OMG 7 Sains Tg 4 (Buku A)

Alamak, saya tidak
ingat penerangan

dari cikgu!!

Cikgu tidak sempat Apakah peranan Video Analitik Jawapan
nak buat penerangan dalam buku OMG?
Penerangan secara mendalam:
kepada semua - Teknik Menjawab
pelajar? - Kesilapan Umum
- Langkah Penyelesaian
Ada pelajar yang malu - Ulasan Jawapan
menanya cikgu?
Bagaimanakah cara pengunaan?
Ini solusinya!! 1. Pelajar buat latihan dalam buku (OMG Modul)
Video Analitik Jawapan 2. Guru menanda buku
3. Guru membuat penerangan kepada pelajar
4. Cikgu boleh kongsi pautan Video Analitik

Jawapan dalam Google Classroom atau
pelajar akses dari Sisipan Jawapan

Video Analitik Di manakah Video & PDF Analitik
Jawapan Jawapan boleh diakses?
Kertas 1 1. Kulit buku dalaman (Senarai Lengkap)

(hanya dicetak dalam buku Edisi Guru)
2. Sebelah Praktis Pentaksiran Sumatif

(Kod QR Video)
(hanya dicetak dalam buku Edisi Guru)
3. Sisipan Jawapan.
(Kod QR Video & Muat Turun PDF)
(hanya dicetak dalam buku Edisi Pelajar)

Senarai Lengkap URL & Kod QR untuk
mengakses Video & PDF Analitik Jawapan
- Imbas kod QR ini
- Layari https://qrs.ly/wme8th4

KANDUNGAN Kelvin 011-1527 8088
Wilson 019-713 1667
PENTAKSIRAN FORMATIF 5.4 Teknologi Kejuruteraan Genetik .......................................... 50
Genetic Engineering Technology
BAB LANGKAH KESELAMATAN DI DALAM MAKMAL
01 SAFETY MEASURES IN THE LABORATORY 5.5 Variasi | Variation........................................................................ 50
Praktis DSKP (PBD) .......................................................................... 51
1.1 Peralatan Perlindungan Diri .................................................. 1 Praktis SPM Klon SPM (m.s. 65) .................................................. 65

Personal Protective Equipment Video (m.s. 1) BAB SOKONGAN, PERGERAKAN DAN PERTUMBUHAN
06 SUPPORT, MOVEMENT AND GROWTH
1.2 Pembuangan Bahan Sisa | Disposal of Waste ...................... 1 Nicholas 012-288 5285
6.1 Sokongan, Pergerakan dan Pertumbuhan Haiwan ....... 68 Johnny 011-5507 1039
1.3 Pemadam Kebakaran | Fire Extinguishers Support, Movement and Growth in Animals Video (m.s. 68)
6.2 Pergerakan dan Pertumbuhan Manusia............................ 69
Video (m.s. 2) ........................................................................ 2 Human Movement and Growth
Praktis DSKP (PBD) PAK-21 (m.s. 4) .................................... 3 6.3 Sokongan, Pertumbuhan dan Kestabilan dalam
Tumbuhan PAK-21 (m.s. 69) ........................................... 69
Praktis SPM ............................................................................................ 10 Support, Growth and Stability in Plants
Praktis DSKP (PBD)........................................................................... 70
BAB BANTUAN KECEMASAN Praktis SPM............................................................................................. 77 John 017-331 3993
02 EMERGENCY HELP Vincent 012-973 9386
BAB KOORDINASI BADAN
2.1 Resusitasi Kardiopulmonari …. ………………......................... 13 07 BODY COORDINATION
Cardiopulmonary Resuscitation (CPR) Video (m.s. 13)
7.1 Sistem Endokrin Manusia ....................................................... 80
2.2 Heimlich Manoeuvre Video (m.s. 14) ......................... 14 Human Endocrine System Video (m.s. 80)
Praktis DSKP (PBD) Video (m.s. 19)................................... 15
Praktis SPM ............................................................................................ 20 7.2 Gangguan kepada Koordinasi Badan .................................. 81
Disruptions to Body Coordination
BAB TEKNIK MENGUKUR PARAMETER KESIHATAN BADAN
03 TECHNIQUES OF MEASURING THE PARAMETERS OF BODY HEALTH 7.3 Minda yang Sihat | Healthy Mind ............................................ 81
Praktis DSKP (PBD) .......................................................................... 82
3.1 Suhu Badan | Body Temperature Video (m.s. 23)…. 23 Praktis SPM Klon SPM (m.s. 88) ................................................. 88

3.2 Kadar Denyutan Nadi | Pulse Rate ......................................... 23 BAB UNSUR DAN BAHAN
08 ELEMENTS AND SUBSTANCES
3.3 Tekanan Darah | Blood Pressure .............................................. 24
8.1 Asas Jirim | Matter Video (m.s. 91)................................ 91
3.4 Indeks Jisim Badan ..................................................................... 24 8.2 Jadual Berkala Unsur Moden ................................................. 91

Body Mass Index (BMI) Modern Periodic Table of Elements
8.3 Isotop | Isotopes ............................................................................ 92
Praktis DSKP (PBD) .......................................................................... 25 Praktis DSKP (PBD)........................................................................... 93 Untuk Pesanan DAN Semakan Stok
Praktis SPM Klon SPM (m.s. 99) ................................................. 99
Praktis SPM ............................................................................................ 33
BAB KIMIA INDUSTRI
BAB TEKNOLOGI HIJAU DALAM MELESTARIKAN 09 CHEMICAL IN INDUSTRY
04 GREEN TECHNOLOGY FOR ENVIRONMENTAL SUSTAINABILITY
9.1 Aloi | Alloy Video (m.s. 102) ............................................. 102
4.1 Kelestarian Alam Sekitar ......................................................... 37 9.2 Kaca dan Seramik | Glass and Ceramic .................................. 102
Environmental Sustainability 9.3 Polimer | Polymer Video (m.s. 103)…….....…………..... 103
Praktis DSKP (PBD)........................................................................... 104
4.2 Sektor Tenaga | Energy Sector .................................................. 37 Praktis SPM ............................................................................................ 112
4.3 Sektor Pengurusan Sisa dan Air Sisa .................................. 38
BAB KIMIA DALAM PERUBATAN DAN KESIHATAN
Waste and wastewater Management Sector Video (m.s. 38) 10 CHEMICALS IN MEDICINE AND HEALTH
4.4 Sektor Pertanian dan Perhutanan ....................................... 38
10.1 Perubatan Tradisional, Perubatan Moden dan
Agriculture and Forestry Sector Perubatan Komplementari ..................................................... 115
4.5 Sektor Pengangkutan ................................................................ 39 Traditional Medicine, Modern Medicine and

Transportation Sector Complementary Medicine Video (m.s. 116)
4.6 Teknologi Hijau dan Kehidupan ........................................... 39 10.2 Radikal Bebas | Free Radicle...................................................... 116

Green Technology and Life
Praktis DSKP (PBD) .......................................................................... 40
Praktis SPM ............................................................................................ 46

BAB GENETIK
05 GENETIC

5.1 Pembahagian Sel | Cell Division Video (m.s. 49) ....... 49

5.2 Pewarisan | Inheritance............................................................... 50

5.3 Mutasi | Mutation PAK-21 (m.s. 61) ............................... 50

10.3 Bahan Antioksida ........................................................................ 117 BAB KIMIA DALAM PERUBATAN DAN KESIHATAN
Antioxidant Substances Video (m.s. 117) 12 CHEMICALS IN MEDICINE AND HEALTH
10.4 Produk Kesihatan | Health Products ...................................... 118 12.1 Penggunaan Tenaga Nuklear ................................................. 147
Praktis DSKP (PBD)........................................................................... 118 The Use of Nuclear Energy Video (m.s. 147)
Praktis SPM ............................................................................................ 125 12.2 Penghasilan Tenaga Nuklear .................................................. 147
The Production of Nuclear Energy
BAB KIMIA DALAM PERUBATAN DAN KESIHATAN 12.3 Impak Pengunaan Tenaga Nuklear ..................................... 148
11 CHEMICALS IN MEDICINE AND HEALTH Impact of Using Nuclear Energy
12.4 Tenaga Nuklear di Malaysia .................................................... 148
11.1 Gerakan Linear | Linear Motion................................................ 129 Nuclear Energy in Malaysia Video (m.s. 148)
Praktis DSKP (PBD)........................................................................... 149
11.2 Graf Gerakan Linear.................................................................... 130 Praktis SPM ............................................................................................ 155

Linear Motion Graph Video (m.s. 130) PENTAKSIRAN AKHIR TAHUN
Dicetak di tengah Buku B: Amali Proses Sains (Boleh dileraikan)
11.3 Pecutan Graviti dan Jatuh Bebas .......................................... 130
JAWAPAN
Gravitational Acceleration and Free Fall Dicetak di tengah Buku B: Amali Proses Sains (Edisi Pelajar)

11.4 Jisim dan Inersia | Mass and Inertia

Video (m.s. 130).................................................................... 130

Praktis DSKP (PBD)........................................................................... 131

Praktis SPM Klon SPM (m.s. 143) ................................................ 143

01BAB LANGKAH KESELAMATAN DI DALAM MAKMAL
SAFETY MEASURES IN THE LABORATORY

1.1 Peralatan Perlindungan Diri | Personal Protective Equipment Buku Teks: m.s. 4 – 5

Pelajar/Student Makmal/Laboratory Bab 01
Kabinet aliran laminar/Laminar flow cabinet
Gogal/Goggles Video 1.1
Melindungi mata daripada bahan kimia Elakkan kontaminasi semasa
Protects the eyes from chemicals substances aktiviti berkaitan mikrobiologi
Avoid contamination when
Topeng muka/Face mask microbiological activities are
Melindungi hidung dan mulut daripada carried out
terhidu bahan kimia
Protects the nose and mouth from inhaling Kebuk wasap/Fume chamber
chemicals substances

Sarung tangan/Gloves Bagi eksperimen bahan mudah
Melindungi tangan daripada bahan kimia meruap, mudah terbakar,
Protect the hands from chemicals substances beracun, mengakis dan berbau
For experiment using volatile,
Baju makmal/Lab Coat flammable, poisonous, corrosive, or
Melindungi kerosakan pada pakaian pungent substances
Protect clothing from damage
Pembilas mata/Eyewash station

Kasut bertutup/Closed shoes Penyiram Mencuci mata yang terkena
Melindungi kaki daripada tumpahan kecemasan
bahan kimia dan serpihan kaca safety shower bahan kimia dengan segera
Protect the feet from chemicals substance Wash the eye that has come into
contact with chemical substance
spills and glass splinters quickly

1.2 Pembuangan Bahan Sisa | Disposal of Waste Buku Teks: m.s. 6 – 9

Boleh dibuang ke dalam singki 7 Tidak boleh dibuang ke dalam singki
Cannot be disposed of into sinks
3Can be disposed of into sinks

Cecair atau larutan berkepekatan rendah • Sisa pepejal/ Solid waste

dan tidak berbahaya. • Bahan pH<5 atau pH>9/ Substance pH<5 or pH>9
Contoh: cecair neutral, asid lemah, alkali • Pelarut organik/ Organic solvent
lemah • Logam berat/ Heavy metal

Non-hazardous liquids and low concentration • Bahan reaktif/ Reactive material
solution. Example: neutral liquids, weak acids, • Sisa organik/ Organic waste
weak alkalis. • Sisa radioaktif/ Radioactive waste

Prosedur Operasi Standard pelupusan bahan sisa biologi

Standard Operating Procedure for disposal of biological waste substances

Kategori/ Category A B C D
Jenis Peralatan tajam Pepejal tidak tajam Bangkai, organ Cecair
Type Sharp equipment Carcasses, organs Liquid
Picagari, jarum Non-sharp solids Haiwan makmal Darah, serum
Contoh Sarung tangan Blood, serum
Example Syringe, needle Lab animals
Gloves

• Bekas khas • Beg biobahaya • Bahan penyerap • Diautoklaf
Special container Biohazard bag
Absorbent material Autoclaved
• Tidak diautoklaf • Diautoklaf
Pengurusan Not autoclaved Autoclaved • Beg biobahaya • Sistem
Management
• Tempat selamat • Tong biobahaya Biohazard bag kumbahan
Safe place Biohazard bins
• Disejuk beku Sewage system

Frozen

1

Carta alir Prosedur Operasi Standard pelupusan bahan sisa biologi
Flow chart of Standard Operating Procedure for disposal of biological waste substances

Pengasingan sisa di punca Kategori A/Category A: Disimpan sementara di tempat yang selamat.
Separation of waste at the source Temporarily store in a safe place.
Kategori B/Category B: Diautoklaf pada 121˚C, 15 psi selama 20 minit.
Bab 01 Autoclave at 121˚C, 15 psi for 20 minutes.
Kategori C/Category C: Disimpan sementara di dalam penyejuk beku.
Temporarily store in a freezer.

Pelupusan berpusat Beg biobahaya dilabel dan dimasukkan Sisa dimasukkan dalam beg
Centralised disposal dalam tong biobahaya. biobahaya.

Biohazard bag is labelled and placed in the Waste is placed in biohazard bag.
biohazard bins.

1.3 Pemadam Kebakaran | Fire Extinguishers Buku Teks: m.s. 10 – 14

Video 1.3 Jenis Penerangan Jenis alat pemadam kebakaran
Kebakaran Explanation Type of fire extinguisher
Type of fire

Kelas A Bahan api mudah terbakar jenis pepejal (kecuali logam) Air, buih, serbuk kering
Class A seperti kayu dan kertas. Water, foam, dry powder
Flammable solids (except metals) such as wood and paper.

Kelas B Cecair seperti petrol, kerosin, diesel, cat dan varnis. Buih, serbuk kering, karbon dioksida
Class B Liquids such as petrol, kerosene, diesel, paint, and varnish. Foam, dry powder, carbon dioxide

Kelas C Gas seperti LPG, LNG, dan oksigen. Serbuk kering, karbon dioksida
Class C Gases such as LPG, LNG, and oxygen. Dry powder, carbon dioxide

Kelas D Logam seperti magnesium, aluminium, natrium dan kalium. Serbuk kering

Class D Metals such as magnesium, aluminium, sodium, and potassium. Dry powder

Kelas E Peralatan elektrik. Serbuk kering, karbon dioksida
Class E Electrical appliances. Dry powder, carbon dioxide

Kelas F Lemak dan minyak masak. Serbuk kering, karbon dioksida
Class F Fats and oils. Dry powder, carbon dioxide

Kaedah penggunaan pemadam kebakaran/ How to use fire extinguisher Buku Teks: m.s. 12

Tanggalkan pin Halakan muncung ke Tekan pemicit atas alat Ratakan semburan
keselamatan. pangkal api. pemadam. dengan menggerakkan
Remove the safety pin. Aim the nozzle at the base Squeeze the handle on the muncungnya dari sisi
of the fire. top of the fire extinguisher. ke sisi.
Pastikan alat pemadam Spray evenly by sweeping
kebakaran ditegakkan. Pastikan jarak 2.0 - 2.5 the nozzle from side to
Ensure that the fire meter dari api. side.
extinguisher is positioned Ensure the distance of 2.0 -
upright. 2.5 metres from fire.

2

PRAKTIS DSKP (PENTAKSIRAN BILIK DARJAH)

1.1 Peralatan Perlindungan Diri | Personal Protective Equipment (SP 1.1.1)

A 1 (Apakah namanya?) Namakan peralatan perlindungan diri berikut. Buku Teks: m.s. 4 TP1

SP 1.1.1 (What itsTn4a-mBe1?-)0N1ame the following personal protective equipment. T4-B1-04 (e) T4-B1-05
(a) T4-B1-02 (c) T4-B1-03 (d)
Bab 01
(b)

Sarung tangan Topeng muka Gogal Kasut bertutup Baju makmal Strategi ini berguna untuk membantu murid memahami analisis
Gloves Face mask Goggles Closed shoes Lab coat masalah dan meneliti perkara dari pelbagai sudut pandangan.

B 1 Padankan peralatan perlindungan diri berikut dengan fungsinya yang betul. Buku Teks: m.s. 4 TP2
Match the following personal protective equipment with the correct functions.
SP 1.1.1
Peralatan (Apakah kepentingannya?) Fungsi
TEq4u-Bip1m-0e4nt (What its importance?) Function Teknik 5W1H
a
Melindungi mata daripada terkena bahan kimia
T4-B1-05 berbahaya seperti asid, bromin, ammonia dan
logam reaktif.
b Protect the eyes from hazardous chemical substances
such as acid, bromine, ammonia, and reactive metals.
T4-B1-03
Melindungi hidung dan mulut daripada terhidu
c bahan kimia yang sengit dan mudah meruap
serta debu.
T4-B1-01 Protect the nose and mouth from inhaling pungent and
d volatile chemical substances and dust.

T4-B1-02 Melindungi tangan daripada bahan kimia
e berbahaya.
Protect the hands from hazardous chemical substances.

Melindungi kerosakan pada pakaian.
Protect clothing from damage.

Melindungi kaki daripada tumpahan bahan
kimia dan serpihan kaca.
Protect the feet from chemical substance spills and glass
splinters.

Jawapan TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai langkah keselamatan dalam 3 7
Kata Laluan: makmal 3
5
suhu123 TP 2 Memahami langkah keselamatan dalam makmal dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut 75

3

C 1 Bulatkan peralatan yang bukan peralatan perlindungan diri untuk dipakai dalam makmal.

SP 1.1.1 Circle theTe4q-uBi1p-m06ent that is not a persoTna4l-Bpr1o-t0e2ctive equipment to be wear in a lab. Buku Teks: m.s. 4 TP2
T4-B1-03
T4-B1-07

Bab 01 D 1 (Apakah namanya?) Namakan peralatan perlindungan diri dalam makmal berikut.
(What its name?) Name the following personal protective equipment in laboratory.
SP 1.1.1

P: Kabinet aliran Q: Penyiram R: Pembilas mata S: Kebuk wasap
laminar keselamatan Eyewash station Fume chamber

Laminar flow cabinet Safety shower

2 Namakan peralatan perlindungan diri dalam makmal yang patut digunakan berdasarkan situasi berikut.

Name the personal protective equipment in laboratory that should be used based on the following situations.
SP 1.1.1
Buku Teks: m.s. 5 TP3 Situasi Peralatan Perlindungan Diri

Situation Personal Protective Equipment

1 Mata Christa terkena titisan larutan garam. Pembilas mata
Christa’s eyes come into contact with salt solution. Eyewash station

2 Jocelyn mahu melaksanakan eksperimen untuk menyiasat ciri- Kabinet aliran laminar
ciri mikroorganisma. Laminar flow cabinet
Jocelyn wants to conduct an experiment to study the characteristics of
microorganisms. Penyiram keselamatan
Safety shower
3 Larutan kimia tertumpah pada badan Luthfi semasa menjalankan
eksperimen. Kebuk wasap
A chemical solution spilled on Luthfi’s body while conducting experiment. Fume chamber

4 Afif menjalankan eksperimen menggunakan asid sulfurik pekat.
Afif conducts an experiment using concentrated sulphuric acid.

PAK-21: Pembentangan

Jalankan pembentangan berkenaan dalam kumpulan mengenai kaedah penggunaan peralatan perlindungan
diri dalam makmal berdasarkan arahan berikut.
Conduct a presentation on the steps to use the personal protective equipment in laboratory based on the following instructions.
Setiap kumpulan diberikan salah satu peralatan perlindungan diri dalam makmal yang berikut:
Each group is given one of these personal protective equipment in laboratory:
(a) Pembilas mata/Eyewash station
(b) Penyiram keselamatan/Safety shower
(c) Kebuk wasap/Fume chamber

TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai langkah keselamatan dalam makmal 3 7 2

TP 2 Memahami langkah keselamatan dalam makmal dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut 3 7 Jawapan

4

TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai langkah keselamatan dalam makmal dan dapat 37

melaksanakan tugasan mudah. 4

Kata Laluan:
termo123

4

E Anda ditugaskan untuk menyediakan poster bagi mengendalikan bahan kimia di bawah. Lengkapkan poster di
bawah dengan maklumat yang betul. Buku Teks: m.s. 4 – 5 TP5
You are tasked to create a poster on handling the chemical compound below. Complete the poster below with the correct
information.
SP 1.1.1

Bab 01
Kaedah Mengendalikan Asid Nitrik | NitTr4ic-BA1c-0id8Handling Method
1 Sifat kimia/Chemical Properties

(a) Asid nitrik ialah sejenis  asid kuat .

Nitric acid is a  strong acid .

(b) Asid nitrik bersifat  mengkakis  dan mengoksida.

Nitric acid is  corrosive  and an oxidiser.

2 LangkTa4h-B-l1a-n03gkah keselamatan/Safety PrecTa4u-Bti1o-n0s2 T4-B1-01

(a) Pakai  gogal  untuk (b) Pakai  topeng muka  untuk (c) Pakai  sarung tangan 
melindungi  mata  untuk melindungi  tangan 
mengelakkan hidung tersedut
daripada percikan asid. wasap  berasid . daripada tumpahan asid.
Wear  goggles  to protect Wear  face mask  to prevent Wear  gloves  to protect
the  eyes T4f-rBo1m-05acid splashes. the nose from inhaling  acidic  the  hands  from acid spills.
vapour. T4-B1-04

(d) Pakai  baju makmal  (e) Pakai  kasut bertutup  (f) Jalankan aktiviti
untuk melindungi  badan  untuk melindungi  kaki  dalam  kebuk wasap 

daripada tumpahan asid. daripada tumpahan asid. untuk mengurangkan risiko
Wear  lab coat  to protect Wear  closed shoes  to protect
the  body  from acid spills. the  feet  from acid spills. tumpahan asid.
Conduct activities inside
the  fume chamber  to reduce
the risks of acid spills.

3 Mengendalikan kecemasan/ Handling emergencies

(a) Jika asid tertumpah pada badan/ If acid spills on the body:
(i) Segera tanggalkan  baju makmal ./ Take off the  lab coat  quickly.
(ii) Bilas badan menggunakan  penyiram keselamatan ./ Rinse the body using  safety shower .

(iv) Dapatkan bantuan kecemasan dengan segera./Get emergency aids as soon as possible.

(b) Jika asid terpercik pada mata/ If acid splashes on the eyes:
(i) Basuh mata menggunakan  pembilas mata ./ Washes the eyes using  eyewash station .

(ii) Dapatkan bantuan kecemasan dengan segera./ Get emergency aids as soon as possible.

Jawapan

TP 5 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai langkah keselamatan dalam makmal 3 7 16

Kata Laluan: 5
baca123

1.2 Pembuangan Bahan Sisa| Disposal of Waste (SP 1.2.1, 1.2.2,1.2.3, 1.2.4) TP2

F 1 Bulatkan contoh bahan-bahan yang boleh dibuang ke dalam singki. Buku Teks: m.s. 5
Circle the example of materials that can be disposed of into sinks.
SP 1.2.1
Air sabun Cat minyak Metanol Jus limau Larutan gula
Soap water Oil paint Methanol Lemon juice Sugar solution

Bab 01 2 (Apakah kategori bahan sisa?) Tandakan () kategori bahan sisa yang betul bagi bahan-bahan sisa berikut.
(What is the waste category?) Mark () on the correct waste category for the following wastes. Buku Teks: m.s. 5 TP1
SP 1.2.2
Bahan sisa yang boleh Bahan sisa yang tidak
Bahan sisa dibuang ke dalam singki boleh dibuang ke dalam
Waste Wastes that can be disposed
singki
of into sinks Wastes that cannot be
disposed of into sinks
(a) Sisa pepejal/ Solid waste 
(b) Pelarut organik/ Organic solvent 
(c) Bahan neutral/ Neutral substances  
(d) Logam berat/ Heavy metal 
(e) Gris/ Grease 
(f) Larutan asid lemah/ Weak acid solution 
(g) Larutan alkali lemah/ Weak alkali solution
(h) Sisa organik/ Organic waste 

3 Berikan sebab bahan-bahan berikut tidak boleh dibuang ke dalam singki. Buku Teks: m.s. 5 TP3
Give the reasons why these substances cannot be disposed of into sinks.
SP 1.2.2
Bahan/ Substances Penerangan/ Description
(a) Heksana/ Hexane
Heksana merupakan  pelarut organik  dan  bahan mudah terbakar .
(b) Asid sulfurik pekat Hexane is an  organic solvent  and  volatile compound .
Concentrated sulphuric acid
Asid sulfurik merupakan  asid kuat  dan  bahan reaktif .
(c) Hablur kalsium karbonat Sulphuric acid is a  strong acid  and  reactive compound .
Calcium carbonate crystal
Hablur kalsium karbonat merupakan  sisa pepejal .
Calcium carbonate crystal is a  solid waste .

G 1 Padankan kategori bahan sisa dengan jenis bahan sisa biologi berdasarkan Prosedur Operasi StandardSP 1.2.3
pelupusan bahan sisa biologi. Buku Teks: m.s. 8 TP1
Match the category of waste substance with the correct type of biological waste based on the Standard Operating Procedure
for disposal of biological waste substance.

Kategori bahan sisa Jenis bahan sisa biologi
Category of waste substance Type of waste substance

Kategori A Pepejal tidak tajam
Category A Non-sharp solids

Kategori B Bangkai dan organ
Category B Carcasses and organs

Kategori C Cecair Jawapan
Category C Liquid

Kategori D Peralatan tajam Kata Laluan:
Category D Sharp equipment nadi123

6

2 Kategorikan bahan sisa biologi berikut dengan betul. Buku Teks: m.s. 8 TP2
Categorise the following waste substance correctly.
SP 1.2.3
(a) Picagari/ Syringe (b) Darah/ Blood (c) Bangkai tikus (d) Sarung tangan yang
Mouse carcass UtesleadhgTdlo4ivg-Beus1n-0a1kan

Bab 01

Kategori/ Category: Kategori/ Category: Kategori/ Category: Kategori/ Category:
A D C B

3 (Bagaimanakah menguruskan sisa biologi?) Terangkan kaedah pengurusan bagi sisa biologi berikut.
(How to manage biology waste?) Describe the management method of the following biology waste. Buku Teks: m.s. 8 TP3
SP 1.2.3
(a) Tisu Kaedah/ Methods (b) Skalpel Kaedah/ Methods
(i) Letakkan dalam  beg T 4-B1Sc-a1l1pel
T4T-iBss1ue-09 (i) Masukkan ke
biobahaya   bekas khas 
(c) Serum
Put in  biohazard bag  Put in special  container 
T4-SBer1um-10 (ii)  Diautoklaf  dan (ii) Tidak  diautoklaf 

dimasukkan dalam  tong Not  autoclaved 
biobahaya  (iii) Simpan di  tempat selamat 

 Autoclaved  and placed sebelum dilupuskan
into  biohazard bins  Keep in a  safe place  before

Kaedah/ Methods (d) Apendiks disposed

(i) Dinyahcemar T4-ABp1pe-n1d2ix Kaedah/ Methods
melalui  autoklaf  (i) Balut dalam bahan  penyerap 
Decontaminated by  autoclave 
Wrapped in  absorbent  material
(ii) Dilupus ke  sistem
kumbahan  (ii) Bungkus dalam beg biobahaya
Packaged in  biohazard  bag 
Disposed into  sewage system 
(iii)  Disejuk beku  sebelum

dibuang
 Frozen  before disposal

SP 1.2.3H 1 Seorang murid menyebabkan tumpahan bahan kimia di dalam makmal. Lengkapkan langkah-langkah
penyelesaian yang betul. Buku Teks: m.s. 9 TP3
A student causes a chemical substance spillage at a laboratory. Complete the correct steps to be taken.

Maklumkan  guru  Jadikan kawasan Sekat tumpahan Kaut Lupuskan
atau  pembantu daripada merebak
tumpahan sebagai tumpahan dengan
makmal . kawasan larangan . menggunakan bahan kimia.  selamat .
Inform the  teacher   pasir . Disposed of it
or the  lab assistant . Make the spillage Stop spillage  Scoop  the
area a  restricted chemical  safely .
from spreading spillage.
zone .
using  sand .

Jawapan TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai langkah keselamatan dalam makmal 3 7 12
Kata Laluan: 3 77
darah123 TP 2 Memahami langkah keselamatan dalam makmal dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut
3 7
TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai langkah keselamatan dalam makmal dan dapat
melaksanakan tugasan mudah. 20

7

2 Fahami senario berikut dan kenal pasti kesalahan yang dilakukan. Seterusnya, nyatakan langkah-langkah
pengurusan kemalangan yang betul. Buku Teks: m.s. 9 TP4
Comprehend the following scenario and identify the mistakes made. Next, suggest the correct steps to handle the accident.
Bab 01
Situasi:
SP 1.2.4 Seorang pelajar memecahkan sebatang termometer merkuri secara tidak sengaja. Pelajar tersebut
tidak memaklumkan insiden itu kepada sesiapa kerana bimbang dimarahi. Seterusnya, pelajar tersebut
mengutip serpihan termometer dan mengelap tumpahan menggunakan tisu sebelum membuang
semuanya ke dalam tong sampah.
Situation:
A student breaks a mercury thermometer by accident. The student does not inform anyone of the incident for fear of being
scolded. Then, the student picks up the pieces of the thermometer and wipes the spillage using tissue before disposing of
them in a rubbish bin.

Kesalahan/ Mistake Penyelesaian/ Solution
(a) Pelajar tersebut tidak  memaklumkan  (a) Maklumkan  guru  atau  pembantu makmal 

insiden itu kepada sesiapa./The student does dengan segera.
not  inform  the incident to anyone. Inform the  teacher  or the  lab assistant 
(b) Pelajar tersebut  mengelap  tumpahan
merkuri menggunakan  tisu . immediately.
The student  wipes  the mercury spillage (b) Jadikan kawasan tumpahan sebagai  kawasan
using  tissue .
larangan .
(c) Pelajar tersebut membuang merkuri ke Make the spillage area a  restricted zone .
dalam  tong sampah . (c) Tabur serbuk  sulfur  untuk menutup
The student disposes mercury in a  rubbish bin .
tumpahan.
Sprinkle  sulphur  powder onto the spillage.
(d) Hubungi  Bomba ./Call the  Fire Department .

1.3 Pemadam Kebakaran | Fire Extinguishers (SP 1.3.1, 1.3.2, 1.3.3, 1.3.4)

I 1 Nyatakan warna label pada semua jenis alat pemadam api berikut. Seterusnya, tandakan () pada jenisSP 1.3.1
kebakaran yang boleh dipadamkan oleh pemadam api tersebut. Buku Teks: m.s. 10 TP2
State the label colour of all the following fire extinguishers. Then, mark () on the type of fire that the fire extinguisher can
extinguish.

Jenis Alat Warna Label Kebakaran Kebakaran Kebakaran Kebakaran
Pemadam Api Label Colour daripada daripada daripada daripada alat
pepejal
Type of Fire Fire from solids cecair gas elektrik
Extinguisher Fire from liquid Fire from gas Fire from electrical

appliances

Air Merah   
Water Red   
Krim
Buih  
Foam Cream

Karbon Hitam
dioksida Black
Carbon dioxide
Biru
Serbuk kering Blue
Dry powder

2 Tandakan () pada pernyataan yang betul tentang pemadam kebakaran. Buku Teks: m.s. 11 TP1
Mark () on the correct statements about fire extinguisher.
SP 1.3.1
(a) Pemadam api ABC boleh digunakan memadamkan kebakaran gas mudah meletup. Jawapan
ABC fire extinguisher can be used to extinguish explosive gases.  Kata Laluan:

(b) Pemadam api ABC tidak berbahaya kepada haiwan dan manusia, serta tidak mencemarkan tekan123
tanah./ ABC fire extinguisher is not harmful to human and animals and does not pollute the soil.

8

3 Padankan kelas kebakaran berikut dengan penerangan yang betul. Buku Teks: m.s. 11 TP1
Match the following fire classification with the correct description.
SP 1.3.1
Kelas kebakaran Jenis alat pemadam kebakaran
Fire classification Type of fire extinguisher Bab 01

Kelas A Kebakaran melibatkan lemak dan minyak
Class A Fires that involved fats and oils

Kelas B Kebakaran melibatkan pepejal bukan logam
Class B Fires that involved non-metal solid

Kelas C Kebakaran melibatkan cecair mudah terbakar
Class C Fires that involved flammable liquid

Kelas D Kebakaran melibatkan gas mudah terbakar
Class D Fires that involved flammable gas

Kelas E Kebakaran melibatkan logam
Class E Fires that involved metal

Kelas F Kebakaran melibatkan peralatan elektrik
Class F Fires that involved electrical appliances

4 Susunkan langkah-langkah menggunakan alat pemadam kebakaran mengikut turutan yang betul.
Arrange the steps to use the fire extinguisher in the correct order. Buku Teks: m.s. 11 TP3
SP 1.3.2
Tekan pemicit atas alat pemadam kebakaran. P
Squeeze the handle on the top of the fire extinguisher. Q
R
Halakan muncung ke pangkal api. Pastikan jarak 2.0 - 2.5 meter dari api. S
Aim the nozzle at the base of the fire. Ensure the distance of 2.0 - 2.5 metres from the fire.

Tanggalkan pin keselamatan. Pastikan alat pemadam kebakaran ditegakkan.
Remove the safety pin. Ensure that the fire extinguisher is positioned upright.

Ratakan semburan dengan menggerakkan muncungnya dari sisi ke sisi.
Spray evenly by sweeping the nozzle from side to side.

RQP S

SP 1.3.3 5 Guru sains anda meminta anda untuk menjalankan audit alat pemadam kebakaran. Lengkapkan senarai

tugas untuk menjalankan audit tersebut. Buku Teks: m.s. 12 TP2

Your science teacher asks you to carry out an audit on the fire extinguishers. Complete the task list to carry out the audit.
(a) Bacaan meter  tekanan  pada pemadam kebakaran/  Pressure  gauge reading on fire extinguisher
(b)  Tarikh luput  pemadam kebakaran/  Expiry date  of fire extinguisher
(c)  Jenis  alat pemadam kebakaran/  Types  of fire extinguishers
(d)  Bilangan  pemadam kebakaran mengikut  jenis 
 Number  of fire extinguishers based on  types 
(e)  Lokasi  alat pemadam kebakaran dalam  pelan laluan kecemasan 

 Location  of fire extinguishers in the school’s  emergency route plan 

Jawapan TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai langkah keselamatan dalam makmal 3 77
Kata Laluan: 3 7 20
jisim123 TP 2 Memahami langkah keselamatan dalam makmal dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut 3
7
TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai langkah keselamatan dalam makmal dan dapat 3
melaksanakan tugasan mudah. 4

TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai langkah keselamatan dalam makmal, bantuan kecemasan 7
teknik dan prosedur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
9

9

PRAKTIS SPM

KERTAS 1

1 Rajah berikut menunjukkan satu peralatan 4 Bagaimanakah sisa jarum pembedahan perlu

OMG perlindungan diri. BT m.s. 4 TP2 ARAS : R OMG diuruskan? BT m.s. 8 TP3 ARAS : S
m.s. m.s.
3 The following diagraTm4-Bs1h-o0w3s a personal protective 7 How does the waste of surgical needles should be managed?
D equipment.
Bab 01 S D I Letakkan dalam bekas khas
S

K K Placed in a special container
P
P

(A) (G) II Tidak diautoklaf/ Not autoclaved
S3
S2

III Diautoklaf/ Autoclaved

IV Bekas disimpan di tempat selamat sebelum

Apakah fungsi peralatan perlindungan diri tersebut? dibuang

What is the function of the personal protective equipment? Container is stored in a safe place before disposal
A Melindungi kerosakan pada pakaian.
A I dan IV sahaja./ I and IV only.
Protect clothing from damage.
B Melindungi mata daripada terkena bahan kimia. B I, II, dan IV sahaja/ I, II, and IV only.

Protect the eyes from chemical substances. C I, III, dan IV sahaja/ I, III, and IV only.
C Melindungi kaki daripada tumpahan bahan
D I dan III sahaja/ I and III only.
kimia.
Protect the feet from chemical substance spills. 5 Seorang pelajar tertumpahkan cecair etanol ke
D Melindungi tangan daripada bahan kimia
berbahaya. OMG atas meja makmal. Manakah antara berikut, bukan
Protect the hands from hazardous chemical substances. m.s.
7 langkah yang patut diambil oleh murid tersebut?

D
S A student accidentally spilled ethanol liquid on a laboratory
K
P table. Which of these is not a step to be taken by the student?

(H) BT m.s. 9 TP3 ARAS : S
S1

2 Manakah antara berikut, bukan penggunaan A Memaklumkan kemalangan kepada guru sains

OMG peralatan perlindungan diri yang betul? Informing the science teacher about the accident

m.s. Which of these is not the correct usage of personal protective B Jadikan kawasan tumpahan sebagai kawasan
5
larangan
D equipment? BT m.s. 5 TP3 ARAS : S
S Make the spillage area a restricted zone

K A Memakai kasut bertutup semasa menjalankan C Hentikan penyebaran tumpahan
P

(E) aktiviti di makmal sains. Stop the spreading of the spillage
S2

Wearing closed shoes while conducting activity in D Menghubungi bomba/Call the Fire Department

science laboratory. Teknik Berikan Rujukan muka surat OMG untuk mencari

Penerangan Teknik Menjawab B Memakai baju makmal untuk melindungi tubuh 6 Alat pemadam api manakah yang boleh digunakan jawapan daripada Praktis DSKP atau Nota.
dan Ulasan Jawapan
badan daripada tumpahan bahan kimia. OMG untuk memadamkan kebakaran peralatan elektrik?

Wearing lab coat to protect the body from chemical m.s. Which fire extinguishers can be used to extinguished fire
8

spillage. D from electrical appliances? BT m.s. 10 – 11 TP3 ARAS : S
C Menggunakan gogal untuk melindungi mata S

daripada percikan bahan kimia. K I Karbon dioksida/ Carbon dioxide
P

Using goggles to protect the eyes from chemical splashes. (I) II Air/ Water
S1

D Menggunakan kabinet aliran laminar untuk III Serbuk kering/ Dry powder

menjalankan aktiviti menggunakan asid pekat. IV Bebuih/ Foam

Using laminar flow cabinet to conduct activity using A I dan II sahaja/ I and II only.

Video Analitik Jawapan concentrated acid. B I dan III sahaja/ I and III only.

C II dan III sahaja/ II and III only.

3 Bahan sisa manakah yang tidak boleh dibuang ke D III dan IV sahaja/ III and IV only.

OMG dalam singki? BT m.s. 6 – 7 TP3 ARAS : S 7 Manakah antara berikut, bukan maklumat yang Pancing

m.s. OMG diperlukan untuk mengaudit alat pemadam
m.s.
6 Which wastes cannot be disposed into the sink?
9 kebakaran? BT m.s. 9 TP3 ARAS : S
D D

S I Larutan garam dapur/ Kitchen salt solution S Which of these is not the required information to audit a
K
K P fire extinguisher?

P II Hablur garam tak terlarut

(F)

S2 Insoluble salt crystal

III Cecair merkuri/ Liquid mercury (I)
S5 A Tarikh penerimaan alat pemadam kebakaran
IV Larutan cuka/ Vinegar solution
The date of receiving fire extinguisher
A I dan II sahaja/ I and II only.
Video Analitik B I dan III sahaja/ I and III only. B Bacaan tolok tekanan/ Pressure gauge reading Jawapan
Jawapan
C Jenis alat pemadam kebakaran Kata Laluan:
C II dan III sahaja/ II and III only. buih123
Type of fire extinguisher
D III dan IV sahaja/ III and IV only.
D Tarikh luput alat pemadam kebakaran

Kertas 1 Expiry date of the fire extinguisher

10

KERTAS 2

BAHAGIAN B

1 Rajah di bawah menunjukkan sebotol larutan asid nitrik pekat yang disimpan di dalam makmal. Seorang pelajar

OMG mahu menyediakan larutan asid nitrik cair daripada larutan asid nitrik pekat. Buku Teks: m.s. 4 – 5
m.s.
5 The diagram below shows a bottle of concentrated nitric acid which kept in a laboratory. A student wants to prepare diluted
D
S nitric acid solution from concentrated nitric acid.

K Bab 01

P

(E)

Asid Nitrik
Nitric Acid

(a) Nyatakan satu sifat kimia asid nitrik pekat yang berbahaya. TP2 ARAS : R
State a hazardous chemical property of concentrated nitric acid.
Mengkakis

Corrosive

[1 markah/ mark]

(b) Asid nitrik pekat juga mudah meruap. Namakan dua peralatan perlindungan diri yang perlu digunakan Penerangan Teknik Menjawab
pelajar tersebut untuk mencegah wap asid daripada membahayakan pelajar tersebut. TP1 ARAS : R dan Ulasan Jawapan
Concentrated nitric acid is also volatile. Name two personal protective equipment that need to be used to prevent the acid
vapour from endangering the student.
Gogal dan topeng muka

Goggles and face mask

[2 markah/ marks]

(c) Di manakah sepatutnya pelajar tersebut melakukan aktiviti ini? Mengapa? TP5 ARAS : T Video Analitik Jawapan
Where should the student conducts this activity? Why?
Kebuk wasap. Untuk menghalang penyebaran asid jika berlaku tumpahan semasa menjalankan aktiviti.

Fume cupboard. To prevent the spreading of the acid in case of spillage during activity.

[2 markah/ marks]

Jawapan (d) Sekiranya berlaku kemalangan semasa menjalankan aktiviti ini, apakah langkah pertama yang perlu
dilakukan oleh pelajar tersebut. Buku Teks: m.s. 9 TP2 ARAS : R
If accident occurs while running the activity, what is the first step that need to be taken by the student?
Maklumkan kepada guru atau pembantu makmal

Informing the teacher or the lab assistant.

[1 markah/ mark]

Video Analitik
Jawapan

Kata Laluan: Bahagian B
nitrik123
11

BAHAGIAN C

1 Rajah berikut menunjukkan dua jenis sisa biologi daripada sebuah makmal sains.

OMG The following diagram shows two type of biology waste from a science laboratory.
m.s.

7 T4-B1-1P1 T4Q-B1-01

D
S

K

P

(G)

S3

Bab 01

Skalpel/ Scalpel Sarung tangan/ Gloves
[2 markah/ marks]
(a) Kenal pasti kategori sisa biologi bagi P dan Q. TP2 ARAS : R
Identify the category of the biological waste of P and Q.

(b) Bandingkan pengurusan sisa biologi bagi P dan Q. TP4 ARAS : S
Compare the management of biological waste of P and Q.

[6 markah/ marks]

(c) Seorang pelajar menuangkan asid sulfurik pekat ke dalam singki setelah menjalankan eksperimen di
makmal. Pada pendapat anda, adakah tindakan pelajar itu wajar? Nyatakan alasannya. TP5 ARAS : T
A student pours concentrated sulfuric acid into the sink after conducting an experiment in the laboratory. In your opinion,
is the student’s action justified? State the reason.

[4 markah/ marks]

(a) P: Kategori A/ Category A
Q: Kategori B/ Category B

Penerangan Teknik Menjawab (b) Q
dan Ulasan Jawapan P
Dibungkuskan dan diletakkan dalam beg plastik
Diletakkan dalam bekas sisa tajam. biobahaya.
Placed in sharp waste bins. Packaged and placed in biohazard plastic bags.

Tidak diautoklaf. Diautoklaf.
Not autoclaved. Autoclaved.
Bekas disimpan di tempat selamat sebelum
dilupuskan. Disimpan dalam bekas biobahaya sebelum
Bins are placed in safe place before disposal. dilupuskan.
Placed in biohazard bins before disposal.

Video Analitik Jawapan (c) – Tidak wajar/ Inappropriate
– Asid sulfurik adalah asid kuat./ Sulfuric acid is a strong acid.
– Asid sulfurik akan mengkakis saluran paip dan menganggu sistem perpaipan.

Sulfuric acid will corrode pipelines and disturb the piping system.
– Sisanya yang terdapat dalam perpaipan boleh membahayakan kesihatan pengguna.

The rest found in the piping can harm the health of users.

Video Analitik Jawapan
Jawapan
Kata Laluan:
Bahagian C sisa123

12

02BAB RESPIRASI
RESPIRATION

2.1 Resusitasi Kardiopulmonari | Cardiopulmonary Resuscitation (CPR) Buku Teks: m.s. 20 – 24

Definisi Bantuan kecemasan yang melibatkan gabungan teknik tekanan di bahagian dada dan hembusan Video 2.1
Definition ke dalam mulut mangsa untuk mengembalikan degupan jantung dan pernafasannya.
Emergency aid that involves a combination of chest compressions and breathing into the mouth of the Bab 02
Situasi victim to restore their heartbeat and breathing.
Situation
Jika seseorang individu tidak bernafas, tiada degupan jantung atau nadi, atau tidak memberi
Penyebab respons terhadap rangsangan.
Causes If an individual is not breathing, has no heartbeat or pulse, does not respond to stimulus.
Kepentingan
Importance Serangan jantung, renjatan elektrik, lemas, atau panahan petir.
Heart attack, electric shock, drowning, lightning strike.

Tekanan dada dilakukan untuk menghasilkan peredaran darah secara buatan. Hembusan
mulut ke mulut membolehkan mangsa menerima udara beroksigen ke dalam peparunya.
Chest compression is done to produce artificial blood circulation. Mouth-to-mouth resuscitation enables the
victim to receive oxygenated air into the victim’s lungs.

Kaedah CPR/ CPR Procedure

1 Periksa respons mangsa/ Check victim’s response
Pastikan keadaan sekitar selamat, periksa respons mangsa. Jika tiada respons,
minta tolong daripada orang di sekeliling untuk hubungi talian 999.
Make sure the surrounding area is safe, then check the victim’s response. If there is no
response, ask for help from any bystander to call 999.

2 Buka saluran pernafasan/ Open the airway
Pastikan mangsa baring terlentang. Dongakkan kepada mangsa ke belakang dan
angkat dagunya. Dengar bunyi pernafasan di hidung dan mulut mangsa, lihat
pergerakan dada mangsa.
Ensure the victim is lying down on the victim’s back. Tilt the head back and lift the chin.
Listen to the breathing sound from the victim’s mouth and nose, observe the victim’s chest
movement.

3 Tekanan dada/ Chest compression
Jika tiada nadi dan pernafasan dikesan, tekanan dada perlu dilakukan, Tekan
dada mangsa sekitar 5 cm ke bawah. Ulang tekanan sekitar 100 – 120 tekanan
per minit.
If there are no pulse and breathing detected, chest compression must be performed. Press
down the victim’s chest about 5 cm. Repeat the compression about 100 – 120 compression
per minute.

4 Bantuan pernafasan/ Mouth-to-mouth resuscitation
Jika masih tiada pernafasan, picit hidung mangsa dan hembuskan udara ke dalam
mulutnya selama 1 saat setiap hembusan.
If there is still no breath, pinch the victim’s nose and blow the air into victim’s mouth for 1
second.

5 Ulangan/ Repetition
Tekanan dada dilakukan sebanyak 30 kali diikuti dengan 2 kali bantuan pernafasan
secara berulangan sehingga ambulans tiba atau sehingga mangsa sedar. Jika
mangsa bernafas tetapi belum sedar, baringkan mangsa secara mengiring.
Chest compressions are performed 30 times followed by 2 times mouth-to-mouth resuscitation
until the ambulance arrives or the victim regains consciousness. If the victim breathes, but
still unconscious, lay the victim sideways.

13

2.2 Heimlich Manoeuvre Buku Teks: m.s. 25 – 28

Video 2.2 Definisi Bantuan kecemasan yang dilakukan untuk mnyelamatkan seseorang individu yang tercekik.
Definition Emergency procedure that is carried out to save an individual who is choking.

Situasi Memegang leher dengan kedua-dua tangan, tidak boleh bercakap atau batuk, kulit bibir dan
Situation kuku kelihtan kebiruan dan kehitaman, atau sukar bernafas.
Holding the neck with both hands, unable to speak or cough, skin, lips and nails appear bluish or blackish,
Bab 02 Penyebab or difficulty in breathing.
Causes
Saluran pernafasan tersekat disebabkan oleh makanan atau bendasing.
Kepentingan Respiratory tract is blocked because of food or foreign object.
Importance
Untuk memastikan oksigen boleh sampai ke peparu mangsa.
To ensure oxygen can reach the victim’s lungs.

Kaedah Heimlich Manoeuvre/ Heimlich Manoeuvre Procedure
1

Berdiri belakang mangsa dan bongkokkan badan mangsa sedikit ke hadapan.
Stand behind the victim and bend his body slightly forward.

2

Kelilingkan tangan dari belakang mangsa dan genggamkan tangan kanan.
Put your arms around the victim from behind and clench a fist with your right hand.

3

Letakkan genggaman tangan kanan di antara pusat dengan bawah rusuk mangsa.
Letakkan tangan kiri di atas tangan kanan yang digenggam.
Place your right fist between the navel and below the ribs of the victim. Place your left hand
on top of your right fist.

4

Tekan dan sentak ke atas dengan kuat dan cepat. Tekanan yang diberikan akan
menambahkan tekanan di dalam peparu, menyebabkan bendasing tertolak keluar.
Press and jerk upwards with quick force. The pressure given will increase pressure in the
lungs, causing the foreign object to be ejected.

Heimlich Manoeuvre pada diri sendiri
Heimlich Manoeuvre on self
Letakkan tangan di antara atas pusat dan bawah rusuk. Tolakkan badan pada
objek separas pinggang seperti kerusi atau meja.
Place hands between above the navel and below the ribs. Push body on an object about the
height of the waist.

14

PRAKTIS DSKP (PENTAKSIRAN BILIK DARJAH)

2.1 Resusitasi Kardiopulmonari | Cardiopulmonary Resuscitation (CPR) (SP 2.1.1, 2.1.2, 2.1.3)

A 1 Tandakan () pada kenyataan yang benar. CPR ialah bantuan kecemasan yang melibatkan kombinasi:
Mark () on the correct statements. CPR is an emergency aid that involves: Buku Teks: m.s. 20 TP1
SP 2.1.1
(a) Tekanan di bahagian dada. 
Chess compression.  Bab 02

(b) Tekan dan sentak abdomen ke atas dengan kuat dan cepat.
Press and jerk the abdomen upwards with quick force.

(c) Letakkan genggaman tangan kanan di antara pusat dengan bawah rusuk mangsa.
Place your right fist between the navel and below the victim’s ribs.

(d) Hembusan ke dalam mulut mangsa.
Breathing into the mouth of the victim.

2 (Mengapakah CPR dilakukan?) Bulatkan jawapan yang betul. Tujuan CPR ialah: Buku Teks: m.s. 20 TP1 Strategi ini berguna untuk membantu murid memahami analisis
(Why is CPR performed?) Circle the correct answers. The purpose of CPR is: masalah dan meneliti perkara dari pelbagai sudut pandangan.
SP 2.1.1
Memulihkan Memulihkan Menyelamatkan
degupan jantung Mencegah pengsan pernafasan individu tercekik
Restoring heartbeat Preventing faint Restoring breathing Save an individual

who is choking

3 (Mengapakah CPR perlu dilakukan?) Kenal pasti situasi individu yang memerlukan CPR dengan padananSP 2.1.1
yang betul. Buku Teks: m.s. 21 TP2
(Why should CPR be performed?) Identify the situation of individuals requiring CPR by matching them correctly.

Tidak merespon pada Situasi individu Tidak bernafas Teknik 5W1H
rangsangan yang memerlukan Does not breathing

Does not respond to stimulus CPR Tidak ada degupan jantung
Situations of Does not has heartbeats
Tercekik individuals requiring
Choking Sakit bahagian abdomen
CPR Abdominal pain
Tidak ada nadi
Does not has pulses

4 Namakan punca-punca bagi situasi yang memerlukan CPR. Buku Teks: m.s. 21 TP2 T4-B2-03

SP 2.1.1 Name the causes of situations which neTe4d-eBd2C-0P1R. T4-B2-02

!

P: Kejutan elektrik Q: Panahan petir R: Lemas S: Serangan jantung
Electric shock Lightning strike Drowning Heart attack

Jawapan TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai bantuan kecemasan. 3 74
Kata Laluan: TP 2 Memahami bantuan kecemasan dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 78

suhu123 15

B 1 (Bagaimanakah melakukan CPR?) Susunkan langkah-langkah prosedur CPR dengan betul.
(How to do CPR?) Arrange the CPR steps correctly. Buku Teks: m.s. 22 – 23 TP3
SP 2.1.1
Langkah-langkah Susunan
Bab 02 Steps Arrangement

(a) Periksa respons mangsa 1
Check the victim’s responses
4
(b) Bantuan pernafasan
Mouth-to-mouth resuscitation 2

(c) Buka saluran pernafasan 3
Open the airway
5
(d) Tekanan dada
Chest compressions

(e) Ulangan
Repetition

2 Anda ditugaskan untuk menyediakan poster kepentingan CPR. Lengkapkan poster di bawah denganSP 2.1.1
maklumat yang betul. Buku Teks: m.s. 24 TP5

You are tasked to create a poster on the importance of CPR. Complete the poster below with the correct information.

Kepentingan CPR | The Importance of CPR

Memulihkan peredaran darah Membekalkan oksigen pada
mangsa mangsa

Restoring the victim’s blood Supplying oxygen to the victim
circulation

• Peredaran darah mangsa Tekanan dada • Bekalan oksigen boleh
boleh dipulihkan dengan Chess compression dibekalkan kepada
menghasilkan aliran darah mangsa melalui  bantuan
secara  buatan . Pernafasan mulut ke mulut pernafasan .
Mouth-to-mouth resuscitation
The victim’s blood circulation can Oxygen can be supplied to the victim
be restored by producing artificial by  breathing aid .
blood  circulation .
• Bantuan boleh diberikan dengan
• Aliran darah boleh dihasilkan melaksanakan  pernafasan
melalui  tekanan dada . mulut ke mulut .

Blood circulation can be produced The aid can be done by
by  chess compression . performing  mouth-to-mouth
resuscitation .
• Langkah ini penting
untuk menyelamatkan • Langkah ini penting untuk
mangsa  serangan mengelakkan mangsa daripada
jantung . mengalami  kerosakan otak .

This step is vital to save a  heart This step is vital to prevent the
attack  victim. victim from getting  brain
damage .

TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai bantuan kecemasan dan dapat melaksanakan tugasan 37 Jawapan

mudah 4

TP 5 Menilai pengetahuan mengenai, bantuan kecemasan dalam konteks penyelesaian masalah dan 37

membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 8

Kata Laluan:
termo123

16

SP 2.2.12.2 Heimlich Manoeuvre | Heimlich Manoeuvre (SP 2.1.1, 2.1.2, 2.1.3)
C 1 Gariskan perkataan yang betul bagi setiap pernyataan berkaitan Heimlich Manoeuvre.
Bab 02
Line the correct word for each of the statements regarding Heimlich Manoeuvre. Buku Teks: m.s. 25 TP1
SP 2.2.1 (a) Heimlich Manoeuvre dilakukan untuk menyelamatkan seseorang individu (tercekik / pengsan).

Heimlich Manoeuvre is carried out to save an individual who is (choking / fainted).
(b) (Saluran darah / Saluran pernafasan) mangsa tersekat oleh kehadiran bendasing.

The victim’s (blood vessel / respiratory tract) is blocked by the presence of a foreign object.
(c) Heimlich Manoeuvre bertujuan untuk memastikan (oksigen / darah) sampai ke (jantung / peparu)

mangsa.
The purpose of the Heimlich Manoeuvre is to make sure (oxygen / blood) can reach the victim’s (heart / lungs).
(d) Kelewatan bantuan kecemasan boleh menyebabkan mangsa mengalami kerosakan (gusi / otak) atau
kematian.
The delay in emergency aid may cause the victim to suffer (gum / brain) damage or even death.

2 (Di manakah posisinya?) Tandakan X pada posisi bendasing dalam saluran pernafasan apabila mangsa
tercekik. Buku Teks: m.s. 25 TP2
(Where is the position?) Mark X on the position of the foreign object in the respiratory tract of a choking victim.

X

3 (Bilakah bantuan diperlukan?) Tandakan () pada situasi mangsa yang memerlukan Heimlich Manoeuvre.SP 2.2.1

Buku Teks: m.s. 25 TP3

(When is help needed?) Mark () on the situation of the victims that require Heimlich Manoeuvre.

(a) Memegang leher dengan kedua-dua tangan./ Holding the neck with both hands. 
(b) Bersuara serak./ Has a raspy voice.
(c) Kerap bersin./ Keep sneezing. 
(d) Sukar bernafas./ Difficulty in breathing. 
(e) Tidak boleh bercakap atau batuk./ Unable to speak or cough.
(f) Tersedu./ Hiccups. 
(g) Nafas berbau./Bad breath.
(h) Kulit kebiruan dan kehitaman./ Skin appears bluish and blackish.

Jawapan TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai bantuan kecemasan. 3 74
Kata Laluan: 3 71
baca123 TP 2 Memahami bantuan kecemasan dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut
3 7
TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai bantuan kecemasan dan dapat melaksanakan tugasan
mudah. 4

17

SP 2.2.2D 1 (Bagaimanakah melakukannya?) Lengkapkan penerangan langkah-langkah Heimlich Manoeuvre yang
berikut. Buku Teks: m.s. 26 – 27 TP2
Bab 02 (How to do it?) Complete the following descriptions of Heimlich Manoeuvre’s steps.

(a) Berdiri di  belakang  mangsa dan  bongkokkan  badan mangsa sedikit ke hadapan.
Stand  behind  the victim and  bend  his body slightly forward.

(b) Kelilingkan  tangan  dari belakang mangsa dan  genggamkan  tangan kanan.
Put your  arms  around the victim from behind and  clench  a fist with your right hand.

(c) Letakkan genggaman tangan kanan di antara  pusat  dengan bawah  rusuk  mangsa. Letakkan
tangan kiri  di atas  tangan kanan yang digenggam.
Place your right fist between the  navel  and below the victim’s  ribs . Place your left hand  on top  of
your right fist.

(d) Tekan dan sentak ke atas dengan kuat dan  cepat . Tekanan yang diberikan akan menambahkan
tekanan di dalam  peparu , menyebabkan bendasing  tertolak  keluar.
Press and jerk upwards with  quick  force. The pressure given will increase pressure in the  lungs , causing
the foreign object to be  ejected .

2 Bagaimanakah kaedah Heimlich Manoeuvre boleh dilakukan dalam situasi berikut? Lengkapkan penerangan

SP 2.2.2 di bawah dengan perkataan yang diberi. Buku Teks: m.s. 28 TP3

How can the Heimlich Maneuver be performed in the following situations? Complete the description below using the given

word.

kematian kerosakan otak tercekik

death brain damage choking

segera lebih tinggi tulang dada
immediately higher breastbone

(a) Azmin melihat adiknya memegang leher dengan kedua-dua tangannya ketika makan malam di

rumah mereka.

Azmin saw his sister holding her neck with both hands while eating dinner at their house.

Azmin perlu melakukan kaedah Heimlich Manoeuvre dengan  segera  untuk menyelamatkan

adiknya yang  tercekik  makanan. Sekiranya bantuan lambat diberikan, adiknya boleh mengalami

 kerosakan otak  atau mengakibatkan  kematian .

Azmin had to perform the Heimlich Maneuver method  immediately  to save his sister who was   choking  

on food. If help is delayed, the sister may suffer  brain damage  or  death .

(b) Chin melihat seorang wanita mengandung tercekik makanan di sebuah kedai makan.

Chin saw a pregnant woman chocked on food in a restaurant.

Chin perlu meletakkan tangannya  lebih tinggi  daripada seseorang yang tidak mengandung iaitu

betul-betul di pangkal  tulang dada . Kemudian, teruskan kaedah Heimlich Manoeuvre seperti biasa.

Chin needs to place his hand  higher  than a non-pregnant woman, which is exactly at the base of the

 breastbone . Then, continue the Heimlich Maneuver method as usual.

TP 2 Memahami bantuan kecemasan dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 7 Jawapan

9

TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai bantuan kecemasan dan dapat melaksanakan tugasan 37

mudah. 6

Kata Laluan:
nadi123

18

E 1 Fahami situasi berikut dan kenal pasti masalah yang berlaku. Seterusnya, nyatakan langkah-langkah yang
patut diambil oleh mangsa. Buku Teks: m.s. 28 TP4
Comprehend the following situation and identify the problems. Then, state the correct steps to handle the accident.
SP 2.2.2

Bab 02

Situasi/ Situation:
Jeremy sedang makan berseorangan di rumahnya. Dia tiba-tiba sukar bernafas dan tidak boleh batuk.
Jeremy is eating alone in his house. Suddenly he feels difficulty in breathing and is unable to cough.

(a) (Mengapakah ia berlaku?) Punca/ (Why does it happen?) Cause
Jeremy   tercekik   ketika makan.

Jeremy is   choked   while eating.

(b) (Apakah yang perlu dilakukan?) Penyelesaian/ (What should be done?) Solution
(i) Jeremy mesti meletakkan tangan di antara   pusat   dan bawah   rusuknya  .
Jeremy must place his hand between his   navel   and below his   ribs  .
(ii) Kenakan   tekanan   pada bahagian tersebut dengan   membongkokkan   badannya.
Exert   pressure   on that area by   bending   his body.
(iii) Cari objek yang berketinggian kira-kira   pinggangnya   seperti   meja   atau
  kerusi  .
Find an object that is about his   waists   such as a   chair   or   table  .
(iv)   Bongkokkan   badan ke  depan  dan  tekan  badannya sekuat yang mungkin pada
objek tersebut.
  Bend   his body   forward   and   push   his body with all his strength against the
object.

PAK-21: Pembentangan

Membentangkan prosedur melaksanakan CPR berdasarkan arahan berikut.
Present the procedure to conduct CPR based on the following instructions.
Bahagikan kelas kepada lima kumpulan dimana setiap kumpulan diberikan salah satu langkah pelaksanaan CPR. Cari
butiran berkenaan langkah-langkah yang diberikan dan bentangkan di dalam kelas.
Divides the class into five groups where each group is given one of the step in conducting CPR. Search the details of the given steps and
present it in the class.

Jawapan TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai bantuan kecemasan dalam konteks penyelesaian masalah 3 7
Kata Laluan: mengenai kejadian atau fenomena alam.
darah123 11

19

PRAKTIS SPM

KERTAS 1

1 Manakah antara berikut, bukan kombinasi bagi 4 Manakah antara aktiviti berikut, yang menghasilkan

OMG Resusitasi Kardiopulmonari? OMG peredaran darah buatan?
m.s. m.s. Which of these activities produce artificial blood circulation?
15 Which of these are not the combinations of Cardiopulmonary 16
Resuscitation? BT m.s. 20 TP4 ARAS : S BT m.s. 24 TP4 ARAS : S
D I Tekanan di bahagian dada. D
S S A Pernafasan mulut ke mulut
K Chess compression. K Mouth-to-mouth resuscitation
P P
(A) (B)

S1 S2

II Tekan dan sentak abdomen ke atas dengan kuat B Tekanan dada / Chest compression

dan cepat. C Membuka saluran pernafasan

Bab 02 Press and jerk the abdomen upwards with quick force. Open the airway

III Letakkan genggaman tangan kanan di antara D Menyentak abdomen dengan cepat

pusat dengan bawah rusuk mangsa. A quick jerk on the abdomen

Place your right fist between the navel and below the 5 Susunkan langkah-langkah CPR mengikut urutan
victim’s ribs.
OMG yang betul. BT m.s. 22 – 23 TP4 ARAS : S
IV Hembusan ke dalam mulut mangsa. m.s.
16 Arrange the CPR steps according to the correct sequence.
Breathing into the mouth of the victim.
A I dan II sahaja. / I and II only. D I Buka saluran pernafasan
B I dan III sahaja. / I and III only. S
C II dan III sahaja. / II and III only.
K Open the airway
P

(B) II Bantuan pernafasan
S2

D III dan IV sahaja. / III and IV only. Mouth-to-mouth resuscitation

III Ulangan/ Repetition

2 Seorang budak lelaki tidak sedarkan diri selepas IV Tekanan dada/ Chest compressions

OMG lemas di dalam kolam. Apakah bantuan kecemasan V Periksa respons mangsa

m.s. Check the victim’s responses
15 yang patut dilakukan pada budak tersebut?
A V, II, I, IV, III. C V, I, IV, II, III.
D
S A boy is unconscious after drowning in a pool. What is the
K B V, I, II, IV, III. D V, II, IV, I, III.
P emergency aid that should be carried out?
6 Apabila seseorang menelan makanan, bahagian
(A) BT m.s. 21 TP3 ARAS : S
S4 OMG X akan terlipat dan menutup saluran pernafasan.

A Resusitasi kardiopulmonari m.s. Namakan X. BT m.s. 25 TP4 ARAS : S
17
Cardiopulmonary resuscitation
D
S When someone swallows food, part X folds and blocks the
B Heimlich Manoeuvre K Teknik Berikan Rujukan muka surat OMG untuk mencari
Penerangan Teknik Menjawab Heimlich Manoeuvre P respiratory tract. Named X. jawapan daripada Praktis DSKP atau Nota.
dan Ulasan Jawapan
C Menampar pipi budak itu (C) A Esofagus/ Oesophagus
S2

Slapping the boy’s cheek B Trakea/ Trachea

D Menekan perut budak itu C Farinks/ Pharynx

Compressing the boy’s stomach D Epiglotis/ Epiglottis

7 Manakah antara berikut, merupakan situasi yang
3 Manakah antara berikut, bukan situasi yang OMG memerlukan Heimlich Manoeuvre?
OMG memerlukan CPR? BT m.s. 21 TP2 ARAS : R m.s.

m.s. 17 Which of the following situations requires Heimlich
Which of these is not the situation that requires CPR? D
15 S Manoeuvre? BT m.s. 25 TP2 ARAS : R
D
A Jika seseorang individu tidak bernafas. K
Video Analitik Jawapan S P A Pipi kemerahan/ Reddish cheek
K
If an individual is not breathing. (C)
P B Jika seseorang individu tidak bertindak balas S3 B Kuku kebiruan/ Bluish nails
(A) C Tidak mempunyai nadi/ Has no pulse

S4

pada rangsangan. D Tidak merespon pada rangsangan

If an individual does not respond to stimulus. Does not respond to stimulus Pancing

C Jika seseorang individu tidak mempunyai nadi. 8 Manakah antara berikut, ialah kesan jika bantuan

If an individual has no pulse. Heimlich Manoeuvre lambat diberikan?

D Jika seseorang individu tidak boleh bercakap. Which of these are the effects if Heimlich Manoeuvre given

If an individual is unable to speak.

too late? BT m.s. 25 TP2 ARAS : R

Video Analitik A Tercekik/ Choking Jawapan
Jawapan B Sakit perut/ Stomachache
Kata Laluan:
C Kerosakan otak/ Brain damage nadi123

D Kanser otak/ Brain cancer

Kertas 1

20

KERTAS 2

BAHAGIAN B
1 Rajah di bawah menunjukkan seorang lelaki menjalankan bantuan kecemasan Heimlich Manoeuvre kepada

seorang lelaki yang lain. Buku Teks: m.s. 25
The diagram below shows a man carrying out Heimlich Manoeuvre emergency aid to another man.

Bab 02

OMG (a) Apakah sebab mangsa memerlukan bantuan kecemasan tersebut? TP2 ARAS : R
m.s.
What is the reason for the victim to receive the emergency aid?
17
D Tercekik/ Choking

S
K

P

(C) [1 markah/ mark]
[1 markah/ mark]
S1

(b) Bagaimanakah keadaan di (a) terjadi? TP2 ARAS : R

OMG How does the situation at (a) occurred?
m.s.
17 Apabila bendasing tersekat pada saluran pernafasan.

D

S When a foreign object blocks respiratory tract.
K

P

(C)

S2

(c) Apakah yang akan berlaku jika bantuan kecemasan lewat dilakukan? TP2 ARAS : R Penerangan Teknik Menjawab
What will happened if the emergency aid is conducted too late? dan Ulasan Jawapan
Tidak cukup oksigen sampai ke otak mangsa. Mangsa boleh mengalami kecacatan otak atau mati.

Not enough oxygen will reach the victim’s brain. The victim may get brain damage or dead.

[2 markah/ marks]

(d) Apakah langkah berjaga-jaga yang perlu dilakukan jika mangsa ialah ibu mengandung? Mengapa?

OMG What precaution needs to be taken if the victim is a pregnant mother? Why? TP5 ARAS : T
m.s.
18 Kedudukan tangan perlu diletakkan lebih tinggi berbanding seseorang yang tidak mengandung, iaitu Video Analitik Jawapan

D

S betul-betul di pangkal tulang dada. Kaedah ini mengelakkan bahaya bagi bayi dalam kandungan.
K

P

(D) The position of the hand should be placed higher than that of a non-pregnant person, which is around the base of their
S2

breastbone. This method will prevent any harm to the unborn baby.

[2 markah/ marks]

Jawapan Video Analitik
Jawapan
Kata Laluan:
bantu123 Kertas 2
Bahagian B

21

BAHAGIAN C

1 Rajah berikut menunjukkan satu bantuan kecemasan. Buku Teks: m.s. 24
The following diagram shows an emergency aid.

Bab 02

(a) Bantuan kecemasan ini terbentuk daripada kombinasi dua aktiviti. Nyatakan aktiviti tersebut.
The aid consists of a combination of two activities. State the activities. TP2 ARAS : R

[2 markah/ marks]

(b) Bandingkan kedua-dua aktiviti di (a). TP3 ARAS : S
Compare the two activities in (a).

[4 markah/ marks]
(c) Berikan langkah-langkah untuk melaksanakan bantuan kecemasan dalam rajah di atas.

Give the steps to conduct the emergency aid in the above diagram. TP4 ARAS : S

[6 markah/ marks]

(a) – Tekanan dada/ Chess compression
– Pernafasan mulut ke mulut/ Mouth-to-mouth resuscitation

(b)

Tekanan dada Pernafasan mulut ke mulut
Chess compression Mouth-to-mouth resuscitation

Untuk menghasilkan peredaran darah secara Untuk membolehkan mangsa menerima udara
buatan. beroksigen.
To produce artificial blood circulation. To enable the victim to receive oxygenated air.

Penting untuk meneruskan aliran dalam badan Penting untuk membekalkan oksigen ke otak dan
mangsa. ke seluruh badan.
Important for continuous blood circulation in the victim’s Important to supply oxygen to the brain and the whole
body. body.

Penting untuk membantu mangsa yang Penting untuk mengelakkan kerosakan otak.
mengalami serangan jantung. Important to avoid brain damage.
Important to help the victim that has heart attack.

Video Analitik (c) – Buka saluran pernafasan. Jawapan
Jawapan Open the airway.

– Bantuan pernafasan.
Mouth-to-mouth resuscitation.

– Ulangan.
Repetition.

– Tekanan dada.
Chest compressions.

– Periksa respons mangsa.
Check the victim’s responses.

Kertas 2 Kata Laluan:
Bahagian C nafas123

22