ขุนช้างขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

๔๘ สัมผัสสระ รูปร่างวิปริตผิดกว่าคน ทรพลอัปรีย์ไม่ดีได้ ทั้งใจคอชั่วโฉดโหดไร้ ช่างไปหลงรักใคร่ได้เป็นดี ครานั้นจึงโฉมเจ้าพลายงาม ฟังความเห็นว่าแม่หาไปไม่ คิดบ่ายเบี่ยงเลี่ยงเลี้ยวเบี้ยวบิดไป เพราะรักไอ้ขุนช้างกว่าบิดา คำ คล้องจองที่มีเสียงสระ และมาตราสะกดอย่างเดียวกัน คำ ซ้ำ ผู้แต่งได้นำ คำ คำ เดียวมาใช้ในที่ใกล้ ๆ กัน เพื่อที่จะย้ำ ความหมาย ของเนื้อความให้หนักแน่นมากขึ้น รูปร่างวิปริตผิดกว่าคน ทรพลอัปรีย์ไม่ดีได้ ทั้งใจคอชั่วโฉดโหดไร้ ช่างไปหลงรักใคร่ได้เป็นดี วันนั้นแพ้กูเมื่อดำ น้ำ ก็กริ้วซ้ำ จะฆ่าให้เป็นผี แสนแค้นด้วยมารดายังปรานี ให้ไปขอชีวีขุนช้างไว้ แค้นแม่จำ จะแก้ให้หายแค้น ไม่ทดแทนอ้ายขุนช้างบ้างไม่ได้ หมายจิตคิดจะให้มันบรรลัย ไม่สมใจจำ เพาะเคราะห์มันดี คำ ซ้อน ผู้แต่งได้นำ คำ ซ้อนมาแต่ง เพื่อเน้นความให้ชัดเจนยิ่งขึ้น โดยความหมายยังคงเดิม

ขุนช้างขุนแผน ในตอน ขุนช้างถวายฎีกา ว่าเรื่องที่จหมื่นไวยลักลอบขึ้นเรือนพา นางวันทองหนีไปจากตนจึงทำ ให้เป็นเรื่องใหญ่พระพันวษาให้นางวันทองเลือกว่าจะอยู่กับใคร แต่นางวันทองไม่เลือกจึงทำ ให้ถูกประหารชีวิต ชี้ให้เห็นถึงอารมณ์ที่เป็นธรรมชาติของมนุษย์ คือ รัก โลภ โกรธ หลง ซึ่งธรรมชาติอารมณ์นี้ ถ้าไม่สามารถควบคุมได้ ก็ทำ ให้เกิด ความหายนะขึ้นในชีวิตได้ ๔๙ เนื้อเรื่อง ด้านเนื้อหา ตัวละคร สมเด็จพระพันวษา เป็นพระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา บทบาทของพระพันวษาที่เด่น ที่สุด คือ เป็นผู้ ที่ชี้ชะตาชีวิตให้กับตัวละครทุกตัว ในตอนนี้กล่าวถึงลักษณะนิสัยของขุนแผนอยู่น้อยไม่เน้นบทบาทมากนักแต่จะเน้นสะท้อน ให้เห็นว่าเป็นชายไทยที่มีความรักต่อนางวันทองอย่างสม่ำ เสมอ เป็นตัวละครที่มีความรักมั่นคง แต่มีข้อเสียคือ ไม่คิดไตร่ตรองให้รอบคอบ จะทำ การสิ่งใด ก็มักใช้อารมณ์ของตนเองเป็นที่ตั้ง ซึ่งเป็นต้นเหตุของการที่นางวันทองต้องโทษประหารชีวิต ขุนแผน ขุนช้าง นางวันทอง บทบาทของนางวันทองในตอนนี้มีความสำ คัญอย่างยิ่ง เพราะนำ เสนอถึงตัวละคร ผู้หญิงไทยที่ถูกผู้ชายชี้นำ ชะตาชีวิต จมีนไวยวรนาถหรือพลายงาม เป็นบุตรชายของขุนแผนกับนางวันทองเข้ารับราชการและได้กระทำ คุณงามความดีจนได้ เลื่อนบรรดาศักดิ์ให้เป็นจมื่นไวยวรนาถจมื่นไวยเป็นตัวละครที่มีอารมณ์หุนหันพลันแล่น ไม่ค่อยคิดไตร่ตรองให้รอบคอบ

เรื่องขุนช้างขุนแผนนี้ เป็นนิยายพื้นบ้านของสุพรรณบุรี ที่แต่งขึ้นจากเรื่องจริง ที่เกิดขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ซึ่งมีหลักฐานอยู่ในหนังสือ คำ ให้การชาวกรุงเก่า โดยแต่งเป็นบทกลอน สำ หรับขับเสภา เมื่อมาถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เสภาเรื่องขุนช้าง ขุนแผนที่มีผู้แต่งไว้ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยานั้น เหลืออยู่เพียงบางตอนเท่านั้น ๕๐ โครงเรื่อง ใช้กลอนเสภาลักษณะคำ ประพันธ์กลอนเสภาเป็นกลอนสุภาพ เสภาเป็นกลอนขั้นเล่าเรื่อง อย่างเล่านิทานจึงใช้คำ มากเพื่อบรรจุข้อความให้ชัดเจนแก่ผู้ฟัง และมุ่งเอาการขับได้ไพเราะ เป็นสำ คัญ สัมผัสของคำ ประพันธ์ คือ คำ สุดท้ายของวรรคต้น ส่งสัมผัสไปยังคำ ใดคำ หนึ่ง ใน ๕ คำ แรกของวรรคหลังสัมผัสวรรคอื่นและสัมผัสระหว่างบทเหมือนกลอนสุภาพ กลวิธีในการแต่ง

ครั้นอยู่มาขุนแผนต้องจำ จอง กระหม่อมฉันมีท้องนั้นเติบใหญ่ อยู่ที่เคหาหน้าวัดตะไกร ขุนช้างไปบอกว่าพระโองการ มีรับสั่งโปรดปรานประทานให้ กระหม่อมฉันไม่ไปก็หักหาญ ยื้อยุดฉุดคร่าทำ สามานย์ เพื่อนบ้านจะช่วยก็สุดคิด ด้วยขุนช้างอ้างว่ารับสั่งให้ ใครจะขัดขีนไว้ก็กลัวผิด จนใจจะมิไปก็สุดฤทธิ์ ชีวิตอยู่ใต้พระบาท ๕๑ การปกครอง คุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม พระมหากษัตริย์ทรงมีอำ นาจสูงสุดในการปกครองบ้านเมืองและ ดูแลราษฎร ตัดสินคดีความต่าง ๆ ค่านิยม ผู้หญิงในสมัยนั้นไม่มีสิทธิ์ดำ เนินชีวิตด้วยตนเอง ต้องเชื่อฟังและปฏิบัติตามที่สามี บอกเสมอ คราวนั้นเมื่อตามไปกลางป่า หน้าดำ เหมือนหนึ่งทามินหม้อไหม้ ชนะความงามหน้าดังเทียนชัย เขาฉุดไปเหมือนลงทะเลลีก เจ้าพลายงามตามรับเอากลับมา ทีนี้หน้าจะดำ เป็นน้ำ หมึก กำ เริบใจด้วยเจ้าไวยกำ ลังฮึก จะพาแม่ตกลึกให้จำ ตา ความเชื่อ ฟ้าขาวดาวเด่นดวงสว่าง จันทร์กระจ่างทรงกลดหมดเมฆสิ้น จึงเช่นเหล้าข้าวปลาให้พรายกิน เสกขมิ้นว่านยาเข้าทาตัว ลงยันต์ราชะเอาปะอก หยิบยกมงคลขึ้นใส่หัว เป่ามนตร์เบื้องบนชอุ่มมัว พรายยั่วยวนใจให้ไคลคลา จับดาบเคยปราบณรงค์รบ เสด็จครบบริกรรมพระคาถา ลงจากเรือนไปมิได้ช้า รีบมาถึงบ้านขุนช้างพลัน ในสมัยก่อนคนไทยมีความเชื่อเกี่ยวกับเวทมนตร์คาถาของขลังและการเลี้ยงผี

ถึงตัวไปใจยังนับอยู่ว่าผัว น้องนี้กลัวบาปทับเมื่อดับจิต หญิงเดียวชายครองเป็นสองมิตร ถ้ามิปลิดเสียให้เปลื้องไม่ตามใจ ๕๒ ความเชื่อของบุญบาป ความเชื่อเกี่ยวกับเรื่องเวรกรรม โอ้แม่เจ้าประคุณของลูกเอย ไม่ควรเลยจะพรากจากคุณพ่อ เวรกรรมนำ ไปไม่รั้งรอ มิพอที่จะต้องพรากก็จากมา แม่เลี้ยงลูกมาถึงเจ็ดขวบ เคราะห์ประจวบจากแม่หาเห็นไม่ ความเชื่อเรื่องความฝัน ครานั้นขุนแผนแสนสนิท ฟังความตามนิมิตก็ใจหาย ครั้งนี้น่าจะมีอันตราย ฝันร้ายสาหัสตัดตำ รา พิเคราะห์ดูทั้งยามอัฐกาล ก็บันดาลฤกษ์แรงเป็นหนักหนา มิรู้ที่จะแถลงแจ้งกิจจา กอดเมียเมินหน้าน้ำ ตากระเด็น ความเชื่อเรื่องลางสังหรณ์ สิ้นฝันครั้นตื่นตกประหม่า หวีดผวากอดผัวสะอื้นไห้ เล่าความบอกผัวด้วยกลัวภัย ประหลาดใจน้องฝันพรั้นอุรา ใต้เตียงเสียงหนูก็ทุกกก แมงมุมทุ่มอกที่ริมฝา ยิ่งหวาดหวั่นพรั่นตัวกลัวมรณา ดังวิญญานางจะพรากไปจากกาย ความเชื่อเกี่ยวกับการใช้เวทมนคาถา สิ้นฝันครั้นตื่นตกประหม่า หวีดผวากอดผัวสะอื้นไห้ เล่าความบอกผัวด้วยกลัวภัย ประหลาดใจน้องฝันพรั้นอุรา ใต้เตียงเสียงหนูก็ทุกกก แมงมุมทุ่มอกที่ริมฝา ยิ่งหวาดหวั่นพรั่นตัวกลัวมรณา ดังวิญญานางจะพรากไปจากกาย

เร่งเร็วเหวยพระยายมราช เอาใบตองรองไว้ให้หมากิน ไปฟันฟาดเสียให้มันเป็นผี ตกดินจะอัปรีย์กาลีอยู่ อกเอาขวานผ่าอย่าปรานี ฟันให้หญิงชายทั้งหลายดู อย่าให้มีโลหิตติดดินกู สั่งเสร็จเสด็จสู่ปราสาทชัย ๕๓ ความเชื่อเกี่ยวกับความเป็นกาลากิณีแก่บ้านเมืองหรือแผ่นดิน ความรักของแม่ที่มีต่อลูก จากบทประพันธ์กล่าวได้ว่า ด้วยความที่ลูกรักแม่ จึงไปรับแม่กลับมาจากขุนช้าง พลายงามรู้จักแสดงความเคารพนอบน้อม แม้จะอยู่ในสถานการณ์ขุ่นเคืองใจ อยู่ก็ตาม แต่เมื่อเห็นมารดาก็ยังระลึกถึงพระคุณแล้วเข้ากราบไหว้ เจ้าพลายงามตามรับเอากลับมา ทีนี้หน้าจะดำ เป็นน้ำ หมึก กำ เริบใจด้วยเจ้าไวยกำ ลังฮึก จะพาแม่ตกลึกให้จำ ตาย จะใครถีบขุนข้างที่กลางตัว นึกกลัวจะถูกแม่วันทองนั่น พลางนั่งลงนอบนบอภิวันทน์ สะอื้นอั้นอกแค้นน้ำ ตาคลอ ความรัก การมีสัมมาคารวะ

๑. ผู้เป็นลูกควรมีความกตัญญูกตเวที ๒. เราควรรักผู้อื่นอย่างจริงใจและหวังดีต่อกัน ไม่ครอบครองให้คนรักอยู่กับเราเพียงผู้เดียว ๓. ผู้ที่เป็นสามีควรมีความรับผิดชอบโดยการเลี้ยงดูภรรยาและลูกให้อยู่ดีมีสุข ๔. เราควรรอบคอบและยั้งคิดในการทำ สิ่งต่าง ๆ เพราะหากไม่ไตร่ตรองให้ดีก็อาจ ก่อให้เกิดผลเสีย ๕.คิดอะไรควรพูดออกไป เพราะไม่มีใครรู้ในสิ่งที่เราคิด ๕๔ ด้านการทำ ไปใช้

เอกสารอ้อ้ อ้อ้ างอิอิ อิอิ ง ๕๕ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. (๒๕๖๔). เสภา เรื่องขุนช้างขุนแผน. สืบค้น ๘ มิถุนายน ๒๕๖๗, จาก http://elsd.ssru.ac.th/kwanjira_ph/pluginfile. php/46/course/summary/ We want Know-less. (๒๕๕๗). ถอดความขุนช้าง ขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา. สืบค้น ๑๐ มิถุนายน ๒๕๖๗, จาก https://wewantknowless.wordpress.com pearyzaa. (๒๕๖๖). ขุนช้างขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา. สืบค้น ๙ มิถุนายน ๒๕๖๗. จาก https://pubhtml5.com/xbai/lqsa/basic/ Mariajose. (๒๕๖๓). Diapositiva 1. สืบค้น ๑๐ มิถุนายน ๒๕๖๗. จาก https://www.tbw.ac.th/images/e_learnning/ chatchada/data/m6/k4.pdf Noppadolkepan. (๒๕๕๙). วรรณคดีขุนช้างขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา. สืบค้น ๑๒ มิถุนายน ๒๕๖๗, จากhttps://pubhtml5.com/hkxz/mklv/basic/ Fluke Siriwat. (๒๕๕๙). เสภาเรื่อง ขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา.สืบค้น ๑๑ มิถุนายน ๒๕๖๗, จาก https://prezi.com/hhjzqsfs0ypl/presentation/