคัญของบุคคลส าคัญ ในการสร้างสรรค์ชาติไทยสมัยธนบุรี ในสมัยธนบุรี มีบุคคลส ำคัญในประวัติศำสตร์ที่ได้สร้ำงสรรค์ ผลงำนในกำรสร้ำงสรรค์ชำติไทย เช่น ทรงกอบกู้เอกรำชของไทย จำกพม่ำ ปรำบชุมนุมต่ำง ๆ ฟื้นฟูบ้ำนเมืองทั้งด้ำนเศรษฐกิจและ สังคมให้กลับคืนสู่ภำวะปกติ ทรงท ำนุบ ำรุงพระพุทธศำสนำเป็นแม่ ทัพไปตีเมืองต่ำง ๆ มีควำมสำมำรถในกำรรบท ำให้ชนชำติไทย สำมำรถด ำรงอยู่ได้ มีเอกลักษณ์เป็นของตนเองจนถึงปัจจุบัน จึงควร ศึกษำประวัติและผลงำนของบุคคลเหล่ำนี้ไว้เพื่อเกิดควำมทรำบซึ้ง น ำแบบอย่ำงที่ดีมำปรับใช้ในชีวิตประจ ำวันได้ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ประวัติ สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช มีพระนำมเดิมว่ำ สิน เป็นคนไทยเชื้อสำยจีน บิดำชื่อ นำยหยง แซ่แต้ มำรดำชื่อนำงนกเอี้ยง เป็นชำวไทยเกิดในสมัยพระเจ้ำอยู่หัวบรมโกศ ครองรำชย์ 6 พฤศจิกำยน พ.ศ. 2310 – 6 เมษำยน พ.ศ. 2325 (14 ปี 151 วัน) ครั้งเยำว์วัยเจ้ำพระยำจักรีขอไปเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม จึงมีโอกำสถวำยตัวเป็นมหำดเล็ก ในรัชกำลสมเด็จพระที่นั่งสุริยำศน์- อมรินทร์ ได้เข้ำรับรำชกำรจนมีต ำแหน่งเป็นพระยำตำก เจ้ำเมืองตำก และพระยำวชิร-ปรำกำร เจ้ำเมืองก ำแพงเพชร ตำมล ำดับ ในช่วงเสีย กรุงศรีอยุธยำครั้งที่ 2 พระเจ้ำตำก (สิน) ตัดสินในฝ่ำวงล้อมพม่ำออกไป ทำงทิศตะวันออกไปตั้งมั่นที่จันทบุรีเพื่อน ำไพร่พลเพื่อมำสู้รบกับพม่ำใน ภำยหลัง อีกเจ็ดเดือนถัดมำได้น ำกองก ำลังขับไล่พม่ำออกไปบริเวณค่ำย โพธิ์สำมต้นและเห็นว่ำอยุธยำทรุดโทรมยำกที่จะปรับปรุงได้โดย พระองค์ย้ำยเมืองหลวงไปยังกรุงธนบุรี และปรำบชุมนุมต่ำง ๆรวบรวม แผ่นดินให้กลับเป็นปึกแผ่นอีกครั้ง และเป็นพระมหำกษัตริย์พระองค์ เดียวของรำชอำณำจักรธนบุรี ภำยหลังรัฐบำลไทยประกำศให้วันที่ 28 ธันวำคมของทุกปีเป็น"วันสมเด็จพระเจ้ำตำกสิน" และยังทรงได้รับ สมัญญำนำม มหำรำช 5 6
พระองค์เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 6 เมษำยน พ.ศ. 2325 รวมเวลำครองรำชย์ 15 ปี ผลงำนส ำคัญ พระองค์เป็นผู้กอบกู้เอกรำชจำกกำรเสียกรุงศรีอยุธยำครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ.2310 จำกพม่ำ รวบรวมกองก ำลังขับไล่พม่ำที่ค่ำยโพธิ์สำมต้นได้ส ำเร็จ ย้ ำย ร ำช ธ ำนีม ำตั้งที่ ก รุง ธนบุ รี ป ร ำบด ำภิเษกเป็น พระมหำกษัตริย์องค์แรกแห่งรำชวงศ์กรุงธนบุรี รวมระยะเวลำ ครองรำชย์ 14 ปี 151 วัน ทรงรวมพระรำชอำณำจักรด้วยกำรปรำบชุมนุมต่ำง ๆ ทรงฟื้นฟูบ้ำนเมืองทั้งด้ำนเศรษฐกิจและสังคมให้กลับคืนสู่ ภำวะปกติ พระเจ้ำตำกสินได้ทรงติดต่อเจรจำค้ำขำยกับต่ำงชำติ จำกนั้นท ำกำรส่งสินค้ำที่มีในไทยออกไปขำยทำงเรือ โดยมุ่งเน้นให้ เศรษฐกิจเฟื่องฟู ประชำชนมีกินมีใช้ เช่นซื้อข้ำวสำรแจกจ่ำยให้ รำษฎร ท ำนำ 2 รอบ จับหนูขำยให้หลวง ประมูลค่ำภำคหลวง ทรงท ำนุบ ำรุงพระพุทธศำสนำ บูรณปฏิสังขรณ์วัดและ โบรำณสถำน ให้เสรีภำพในกำรนับถือศำสนำ ตลอดจนส่งเสริมให้มี กำรเรียนกำรสอนภำษำบำลีมำกยิ่งขึ้น แบบอย่ำงที่ดี เป็นผู้มีเมตตำสูง ศรัทธำในพระรัตนตรัย เป็นผู้บำเพ็ญ ประโยชน์ต่อส่วนรวม กตัญญูต่อถิ่นกำเนิดและถิ่นที่อยู่อำศัย ศำลสมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช จ.จันทบุรี “พระเจ้ำตำกทรงแจกจ่ำยข้ำวสำรแก่รำษฎร” ภำพจิตรกรรมจัด แสดงภำยในต ำหนักเก๋งคู่ (เก๋งหลังใหญ่) พระรำชวังเดิม 7 8
สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (ทองด้วง) ประวัติ มีนำมเดิมว่ำ ทองด้วง พระรำชสมภพ วันที่ 20 มีนำคม พ.ศ. 2279 ในรัชสมัยพระบำท สมเด็จพระเจ้ำอยู่หัวบรมโกศเป็นบุตรของ พระอักษรสุนทร (ทองดี) สืบเชื้อสำยมำจำกเจ้ำพระยำโกษำธิบดี (ปำน) พระรำชชนนีมีพระนำมว่ำท่ำนหยกหรือดำวเรือง ท่ำนเข้ำรับ รำชกำรครั้งแรกโดยถวำยตัวเข้ำเป็นมหำดเล็กในสมเด็จเจ้ำฟ้ำอุทุมพร กรมขุนพรพินิต เมื่อพระชนมำยุ 21 พรรษำ ทรงผนวช ณ วัดมหำ ทลำย เป็นเวลำ 1 พรรษำ ทรงกลับเข้ำรับรำชกำรเป็นมหำดเล็ก หลวง เมื่อพระชนมำยุ 25 พรรษำ สมเด็จพระเจ้ำเอกทัศทรงพระ กรุณำโปรดเกล้ำฯให้เป็นหลวงยกกระบัตรเมืองรำชบุรี และได้สมรส กับธิดำตระกูลคหปตนี (ธิดำเศรษฐี)ชำวบำงช้ำง ชื่อนำก(สมเด็จพระ อมรินทรำบรมรำชินี) หลังเสียกรุงศรีอยุธยำแก่พม่ำได้ 1 ปี พระองค์ ได้เข้ำมำรับรำชกำรในกรุงธนบุรีในต ำแหน่งพระรำชวรินทร์ ในกรม พระต ำรวจหลวง ทรงเป็นก ำลังส ำคัญในกำรกอบกู้บ้ำนเมืองและท ำ ศึกสงครำมมำกมำย ในปี พ.ศ. 2311 พระองค์ได้ตำมเสด็จสมเด็จ พระเจ้ำตำกสินมหำรำชไปปรำบเจ้ำพิมำย ภำยหลังสงครำมครั้งนี้ ทรงได้รับพระรำชทำนบรรดำศักดิ์เป็นพระยำอภัยรณฤทธิ์ ต่อมำในปี พ.ศ.2312 ทรงเป็นแม่ทัพไปตีเมืองเขมร (กัมพูชำ) ตีได้ เมืองพระตะบองและเสียมรำฐ จึงได้รับพระกรุณำโปรดเกล้ำฯ เลื่อนยศเป็นพระยำยมรำช เจ้ำพระยำจักรี และสมเด็จเจ้ำพระยำมหำ กษัตริย์ศึก ตำมล ำดับ เมื่อถึงปลำยรัชสมัยสมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช สมเด็จ เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึกก ำลังไปรำชกำรทัพอยู่ที่เขมร (กัมพูชำ) ได้ เกิดเหตุกำรณ์จลำจลขึ้นในกรุงธนบุรี ระหว่ำงฝ่ำยกบฏที่ต้องกำร ควบคุมองค์สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำชแล้วออกว่ำรำชกำรแทน กับฝ่ำยต่อต้ำนกบฏ ก่อควำมเดือดร้อนให้แก่ประชำชนอย่ำงมำก สมเด็จเจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึกจึงยกทัพกลับกรุงธนบุรีทันที และ ปรำบปรำมฝ่ำยกบฏได้ส ำเร็จ เมื่อปรำบปรำมฝ่ำยกบฏได้ส ำเร็จแล้ว รำษฎรและข้ำรำชกำรจึงได้อัญเชิญพระองค์ปรำบดำภิเษกขึ้นเป็น พระมหำกษัตริย์ ทรงพระนำมว่ำ“พระบำทสมเด็จพระรำมำธิบดี ศรีสินธร มหำจักรีบรมนำถพระพุทธยอดฟ้ำจุฬำโลก” เมื่อวันที่ 10 มิถุนำยน พ.ศ.2325 นับเป็นองค์ปฐมกษัตริย์แห่งรำชวงศ์จักรี ผลงำนส ำคัญ เป็นแม่ทัพไปตีเมืองเขมร และสำมำรถยึดเมืองเสียมรำฐได้ ยกทัพไปปรำบเมืองนำงรองและนครจ ำปำศักดิ์ ยกทัพไปตีได้เมืองเวียงจันทน์ เมืองหลวงพระบำง และได้ อัญเชิญพระแก้วมรกตและพระบำงมำยังกรุงธนบุรี ยกทัพไปตีกัมพูชำ เมื่อกลับมำได้แก้ไขวิกฤตกำรณ์ในธนบุรีให้ ยุติลงได้ 9 10
เจ้าพระยาสุรสีห์บุญมา ประวัติ มีนำมเดิมว่ำ บุญมำ พระรำชสมภพ เมื่อพ.ศ. 2286 เป็นน้องชำยของ สมเด็จเจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก เมื่อ นำยบุญมำอำยุได้ ๑๖ ปี บิดำได้ฝำก เข้ำรับรำชกำรเป็นมหำดเล็กต ำแหน่งนำยสุจินดำหุ้มแพร ในเจ้ำฟ้ำ เอกทัศ กรมขุนอนุรักษ์มนตรี ในสมัยธนบุรีก่อนเสียกรุงศรีอยุธยำได้ เสด็จไปหำรือกับพระเชษฐำซึ่งขณะนั้นด ำรงต ำแหน่งยกกระบัตร เมืองรำชบุรี แล้วจึงล่วงหน้ำพำพระรำชมำรดำสมเด็จพระเจ้ำกรุง ธนบุรีไปส่ง ณ หัวเมืองชำยทะเลตะวันออก ซึ่งขณะนั้นสมเด็จพระ เจ้ำกรุงธนบุรีก ำลังทรงรวมพลอยู่ เป็นโอกำสให้นำยสุจินดำได้ถวำย ตัวเข้ำรับรำชกำรมำแต่นั้นกำลพระเจ้ำกรุงธนบุรี นำยสุจินดำ มีควำมชอบในกำรศึกอย่ำงต่อเนื่อง จนในที่สุดหลังจำกปรำบ ชุมนุมเจ้ำพระฝำงส ำเร็จก็ได้เป็นเจ้ำพระยำสุรสีหพิษณวำธิรำช ส ำเร็จรำชกำรเมืองพิษณุโลกทรงเป็นแม่ทัพผู้ทรงพระปรีชำสำมำรถ สูงทั้งในเชิงยุทธศำสตร์และยุทธวิธี พระรำชภำรกิจหลักจึงเป็นกำร รบเพื่อป้องกันประเทศตลอดพระชนม์ชีพ แต่ก็ได้ทรงงำนด้ำนอื่นอีกไม่น้อย เช่นกำรก่อสร้ำงพระรำชวังบวร สถำน บูรณะปฏิสังขรณ์วัดมหำธำตุและทรงส่งเสริมงำนศิลปะสำขำ อื่น ๆ ตลอดจนได้ทรงพระนิพนธ์งำนประเภทบันทึกจดหมำยเหตุเชิง วิจำรณ์ไว้ด้วยในพ.ศ. 2345 หลังจำกเสด็จยกทัพขึ้นไปปรำบพม่ำที่ยก มำล้อมเชียงใหม่ สมเด็จพระบวรรำชเจ้ำมหำสุรสิงหนำทก็ทรงพระ ประชวรต้องหยุดทัพอยู่ที่เมืองเถิน เมื่อพม่ำแตกทัพไปแล้วจึงเสด็จ กลับ ต่อมำพระโรคก ำเริบขึ้นจนสวรรคตเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกำยน พ.ศ. 2346 พระชนมำยุได้ 60 พรรษำ ผลงำนส ำคัญ เป็นผู้มีควำมสำมำรถในกำรรบ และมีควำมองอำจกล้ำหำญ ได้รับเลื่อนยศขึ้นเป็นเจ้ำพระยำสุรสีห์ ส ำเร็จรำชกำรเมือง พิษณุโลก ได้เข้ำร่วมกับสมเด็จเจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก ยกทัพไปปรำบ หัวเมืองต่ำง ๆ และ ยังเป็นทัพหน้ำในกำรยกทัพไปตีกัมพูชำ และได้แก้ไข วิกฤตกำรณ์ในกรุงธนบุรี งำนประพันธ์ เช่น เพลงยำวถวำยพยำกรณ์เมื่อเกิดฟ้ำผ่ำพระ ที่นั่งอมรินทรำภิเษกมหำปรำสำท นิรำศเสด็จไปปรำบพม่ำเมือง นครศรีธรรมรำช เพลงยำวตีเมืองพม่ำ 11 12
ประวัติ พระยำพิชัยดำบหัก เดิมท่ำนชื่อ จ้อย เกิดที่บ้ำนห้วยคำ อ ำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ในสมัยปลำยกรุงศรีอยุธยำ ศึกษำอยู่กับท่ำนพระครูวัดมหำธำตุหรือวัดใหญ่ เมืองพิชัย ภำยหลัง จ้อยได้เปลี่ยนชื่อใหม่เป็นทองดี หรือ ทองดีฟัน ขำวเป็นขุนนำงในสมัยอยุธยำตอนปลำยและธนบุรีเป็นทหำรเอกคู่ พระทัยของสมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช และเป็นผู้มีส่วนกอบกู้ เอกรำชของชำติไทยหลังกำรเสียกรุงครั้งที่ 2 มีชื่อเสียงอย่ำงยิ่งจำก ทั้งทำงเชิงมวยและเชิงดำบหนึ่ง มีควำมกตัญญูกตเวทีและควำม กล้ำหำญ เป็นสี่ทหำรเสือของสมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช ต่อมำนำยทองดีได้รับแต่งตั้งเป็นองครักษ์มีบรรดำศักดิ์เป็น "หลวงพิชัยอำสำ" เมื่อรับรำชกำรมีควำมดีควำมชอบจึงได้รับแต่งตั้ง เป็น เจ้ำหมื่นไวยวรนำถ พระยำสีหรำชเดโช และพระยำพิชัย ผู้ส ำเร็จรำชกำรครองเมืองพิชัย ภำยหลังข้ำศึกยกทัพมำตีเมืองพิชัย 2 ครั้ง ในกำรรบครั้งที่ 2 พระยำพิชัยถือดำบสองมือออกต่อสู้จน ดำบหักไปข้ำงหนึ่ง และรักษำเมืองไว้ได้ ดังนั้นจึงไดัรับสมญำนำมว่ำ "พระยำพิชัยดำบหัก" ผลงำนส ำคัญ ภำยหลังข้ำศึกยกทัพมำตีเมืองพิชัย 2 ครั้ง ในกำรรบครั้งที่ 2 พระยำพิชัยถือดำบสองมือออกต่อสู้จนดำบหักไปข้ำงหนึ่ง และรักษำ เมืองไว้ได้ ดังนั้นจึงไดัรับสมญำนำมว่ำ "พระยำพิชัยดำบหัก“ เป็นทหำรเอกของพระเจ้ำตำกสินมหำรำช มีควำมสำมำรถทำงเชิงมวยและเชิงดำบ พระยาพิชัยดาบหัก 13 14
ภำระงำน ประวัติและผลงำนของบุคคลสมัยธนบุรี ค ำชี้แจง 1.นักเรียนแบ่งกลุ่ม 5-6 คนสรุปองค์ควำมรู้เกี่ยวกับประวัติ และผลงำนสร้ำงสรรค์ของบุคคลส ำคัญสมัยธนบุรีได้ กลุ่มละ 1 บุคคลส ำคัญ โดยให้มีประเด็นส ำคัญ ด้ำนประวัติ ผลงำน และแบบอย่ำงที่น ำไปใช้ในชีวิตประจ ำวัน 2. นักเรียนแต่ละกลุ่มน ำเสนอผลงำนหน้ำชั้นเรียน ภำระงำน ประวัติและผลงำนของบุคคลสมัยธนบุรี ค ำชี้แจง 1.นักเรียนแต่ละกลุ่มเล่นเกมจับคู่ เรื่อง ประวัติบุคคลส ำคัญ สมัยธนบุรีตำมกติกำที่แจ้ง 2.อภิปรำยหลังกำรเล่นและสรุปผล ผู้สอนตั้งประเด็นค ำถำม สู่กำรอภิปรำยร่วมกันว่ำกลุ่มที่ชนะกำรแข่งขันท ำอย่ำงไร ได้ควำมรู้ อะไรจำกกำรเล่นเกมบ้ำง 15 16
17 18 แบบทดสอบหลังเรียน ค ำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกค ำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อใด 1.เพรำะเหตุใดพระเจ้ำตำก (สิน) จึงตัดสินในฝ่ำวงล้อมพม่ำออกไปทำง ทิศตะวันออกก่อนเสียกรุงศรีอยุธยำครั้งที่ 2 ก. ไม่เห็นด้วยกับกำรตั้งรับศึกพม่ำ ข. ต้องกำรหนีเอำตัวรอดเช่นเดียวกับชุมนุมอื่น ๆ ค. ไม่สำมำรถทนต่อควำมอดอยำกในกรุงศรีอยุธยำได้ ง. ต้องกำรรวบรวมไพร่พลเพื่อมำสู้รบกับพม่ำในภำยหลัง 2. สมเด็จเจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึกได้ปรำบดำภิเษกขึ้นเป็น พระมหำกษัตริย์มีพระนำมว่ำอย่ำงไร ก. เจ้ำพระยำจักรี ข. สมเด็จพระบรมรำชำที่ 4 ค. สมเด็จพระนั่งเกล้ำเจ้ำอยู่หัว ง. สมเด็จพระพุทธยอดฟ้ำจุฬำโลกมหำรำช 3. บุคคลใดยกทัพไปตีได้เมืองเวียงจันทน์ เมืองหลวงพระบำง และได้ อัญเชิญพระแก้วมรกตและพระบำงมำยังกรุงธนบุรี ก. พระยำสรรค์ ข. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ค. พระยำวิชัยดำบหัก ง. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก 4. บุคคลใดรวบรวมกองก ำลังขับไล่พม่ำที่ค่ำยโพธิ์สำมต้นได้ส ำเร็จ ก. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ข. พระยำวิชัยดำบหัก ค. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก ง. สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช 5. บุคคลใดที่ท ำควำมดีควำมชอบจนส ำเร็จรำชกำรเป็นเจ้ำเมืองพิษณุโลก ก. พระยำสรรค์ ข. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ค. พระยำวิชัยดำบหัก ง. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก 6. บุคคลใดเป็นผู้สถำปนำกรุงธนบุรีเป็นรำชธำนีของไทยต่อจำก อำณำจักรอยุธยำ ก. เจ้ำพระยำจักรี ข. สมเด็จพระบรมรำชำที่ 4 ค. สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช ง. สมเด็จพระพุทธยอดฟ้ำจุฬำโลกมหำรำช
19 20 7. ข้อใด ไม่ใช่ ผลงำนส ำคัญของสมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช ก. กำรฟื้นฟูทำงเศรษฐกิจ ข. ควำมมั่นคงทำงกำรเมือง ค. กำรจัดระเบียบกำรปกครอง ง. กำรเจริญสัมพันธไมตรีกับต่ำงชำติ 8. บุคคลใดที่ออรบกับข้ำศึกยกทัพมำตีเมืองพิชัย 2 ครั้ง ในกำรรบ ครั้งที่ 2 ถือดำบสองมือออกต่อสู้จนดำบหักไปข้ำงหนึ่ง และรักษำ เมืองไว้ได้ ก. พระยำสรรค์ ข. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ค. พระยำวิชัยดำบหัก ง. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก 9. ข้อใดกล่ำวถึงผลงำนของสมเด็จเจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก(ทอง ด้วง) ได้ถูกต้อง ก. เป็นแม่ทัพในกำรปรำบชุมนุมเจ้ำพระฝำง ข. เป็นแม่ทัพคู่พระทัยสมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช ค. เป็นแม่ทัพสู้รบกับพม่ำในครำวที่พม่ำยกทัพมำตีเมืองพิชัย ง. เป็นผู้น ำในกำรกอบกู้เอกรำชภำยหลังเสียกรุงศรีอยุธยำครั้งที่ 10. บุคคลใดยกทัพไปรำชกำรท่เขมรแต่ต้องยกทัพกลับกรุงธนบุรี เพรำะเกิดจลำจลในพระนคร ก. พระยำสรรค์ ข. เจ้ำพระยำสุรสีห์ ค. พระยำวิชัยดำบหัก ง. เจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก
ณรงค์ พ่วงพิศ และวุฒิชัย มูลศิลป์. (2553). หนังสือเรียน รำยวิชำพื้นฐำน ประวัติศำสตร์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่2. พิมพ์ครั้งที่ 18. กรุงเทพมหำนคร : อักษรเจริญทัศน์อจท. ธวัช ทันโตภำค และคณะ. (2553). สังคมศึกษำ ศำสนำและ วัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษำปีที่2. กรุงเทพมหำนคร : วัฒนำพำนิช สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลำคม 2564 จำก https://www.silpa-mag.com สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลำคม 2564 จำก https://th.wikipedia.org/wiki สมเด็จพระเจ้ำตำกสินมหำรำช. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลำคม 2564 จำก https://today.line.me/th/v2/article/VggQq1 สมเด็จเจ้ำพระยำมหำกษัตริย์ศึก สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลำคม 2564. จำก https://th.wikipedia.org/wiki เจ้ำพระยำสุรีสีห์ (บุญมำ) สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลำคม 2564 จำกhttps://www.sac.or.th/ เจ้ำพระยำสุรีสีห์ (บุญมำ) สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลำคม 2564 จำกhttps://th.wikipedia.org/wiki บรรณำนุกรม พระยำพิชัยดำบหัก. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลำคม 2564.จำก http://thaiyuth.blogspot.com/2012/07/2_20.html พระยำพิชัยดำบหัก. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลำคม 2564. https://th.wikipedia.org/wiki 21 22