OMG 5 Sejarah Tg 3

OH MY GURU Modul Versi 5.0Oh My Guru (Modul) Sejarah Tingkatan 3 Nota Infografik
& Komik
SISIPAN JAWAPAN Naskah
Demo Praktis DSKP
Dicetak pada Edisi Pelajar merangkumi semua TP
Baharu
3 Sejarah Format PT3
Tingkatan 3Edisi Guru Terkini daripada
Lembaga Peperiksaan
OMG 5 Sejarah Tg 3 - 00 Cover.indd 3
Malaysia

Penerapan
Teknik PDPC

Edisi Guru

19/10/2020 9:04:20 AM

STRATEGI PENERAPAN TEKNIK PdPc

Cikgu, adakah cikgu tahu kelebihan 1
buku OMG 5.0 ini? 21

Apakah kelebihan buku ini?

Jika dahulu, guru ibarat memberikan ikan terus 3
kepada pelajar, iaitu memberikan ilmu dan bahan
kepada pelajar secara terus, namun sekarang

cikgu perlu mengajar dan melatih pelajar
untuk mendapatkan ilmu seperti kita mengajar
cara-cara untuk menangkap ikan sama ada
menggunakan pancing atau jala. Begitu juga latihan-

latihan dalam buku ini.

Naskah Demo 1 MemenuhikehendakSPdanTP 2 Rujukan muka surat Buku Teks

Boleh terangkan dengan lebih lanjut.

3 Praktis berbentuk Mudah 4 Selepas lengkap, akan dijadikan

Untuk pengetahuan cikgu, buku ini memenuhi Jawab Buku Nota.

kehendak SP dan TP seperti dalam petunjuk

1. Seterusnya, latihan dalam bahagian Praktis

Pentaksiran Bilik Darjah terdiri daripada soalan 5 65 6 55

yang mudah dijawab dan disertakan dengan

rujukan muka surat buku teks seperti petunjuk

2 dan petunjuk 3. Selepas semua latihan lengkap

dijawab oleh pelajar, bahagian ini boleh digunakan

sebagai Buku Nota kerana setiap latihan dilengkapi

dengan semua TP. 1234

Menarik buku ini. Ada apa-apa
maklumat tambahan lagi?

Dalam Praktis PT3, kami turut memberikan 6 Panduan jawapan pada Nota: 6 Panduan jawapan pada DSKP:
(OMG m.s. 1, TP1) (OMG m.s. 8, DSKP F S1, TP4)
rujukan dan panduan jawapan kepada a) Buku OMG muka surat 1 a) Buku OMG muka surat 8
b) TP1 b) DSKP Praktis F Soalan 1
para pelajar untuk menjawab soalan c) TP4
5 Rujukan:
tersebut seperti petunjuk 5 dan 6. Dengan a) MukasuratBukuTeks Panduan jawapan pada Nota
b) Aras kesukaran
ini, cikgu boleh mengajar mereka cara

untuk mencari jawapan. (Teknik: Berikan

pancing atau jala) Latihan dalam praktis PT3

ini sebenarnya pernah dijawab oleh pelajar

dalam Praktis DSKP. 56

Wah, buku ini sangat menarik dan membantu para
pelajar.

Ya, betul cikgu. Walau bagaimanapun cara pelaksanaan Panduan jawapan pada Praktis DSKP
setiap guru mungkin berbeza tetapi paling penting
objektif pembelajarannya tercapai. Kaedah PdPc ini
mempunyai pelbagai cara dan langkah. Buku ini ibarat
senjata manakala guru pula ibarat Jeneral Tentera.
Jika kita mengajar tentera menggunakan senjata
dengan cara yang berkesan, tentu setiap perjuangan
(peperiksaan) akan memperoleh kejayaan.

KANDUNGAN

BAB KEDATANGAN KUASA BARAT BAB KESAN PENTADBIRAN BARAT TERHADAP
EKONOMI DAN SOSIAL
01 06

1.1 Kestabilan dan Kemakmuran Negara Kita 1 6.1 Pengenalan Ekonomi Moden oleh Kuasa 78
1.2 Faktor Kedatangan Kuasa Barat ke Negara Kita 3 Barat di Negara Kita
1.3 Persaingan Kuasa Barat untuk Mendapatkan Tanah 4 6.2 Pentadbiran Barat Berkaitan dengan Ekonomi 79
80
Jajahan 4 6.3 Kesan Ekonomi Akibat Pentadbiran Barat
1.4 Perbezaan Strategi Kuasa Barat untuk Menguasai di Negara Kita 81
6 6.4 Kesan Sosial Akibat Perkembangan Ekonomi
Negara Kita 10 di Negara Kita 82
Praktis DSKP (PBD) Praktis DSKP (PBD) 91
Praktis PT3 Praktis PT3

BAB PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI SELAT BAB PENENTANGAN MASYARAKAT TEMPATAN

02 07

2.1 Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang, Singapura 15 7.1 Matlamat dan Bentuk Penentangan Masyarakat 95
dan Melaka Tempatan
2.2 Perjanjian London 1824 dan Kesannya Terhadap 17 7.2 Sistem Pentadbiran Barat Memberikan Kesan 97
Alam Melayu Terhadap Kuasa Pemerintahan dan Kehidupan
2.3 Pembentukan Negeri-negeri Selat 18 Masyarakat Tempatan 97
2.4 Pentadbiran Negeri-negeri Selat 18 7.3 Penentangan Masyarakat Tempatan Terhadap
Praktis DSKP (PBD) 20 Kuasa Barat 98
Praktis PT3 26 7.4 Kesan Penentangan Masyarakat Tempatan 99
Praktis DSKP (PBD) 110
Praktis PT3
BAB PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYUNaskah Demo
BERSEKUTU
03

3.1 Kekayaan Hasil Bumi di Perak, Selangor, 31 BAB KEBIJAKSANAAN RAJA DAN PEMBESAR MELAYU
MENANGANI CABARAN BARAT
Negeri Sembilan dan Pahang 31 08

3.2 Peluasan Kuasa British di Perak, Selangor, 34 8.1 Reaksi Pemerintah Negeri-negeri Melayu Utara 114
34 dan Johor Terhadap Tindakan Barat
Negeri Sembilan dan Pahang 35 8.2 Tindakan Raja Melayu dalam Menangani Cabaran 115
42
3.3 Pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu

3.4 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu Barat

Praktis DSKP (PBD) 8.3 Usaha Pembesar Melayu dalam Pemodenan Negeri 116
Praktis PT3
8.4 Keberkesanan Peranan Pemerintah Tempatan 117

BAB dalam Menangani Cabaran Barat

04 PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU Praktis DSKP (PBD) 118
TIDAK BERSEKUTU
Praktis PT3 128

4.1 Pemerintahan Kesultanan Melayu di Perlis, Kedah, 46 KM KERTAS MODEL 132 –136
Kelantan, Terengganu dan Johor
4.2 Peluasan Kuasa British di Perlis, Kedah, Kelantan 47 KK KAJIAN KES 137 –140

dan Terengganu 48
4.3 Peluasan Kuasa British di Johor 49
4.4 Sistem Pentadbiran Negeri-negeri Melayu
Tidak Bersekutu 50
57
Praktis DSKP (PBD) JAW JAWAPAN (Praktis PT3 Bahagian C) J1 – 8
Praktis PT3

BAB PENTADBIRAN BARAT DI SARAWAK DAN SABAH JAW JAWAPAN (Praktis DSKP, PT3 Bahagian A & B)
(Dicetak pada Edisi Pelajar)
05

5.1 Latar Belakang Pemerintahan Tempatan di 61

Sarawak dan Sabah

5.2 Peluasan Kuasa Dinasti Brooke di Sarawak 61 Untuk Pesanan, Sila Hubungi/ SMS/ WhatsApp:

5.3 Peluasan Kuasa Syarikat Borneo Utara British 63

di Sabah Nicholas 012-2885 285 Vally 016-522 5313

5.4 Bentuk Pentadbiran Barat di Sarawak 64 John 017-331 3993 Alvis 011-3550 9166

dan Sabah Vincent 012-973 9386 Jackson 011-1890 9869

Praktis DSKP (PBD) 65 Kelvin 011-1527 8088 Johnny 011-5507 1039

Praktis PT3 74

BaGAIMANAKAH GURU-GURU

MENGAJAR SEMASA PELAKSANAAN PKP?

iPDPC 2.0

Anti PowerPoint Mesra
Copy  Mesra Pengguna Google
 Boleh diedit Meet

i

Ekosistem Pengajaran

Kombinasi (Bahan Digital + Cetakan)

01 Mengajar 02 Praktis 03 Semakan

PERCUMA Buku OMG/ PERCUMA
Modul Mudah Pdf buku
iPDPC (Versi 2.0) - Penerapan PdPc & PdPR Myteach
(PowerPoint)
- Panduan Pelajar Mesra
bagi guru yang (seperti Teknik Tangkap Google
memesan buku Ikan) Classroom
- Teknik FOKUS PROSES
Myteach. bukan JAWAPAN
SIAPA CEPAT DIA - KBAT & PAK21

DAPAT

*Terhad 1,000 unit
*Terhad penggunaan
1 tahun

ii

Judul iPDPC 2.0 (PowerPoint):
Bahasa Melayu Tg 1, 2, 3, 4, 5
English Form 1, 2, 3, 4 & 5
Matematik Tg 1, 2, 3, 4 & 5 (versi BM/ English)
Sains Tg 1, 2, 3, 4 & 5 (versi BM/ English)
Sejarah Tg 1, 2, 3, 4, 5 (versi BM)
Sejarah Tg 1, 2, 3, 4, 5 (versi BM/ 中文)
Geogra Tg 1, 2, 3
Reka Bentuk dan Teknologi Tg 1, 2 & 3

(Versi Demo)
Imbas Kod QR atau https://qrs.ly/racz2nf

iii

Judul Buku:
OMG Bahasa Melayu Tg 1, 2, 3, 4, 5
OMG English Form 1, 2, 3, 4 & 5
OMG Matematik Tg 1, 2, 3, 4 & 5 (DWIBAHASA)
OMG Sains Tg 1, 2, 3, 4 & 5 (DWIBAHASA)
OMG Sejarah Tg 1, 2, 3, 4, 5
OMG Geogra Tg 1, 2, 3
OMG Reka Bentuk dan Teknologi Tg 1, 2 & 3
Modul Mudah Matematik Tg 1, 2, 3, 4, 5 (DWIBAHASA)

iv

v

01BAB KEDATANGAN KUASA BARAT

1.1 Kestabilan dan Kemakmuran Negara Kita Buku Teks: m.s. 4 – 9

Kestabilan Buku Teks: m.s. 4 – 5 Jelaskan sistem pemerintahan beraja yang diwarisi
Sistem Pemerintahan dan Struktur Sosial daripada Kesultanan Melayu Melaka.
Naskah Demo
Sultan Bab 01PembesarPenghulu
Jajahan/ Daerah
Negeri • Menjaga keamanan, Mukim
• Diketuai oleh raja atau sultan • Penghulu atau Penggawa
• Lambang kedaulatan negeri (PT3 A S1) kemakmuran, kestabilan merupakan ketua kampung
• Kerabat diraja dan pembesar dan membantu • Menyampaikan arahan
mengekalkan kedaulatan daripada raja atau pembesar
membantu pentadbiran dan negeri kepada orang kampung
melaksanakan perintah sultan

Hierarki Pemerintahan Negeri Sembilan Sistem Pemerintahan Sarawak

Nyatakan hierarki Apakah unit Sistem Pemerintahan
pemerintahan yang terlibat
Negeri Sembilan. dalam sistem
pemerintahan
Yamtuan Besar Sarawak?
(Yang di-Pertuan Besar)
Sistem Sistem
Undang Kesukuan Kesultanan

Lembaga Sistem Pemerintahan Sabah (PT3 B S1(a))
Nyatakan sistem pemerintahan yang diamalkan di Sabah.
Buapak
Sistem Pemerintahan
Anak Buah dan Ibu Soko
Sistem Sistem Sistem
Kesukuan Kesultanan Ketua Bebas

Perundangan Buku Teks: m.s. 5 Hubungan Luar Buku Teks: m.s. 5
Jelaskan sistem perundangan yang diamalkan di negara kita. Terangkan hubungan luar negara kita dengan negara lain
dalam bentuk ekonomi, politik dan sosial.
• Undang-undang tidak bertulis – Adat Perpatih
Undang-undang bertulis – Hukum Kanun Melaka, • Dalam bentuk ekonomi, politik dan sosial
Hukum Kanun Pahang dan Undang-Undang 99 • Hubungan dengan pedagang British dan Belanda
Perak (PT3 A S2)
dimanfaatkan untuk kepentingan negeri masing-
• Peraturan hidup dan undang-undang adat masing
diamalkan di Sarawak dan Sabah secara tradisi • Membantu meluaskan pengaruh, melindungi
mengikut kepercayaan suku masing-masing daripada ancaman musuh, memajukan ekonomi
dan menstabilkan sistem pemerintahan

1

Kemakmuran Buku Teks: m.s. 6 – 7

Kemakmuran Bagaimanakah kita boleh
memanfaatkan hasil alam semula jadi?

Hasil Bumi dan Hasil Alam Memanfaatkan Hasil Alam
• Kaya dengan bahan galian (bijih timah, emas dan perak)
• Kaedah mendulang dan melampan digunakan dalam

kegiatan melombong bijih timah dan emas (PT3 A S3)
• Pusat pengeluaran sumber hasil hutan (rempah-ratus,

damar dan rotan)
• Hasil hutan (kayu-kayan, kapur barus, rotan, damar, getah

jelutung, kayu gaharu dan kayu cendana) dijual kepada
pedagang China, Jepun, Siam dan India
• Kaya dengan hasil laut (sirip ikan yu, timun laut, rumpai
laut dan mutiara)
Bab 01 • Masyarakat kreatif dan
berkemahiran tinggi dalam
Naskah Demo menghasilkan kraf tangan daripada
sumber alam
• Tikar dan bakul dianyam daripada
daun mengkuang, daun pandan,
daun nipah dan buluh
• Mahir bertukang kayu, membuat
perahu dan perabot (rotan) serta
menempa alat senjata tradisional

PAK-21: I See, I Think, I Wonder

Pelajar diedarkan gambar rajah bijih timah yang terdapat di negara kita. Murid diminta menyenaraikan
dan berbincang apa yang mereka lihat, memikirkan apa yang mereka lihat dan mengaitkannya dengan
kehidupan seharian serta menjawab soalan-soalan yang diberikan oleh guru berkaitan dengan rajah.
Murid dikehendaki:
1 Menyenaraikan hasil bumi dan alam yang terdapat di negara kita
2 Menyatakan faktor-faktor kedatangan kuasa Barat ke negara kita pada abad ke-19 dan abad ke-20 yang

dapat dikaitkan dengan rajah
3 Menyatakan empat kepentingan memanfaatkan sumber kekayaan negara

Sistem Ekonomi Buku Teks: m.s. 7 Huraikan sistem ekonomi yang dilaksanakan di negara kita.

Perdagangan dan Pelabuhan
• Kegiatan perdagangan dijalankan kerana terdapatnya pelabuhan yang strategik (muara sungai)
• Pelabuhan Johor, Kedah, Klang dan Melaka dijadikan pusat mengumpul barangan dari

timur dan barat yang diuruskan oleh Syahbandar

Timbang, Sukat dan Ukur (PT3 A S4)
• Sukatan seperti kepul, leng, kal, cupak dan gantang digunakan oleh masyarakat Melayu
• Sistem timbangan pedagang China seperti sistem kati, tahil dan pikul (digabungkan

dengan sukatan pikul orang Melayu)
• Timbangan pedagang India (saga, mayam, bungkal, kati) untuk menimbang emas dan

perak

Mata Wang
• Sistem barter (tukar barang) digunakan dalam urusan perdagangan
• Kemudian, mata wang digunakan (wang logam diperbuat daripada timah dan emas)
• Negeri-negeri Melayu turut mengeluarkan mata wang masing-masing

Sistem Percukaian
• Perkembangan aktiviti perdagangan mewujudkan sistem percukaian (PT3 A S5)
• Hasil perlombongan, pertanian, hasil hutan dan perdagangan dikenakan bayaran cukai
• Sumber pendapatan pemerintah dan digunakan untuk kemakmuran negeri

2

Kegiatan Keintelektualan Buku Teks: m.s. 8 – 9 Jelaskan sistem pendidikan tidak formal yang diamalkan di negara kita.

• Kemahiran (bercucuk • Disampaikan melalui pantun, • Di Sarawak, pendidikan diperoleh
tanam, menangkap syair, peribahasa, pepatah, melalui cerita lisan berkaitan
ikan, bertukang dan pantang larang serta cerita amalan dan kepercayaan turun-
menghasilkan kraf tangan) berbentuk teladan dan temurun (berburu dan meramu
diajarkan kepada kanak- pengajaran hasil hutan)
kanak
Pendidikan • Di Sabah, kanak-kanak diajar
Tidak Formal oleh keluarga dan masyarakat
setempat (bersawah, berternak,
bertukang, berburu, memanjat,
memancing dan menyumpit)
• Ilmu agama, berpekertiNaskah Demo
mulia, cara berkawan dan Bab 01
menjaga maruah turut
diajar

Pendidikan Formal Buku Teks: m.s. 19 Huraikan sistem pendidikan formal yang dilaksanakan di negara kita.

• Istana - pentadbiran dan sistem politik
• Masjid dan surau – cara bacaan dalam solat dan tajwid serta hadis, fekah dan usuludin
• Pendidikan pondok - al-Quran, ilmu hadis dan bahasa Arab
• Madrasah - mempunyai sukatan pelajaran, dijalankan di dalam kelas dan dipantau oleh
mudir (guru besar); diselia oleh jawatankuasa kewangan
• Bahasa Melayu dan tulisan jawi menjadi bahasa lingua franca dan bahasa ilmu
• Karya kesusasteraan berkembang kerana ramai cendekiawan tempatan menghasilkan kitab dan karya yang
bermutu tinggi (PT3 A S6)
• Antaranya Tuhfat al-Nafis, Misa Melayu, Gurindam Dua Belas dan Hikayat Datuk Merpati Jepang

1.2 Faktor Kedatangan Kuasa Barat ke Negara Kita Buku Teks: m.s. 10 – 15
• Matlamat kedatangan orang Eropah ke Alam Melayu bagi mencari sumber remp(aPTh3-rAatSu7)s dan menguasainya

Kedatangan Kuasa Barat pada Abad Ke-16 Buku Teks: m.s. 11 Bincangkan faktor-faktor kedatangan kuasa
Barat pada abad ke-16.
(PT3 C S1(a))

Barangan Pusat Pelabuhan Agama
Pengumpulan Persinggahan
Mewah Barang Kristian
Kuasa Barat
Orang Eropah Kuasa Barat perlukan perlukan pelabuhan persinggahan Menyebarkan
mahu barangan pusat pengumpulan bahan untuk mendapatkan bekalan agama Kristian menjadi
mewah daripada mentah tempatan seperti air, makanan dan kemudahan faktor penting
China seperti emas, perak, bijih timah membaiki kapal sementara penjajahan. Matlamat
teh, sutera dan dan rempah-ratus yang menunggu peralihan angin penjajahan mereka
tembikar (PT3 A S8) dikehendaki oleh China monsun sebelum belayar ke untuk kekayaan,
Canton keagamaan dan
(PT3 A S9) kemasyhuran

Kedatangan Kuasa Barat pada Abad Ke-17 dan Abad Ke-18 Buku Teks: m.s. 12 (PT3 B S2(a))

Apakah kaitan Revolusi Perindustrian pada abad ke-17 dan ke-18 dengan kedatangan kuasa Barat ke Asia Tenggara?

Revolusi Jerman dan Perancis Dasar negara Barat berubah corak selepas Perlukan pasaran
Perindustrian menjadi negara Revolusi Perindustrian. Menguasai tanah yang luas untuk
di Britain perindustrian jajahan yang boleh membekalkan bahan memasarkan
mentah berterusan (PT3 A S10) barang

3

Kedatangan Kuasa Barat pada Abad Ke-19 Huraikan faktor kedatangan kuasa Barat pada abad ke-19 dan ke-20.
dan Abad Ke-20 Buku Teks: m.s. 13 – 15

Perkembangan Industri Kereta Ciptaan Kapal Wap
• Permintaan getah asli meningkat • Boleh membawa muatan yang

kerana kemunculan perusahaan banyak, mempercepat perjalanan,
kereta dan ciptaan tayar menjimatkan kos dan penghantaran
menjadi mudah dan murah
Bab 01Kesuburan Tanah dan Kekayaan

Naskah DemoHasil Bumi Persaingan Kuasa Barat
• Kesesuaian iklim, tanah luas dan • Britain, Jerman, Perancis, Sepanyol
subur untuk tanaman eksport
(getah, tebu, tembakau dan padi) dan Amerika Syarikat bersaing
• Kekayaan hasil bumi (bijih timah, bijih besi, emas, mendapatkan tanah jajahan yang
petroleum dan arang batu) luas supaya disanjung tinggi

Industri Mengetin Ciptaan Telegraf
• Keperluan bijih timah untuk • Memudahkan ahli perniagaan menghubungi ejen
industri mengetin makanan,
atau wakil di Tanah Melayu (PT3 A S14)

minuman, bumbung rumah dan tong minyak.
Permintaan bijih timah dari negeri-negeri Melayu
bertambah selepas tahun 1840 (PT3 A S11)

Pembukaan Terusan Suez Slogan “Beban Orang Putih” (PT3 A S15)
• Menghubungkan Pelabuhan Said di • Menggunakan slogan untuk mewajarkan tindakan
Laut Mediterranean dan Suez di
Laut Merah telah mempercepatkan urusan mereka menyebarkan pengaruh. Perancis
perdagangan. Terusan dirancang dan dibina oleh menggunakan muslihat “Tugas Menyebarkan
Ferdinand de Lesseps pada 1859 (PT3 A S12) (PT3 A S13) Tamadun” kepada penduduk dunia yang dianggap
mundur

1.3 Persaingan Kuasa Barat untuk Mendapatkan Tanah Jajahan Buku Teks: m.s. 16 (PT3 C S2(a))

• Kuasa Barat berlumba-lumba Kuasa Barat Kawasan Alam Melayu
memiliki tanah jajahan
untuk kepentingan ekonomi Perancis Segenting Kra
mereka. British mulai Ujung Salang
bimbang dengan kemaraan Rusia Pulau Langkawi
kuasa-kuasa Barat ke negeri- Jerman Terengganu
negeri Melayu, Sarawak dan Amerika Syarikat Kepulauan Hindia Timur
Sabah yang kaya dengan Belanda Timor Leste
bahan mentah Portugis Kesultanan Sulu
Sepanyol Kesultanan Brunei
Nyatakan kuasa Barat yang turut British Sarawak hingga ke sempadan Brunei
meluaskan pengaruh mereka ke Asia Keluarga Brooke
Tenggara. Syarikat Borneo Beberapa wilayah di Sabah (PT3 A S17)
Utara British (SBUB)

1.4 Perbezaan Strategi Kuasa Barat untuk Menguasai Negara Kita Buku Teks: m.s. 18 – 21

• Pengambilalihan pucuk pimpinan kerajaan Britain daripada Parti Liberal kepada Parti Jelaskan
Konservatif telah menukarkan dasar tidak campur tangan kepada dasar campur tangan perbezaan strategi
kuasa Barat untuk
(PT3 A S18) menguasai negara
kita.
• British melibatkan diri secara langsung dalam pentadbiran negeri-negeri Melayu bagi
melindungi kepentingan pelaburan pedagang Negeri-negeri Selat dan ekonomi British

4

Strategi Belanda untuk Menguasai Negara Kita Buku Teks: m.s. 20 Terangkan strategi Belanda untuk
menguasai negara kita.

Serangan • Menyerang Pulau Pangkor dan Kuala Perak kerana dasar monopoli bijih
Fizikal timah oleh Belanda

• Berperang dengan Selangor dan Rembau kerana bimbang penguasaan
Selangor ke atas Selat Melaka

• Johor (1782) – perselisihan perdagangan
• Berperang dengan Johor dan Selangor disebabkan perebutan perairan

Selat Melaka
• Berperang dengan Selangor di Kuala Selangor (1784 dan 1785)
Naskah Demo
Strategi Perjanjian Bab 01• Mengadakan perjanjian dengan Perak untuk mendapatkan bijih timah
Belanda • Mengadakan perjanjian dengan Selangor dan Sultan Ibrahim bersetuju

(PT3 A S19) menjual bijih timah

Pakatan • Berpakat dengan Johor untuk mengalahkan Portugis di Melaka (1641)
• Persetujuan dengan British dalam Perjanjian Inggeris-Belanda 1824

Strategi British untuk Menguasai Negara Kita Buku Teks: m.s. 21 Huraikan strategi British untuk
Strategi British menguasai negara kita.

(PT3 C S1(b))

Pakatan Tipu Helah Pajakan
British dan Belanda memeterai Tipu helah Francis Light Pemberian piagam kepada
Perjanjian Inggeris-Belanda 1824. terhadap Sultan Kedah SBUB untuk meluaskan
British mendapat Melaka dan Belanda bagi mendapatkan Pulau pengaruhnya di Sabah
mendapat Bangkahulu Pinang (PT3 A S21)

Serangan Fizikal Ugutan/ Desakan Perjanjian
• Serangan terhadap Naning (1831 • Desakan British terhadap
• Memaksa Sultan
dan 1832) selepas Penghulu Selangor dan Sultan Sultan Perak, Sultan Selangor,
Dol Said enggan tunduk kepada Pahang menerima Sultan Pahang dan Yamtuan
British Residen British sebagai Seri Menanti agar menerima
• Kuala Terengganu dibedil dan penasihat pentadbiran naungan British
meminta Sultan Omar tidak negeri (PT3 A S22) • Persetujuan Sultan Brunei
mencampuri perang saudara • Mendesak Sultan mengiktiraf James Brooke
(Pahang) dan isu takhta Sultan Brunei mengiktiraf sebagai Raja Sarawak yang
Mahmud Lingga James Brooke sebagai merdeka
Raja Sarawak

Manipulasi
• Mendapatkan Singapura dan mencampuri isu perebutan takhta di Perak (1871)
• Campurtangan diSelangorberikutanrompakankapaldagangBritishdanseranganrumahapidiTanjungRachado
• Konflik antara dua pembesar di Sungai Ujong, Negeri Sembilan

5

PRAKTIS DSKP (PENTAKSIRAN BILIK DARJAH)

1.1 Kestabilan dan Kemakmuran Negara Kita

SP 7.1.1 Menerangkan kestabilan dan kemakmuran negara kita
SP K7.1.5 Menjelaskan kepentingan memanfaatkan sumber kekayaan negara
KPS Membuat imaginasi kestabilan dan kemakmuran negara kita sebelum kedatangan kuasa Barat
Bab 01
A Lengkapkan sistem pemerintahan beraja di bawah. Buku Teks: m.s. 4 TP1
Naskah Demo
kedaulatan kerabat kecil arahan negeri Penggawa

Sistem Pemerintahan Beraja

1 Sultan 2 Penghulu

(a) Mengetuai pentadbiran peringkat (a) Mengendalikan unit paling   kecil   dalam
  negeri   sistem pentadbiran masyarakat Melayu
Menjadi lambang    kedaulatan   
(b) (b) Dikenali sebagai    Penggawa   
negeri (c) Bertugas menyampaikan    arahan   
(c)    Kerabat    diraja dan pembesar daripada raja atau pembesar kepada orang
membantu pentadbiran kampung



B Senaraikan faktor yang menyumbang kepada kemakmuran negara. Buku Teks: m.s. 6 – 9 TP1

Faktor Kemakmuran Negara

1 Kekayaan hasil bumi dan 2 Sistem ekonomi yang 3 Kegiatan intelektual dan
hasil alam teratur persuratan



C Malaysia terkenal di persada antarabangsa kerana memiliki kekayaan hasil bumi dan sumber alam.
Jelaskan kepentingan memanfaatkan sumber kekayaan tersebut.

K7.1.5 TP5 KBAT Menganalisis Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

mempertingkat pendapatan kebergantungan peluang
ekonomi negara bahan mentah pekerjaan

1 Membantu mempertingkat ekonomi dan dapat mempercepat pembangunan negara
2 Mengurangkan kebergantungan sumber bahan mentah dari luar negara
3 Dijadikan sebagai sumber pendapatan negara melalui aktiviti perdagangan dua hala (eksport)
4 Mewujudkan peluang pekerjaan dalam pelbagai sektor serta mengurangkan kadar pengangguran

TP 1 Menyatakan secara ringkas kedatangan kuasa Barat  9
TP 5 Membuat penilaian tentang kedatangan kuasa Barat ke negara kita  4

6

1.2 Faktor Kedatangan Kuasa Barat ke Negara Kita

SP 7.1.2 Menghuraikan faktor kedatangan kuasa Barat ke negara kita
SP 7.1.6 Menghuraikan kepentingan bekerjasama dalam menjamin kemakmuran negara
KPS Memahami kronologi kedatangan kuasa Barat ke negara kita

D Lengkapkan kronologi faktor kedatangan kuasa Barat di bawah. Buku Teks: m.s. 11 – 15 TP3
Naskah Demo
Abad Bab 015 Memerlukan bijih timah untuk perusahaan    mengetin   Revolusi
  makanan   dan menghasilkan bumbung rumah Perindustrian
Ke -19
dan ke-20 6 Permintaan getah asli meningkat berikutan ciptaan tayar bahan
untuk    industri kereta    mentah

Ke -17 3    Revolusi Perindustrian    yang berlaku di Britain mengetin makanan
dan ke-18 4 Menguasai tanah jajahan untuk mendapatkan    bahan   pusat
   mentah    berterusan
pengumpulan

1 Orang Eropah berminat dengan    barangan mewah    dari industri
kereta
Ke -16 China barangan
2 Syarikat perdagangan memerlukan   pusat pengumpulan   mewah
bahan mentah

E Pada pendapat anda, mengapakah sikap bekerjasama perlu diterapkan dalam diri generasi kini?

K7.1.6 TP6 KBAT Menganalisis Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

kehidupan harmoni semangat kerjasama kesepakatan

warganegara bersatu sikap prihatin

1 Menjamin kehidupan yang aman dan harmoni dalam kalangan masyarakat

2 Memartabatkan nama Malaysia di persada antarabangsa kesan daripada semangat kerjasama yang
diterapkan
3 Mewujudkan kesepakatan, rasa kekitaan dan semangat setia kawan dalam usaha membangunkan
negara
4 Melahirkan warganegara yang sentiasa bersatu padu dalam setiap tindakan

5 Menanamkan sikap prihatin dalam kalangan warga masyarakat bagi mengekalkan kemakmuran

TP 3 Membina kronologi tentang kedatangan kuasa Barat  6
TP 6 Menjana idea untuk mengekalkan kedaulatan negara dari ancaman luar  5

7

1.3 Persaingan Kuasa Barat untuk Mendapatkan Tanah Jajahan

SP 7.1.3 Menganalisis persaingan antara kuasa Barat untuk mendapatkan tanah jajahan
SP K7.1.7 Membincangkan kepentingan berwaspada terhadap unsur luar yang boleh menggugat kedaulatan negara
KPS Membuat rasionalisasi negara kita menjadi sasaran kuasa Barat untuk mendapatkan tanah jajahan

F Lengkapkan ruang kosong pada peta di bawah dengan maklumat berkaitan persaingan kuasa Barat untuk
mendapatkan tanah jajahan. Buku Teks: m.s. 16 TP2
Bab 01
British Belanda Sepanyol Amerika Syarikat Perancis
Naskah Demo
1 Perancis 4 British
Pembinaan terusan
Segenting Kra di Menjadikan Kesultanan
Brunei sebagai negeri
naungannya

2 Amerika Syarikat 5 Sepanyol
Ingin bertapak di Terengganu Menakluki Kesultanan Sulu

3 Belanda

Berusaha mendapatkan
keseluruhan Kepulauan
Hindia Timur



G Memelihara dan mengekalkan kedaulatan negara dari ancaman luar sangat penting kerana penguasaan Barat
ke atas negara kita menyebabkan berlakunya perubahan besar-besaran dalam aspek politik, ekonomi dan
sosial. K7.1.7 TP6 KBAT Menganalisis
Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

Jelaskan kepentingan mengekalkan kedaulatan negara dari ancaman kuasa luar.

mengelakkan negara dari dijajah rakyat hidup bersatu padu

saling bekerjasama dan bertoleransi perpaduan yang kuat – menahan ancaman

(F) Kepentingan mengekalkan kedaulatan negara ialah kita dapat mengelakkan negara dari dijajah oleh
kuasa asing. (H) Hal ini boleh direalisasikan sekiranya semua rakyat hidup bersatu padu tanpa wujud masalah
perkauman atau perselisihan. (C) Contohnya, kaum Melayu, Cina dan India saling bekerjasama dan
bertoleransi dalam melakukan pelbagai aktiviti kemasyarakatan seperti meraikan sesebuah perayaan atau
bergotong-royong. (I) Perpaduan yang kuat antara kaum ini menjadikan negara sentiasa aman dan secara
tidak langsung dapat menahan ancaman kuasa luar. Oleh itu, kuasa asing sukar untuk menggugat kedaulatan
negara kita.

TP 2 Menjelaskan dengan contoh tentang kedatangan kuasa Barat ke negara kita  5
TP 6 Menjana idea untuk mengekalkan kedaulatan negara dari ancaman luar  4

8

1.4 Perbezaan Strategi Kuasa Barat untuk Menguasai Negara Kita

SP 7.1.4 Menunjukkan perbezaan strategi kuasa Barat untuk menguasai negara kita
SP K7.1.8 Merumuskan kebijaksanaan berfikiran strategik untuk berjaya dalam kehidupan
KPS Meneroka bukti perbezaan strategi kuasa Barat untuk menguasai negara kita

H Lengkapkan jadual berikut dengan maklumat berkaitan strategi kuasa Barat untuk menguasai negara kita.
Naskah Demo
Buku Teks: m.s. 19 – 21 TP4 Bab 01Pulau Pangkorbijih timah Selat Melaka Sultan Brunei Bangkahulu
Sultan Mahmud Lingga

Selangor Portugis Melaka Belanda Naning naungan British Perjanjian Inggeris-Belanda 1824

Strategi 1 Belanda 2 British
Serangan
Fizikal (a) Berperang dengan penduduk tempatan (a) Menyerang       Naning      
seperti di   Pulau Pangkor   dan disebabkan keengganan Dol Said tunduk
Perjanjian Kuala Perak disebabkan dasar
monopoli bijih timah oleh Belanda kepada British pada tahun 1831 dan 1832
Pakatan (b) Membedil Kuala Terengganu dan meminta
(b) Berperang dengan angkatan Johor
dan Selangor disebabkan masalah Sultan Omar tidak mencampuri masalah
perebutan perairan   Selat    perang saudara di Pahang dan masalah
takhta    Sultan Mahmud Lingga   
  Melaka  

(c) Mengadakan perjanjian dengan Perak (c) Mendesak Sultan Perak, Sultan Selangor,
u n tuktimmaehn da patkan    bijih    Yamtuan Seri Menanti dan Sultan Pahang
menandatangani perjanjian penerimaan
   naungan British   
(d) Pada tahun 1786, mengadakan
perjanjian dengan    Selangor   
menyebabkan Sultan Ibrahim (d) Persetujuan    Sultan Brunei   
bersetuju untuk menjual bijih timah mengiktiraf James Brooke sebagai Raja
Sarawak
(e) Pada tahun 1641, mengadakan
pakatan dengan Johor dan (e) Pakatan dengan    Belanda    dan
mengalahkan     Portugis     British menerusi Perjanjian Inggeris-
Belanda 1824
di Melaka
(f) Mengadakan pakatan dengan British (f) Belanda menyerahkan    Melaka   
kepada British
hingga termeterai   Perjanjian   (g) Belanda mendapat    Bangkahulu   
    Inggeris-Belanda 1824   

I Berdasarkan pengetahuan anda, buat penilaian secara ringkas tentang kedatangan kuasa Barat dan langkah
berhati-hati yang boleh diambil agar dapat mengekalkan kedaulatan negara kita.

K7.1.8 TP5 KBAT Menilai Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

bijak dan tegas campur tangan saranan berunsur muslihat

perkembangan Revolusi Perindustrian kewibawaan pemimpin tempatan

Kedatangan kuasa Barat ke negara kita bertujuan untuk kepentingan ekonomi mereka. Mereka mahu mencari
pusat pengumpulan bahan mentah berikutan   perkembangan Revolusi Perindustrian  . (F) Sebagai
langkah berhati-hati, kita perlu mengukuhkan   kewibawaan pemimpin tempatan  . (H) Pemimpin
negara harus menyelesaikan permasalahan dalam negara dengan   bijak dan tegas  . (C) Misalnya, tidak
terpengaruh dengan   saranan berunsur muslihat   pihak luar dalam membuat sebarang keputusan
melibatkan rakyat dan negara. (I) Dengan cara itu, kita boleh menutup ruang untuk kuasa asing   campur
tangan   dalam urusan pentadbiran negara kita.

TP 4 Mencerakinkan maklumat tentang kedatangan kuasa Barat secara sistematik  13
TP 5 Membuat penilaian tentang kedatangan kuasa Barat ke negara kita  5

9

PRAKTIS PT3 | BAHAGIAN A

Tiap-tiap soalan berikut diikuti oleh empat jawapan pilihan A, B, C dan D. Hanya terdapat satu jawapan yang
betul. Pilih jawapan tersebut.

1.1 Kestabilan dan Kemakmuran Negara Kita A Bahasa Melayu menjadi bahasa lingua franca
B Masyarakat Melayu menekankan ilmu keagamaan
1 Rajah berikut berkaitan dengan sistem pemerintahan C Kitab dan karya kesusasteraan yang bermutu tinggi
beraja. BT m.s. 4 OMG m.s. 1, TP1 ARAS : R D Masyarakat Melayu mula mempelajari pendidikan

X formal
Jajahan/
Daerah 1.2 Faktor Kedatangan Kuasa Barat ke Negara Kita
Mukim
7 Mengapakah Alam Melayu menjadi sasaran utama
kedatangan orang Eropah? BT m.s. 10 OMG m.s. 3, TP3

ARAS : R
Bab 01
Apakah peranan pemerintah di X? A Mempunyai rempah-ratus
Naskah DemoA Menjaga keamanan negeri B Mempunyai penduduk yang ramai
B Lambang kedaulatan kerajaan C Mempunyai hubungan dengan kuasa Eropah
C Mengekalkan kedaulatan negeri D Mempunyai peralatan moden yang diperlukan
D Menyampaikan arahan pemerintah
8 Antara berikut, yang manakah barang mewah dari
2 Antara berikut, yang manakah termasuk dalam China? BT m.s. 11 OMG m.s. 3, TP3 ARAS : R
kategori undang-undang tidak bertulis? BT m.s. 5 I Teh III Batu permata
OMG m.s. 1, TP1 ARAS : R II Tembikar IV Minyak wangi
A Undang-Undang 99 Perak A I dan II C II dan III
B Hukum Kanun Pahang B I dan IV D III dan IV
C Hukum Kanun Melaka
D Undang-undang Adat 9 Antara berikut, yang manakah peranan pusat
pengumpulan barang bagi kuasa-kuasa Barat?
3 Apakah kaedah tradisional yang digunakan dalam BT m.s. 11 OMG m.s. 3, TP3 ARAS : R
aktiviti perlombongan bijih timah dan emas? BT m.s. 6 A Menukar barang dengan pedagang China
OMG m.s. 2, TP2 ARAS : R B Memastikan barangan cukup untuk diniagakan
A Kaedah lombong dedah C Kaedah pam kelikir C Menukar barangan dengan penduduk peribumi
B Kaedah kapal korek D Kaedah melampan D Mengumpul barang sebelum dijual kepada
penduduk peribumi

4 Sukatan manakah yang digunakan oleh masyarakat 10 Bilakah dasar kuasa-kuasa Barat berubah corak?
Melayu pada peringkat awal? BT m.s. 7 OMG m.s. 2, TP2 BT m.s. 12 OMG m.s. 3, TP4 ARAS : S
A Sebelum Revolusi Perindustrian
ARAS : S B Semasa Revolusi Perindustrian
C Selepas Revolusi Perindustrian
I Saga III Cupak D Pada abad ke-19 dan ke-20
II Leng IV Tahil
A I dan II C II dan III 11 Apakah kesan perkembangan pesat industri mengetin
B I dan IV D III dan IV di Amerika Syarikat? BT m.s. 13 OMG m.s. 4, TP4

5 Apakah yang dimaksudkan dengan sistem cukai? ARAS : T
BT m.s. 7 OMG m.s. 2, TP2 ARAS : S
A Harga bijih timah dari negeri-negeri Melayu menjadi
A Bayaran yang dikenakan terhadap pekerja dan murah
pengusaha
B Lebih banyak peluang pekerjaan kepada penduduk
B Sewaan yang dikenakan ke atas tanah yang diguna pakai tempatan
C Pajakan yang dikenakan terhadap hasil pengeluaran
D Bayaran yang dikenakan terhadap hasil pengeluaran C Permintaan bijih timah dari negeri-negeri Melayu
meningkat
6 Gambar berikut adalah salah satu hasil persuratan
masyarakat Melayu. BT m.s. 9 OMG m.s. 3, TP2 ARAS : S D Negara kita mula mengeluarkan tanaman
berorientasikan eksport

12 Apakah kepentingan pembukaan Terusan Suez terhadap
Apakah yang dapat dibuktikan oleh karya tersebut? kuasa Barat? BT m.s. 14 OMG m.s. 4, TP3 ARAS : R
A Membawa muatan yang banyak
B Mempercepat urusan perdagangan
C Menghubungi ejen di Asia Tenggara
D Sanjungan yang tinggi daripada negara lain

10

13 Gambar berikut menunjukkan seorang tokoh. 1.4 Perbezaan Strategi Kuasa Barat untuk Menguasai Negara
BT m.s. 14 OMG m.s. 4, TP3 ARAS : S Kita

18 Maklumat berikut berkaitan dengan sebuah parti
politik. BT m.s. 18 OMG m.s. 4, TP3 ARAS : T

Parti Y
Mengambil alih pentadbiran Britain dan mula
mengubah dasar luarnya

Naskah Demo Apakah perubahan yang dilakukan oleh Parti Y?
Bab 01A Dasar campur tangan di negeri jajahan
B Memonopoli bahan mentah
C Menjajah negara jiran
D Melindungi penduduk

Ferdinand de Lesseps 19 Antara berikut, strategi manakah yang tidak digunakan
Apakah sumbangan tokoh tersebut? oleh Belanda untuk menguasai negara kita? BT m.s. 20
OMG m.s. 5, TP4 ARAS : S
A Membuka Terusan Suez A Serangan fizikal C Perjanjian
B Mencipta kapal berkuasa wap B Manipulasi D Pakatan
C Memasang kabel telegraf di Lautan Atlantik
D Membangunkan teknologi mengetin makanan 20 Mengapakah Belanda melancarkan perang dengan
14 Apakah kepentingan penciptaan telegraf kepada kuasa- angkatan Johor dan Selangor pada tahun 1784?
kuasa Eropah? BT m.s. 15 OMG m.s. 4, TP3 ARAS : S BT m.s. 20 OMG m.s. 9 DSKP H S1(b), TP4 ARAS : S
A Mempercepat perjalanan kapal dagang A Pertikaian harga bijih timah
B Memudahkan urusan perniagaan di Eropah B Untuk memonopoli bijih timah
C Membolehkan ahli perniagaan menghubungi ejen C Perebutan perairan Selat Melaka
D Memudahkan berita disebarkan ke serata dunia D Berlaku perselisihan tentang isu perdagangan
15 Maklumat berikut berkaitan dengan slogan yang
digunakan oleh kuasa Barat. BT m.s. 15 OMG m.s. 4, TP3 21 Francis Light telah melakukan tipu helah terhadap
Sultan Kedah bagi mendapatkan kawasan jajahan.
ARAS : T Apakah wilayah yang dimahukan oleh Francis Light?

Beban Orang Putih BT m.s. 21 OMG m.s. 5, TP4 ARAS : S
A Seberang Perai
Apakah kepentingan penggunaan slogan tersebut? C Kedah
A Mewajarkan aktiviti peluasan kuasa
B Menarik minat penduduk peribumi B Pulau Pinang D Siam
C Lambang keagungan negara
D Lambang agama 22 Maklumat berikut berkaitan dengan peluasan kuasa
British.
1.3 Persaingan Kuasa Barat untuk Mendapatkan Tanah Jajahan
British menggunakan strategi
16 Mengapakah Perancis menyasarkan Indochina sebagai ugutan di Selangor dan Pahang.
wilayah peluasan kuasanya? BT m.s. 16 ARAS : T
Apakah kesan daripada tindakan British tersebut?
OMG m.s. 8 DSKP F S1, TP4 BT m.s. 21 OMG m.s. 5, TP4 ARAS : T
A Tercetusnya perang saudara
A Membina terusan di Segenting Kra B Berlakunya perebutan takhta
B Mendapatkan bahan mentah dari China C Residen British diterima menjadi penasihat negeri
C Menyaingi kuasa British di Tanah Melayu D Memeterai perjanjian untuk menerima naungan
D Menyaingi kuasa Belanda di Kepulauan Hindia Timur British
17 Maklumat berikut berkaitan dengan sebuah kuasa
Barat. BT m.s. 16 OMG m.s. 4, TP4 ARAS : S 23 Apakah syarat yang dipersetujui dalam perjanjian
berikut? BT m.s. 21 OMG m.s. 9 DSKP H S2(f)(g), TP4

ARAS : T

X Membeli wilayah-wilayah di Sabah daripada Perjanjian Inggeris-Belanda 1824
Sultan Brunei dan Sultan Sulu A British dan Belanda bebas berdagang di Melaka
B Belanda berjanji tidak akan menceroboh wilayah
Apakah X?
A British British
B Keluarga Brooke C British membenarkan kapal Belanda berlabuh di
C Amerika Syarikat
D Syarikat Borneo Utara British Melaka
D British menerima Melaka dan Belanda mendapat

Bangkahulu

11

PRAKTIS PT3 | BAHAGIAN B

1 Kebijaksanaan pemerintah memainkan peranan yang penting dalam menentukan kestabilan sistem
pemerintahan dan pentadbiran sesebuah negara. Bab 1.1 Buku Teks: m.s. 4

(a) Nyatakan sistem pemerintahan dan struktur sosial di negara kita. OMG m.s. 1 TP1 ARAS : R
(F1) Mengamalkan sistem pemerintahan beraja daripada Kesultanan Melayu Melaka (F2) Sarawak dan Sabah

Bab 01 mempunyai pemerintahan masyarakat tempatan (H2) Sistem kesukuan, sistem kesultanan dan sistem

Naskah Demo ketua bebas

[3 markah]

(b) Berdasarkan pengetahuan anda, apakah kepentingan undang-undang dalam kehidupan masyarakat?
KBAT Menganalisis TP5 ARAS : S
F1 Memastikan diri sentiasa berdisiplin

F2 Mewujudkan keharmonian dalam masyarakat

F3 Menjadi panduan hidup

[3 markah]
(c) Sebagai seorang pemimpin, bagaimanakah anda memastikan agar kedaulatan negara sentiasa terjamin
dan terpelihara? KBAT Mengaplikasi TP6 ARAS : T

(F) Sebagai pemimpin, saya akan sentiasa berhati-hati dalam membuat sebarang keputusan agar
kedaulatan negara sentiasa terjamin dan terpelihara. Saya akan memastikan tiada ruang untuk kuasa luar
mencampuri urusan pentadbiran dalam negara supaya negara tidak jatuh ke tangan kuasa asing. (H) Selain
itu, saya juga akan mengadakan hubungan baik dengan negara-negara jiran. (I) Hubungan diplomatik
dengan negara serantau dapat membantu dalam kerjasama sekiranya terdapat pencerobohan wilayah
daripada pihak asing.

[4 markah]

2 Kuasa-kuasa asing seperti Sepanyol, British, Belanda dan Perancis berusaha untuk meluaskan jajahan
takluk masing-masing. Bab 1.2
(a) Mengapakah perkembangan Revolusi Perindustrian di Eropah pada abad ke-17 dan ke-18 menyebabkan
berlakunya penjelajahan kuasa Barat ke timur? Buku Teks: m.s. 12 OMG m.s. 3 TP3 ARAS : R

(F1) Mendapatkan bekalan bahan mentah bagi keperluan industri (F2) Mencari kawasan pasaran yang

lebih luas bagi memasarkan barangan keluaran industri mereka (F3) Mencari pusat perdagangan

[3 markah]

(b) Apakah faktor Tanah Melayu menjadi antara lokasi utama penjajahan kuasa-kuasa Barat? Buku Teks: m.s. 10
TP2 ARAS : S

(F1) Mempunyai sumber rempah-ratus (F2) Terletak di laluan perdagangan antara Timur dengan Barat

[3 markah]
12

(c) Pada pendapat anda, mengapakah perluasan kuasa tidak lagi berlaku pada hari ini? KBAT Menganalisis

TP6 ARAS : T
F1 Menghormati kedaulatan negara lain

F2 Mematuhi peraturan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu (PBB)

F3 Melanggar hak asasi manusia

F4 Mengekalkan keamanan sejagat
Naskah Demo
Bab 01 F5 Tidak menceroboh negara lain

F6 Boleh mencetuskan peperangan [4 markah]


PRAKTIS PT3 | BAHAGIAN C

1 Kuasa Barat mula hadir di negara kita sejak abad ke-16 hingga abad ke-20. Bab 1.2 & 1.4

(a) Mengapakah kuasa Barat sangat berminat meluaskan kuasa ke negara kita pada abad ke-16?

Buku Teks: m.s. 11 OMG m.s. 3 TP3 ARAS : S

(F1) Keperluan barangan mewah (H1a) Kuasa Barat berminat untuk mendapatkan bahan (C1a) Seperti

rempah-ratus, minyak wangi, emas, perak, batu permata, gading dan hasil hutan (H1b) Mereka perlu

mendapatkan barangan mewah dari China (F2) Pusat pengumpulan barang (H2a) China menghendaki

Barat menyediakan barangan dari Kepulauan Melayu sebagai tukaran (H2b) Syarikat-syarikat

perdagangan memerlukan pusat pengumpulan bahan mentah tempatan (H2c) Terletak di laluan

perdagangan antara India dengan China (F3) Keperluan pelabuhan persinggahan (H3a) Kepentingan

pelabuhan yang sesuai untuk berlindung sementara menunggu peralihan angin monsun (H3b)

Memerlukan pelabuhan persinggahan (H3c) Menentukan masa pelayaran sesebuah kapal (F4) Penyebaran

agama Kristian (H4a) Merupakan faktor penting penjajahan kuasa Barat di Kepulauan Melayu (H4b)

Matlamat untuk memperoleh kekayaan, kemasyhuran dan keagamaan

[6 markah]
(b) Apakah strategi yang digunakan oleh British dalam usaha menguasai negara kita? Buku Teks: m.s. 21
OMG m.s. 5 OMG m.s. 9 DSKP H S2 TP4 ARAS : T

(F1) Memanipulasi keadaan (H1a) Berlaku perebutan takhta di Perak pada 1871 (H1b) Kejadian
rompakan kapal dagang di Selangor dan serangan ke atas rumah api di Tanjung Rachado (H1c) Konflik
antara pembesar di Sungai Ujong (F2) Tipu helah (H2) British bersetuju untuk membantu Sultan
Kedah dalam menghadapi ancaman Siam dan Bugis (F3) Pakatan dengan Belanda (H3a) Perjanjian
Inggeris-Belanda 1824, pertukaran wilayah kekuasaan berlaku (H3b) British memperoleh Melaka

13

manakala Belanda memperoleh Bangkahulu (F4) Ugutan atau desakan (H4a) Mengugut sultan-sultan
untuk menerima Residen British sebagai penasihat pentadbiran (H4b) James Brooke mendesak Sultan
Brunei mengiktirafkannya sebagai Raja Sarawak (F5) Perjanjian (H5a) Sultan Perak, Sultan Selangor,
Yamtuan Seri Menanti dan Sultan Pahang menandatangani perjanjian dengan British (H5b) Terpaksa
menerima naungan British (F6) Pajakan (H6a) British melalui Syarikat British Utara Borneo memajak
Sabah daripada Kesultanan Sulu (H6b) Pemberian Piagam Diraja memudahkan British untuk meluaskan
pengaruhnya di Sabah (F7) Serangan fizikal (H7a) Keengganan Dol Said mengikut kehendak British
(H7b) Menyebabkan berlakunya peperangan antara Naning dengan British pada tahun 1831 dan 1832
Bab 01

Naskah Demo
[8 markah]
(c) Cadangkan strategi yang sesuai dilaksanakan bagi memastikan negara kita bebas daripada penguasaan
kuasa luar. KBAT Mengaplikasi TP6 ARAS : T

(F1) Memastikan rakyat negara ini supaya sentiasa bersatu padu dan tidak menimbulkan perbalahan
kaum (H1) benteng pertahanan negara menjadi kukuh (F2) Pemimpin perlu bersepakat bagi segala
keputusan dan dasar (H2) Keputusan dan dasar perlulah adil dan merangkumi segenap aspek
kehidupan rakyat (F3) Memodenkan infrastruktur dan pentadbiran negara secara menyeluruh

(H3) Pelbagai prasarana yang lengkap membolehkan warga negara ini memainkan peranan (F4)
Mempertingkatkan keupayaan ketenteraan negara agar setanding dengan negara lain (H4) Menjadikan
negara lebih bersedia dalam menghadapi sebarang isu atau ancaman yang dapat menggoyahkan
kestabilan tanah air

[6 markah]

2 Kuasa Barat saling bersaing antara satu sama lain dalam mendapatkan tanah jajahan di dunia, khususnya di
Asia Tenggara bagi memenuhi kepentingan ekonomi mereka. Bab 1.3 & 1.4

(a) Jelaskan persaingan yang wujud di Alam Melayu antara kuasa-kuasa Barat pada abad ke-19 dan ke-20.

Buku Teks: m.s. 16 OMG m.s. 4 OMG m.s. 9 DSKP H TP3 ARAS : S

[6 markah]

(b) Huraikan strategi yang dilaksanakan oleh Belanda dan British dalam aspek serangan fizikal, perjanjian dan

pakatan untuk mendapatkan negara kita. Buku Teks: m.s. 20 – 21 OMG m.s. 5 OMG m.s. 9 DSKP H TP4 ARAS : T

[8 markah]

(c) Berdasarkan pengetahuan sejarah anda, apakah pengajaran yang dapat diambil daripada peristiwa
peluasan kuasa British dan Belanda di Alam Melayu? KBAT Menilai TP6 ARAS : T
[6 markah]

14

02BAB PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI SELAT

2.1 Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan Melaka Buku Teks: m.s. 30 – 41

Latar Belakang Pulau Pinang, Singapura dan Melaka Sebelum Peluasan Kuasa British Buku Teks: m.s. 30 – 31

Pulau Pinang Jelaskan latar belakang Pulau Pinang Melaka Terangkan latar belakang Melaka

Buku Teks: m.s. 30 sebelum dikuasai oleh British. Buku Teks: m.s. 31 sebelum kedatangan British.

• Merupakan salah satu wilayah Kesultanan Kedah • Kesultanan Melayu Melaka yang unggul telah
• Tempat persinggahan pedagang-pedagang Lingga ditawan oleh Portugis pada tahun 1511

• Menjadi tanah jajahan Belanda pada tahun 1641 –
tahun 1824 setelah mengalahkan Portugis dengan
bantuan Kesultanan Johor Riau

• Merupakan pusat pengumpulan hasil bijih timah
dari negeri-negeri Melayu

• Betawi (Pulau Jawa) menjadi pusat perdagangan
utama
• Pelabuhan dagang bagi daerah serantauNaskah Demo
• Pelabuhan paling awal dibuka ialah Batu Uban dan Bab 02
dikunjungi oleh pedagang Arab
• Orang Melayu (Sumatera) membuka petempatan
Batu Uban pada tahun 1759 (PT3 A S1)
• Atas bantuan yang diberikan ketika menentang
Siam, Sultan Kedah menganugerahkan kawasan itu

Singapura Huraikan latar belakang Singapura Batu Johor U
sebelum peluasan kuasa British. Sawar Lama
Buku Teks: m.s. 31

• Merupakan wilayah di bawah pentadbiran Kepulauan Singapura Bintan (Riau)
Kesultanan Johor Riau (Pahang, Johor dan gugusan Karimun Batam
kepulauan Riau Lingga)
Lingga Petunjuk
• Temenggung Abdul Rahman di Singapura Singkep Wilayah pentadbiran
mentadbir Johor, Singapura dan Kepulauan Riau Temenggung

• Ladang-ladang gambir diusahakan oleh orang
Melayu dan Cina semasa pentadbiran Temenggung
Abdul Rahman (PT3 A S2)

• Sultan Abdul Rahman (pemerintah Kesultanan
Johor Riau) mempunyai hubungan baik dengan
Belanda

Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang Buku Teks: m.s. 32 – 35

Kedudukan Strategik Pulau Pinang Memenuhi Keperluan British Kedudukan strategik Pulau Pinang menjadi
sebab peluasan kuasa British. Buktikan.
Buku Teks: m.s. 32 (PT3 A S4)
Mengapa kamu berpendapat
Kita harus Pulau sedemikian? Jika kita menduduki Pulau Pinang, kita boleh
bertapak di Pinang ialah menjadikannya sebagai pangkalan tentera yang strategik.
Pulau Pinang.

1 pelabuhan persinggahan 2
yang penting sebab terletak
di laluan perdagangan.

Selain itu, Pulau Pinang juga merupakan pusat Betul tu, kita boleh menghadapi Jika begitu, kita harus segera
pengumpulan barangan dari Alam Melayu. Contohnya, teh ancaman dari tentera Perancis menduduki Pulau Pinang.
dari China untuk pasaran Eropah. dan Belanda.

15

Kronologi Pendudukan British di Pulau Pinang Buku Teks: m.s. 34 Galurkan kronologi pendudukan British di Pulau
Perebutan Takhta Kesultanan Kedah Pinang.

Ancaman Siam

• Antara Sultan Muhammad Jiwa (1710 – 1778) • Siam menuntut semula penghantaran
dengan kerabat Diraja Kedah bunga emas daripada kerajaan Kedah
semasa pemerintahan Sultan Abdullah
• Tidak bersetuju dengan pelantikan Tunku (1778 – 1798)
Abdullah (Raja Muda Kedah) dan berpakat dengan
Bugis (Selangor) untuk membuat serangan • Sultan Kedah memohon bantuan SHTI
dan menawarkan Pulau Pinang sebagai
• Sultan Muhammad Jiwa memohon bantuan pangkalan dengan syarat melindungi
ketenteraan Syarikat Hindia Timur Inggeris Kedah menghadapi ancaman Siam
(SHTI)
• Francis Light diminta untuk
• Rundingan antara Edward Monckton (wakil SHTI) menyampaikan syarat itu kepada Gabenor
dengan Sultan Kedah gagal kerana SHTI tidak Jeneral British di India
menjamin untuk melindungi Kedah
Bab 02
Tipu Helah Francis Light Menduduki Pulau Pinang
Naskah Demo
• Francis Light ditawarkan petempatan di Pulau Pinang (1786) sementara Buktikan bahawa
menunggu jawapan daripada SHTI Francis Light dikatakan
menggunakan tipu
• Francis Light menukar nama Pulau Pinang kepada Prince of Wales Island helah untuk menduduki
• Petempatan mereka dinamakan Georgetown sempena nama Raja England Pulau Pinang.

Peluasan Kuasa British di Singapura Buku Teks: m.s. 36 – 39 Huraikan peluasan kuasa British di Singapura.

Kita mesti menguasai Ya, pelabuhan baharu penting Info Lanjut
Alam Melayu. untuk memecah monopoli Belanda. Perang Napoleon
• Raja Belanda terpaksa berundur ke England

selepas Belanda ditawan oleh Perancis
• Surat Kew ditandatangani (1795) supaya Belanda

menyerahkan tanah jajahannya kepada British
sehingga peperangan tamat
• Perancis berjaya menawan sebahagian besar
Eropah menerusi 350 000 anggota infantri
daripada Napoleon Bonaparte (1804)

Saya juga setuju dengan Jika begitu, kamu berdua ditugaskan untuk mencari
pendapat kalian. pelabuhan baharu di Alam Melayu.

Perjanjian Mengukuhkan Kuasa British di Singapura Buku Teks: m.s. 39 Jelaskan perjanjian yang mengukuhkan
Perjanjian kuasa British di Singapura.

Perjanjian 6 Februari 1819 – Antara Perjanjian 2 Ogos 1824 – Antara Residen
Stamford Raffles dengan Sultan Hussein dan Singapura, John Crawfurd dengan Sultan Hussein

Temenggung Abdul Rahman dan Temenggung Abdul Rahman

• Pengiktirafan petempatan British di Singapura • Singapura diserahkan kepada British
• Bendera Union Jack dinaikkan pada 13 Februari • Sultan dan Temenggung hilang kedaulatan ke atas

1819 (PT3 A S6) Singapura
• Residen pertama Singapura, William Farquhar • Bayaran pampasan dan pencen bulanan diberikan

(1819 - 1823) dilantik kepada Sultan dan Temenggung

16

Peluasan Kuasa British di Melaka Buku Teks: m.s. 40 – 41

Faktor Pakatan British-Belanda Jelaskan faktor-faktor pakatan antara British dengan Belanda.

Faktor Pakatan British – Belanda

1 Menamatkan 2 3
pertikaian British dan Dasar persahabatan Penyelesaian
Belanda berkaitan British dan Belanda untuk
Singapura di Eropah perdamaian

Naskah Demo
Bab 02
2.2 Perjanjian London 1824 dan Kesannya Terhadap Alam Melayu Buku Teks: m.s. 42 – 45

Kesan Perjanjian London 1824 Terhadap Alam Melayu Buku Teks: m.s. 42 – 45 Perjanjian London 1824
Kesan Perjanjian London 1824 terhadap Alam Melayu memberikan kesan yang
besar terhadap Alam
Melayu. Bincangkan.

Pembahagian Alam Melayu kepada Perpecahan empayar Kesultanan Selat Melaka di bawah
dua lingkungan pengaruh Barat Johor Riau penguasaan British

Pembahagian Alam Melayu kepada Dua Lingkungan Pengaruh Barat Buku Teks: m.s. 42 – 43

Apakah syarat-syarat Syarat Perjanjian London 1824
Perjanjian London 1824?

British Belanda
• Berundur dari Sumatera • Petempatan British di Singapura
• Bangkahulu diserahkan kepada
diiktiraf
Belanda (PT3 A S9) • Melaka dan jajahan takluknya diserahkan
• Tidak membuka petempatan baharu di Kepulauan
kepada British
Riau Lingga dan kepulauan lain di selatan • Petempatan baharu tidak boleh dibuka di
Singapura
Tanah Melayu (PT3 A S9)

Perpecahan Empayar Kesultanan Johor Riau Buku Teks: m.s. 44 – 45

Pulau Kawasan di sebelah timur dan U
Pinang utara Selat Melaka yang
meliputi Singapura dan Tanah Singapura menjadi tanah Apakah
Selat Melayu berada di bawah jajahan British yang terjadi
pengaruh British. kepada
Singapura
Melaka Melaka dan Pahang
Singapura selepas
BORNEO Perpecahan berlaku
Riau Empayar perpecahan
Berakhir Kesultanan dalam
Lingga Kesultanan Riau Lingga Kesultanan
Johor Riau?
Petunjuk Bangkahulu Johor

British Betawi Riau

Belanda Pengisytiharan Kedaulatan

Kawasan di sebelah barat dan di selatan Selat Pahang
Melaka yang meliputi Kepulauan Riau Lingga dan
sekitarnya berada di bawah pengaruh Belanda.

Peta pembahagian kawasan British dan Belanda
berdasarkan Perjanjian London 1824

17

2.3 Pembentukan Negeri-negeri Selat Buku Teks: m.s. 46 – 47

Latar Belakang Pulau Pinang, Singapura dan Melaka Sebelum Pembentukan Negeri-negeri Selat

Buku Teks: m.s. 46

Jelaskan latar belakang Pulau Pinang, Singapura dan Latar Belakang
Melaka sebelum pembentukan Negeri-negeri Selat.

Pulau Pinang (1786 – 1826) Singapura (1819 – 1826) Melaka (1824 – 1826)
Ditadbir oleh Francis Light sebagai Ditadbir oleh Residen yang Pentadbir ialah
Pesuruhjaya kepada Gabenor bertanggungjawab kepada Leftenan Residen Konsular
Jeneral British di India (PT3 A S13) Gabenor British (Bangkahulu, Sumatera)
Bab 02

Naskah Demo
Negeri-negeri Selat 1826 Buku Teks: m.s. 47

• Pulau Pinang, Singapura dan Melaka digabung di bawah satu unit pentadbiran
pada tahun 1826 dan dikenali sebagai Negeri-negeri Selat (NNS)

• Bertujuan menyeragamkan pentadbiran dan menjimatkan perbelanjaan

(PT3 A S15)
(PT3 B S2(a))

Kepentingan Pembentukan Negeri-negeri Selat kepada British
• British menguasai Selat Melaka (laluan utama perdagangan)
• Menarik kedatangan pedagang tempatan dan kapal-kapal dagang HNeug reariki-annegkeerp ieSnetliantgkaenp paedma bBernittius hk.an
luar (Arab, India, China, Eropah dan Amerika)
• Menjadi pusat pengumpulan hasil alam seperti bijih timah
• Pintu masuk bagi semua buruh luar untuk ekonomi dan mewujudkan masyarakat berbilang kaum
• Pelaburan modal oleh pedagang luar merancak perkembangan Negeri-negeri Selat (PT3 A S16)

Hubungan Negeri-negeri Selat dengan Negeri-negeri Melayu Buku Teks: m.s. 47 Terangkan
hubungan
Negeri-negeri Selat (NNS) Negeri-negeri Melayu Negeri-
• Memerlukan hasil ekonomi negeri-negeri • Pelabuhan Negeri-negeri Selat negeri
Selat
Melayu untuk kemajuan perdagangan penting bagi negeri-negeri dengan
• Pemodal memajukan industri Melayu untuk memperdagangkan negeri-
hasil ekonomi negeri
perlombongan di negeri-negeri Melayu Melayu.

2.4 Pentadbiran Negeri-negeri Selat Buku Teks: m.s. 48 – 49 Jelaskan perubahan pentadbiran Negeri-
negeri Selat.

Negeri-negeri Selat di bawah Kerajaan British di India (1858 – 1867) Buku Teks: m.s. 48

• Awalnya diletakkan di bawah Syarikat Hindia Timur Inggeris (SHTI)
• Selepas SHTI dibubarkan, Pejabat India (India Office) pula mentadbir Negeri-negeri Selat

Pentadbiran di bawah SHTI (1826 – 1857) Bagaimanakah struktur pentadbiran Negeri-
negeri Selat pada peringkat awal?
Gabenor

Residen Konsular Pulau Pinang Residen Konsular Singapura Residen Konsular Melaka

18

Pentadbiran di India (1858 – 1867)
Gabenor Jeneral British SHTI di India
Gabenor Negeri-negeri Selat

Residen Konsular Pulau Pinang Residen Konsular Singapura Residen Konsular Melaka

Negeri-negeri Selat di bawah Pejabat Tanah Jajahan (1867 – 1946) Buku Teks: m.s. 49

Huraikan pentadbiran Negeri-negeri Selat di bawah Pejabat Tanah Jajahan (1867 – 1946).

• Atas desakan pedagang dan pendudukNaskah Demo Pentadbiran di Pejabat Tanah Jajahan (1867 – 1946)
tempatan, Pejabat Tanah Jajahan (London) Bab 02Pejabat Tanah Jajahan di London
telah mengambil alih pentadbiran NNS Gabenor Negeri-negeri Selat (PT3 A S21)

• NNS diisytiharkan sebagai tanah jajahan Majlis Eksekutif Majlis Perundangan
British pada 1 April 1867 di bawah Mengurus hal Menggubal
tanggungjawab Pejabat Tanah Jajahan di pentadbiran
London undang-undang

• Majlis Perundangan turut ditubuhkan
untuk meluluskan undang-undang
sendiri

Pentadbiran di bawah SHTI (1826 – 1857)

Kami pula Saya berharap 1 Kami tidak tahu ke mana hendak mengadu.
pihak tuan boleh Kita juga tiada wakil Negeri-negeri Selat di
membantah negeri menyelesaikan India bagi menjaga kebajikan kami di sini.
masalah kami.
ini dijadikan tempat Kapal dagang
buangan banduan kami selalu
oleh pejabat India. dirompak. Kami
Tindakan itu juga terpaksa Saya juga sependapat
membayar dengan kamu.
menjejaskan imej cukai pelabuhan Pentadbirannya
tempat ini sebagai yang tinggi.
pusat dagangan. perlu diambil alih
oleh Pejabat Tanah
(PT3 A S20) Jajahan di London.

2 3

Selain itu, kami juga tidak mahu Baiklah, kami akan cuba Nampaknya kita perlu mengambil alih pentadbiran Negeri-negeri
menggunakan wang rupee India menyelesaikan masalah Selat. Banyak sangat masalah yang timbul.
sebagai mata wang di sini. kamu semua.

PAK-21: Peta i-Think

Murid menggunakan peta pemikiran sebagai alat untuk menjana idea. Peta i-Think boleh digunakan
sebagai alat untuk murid membuat kajian dan dipersembahkan dalam bentuk grafik
Dengan menggunakan peta i-Think yang sesuai, murid diminta:
1 Menjelaskan hubungan Negeri-negeri Selat dengan negeri-negeri Melayu
2 Menerangkan pentadbiran Negeri-negeri Selat di bawah pentadbiran kerajaan British
3 Menyatakan faktor-faktor pemindahan pentadbiran Negeri-negeri Selat ke Pejabat Tanah Jajahan

19

PRAKTIS DSKP (PENTAKSIRAN BILIK DARJAH)

2.1 Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan Melaka

SP 7.2.1 Menjelaskan peluasan kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan Melaka
SP K7.2.5 Menjelaskan kepentingan sifat berwaspada dalam membuat keputusan
Memahami kronologi pembentukan Negeri-negeri Selat
KPS Membuat imaginasi kemakmuran Negeri-negeri Selat

A Lengkapkan peta pokok berikut dengan maklumat tentang latar belakang Pulau Pinang, Singapura dan Melaka
sebelum peluasan kuasa British. Buku Teks: m.s. 30 – 31 TP1
Bab 02
Portugis serantau Lingga Cina Belanda
Naskah Demo
Batu Uban abad ke-15 bijih timah gugusan kepulauan Riau Lingga

Latar Belakang Sebelum Peluasan Kuasa British

1 Pulau Pinang 2 Singapura
(a) Merupakan wilayah Kesultanan (a) Wilayah Kesultanan Johor Riau yang meliputi

Kedah dan tempat persinggahan Pahang,    gugusan kepulauan Riau Lingga   
pedagang-pedagang dari dan Johor
   Lingga    (b) Ladang-ladang gambir diusahakan oleh orang
(b) Menjadi pelabuhan dagang bagi
daerah    serantau    Melayu dan    Cina    di Singapura semasa
(c) Pelabuhan terawal ialah    Batu  pentadbiran Temenggung Abdul Rahman
 Uban   yang sering didatangi (c) Pemerintah Kesultanan Johor Riau ialah Sultan Abdul
oleh pedagang Arab Rahman yang bersemayam di Lingga dan menjalinkan
hubungan baik dengan   Belanda  

3 Melaka
(a) Merupakan kerajaan Alam Melayu yang unggul pada    abad ke-15   
(b) Menjadi tanah jajahan Belanda selepas     Portugis     dikalahkan dengan bantuan

Kesultanan Johor Riau
(c) Pusat pengumpulan hasil    bijih timah    dari negeri-negeri Melayu

B Gariskan jawapan yang BETUL tentang kedudukan strategik Pulau Pinang yang memenuhi keperluan British.

Buku Teks: m.s. 32 TP2

1 Permintaan yang tinggi terhadap teh dari China untuk pasaran di [ Eropah : Belanda ]
2 China memerlukan emas, bijih timah, perak dan [ rempah-ratus : lada hitam ] sebagai tukaran
3 Pulau Pinang sesuai dijadikan sebagai pusat [ pengumpulan barangan : pentadbiran ] dari Alam Melayu
4 British memerlukan pelabuhan persinggahan di laluan perdagangan antara [ India : Burma ] dan China bagi
memudahkan perjalanan ke rantau Asia Pasifik
5 Keperluan pangkalan [ tentera laut : pentadbiran ] British yang berdekatan dengan petempatan British di Madras
6 Pangkalan tentera yang strategik untuk menghadapi ancaman tentera [ Perancis : Belanda ]

TP 1 Memerihalkan maklumat berkaitan Negeri-negeri Selat  9
TP 2 Menjelaskan dengan contoh yang sesuai tentang pentadbiran Negeri-negeri Selat  6

20

C Tandakan (3) pada pernyataan yang BETUL tentang kepentingan Singapura kepada British dan (7) pada yang
SALAH. Buku Teks: m.s. 36 – 37 TP2

Kepentingan Singapura kepada British (3) / (7)
3
1 Pangkalan British di Bangkahulu berada di luar laluan utama perdagangan 7
3
2 Singapura boleh dijadikan benteng pertahanan dan kawasan pertanian 7
3 Kapal-kapal banyak berlabuh di pelabuhan Betawi, Riau dan Lingga yang merupakan 3

kawasan di bawah pengaruh Belanda 3
4 British memerlukan pelabuhan strategik bagi menyekat pengaruh Sepanyol
5 Lokasi Singapura di selatan Tanah Melayu dapat mengawal kegiatan perdagangan di Selat

Melaka dan Selat Sunda
6 Sesuai dijadikan sebagai pusat pengumpulan hasil-hasil ekonomi Alam Melayu
Naskah Demo
Bab 02
D Lengkapkan peta pokok berikut bagi menjelaskan pakatan antara British dan Belanda yang membawa kepada
peluasan kuasa British di Melaka. Buku Teks: m.s. 40 – 41 TP2

Perang Napoleon pertikaian Singapura Melaka

Alam Melayu Eropah Perjanjian London 1824

Pakatan antara British dan Belanda

1 Faktor Pakatan 2 Kesan Pakatan

(a) Menamatkan pertikaian British dan Belanda (a) Termeterainya   Perjanjian London 1824 
berkaitan    Singapura    (b) Menamatkan    pertikaian    dan

(b) Menjaga persahabatan British dan Belanda hubungan tegang antara British dan Belanda
di    Eropah    (c) Menjaga kepentingan British dan Belanda

(c) Penyelesaian untuk perdamaian bagi di   Alam Melayu  
mengelakkan peperangan seperti yang (d) British menguasai    Melaka    dan
pernah berlaku ketika    Perang   
Belanda menguasai Bangkahulu
  Napoleon  


E Berdasarkan peristiwa peluasan kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan Melaka, mengapakah sikap

berwaspada dalam membuat sebarang keputusan sangat penting?

K7.2.5 TP6 KBAT Mengaplikasi Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

Kepentingan Sifat Berwaspada dalam Membuat Keputusan

Mengelakkan kita 2 Supaya kita tidak menyesal 4 Mengelakkan anasir luar
membuat keputusan dengan keputusan yang diambil mengambil peluang
secara terburu-buru menjajah negara kita


1 Mengelakkan 3 Menunjukkan kewibawaan 5 Dapat memperbaik struktur
permasalahan yang lebih kita kepada pihak luar dalaman dengan memahami
besar dan berpanjangan permasalahan sebenar



TP 2 Menjelaskan dengan contoh yang sesuai tentang perluasan pengaruh Barat di Negeri-negeri Selat  13

TP 6 Menjana idea bagi menangani ancaman penjajahan bentuk baru untuk mempertahankan kedaulatan negara  5

21

2.2 Perjanjian London 1824 dan Kesannya Terhadap Alam Melayu

SP 7.2.2 Menghubungkait Perjanjian London 1824 dengan kesannya terhadap Alam Melayu
SP K7.2.7 Menilai kepentingan mempertahankan kedaulatan negara
KPS Memahami kronologi pembentukan Negeri-negeri Selat

F Lengkapkan peta pokok berikut tentang kesan Perjanjian London 1824 kepada Alam Melayu.
Buku Teks: m.s. 42 – 45 TP3

perjanjian Belanda Singapura berdaulat Belanda Riau Lingga

Bendahara Tun Ali Hindia Timur Belanda Selat Singapura Sultan Hussein Muhammad Shah

Bab 02 Kesan Perjanjian London 1824

Naskah Demo1 Pembahagian Alam Melayu2 Perpecahan Empayar 3 Selat Melaka di bawah
kepada Dua Lingkungan Kesultanan Johor Riau Penguasaan British
Pengaruh Barat

(a) Selat Melaka dan    Selat Singapura    (a) Memiliki tiga pelabuhan strategik, iaitu
menjadi sempadan wilayah British dan Belanda Melaka, Pulau Pinang dan   Singapura 

(b) Mewujudkan entiti geopolitik baharu, iaitu (b) Membuka ruang kepada British meluaskan
Tanah Melayu dan    Hindia Timur    kuasa di negeri-negeri Melayu setelah
pengunduran   Belanda  
Belanda    

Singapura Menjadi Tanah Jajahan Berakhir Kesultanan Riau Pengisytiharan Kedaulatan

British Lingga Pahang
(a)  Sultan Hussein Muhammad Shah  (c) Pada tahun 1911, (e)   Bendahara Tun Ali  
institusi Kesultanan ingin membebaskan
dan Temenggung Abdul Rahman yang
memerintah Johor dan Singapura Riau Lingga Pahang daripada
berada di bawah pengaruh British dihapuskan oleh Kesultanan Johor Riau
(b) British mendesak Sultan dan   Belanda   (f) Pahang diisytiharkan
Temenggung agar menandatangani (d) Belanda melalui Residen sebagai negeri yang
   perjanjian    menyerahkan Riau memerintah wilayah bebas dan   berdaulat  
Singapura pada Ogos 1824    Riau Lingga    pada tahun 1853


G Apakah pengajaran yang boleh diambil oleh pemimpin negara melalui peristiwa Perjanjian London 1824?

K7.2.7 TP5 KBAT Menilai Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

mempertahankan mengambil kira mementingkan tindakan berhati-hati
hak bangsa suara rakyat perincian segera dengan tawaran

1 Pemimpin seharusnya mempertahankan hak bangsa dan negara
2 Mementingkan perincian bagi setiap perkara dalam pemerintahan dan pentadbiran
3 Berhati-hati dengan tawaran kuasa luar yang ingin mengambil kesempatan
4 Mengambil tindakan segera terhadap perkara yang mengganggu perjalanan pentadbiran
5 Mengambil kira suara rakyat yang munasabah dalam melaksanakan pentadbiran

TP 3 Membina kronologi tentang pentadbiran Negeri-negeri Selat  10
TP 5 Membahaskan iktibar daripada peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat  5

22

2.3 Pembentukan Negeri-negeri Selat

SP 7.2.3 Membincangkan pembentukan Negeri-negeri Selat
SP K7.2.8 Membahaskan iktibar yang diperoleh daripada peristiwa campur tangan dan penjajahan
KPS Meneroka bukti pengukuhan kuasa British melalui pembentukan Negeri-negeri Selat

H Lengkapkan jadual berikut tentang pentadbiran Pulau Pinang, Singapura dan Melaka sebelum pembentukan
Negeri-negeri Selat. Buku Teks: m.s. 46 TP3

negeri-negeri Melayu Benggala Francis Light Penghulu

pelabuhan bebas pedagang persendirian Sistem Kapitan Residen Konsular

Gabenor Bangkahulu Residen Ketua kaum

Negeri Naskah DemoLatar Belakang Sebelum Pembentukan Negeri-negeri Selat
Bab 02
1 Pulau (a) Ditadbir oleh   Francis Light   sebagai Pesuruhjaya kepada Gabenor Jeneral
Pinang British di India
(1786 –
1826) (b) Mdeenmgapner ol ehnsetgaeturis-npeeglearbiuMhaenlaybue ba s pada tahun 1787 dan menguasai perdagangan
(c) Dinaik taraf menjadi Presidensi keempat selepas   Benggala  , Madras dan Bombay
(d)   Gabenor   dilantik menjadi ketua pentadbir

2 Singapura (a) Ditadbir oleh   Residen  
(b) Bertanggungjawab kepada Leftenan Gabenor British di   Bangkahulu  , Sumatera
(1819 –

1826) (c) Diisytiharkan sebagai   pelabuhan bebas   pada tahun 1823

(d) Pusat pertemuan   pedagang persendirian   mengumpulkan hasil Alam Melayu
untuk diperdagangkan dengan China

3 Melaka (a) Ditadbir oleh   Residen Konsular  
(1824 – (b)   Sistem Kapitan   dilaksanakan untuk mewujudkan keamanan dalam komuniti
1826)
kaum
(c)   Ketua kaum   merupakan penegak undang-undang kepada suku-suku kaum
(d)   Penghulu   bertanggungjawab terhadap masyarakat luar bandar

I Senaraikan kepentingan pembentukan Negeri-negeri Selat kepada British. Buku Teks: m.s. 47 TP4
1 Menguasai keseluruhan Selat Melaka sebagai laluan utama perdagangan

2 Menarik kedatangan ramai pedagang tempatan dan pedagang luar kerana faktor taraf pelabuhan bebas
3 Menjadi pusat pengumpulan hasil Alam Melayu terutamanya bijih timah
4 Menjadi pintu masuk bagi buruh luar untuk mempercepat pembangunan ekonomi
5 Menyebabkan perkembangan pesat Negeri-negeri Selat disebabkan penanaman modal oleh pelabur luar

TP 3 Membina kronologi tentang pentadbiran Negeri-negeri Selat  12
TP 4 Menghuraikan maklumat tentang peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat  5

23

J Pencerobohan kuasa asing di Alam Melayu bukan sahaja menyebabkan terbentuknya Negeri-negeri Selat
pada tahun 1826 yang dikuasai oleh British, malah Raja-raja Melayu turut kehilangan kuasa sebagai ketua
pemerintahan. K7.2.8 TP5 KBAT Menganalisis
Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

Berdasarkan peristiwa tersebut, apakah iktibar yang diperoleh?

mengukuhkan menguruskan sikap menyelesaikan isu mempertahankan
pertahanan hasil bumi berwaspada keistimewaan

1 Mengamalkan sikap berwaspada dalam membuat keputusan

2 Mempertahankan keistimewaan yang terdapat di negara kita daripada dieksploitasi oleh orang asing

Bab 023 Berusaha mengukuhkan pertahanan dalam negeri

Naskah Demo
4 Menguruskan hasil bumi dan mentadbir pelabuhan dengan baik

5 Menyelesaikan isu perebutan takhta atau perselisihan dengan bijak agar tidak membuka ruang kepada
campur tangan pihak asing

TP 5 Membahaskan iktibar daripada peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat  5

2.4 Pentadbiran Negeri-negeri Selat

SP 7.2.4 Memperincikan corak pentadbiran Negeri-negeri Selat
SP K7.2.6 Menghuraikan kepentingan pentadbiran yang sistematik dalam memajukan negara
KPS Membuat interpretasi terhadap perubahan pentadbiran Negeri-negeri Selat

K Lengkapkan peta pokok berikut bagi menjelaskan pentadbiran Negeri-negeri Selat di bawah kerajaan British di
India. Buku Teks: m.s. 48 TP4

tidak puas hati Negeri-negeri Selat Pulau Pinang Singapura

Gabenor Residen Konsular British India

Pentadbiran Negeri-negeri Selat (NNS)

1 SHTI (1826 – 1857) 2 Pejabat India (1858 – 1867)

(a) Diketuai oleh     Gabenor    (a) Undang-undang      British     
(b) Dibantu oleh   Residen     dikuatkuasakan
 Konsular      
(b) Tidak mampu pmeemnbtaedrobnirtakNaNnSdid en gaInndibaa i k
(c) Pusat pentadbiran pertama ialah setelah berlaku
di     Pulau Pinang     (c) Tidak melindungi pedagang di   Negeri-  
(d) Dipindahkan ke   Singapura      negeri Selat   
pada tahun 1832 kerana lebih (d) Timbul rasa    tidak puas hati    dalam
kalangan pedagang-pedagang NNS
strategik dan maju



TP 4 Menghuraikan maklumat tentang peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat  8

24

L Lengkapkan rajah berikut tentang faktor-faktor yang menyebabkan pusat pentadbiran Negeri-negeri Selat
dipindahkan ke Pejabat Tanah Jajahan London. Buku Teks: m.s. 49 TP4

cukai pembuangan Majlis rompakan kapal wang
pelabuhan banduan Perundangan dagang rupee India

5 Faktor Pemindahan 1
Dijadikan Pentadbiran Negeri- Tiada wakil
Negeri-negeri Selat
tempat negeri Selat dalam   Majlis  
  pembuangan    Perundangan  
  banduan   yang
menjejaskan imej di India
Naskah Demo
Negeri-negeri Bab 0232
Selat Pejabat India ingin Pejabat India
menggantikan wang gagal mengawal
4
Cadangan Dolar Sepanyol masalah
mengenakan dengan   wang     rompakan kapal  
  cukai pelabuhan  
oleh Pejabat India   rupee India     dagang   dan
yang boleh menggugat pertelingkahan
taraf pelabuhan kumpulan Cina

bebas



M Pembentukan dan pentadbiran Negeri-negeri Selat merupakan penerusan peluasan kuasa British di negara
kita. Pentadbiran yang sistematik dan urus tadbir yang baik penting bagi melindungi kepentingan negara.

Huraikan kepentingan pentadbiran yang sistematik dalam memajukan negara Malaysia.

K7.2.6 TP6 KBAT Menganalisis Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

kerjasama peluang menarik pelabur- kadar kerjasama
pelaburan pekerjaan pelabur asing pengangguran ekonomi


(F1) Kepentingan pentadbiran yang sistematik dalam memajukan negara ialah dapat

meningkatkan    kerjasama ekonomi    dengan negara luar. (H1) Hal ini demikian kerana pentadbiran

yang sistematik dapat    menarik pelabur-pelabur asing    untuk melabur di Malaysia. (C1) Sebagai

contoh, wujud    kerjasama pelaburan    dengan negara China dalam sektor pembuatan. (I) Oleh itu,

kerjasama ini dapat meningkatkan ekonomi negara setanding dengan negara-negara maju. (F2) Selain itu,
kerjasama ini juga dapat membuka    peluang pekerjaan    kepada rakyat tempatan. (H2) Secara
tidak langsung    kadar pengangguran    semakin berkurangan dan masalah jenayah (C2) seperti

merompak, meragut dan mencuri dapat diatasi.

TP 4 Menghuraikan maklumat tentang peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat   5
TP 6 Menjana idea bagi menangani ancaman penjajahan bentuk baru untuk mempertahankan kedaulatan   5

negara

25

PRAKTIS PT3 | BAHAGIAN A

Tiap-tiap soalan berikut diikuti oleh empat jawapan pilihan A, B, C dan D. Hanya terdapat satu jawapan yang
betul. Pilih jawapan tersebut.

2.1 Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan 6 Mengapakah Perjanjian London 1824 ditandatangani
Melaka antara British dengan Belanda? BT m.s. 41
OMG m.s. 21 DSKP D S2, TP2 ARAS : S
1 Mengapakah Batu Uban dihadiahkan kepada orang I Memulihkan hubungan tegang antara kuasa British
Melayu dari Sumatera pada tahun 1759? BT m.s. 30 dan Belanda
OMG m.s. 15, TP1 ARAS : R II Memelihara keistimewaan British dan Belanda di
A Membantu rakyat Kedah membangunkan ekonomi Alam Melayu
B Membantu pembesar Kedah menjaga kebajikan III Mendapatkan kebenaran Belanda tentang isu
rakyat pembukaan Singapura
C Membantu Sultan Kedah menentang ancamanBab 02 IV Mengiktiraf pendudukan British di Pulau Pinang
daripada Siam pada tahun tahun 1786
D Membantu British mendapatkan Kedah daripadaNaskah Demo A I dan II C II dan III
kerajaan Siam B I dan IV D III dan IV

2 Rajah berikut berkaitan dengan perusahaan ekonomi 2.2 Perjanjian London 1824 dan Kesannya Terhadap Alam Melayu
yang dijalankan oleh penduduk di Singapura.
BT m.s. 31 OMG m.s. 15, TP1 ARAS : R 7 Antara berikut, yang manakah bukan kesan
daripada Perjanjian London 1824? BT m.s. 42
Pemerintah X OMG m.s. 22 DSKP F, TP3 ARAS : R
A Alam Melayu terbahagi kepada dua pengaruh Barat
Ladang-ladang gambir diusahakan B Perpecahan empayar Kesultanan Johor Riau
oleh orang Melayu dan Cina. C Penguasaan Selat Melaka oleh Belanda
D Penguasaan Selat Melaka oleh British
Siapakah pemerintah X?
A Temenggung Abdul Rahman 8 Antara berikut, syarat manakah yang dipersetujui oleh
B Sultan Abdul Rahman Belanda dalam Perjanjian London 1824? BT m.s. 43
C Sultan Abu Bakar OMG m.s. 17, TP3 ARAS : R
D Sultan Mahmud I Penyerahan Bangkahulu kepada Belanda
II Belanda akan berundur dari Bangkahulu
3 Apakah bahan mentah yang dikumpulkan di pelabuhan III British menyerahkan Melaka kepada Belanda
Melaka sepanjang penjajahan Belanda ke atas Melaka? IV Tidak membuka petempatan baharu di Tanah Melayu
BT m.s. 31 OMG m.s. 20 DSKP A S3, TP2 ARAS : R A I dan II C II dan III
A Emas B I dan IV D III dan IV
B Perak
C Bijih timah 9 Peta berikut menunjukkan empayar Kesultanan JohorRiau.
D Hasil hutan BT m.s. 42 – 43 OMG m.s. 22 DSKP F S2, TP3 ARAS : S

4 Antara berikut, yang manakah bukan faktor Pulau U
peluasan kuasa British di Pulau Pinang? BT m.s. 32 Pinang
OMG m.s. 15, TP3 ARAS : R
A Kedudukan yang hampir dengan Bangkahulu Selat
B Pelabuhan persinggahan yang strategik
C Sesuai dijadikan pangkalan tentera Melaka Melaka
D Pusat pengumpulan barangan
Singapura BORNEO
Riau

Lingga

5 Peristiwa berikut berlaku pada 6 Februari 1819. Betawi
BT m.s. 39 OMG m.s. 16, TP2 ARAS : T

Stamford Raffles menandatangani perjanjian dengan Mengapakah empayar ini berpecah belah pada awal
Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman. abad ke-19?
Apakah kesan perjanjian tersebut? A Perebutan takhta Kesultanan Johor Riau
A Stamford Raffles dilantik menjadi Residen B Kemangkatan Sultan Mahmud Shah III
B British dibenarkan berdagang di Singapura C Perjanjian dengan Stamford Raffles
C Bendera Union Jack dikibarkan di Singapura D Pakatan British dengan Belanda
D Sultan Hussein kehilangan hak ke atas Singapura

26

10 Apakah status Selat Melaka selepas Perjanjian A Mengelakkan ancaman daripada Siam
London 1824 ditandatangani? BT m.s. 45 B Memudahkan sistem komunikasi dibina
C Memudahkan penguasaan ekonomi di Tanah
OMG m.s. 22 DSKP F S3, TP3 ARAS : S
A Dikuasai sepenuhnya oleh British Melayu
B Kembali dikuasai oleh pemerintah Melayu D Menjimatkan perbelanjaan dan menyeragamkan
C Bebas daripada pengaruh mana-mana kuasa
D Menjadi sebahagian daripada kawasan Belanda pentadbiran

11 Apakah kesan daripada Perjanjian London 1824 ke atas 2.4 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
Tanah Melayu? BT m.s. 45 OMG m.s. 22 DSKP F S3(b), TP3
16 Rajah berikut berkaitan dengan perubahan yang berlaku
ARAS : T dalam pentadbiran Negeri-negeri Selat. BT m.s. 48

A Belanda memiliki sepenuhnya wilayah di Tanah Syarikat Hindia X
Melayu Timur Inggeris

B British bebas meluaskan kuasa ke seluruh Tanah Apakah X? OMG m.s. 24 DSKP K S2, TP4 ARAS : R
Melayu A Pejabat Tanah Jajahan London
B Pejabat Tanah Jajahan Belanda
C British kekal sebagai kuasa besar di Pulau Sumatera C Pejabat Negeri-negeri Selat
dan Tanah Melayu D Pejabat India

D British dan Belanda masih tidak mencapai
kesepakatan antara mereka
Naskah Demo 17 Antara berikut, yang manakah kelemahan
2.3 Pembentukan Negeri-negeri Selat Bab 02dalam pentadbiran di Pejabat India? BT m.s. 48

12 Maklumat berikut berkaitan dengan tugas X di Pulau OMG m.s. 24 DSKP K S2, TP4 ARAS : S
Pinang. BT m.s. 46 OMG m.s. 23 DSKP H S1, TP3 ARAS : S I Tidak menjaga kepentingan pedagang

Bertindak sebagai Pesuruhjaya yang bertanggungjawab II Perselisihan faham dengan pedagang Negeri-negeri
terhadap Gabenor Jeneral British di India. Selat
III Tidak mematuhi Undang-undang British yang telah
dikuatkuasakan
Siapakah X? IV Tidak dapat mentadbir dengan baik akibat
A Francis Light pemberontakan
B John Crawfurd A I dan II C II dan III
C Andrew Clarke B I dan IV D III dan IV
D Stamford Raffles
18 Siapakah yang mendesak Pejabat Tanah Jajahan
13 Bagaimanakah pentadbiran di Melaka sebelum London supaya mengambil alih pentadbiran Negeri-
pembentukan Negeri-negeri Selat? BT m.s. 46 negeri Selat? BT m.s. 49 OMG m.s. 19, TP3 ARAS : R
A Pemimpin tempatan
OMG m.s. 23 DSKP H S3, TP3 ARAS : T B Pegawai-pegawai British
I Sistem Kapitan diteruskan C Pedagang-pedagang British
II Diselia oleh Gabenor British di India D Pedagang dan penduduk tempatan
III Andrew Clarke dilantik sebagai ketua pentadbir
sementara
IV Penghulu bertanggungjawab menjaga masyarakat 19 Maklumat berikut berkaitan dengan tindakan Pejabat
luar bandar India. BT m.s. 49
A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV Menjadikan Negeri-negeri Selat sebagai tempat
buangan banduan.
14 Antara berikut, apakah faedah pembentukan
Negeri-negeri Selat kepada British? BT m.s. 47 Apakah kesan tindakan tersebut terhadap Negeri-
OMG m.s. 18, TP4 ARAS : T negeri Selat? OMG m.s. 19, TP3 ARAS : S
I Buruh luar dibawa masuk untuk membantu A Menjejaskan status sebagai pusat perdagangan
perkembangan ekonomi B Meningkatkan masalah rompakan kapal dagang
II Kedatangan pedagang tempatan dan luar C Menjejaskan taraf sebagai pelabuhan bebas
III Perkembangan pesat sistem komunikasi D Mencetuskan pemberontakan
IV Lebih banyak pelabuhan bebas dibuka
A I dan II C II dan III 20 Antara berikut, yang manakah tidak terdapat dalam
B I dan IV D III dan IV struktur pentadbiran Negeri-negeri Selat pada 1 April
1867? BT m.s. 49 OMG m.s. 19, TP3 ARAS : S
15 Negeri-negeri Selat terbentuk hasil gabungan Pulau Pinang, A Pejabat Tanah Jajahan London
Singapura dan Melaka. BT m.s. 47 OMG m.s. 18, TP3 B Majlis Perundangan
C Residen Konsular
Mengapakah penggabungan ini dilaksanakan? ARAS : S D Majlis Eksekutif

27

Bab 02 PRAKTIS PT3 | BAHAGIAN B

Naskah Demo1 Perjanjian London 1824 telah dimeterai oleh British dan Belanda demi kepentingan masing-masing. Bab 2.2
(a) Nyatakan tiga kesan perjanjian tersebut. Buku Teks: m.s. 42 OMG m.s. 22 DSKP F TP3 ARAS : R
(i) Alam Melayu terbahagi kepada dua lingkungan pengaruh Barat
(ii) Perpecahan empayar Kesultanan Johor Riau
(iii) Selat Melaka di bawah penguasaan British
[3 markah]
(b) British menguasai Selat Melaka selepas perjanjian tersebut. Jelaskan. Buku Teks: m.s. 45 OMG m.s. 22 DSKP F S3

TP3 ARAS : S

(F1) Perdagangan di Selat Melaka dikuasai sepenuhnya oleh British (F2) Memiliki pelabuhan strategik,
iaitu Pulau Pinang, Melaka dan Singapura (F3) Membuka peluang yang luas kepada British untuk
melebarkan kuasa ke atas negeri-negeri Melayu (F4) Pengunduran Belanda dari Tanah Melayu

[3 markah]
(c) Apakah pengajaran yang boleh anda dapati melalui peristiwa pemeteraian perjanjian tersebut?

KBAT Menilai TP6 ARAS : T
(F1) Antara pengajaran yang boleh kita dapati melalui peristiwa pemeteraian perjanjian tersebut ialah
pentingnya mempertahankan kedaulatan negara daripada diceroboh oleh kuasa luar. (F2) Pengajaran
lain ialah kita harus sentiasa berwaspada terhadap anasir luar yang ingin mengambil kesempatan
terhadap negara kita. (F3) Selain itu, kita juga hendaklah berpendirian tegas dalam menjaga kedaulatan
negara dengan menyemai nilai cinta akan negara dalam diri. (F4) Seterusnya, kita hendaklah bijak dalam
membuat keputusan melalui permuafakatan dan saling mempercayai demi negara tercinta.

[4 markah]
2 Negeri-negeri Selat ditubuhkan oleh British pada tahun 1826. Bab 2.3 & 2.4

(a) Mengapakah Negeri-negeri Selat ditubuhkan? Buku Teks: m.s. 47 OMG m.s. 18 ARAS : R TP3
(F1) Dijadikan satu unit pentadbiran
(F2) Menjimatkan perbelanjaan
(F3) Menyeragamkan pentadbiran

[3 markah]

28

(b) Nyatakan tiga kepentingan pembentukan Negeri-negeri Selat kepada British. Buku Teks: m.s. 47
OMG m.s. 23 DSKP I TP4 ARAS : S

(F1) Menguasai Selat Melaka yang menjadi laluan perdagangan utama di Alam Melayu (F2) Taraf
pelabuhan bebas Negeri-negeri Selat menarik kedatangan pedagang tempatan dan luar (F3) Menjadi
pusat pengumpulan hasil-hasil dari Alam Melayu (F4) Menjadi pintu masuk bagi buruh luar untuk
mempercepatkan pembangunan ekonomi British (F5) Perkembangan Negeri-negeri Selat berikutan
penanaman modal oleh pelabur luar

Naskah Demo
Bab 02
[3 markah]
(c) Mengapakah pentadbiran Negeri-negeri Selat dipindahkan ke Pejabat Tanah Jajahan London pada tahun

1867? Buku Teks: m.s. 49 OMG m.s. 25 DSKP L TP4 ARAS : S
(F1)KegagalanPejabatIndiamengawalmasalahrompakankapal dagangdanpertelingkahankumpulan
Cina di Negeri-negeri Selat (F2) Negeri-negeri Selat menjadi tempat buangan banduan (F3) Pejabat India
mahu menggantikan mata wang Dolar Sepanyol kepada mata wang rupee India (F4) Cadangan Pejabat
India untuk mengenakan cukai pelabuhan di Negeri-negeri Selat

[4 markah]

PRAKTIS PT3 | BAHAGIAN C

1 British menggalakkan ekspedisi ke Timur pada abad ke-18 bagi meningkatkan kekayaan negara melalui
perdagangan. Bab 2.1
(a) Mengapakah British ingin meluaskan kuasanya di Pulau Pinang? Buku Teks: m.s. 32 OMG m.s. 20 DSKP B TP2

ARAS : S

(F1) Kedudukan Pulau Pinang di pertengahan laluan perdagangan (H1) Antara Timur dengan Barat
(F2) Memerlukan pusat pengumpulan barangan dari Alam Melayu untuk ditukarkan dengan barangan
dari China (C2) Teh yang mendapat pasaran baik di Eropah (F3) Pelabuhan persinggahan di laluan
perdagangan antara China dengan India (H3) Memudahkan penjelajahan ke rantau Asia Pasifik (F4)
Memerlukan pangkalan tentera yang lebih strategik (H4) Mempertahankan petempatan di India

[6 markah]

(b) Bagaimanakah Francis Light boleh mengambil alih Pulau Pinang? Buku Teks: m.s. 34 – 35 OMG m.s.16

TP2 ARAS : T

(F1) Krisis perebutan takhta dan ancaman Siam menyebabkan Sultan Abdullah ingin memohon bantuan

SHTI. (F2) Menawarkan Pulau Pinang sebagai pangkalan tentera SHTI dengan syarat SHTI memberikan

bantuan ketenteraan kepada Kedah daripada ancaman Siam (F3) Baginda meminta Francis Light untuk

29

menyampaikan hasrat tersebut kepada Gabenor Jeneral British (F4) Francis Light berjanji bahawa SHTI
akan memenuhi syarat yang dipohon (F5) Francis Light membuka petempatan di Pulau Pinang (F6)
Apabila Kesultanan Kedah diancam serangan Siam, Sultan Abdullah meminta bantuan ketenteraan SHTI
seperti yang dijanjikan oleh Francis Light, namun SHTI enggan kerana tiada perjanjian yang ditandatangani
(F7) Sultan Abdullah bercadang mengambil semula Pulau Pinang tetapi ditewaskan oleh Francis Light
(F8) Sultan Abdullah dipaksa menandatangani perjanjian dengan British yang secara rasmi mengiktiraf
pendudukan British di Pulau Pinang

Bab 02

Naskah Demo
[8 markah]
(c) Nyatakan pengajaran berserta contoh daripada peristiwa yang berlaku dalam 1(b). KBAT Mengaplikasi

TP5 ARAS : T

(F1)Antarapengajarannyaialahkitahendaklahberkomunikasisecaralangsungsemasamembuatperjanjian
(H1) Sultan Abdullah menggunakan Francis Light sebagai perantara untuk menyampaikan perjanjian yang

besar bagi mendapatkan bantuan ketenteraan apabila diserang Siam (F2) Setiap pihak perlu mengemukakan

bukti yang sahih dalam sesuatu perjanjian (H2) Sultan Abdullah sepatutnya menunggu jawapan bertulis

daripada SHTI sebelum menyerahkan Pulau Pinang kepada Francis Light (F3) Kita tidak boleh terlalu

mempercayai seseorang (H3) Sultan Abdullah sepatutnya menyelidik latar belakang Francis Light sebelum

mempercayainya untuk menyampaikan amanatnya kepada SHTI (F4) Kita hendaklah berani

mempertahankan hak yang sepatutnya menjadi milik kita (H4) Sultan Abdullah menghimpunkan angkatan
tentera di Seberang Perai untuk mengambil semula Pulau Pinang daripada Francis Light

[6 markah]

2 Perjanjian London 1824 dimeterai tanpa melibatkan Raja-raja Melayu dan pembesar tempatan. Bab 2.2

(a) Nyatakan faktor-faktor termeterainya perjanjian tersebut. Buku Teks: m.s. 40 OMG m.s. 21 DSKP D S1 TP2

ARAS : R [6 markah]

(b) Perjanjian tersebut menyebabkan perpecahan empayar Kesultanan Johor Riau. Huraikan.

Buku Teks: m.s. 44 – 45 OMG m.s. 22 DSKP F S2 TP3 ARAS : S [8 markah]

(c) Perjanjian London 1824 telah memberikan kesan kepada masyarakat negara kita. Jelaskan.

KBAT Menganalisis TP6 ARAS : T [6 markah]

30

03BAB PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU BERSEKUTU

3.1 Kekayaan Hasil Bumi di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang Buku Teks: m.s. 58 – 63

Kekayaan Bijih Timah Buku Teks: m.s. 58 – 61 Terangkan kegiatan melombong bijih timah pada peringkat awal.

Abad ke-15 Abad ke-16 dan ke-17
• Diusahakan oleh orang Melayu • Dilombong di sepanjang Sungai Perak, Kuala Kangsar
• Dipantau oleh pembesar (pemilik
dan Kelian Intan
lombong) • Acheh menjadikan Perak sebagai negeri naungannya
• Sultan memberi surat tauliah bagi
disebabkan kekayaan bijih timah
menandakan kawasan pegangan • Perak menggunakan bijih timah untuk mendapatkan
kepada pembesar Melayu
perlindungan Portugis bagi membebaskan diri daripada
Acheh

Abad ke-18 Naskah Demo Abad ke-19
• Perjanjian menjual bijih timah kepada Bab 03• Perak, Selangor dan Negeri Sem(bPiTla3nB Sm1(ean))jadi

Belanda dimeterai oleh Sultan Perak pengeluar bijih timah utama dunia (PT3 A S3)
(Paduka Seri Sultan Muzaffar Shah) • Long Jaafar dan Ngah Ibrahim membawa
• Penyeludupan bijih timah kepada
pedagang British di Pulau Pinang masuk pelombong Cina untuk memajukan
melalui Sungai Kurau (Perak) telah perlombongan di Klian Pauh dan Klian Baru
merosotkan pengeluaran bijih timah • Kuala Lumpur menjadi pusat pengeluaran bijih
• Pedagang luar tertarik dengan kekayaan timah utama bagi Selangor
bijih timah di Kuala Sungai Selangor • Perlombongan di Lukut diusahakan oleh Raja
• Perjanjian penjualan hasil timah Busu dengan membawa masuk pelombong Cina
ditandatangani antara Sultan Ibrahim • Pada 1880, Lukut diserahkan kepada daerah
(Sultan Selangor) dengan Belanda pada Sungai Ujong (Negeri Sembilan) selepas
tahun 1790 rundingan antara Sultan Selangor bersama
pemerintah Sungai Ujong

Kekayaan Hasil Emas Buku Teks: m.s. 62 – 63

U

Perlis Siam
Kedah

Pulau Kelantan Terengganu
Pinang Perak

Selinsing
Kuala Lipis

Selangor Raub
Kuala Pahang

S. Pahang

Lumpur Negeri

Sembilan

Abad ke-16 dan ke-17 Abad ke-18 Abad ke-19 (PT3 A S5) Melaka Johor
Pelombong Melayu Pelombong Cina Pelombong Eropah PETUNJUK
melombong guna melombong guna kaedah melombong guna kaedah
kaedah mendulang melampan. lombong dedah dan Kawasan
dan melampan. lombong bawah tanah. perlombongan emas

Peta kawasan perlombongan emas
di negeri-negeri Melayu

3.2 Peluasan Kuasa British di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang Buku Teks: m.s. 64 – 73

• Perkembangan perindustrian di Eropah memaksa British mencari bahan mentah bagi menjamin pengeluaran
hasil industri di Eropah

• Mendorong meluaskan kuasa ke Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang yang kaya dengan bijih timah

31

Strategi British Meluaskan Kuasa di Negeri-negeri Melayu Buku Teks: m.s. 64 – 71

Strategi Manipulasi Buku Teks: m.s. 64 – 67 Bagaimanakah British meluaskan pengaruhnya di negeri-negeri Melayu?

• Keadaan tidak stabil dan kekacauan di Perak, Selangor dan Negeri Sembilan memudahkan British untuk
melaksanakan strategi manipulasi

• Bagi meluaskan pengaruhnya, British memberikan bantuan kepada pihak berkepentingan

Manipulasi British di Perak Buku Teks: m.s. 64 – 65 Huraikan strategi manipulasi yang dilaksanakan oleh British

di Perak.

1 Perang Larut (1861 - 1874) 1 U
• Pergaduhan kumpulan (Ghee Hin dan Hai San) dalam
Kamunting 2
mempertahankan hak dan kepentingan mereka mencetuskan Larut
Perang Larut
• Menjejaskan perdagangan dan pelaburan bijih timah di Taiping Kuala Kangsar KELANTAN
Negeri-negeri Selat (NNS)
• Pelabur Eropah dan pedagang NNS meminta British campur Bukit Gantang Sayong
tangan
3
2 Perebutan Takhta Kesultanan Perak
• Sistem penggiliran dalam pewarisan takhta diamalkan di Perak Senggang
• Bakal raja harus melalui tiga jawatan (Raja Di Hilir, Raja
Bab 03 Belanja S. Perak S. Kinta
Bendahara dan Raja Muda) sebelum ditabal sebagai Sultan
Pertabalan Sultan Ismail 4
• Raja Ismail (Raja Bendahara) dilantik sebagai Sultan Perak
Bantahan Raja Yusuf Pasir
• Raja Yusuf (Raja Di Hilir) membantah dan menuntut haknya Salak
sebagai Sultan Naskah Demo Kinta
Tuntutan Raja Abdullah SELAT
• Raja Abdullah (Raja Muda) yang tidak hadir ke upacara MELAKA 5
pemakaman Sultan Ali tidak ditabal sebagai sultan (PT3 A S7)
• Mendapat sokongan Andrew Clarke (Gabenor NNS) dan Bandar Baru
bersedia mengesahkan Raja Abdullah sebagai Sultan Perak Durian Sebatang
bagi menamatkan persengketaan pelombong Cina di Larut
Batak Rabit

SELANGOR

Petunjuk

Kawasan bijih timah utama
1 Wilayah kekuasaan Ngah Ibrahim
2 Wilayah kekuasaan Raja Ismail
3 Wilayah kekuasaan Raja Yusuf
4 Wilayah kekuasaan Maharaja Lela
5 Wilayah kekuasaan Raja Abdullah

Kawasan kekuasaan kerabat diraja dan pembesar yang
terlibat dalam perebutan takhta Kesultanan Perak

Manipulasi British di Selangor Buku Teks: m.s. 66 Jelaskan strategi manipulasi yang dilakukan British di Selangor.

• Pertelingkahan kerabat diraja sewaktu pemerintahan Sultan Abdul Samad (1857 – 1898)
• Akibatnya tercetus Perang Klang dan British turut campur tangan untuk meluaskan pengaruhnya
• British memberikan bantuan ketenteraan kepada Tunku Kudin (wakil Sultan Selangor) bagi menamatkan

Perang Klang
• Berharap Sultan Selangor menerima perlindungan British bagi menjaga kestabilan di Selangor

Perang Klang (1866 – 1874) (PT3 A S8)

Raja Abdullah bin Raja Jaafar Raja Mahadi bin Raja Sulaiman
• Diberikan hak mentadbir Klang oleh Sultan • Mentadbir Klang sebelum diserahkan kepada

Abdul Samad Raja Abdullah
• Klang maju sebagai pusat pengeluaran bijih • Menuntut hak ke atas Klang yang sebelumnya

timah setelah pembukaan lombong sekitar di bawah kekuasaan ayahandanya, selepas
Ampang dan Kuala Lumpur perlombongan bijih timah di situ semakin maju
• Disokong oleh kumpulan Hai San • Disokong oleh kumpulan Ghee Hin

32

Manipulasi British di Sungai Ujong, Negeri Sembilan Buku Teks: m.s. 67 Terangkan manipulasi British di
Sungai Ujong, Negeri Sembilan Sungai Ujong, Negeri Sembilan.

Kepentingan Sungai Linggi Persaingan Pembesar Memungut Cukai
• Laluan penting yang • Persaingan antara Dato’ Kelana, Dato’ Syahbandar dan Dato’

menghubungkan daerah Sungai Muda Linggi berkaitan kawalan pungutan cukai di Sungai
Ujong dengan kawasan sekitarnya Linggi
• Pembesar mendapat perolehan cukai • British memberikan bantuan ketenteraan kepada Dato’
daripada bijih timah yang dibawa Kelana untuk mengalahkan Dato’ Syahbandar
keluar oleh pedagang ke pelabuhan • Hak memungut cukai diperoleh British dan menjadikan
Melaka daerah Sungai Ujong di bawah kekuasaannya

Strategi Menandatangani Perjanjian dengan Pemerintah Tempatan Buku Teks: m.s. 70 – 71

Perjanjian Pangkor 1874 Buku Teks: m.s. 70Naskah DemoBuktikan bahawa Perjanjian Pangkor 1874 telah mengukuhkan
Bab 03kuasa British di Perak.

• Ketua kumpulan Ghee Hin dan Hai San dipanggil oleh Andrew Clarke (Gabenor NNS) untuk menamatkan
perselisihan faham

• Pembesar-pembesar Melayu turut dipanggil untuk berunding di Pulau Pangkor
• Antara yang dipanggil ialah Raja Abdullah, Ngah Ibrahim dan Dato’ Sagor, namun Sultan Ismail dan Raja

Yusuf tidak turut serta (PT3 B S2(a))

Nyatakan • Raja Abdullah menjadi Sultan Perak
syarat-syarat • Raja Ismail menjadi Sultan Muda dan diberi jajahan kecil untuk ditadbir
Perjanjian • Residen British menjadi penasihat sultan (PT3 A S12)
Pangkor 1874. • Memberikan nasihat dalam urusan pentadbiran kecuali berkaitan agama Islam dan

Syarat adat Melayu
Perjanjian • Ngah Ibrahim diakui sebagai Orang Kaya Menteri Larut dan dibantu oleh Penolong

Residen
• Kuasa penuh British dalam aktiviti pemungutan cukai

Perjanjian di Negeri-negeri Melayu Lain Buku Teks: m.s. 71 Nyatakan perjanjian dan syarat-syaratnya
Syarat Perjanjian yang turut ditandatangani dengan negeri-
negeri Melayu lain.

British – Sungai Ujong (1874) British – Selangor (1875) British – Pahang (1887)
• Pengiktirafan Dato’ Kelana • Seorang wakil yang mempunyai
• Pemerintahan negeri
sebagai pemerintah Sungai dibantu oleh British kuasa seperti pegawai konsul
Ujong • J.G. Davidson menetap ditempatkan
• Kuasa penuh kepada British di Klang dan Frank • British menjaga keamanan Pahang
untuk memungut cukai di Swettenham menetap di • Tidak dibenarkan ada perjanjian
Sungai Linggi Langat untuk membantu dengan kerajaan asing tanpa
pentadbiran Selangor kebenaran British

Info Lanjut
Persekutuan: (PT3 A S13 )
Gabungan beberapa buah negeri di bawah satu unit pentadbiran yang mengandungi kerajaan pusat dan kerajaan negeri.

33

Sistem Residen Buku Teks: m.s. 72 – 73 Apakah peranan Residen yang dilantik oleh British di negeri-negeri Melayu?

Negeri Pemerintah Residen British Pertama Peranan Residen
Perak Sultan Abdullah J.W.W. Birch (1874 – 1875) • Menasihati Raja-raja Melayu
Selangor Sultan Abdul Samad J.G. Davidson (1874 – 1875)
Pahang Sultan Ahmad J.P. Rodger (1888 – 1896) dalam semua hal pentadbiran
Negeri Tunku Muhammad, kecuali agama Islam dan adat
Sembilan Yamtuan Besar Martin Lister (1895 – 1897) Melayu
• Perlu diikuti dan dipatuhi

3.3 Pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu Buku Teks: m.s. 74 – 75
• Melalui Perjanjian Persekutuan 1895, British mengukuhkan kuasa

di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang dengan membentuk
Negeri-negeri Melayu Bersekutu. (PT3 A S15)

Jata dan bendera Negeri-negeri Melayu Bersekutu
Bab 03

Naskah Demo
3.4 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu Buku Teks: m.s. 76 – 77

Majlis Mesyuarat Negeri Buku Teks: m.s. 76

Frank Pesuruhjaya Tinggi British Nyatakan struktur
Swettenham, Residen Jeneral (Berpusat di Kuala Lumpur) pentadbiran Negeri-negeri
Residen Jeneral Melayu Bersekutu.
NNMB (1896 –
1900)

Majlis Mesyuarat Majlis Mesyuarat Majlis Mesyuarat Majlis Mesyuarat
Negeri Perak Negeri Selangor Negeri Sembilan Negeri Pahang

Struktur Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

Majlis Mesyuarat Persekutuan Buku Teks: m.s. 77 Nyatakan keahlian Majlis Mesyuarat Persekutuan.

Pesuruhjaya Tinggi British (Pengerusi)
Residen Jeneral

Empat orang Raja Melayu Empat orang Residen Empat Ahli Tidak Rasmi (3 Eropah, 1 Cina)

Keahlian Majlis Mesyuarat Persekutuan 1909

PAK-21: Chain Link

Murid diminta membuat rantai kertas yang mana setiap kertas ditulis idea atau maklumat yang
berkaitan dengan topik yang diberikan.
Murid diminta menulis berkaitan topik:
1 Ciri-ciri Negeri-negeri Melayu Bersekutu
2 Faktor-faktor pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu
3 Menjelaskan struktur pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

34

PRAKTIS DSKP (PENTAKSIRAN BILIK DARJAH)

3.1 Kekayaan Hasil Bumi di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang

SP 7.3.1 Menjelaskan kekayaan hasil bumi di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang
SP K7.3.8 Mewajarkan kepentingan berilmu dalam membangunkan negara
Meneroka bukti kekayaan hasil bumi
KPS Membuat imaginasi kemakmuran negeri-negeri Melayu

A Gariskan jawapan yang BETUL tentang perlombongan bijih timah di Perak, Selangor dan Negeri Sembilan.

Buku Teks: m.s. 58 – 60 TP1

1 Pada peringkat awal, perlombongan diusahakan oleh orang [ Melayu : Cina ] di lembah sungai untuk
kegunaan tempatan dan diperdagangkan
2 Sultan memberi surat [ tauliah : serahan ] bagi menandakan kawasan pegangan kepada pembesar Melayu.
Sebahagian hasil perdagangan bijih timah pula akan diserahkan kepada sultan
3 Sekitar abad ke-16 dan ke-17, [ Selangor : Perak ] menjadi pelabuhan utama yang menghasilkan bijih timah
dan sering dikunjungi pedagang terutamanya Portugis
4 Pada akhir abad ke-18, pengeluaran bijih timah Perak merosot akibat berlaku penyeludupan bijih timah
kepada pedagang [ Belanda : British ] di Pulau Pinang
5 Pedagang luar tertarik dengan kekayaan bijih timah di Kuala Sungai Selangor. Suatu perjanjian penjualan
bijih timah telah ditandatangani antara Sultan Ibrahim dengan [ Belanda : Portugis ] pada tahun 1790
6 Perak, Selangor dan Negeri Sembilan menjadi pengeluar bijih timah utama dunia menjelang [ abad ke-18 :
abad ke-19 ]
7 Long Jaafar dan [ Sultan Ibrahim : Ngah Ibrahim ] telah membawa masuk pelombong Cina untuk memajukan
perlombongan bijih timah di Larut
8 Pada tahun 1870-an, Sultan Ismail memajukan kawasan perlombongan baharu di [ Lembah Kinta : Kuala
Lumpur ] yang menyebabkan munculnya bandar Papan dan Pangkalan Peguh
Naskah Demo
Bab 03
B Lengkapkan peta pokok berikut dengan maklumat berkaitan kegiatan perlombongan emas di Pahang.

Buku Teks: m.s. 63 TP1

Eropah mendulang Cina melampan

orang Minangkabau lombong bawah tanah

Perlombongan Emas di Pahang

1 Abad Ke-16 dan Ke-17 2 Abad Ke-18 3 Abad Ke-19
(a) Orang    Eropah   
(a) Diusahakan oleh orang (a) Kedatangan orang diberi konsesi oleh Sultan
Melayu, orang Asli dan      Cina     Ahmad
(b) Kaedah lombong dedah
  orang Minangkabau   dari Kelantan, Perak dan   lombong bawah  
dan Negeri Sembilan   tanah  telah digunakan
(b) Menggunakan kaedah (b) Kaedah   melampan  

    mendulang      digunakan
dan melampan

 14

TP 1 Menyatakan Negeri-negeri Melayu Bersekutu

35

C Negara kita mempunyai pelbagai kekayaan hasil bumi seperti bijih timah dan emas. Pelbagai bidang ilmu diperlukan
untuk mengurus kekayaan ini bagi menjadikan negara pesat membangun setanding dengan negara maju.

Huraikan kepentingan berilmu dalam membangunkan negara.

K7.3.8 TP6 KBAT Menganalisis Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

melahirkan ramai mengimport menguruskan kekayaan tenaga
golongan intelektual tenaga pakar dan pentadbiran pakar tempatan

(F) Kepentingan berilmu dalam membangunkan negara ialah dapat     melahirkan ramai golongan   
     intelektual    dan berdaya saing dalam pelbagai aspek. (H) Kebijaksanaan dan kemahiran

golongan ini boleh digunakan bagi       menguruskan kekayaan dan pentadbiran      negara secara
sistematik. (C) Sebagai contoh,       tenaga pakar tempatan      dalam bidang perubatan, ekonomi,

teknologi dan sebagainya mampu menjadikan negara kita cemerlang dalam semua aspek. Negara juga tidak
perlu lagi       mengimport tenaga pakar      dari negara luar. (I) Oleh itu, ilmu harus dimiliki oleh

setiap lapisan masyarakat agar dapat bersama-sama membangunkan negara dan menjamin kedaulatannya.
Bab 03

Naskah Demo
TP 6 Melahirkan idea bagi mewujudkan pentadbiran yang kompetitif dalam menjamin kemakmuran negara  4

3.2 Peluasan Kuasa British di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang

SP 7.3.2 Mengklasifikasikan peluasan kuasa British di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang
SP K7.3.6 Menjelaskan kepentingan sikap berwaspada terhadap anasir luar
KPS Memahami kronologi perluasan kuasa British di negeri-negeri Melayu

D Padankan isu dalam negeri dan strategi British dengan negeri-negeri berikut. Buku Teks: m.s. 64 – 71 TP1

1 Isu dalam negeri Strategi British Perak
• Perbalahan pembesar di Sungai • Manipulasi
• Perjanjian British-Sungai Ujong
Ujong
• Persaingan pembesar menguasai 1874

Sungai Linggi

2 Isu dalam negeri Strategi British Selangor
• Perang Larut 1861-1874 • Manipulasi politik
• Perebutan takhta • Perjanjian Pangkor 1874

3 Isu dalam negeri Strategi British Negeri Sembilan
• Pembunuhan Goh Hui • Desakan dan paksaan
• Perjanjian British-Pahang 1887

4 Isu dalam negeri Strategi British

• Perang Klang • Manipulasi politik Pahang

• Rompakan kapal dagang British • Desakan dan paksaan
• Serangan rumah api di Tanjung • Perjanjian British-Selangor
Rachado 1875

TP 1 Menyatakan Negeri-negeri Melayu Bersekutu  4

36

E Lengkapkan ruangan kosong berikut dengan maklumat berkaitan peluasan kuasa British di Perak, Selangor, Negeri
Sembilan dan Pahang. Buku Teks: m.s. 64 – 71 TP5

Bijih timah Perang Larut pembunuhan kerabat diraja manipulasi politik Emas

Raja Abdullah Perang Klang bantuan ketenteraan memungut cukai

Sungai Linggi Dato’ Kelana Perebutan takhta rakyat British memperoleh hak

Negeri Kekayaan Permasalahan dalam Negeri Strategi British
1 Perak Hasil Bumi

(a)  Bijih   (b) Pergaduhan pelombong Cina (d) Andrew Clarke menggunakan

 timah  kumpulan Ghee Hin dengan Hai    manipulasi politik   
San dalam mempertahankan
hak dan kepentingan mereka untuk campur tangan sebagai
telah mencetuskan  Perang  (e) orang tengah bagi menamatkan
kekacauan
  Larut  
Andrew Clarke menyokong
Naskah Demo
Bab 03
(c)    Perebutan takhta         Raja Abdullah    
dalam Kesultanan Perak
dengan mengesahkan baginda
antara Raja Yusuf, Raja
sebagai Sultan Perak
Abdullah dan Sultan Ismail

(a)  Bijih   (b) Pertelingkahan   kerabat   (c) British melaksanakan

 timah     diraja    sewaktu manipulasi politik dengan
2 Selangor pemerintahan Sultan Abdul memberikan   bantuan  
Samad yang merebut daerah    ketenteraan    kepada

Klang sehingga tercetusnya Tunku Kudin untuk menamatkan

    Perang Klang     peperangan

(a)  Bijih   (b) Kepentingan    Sungai    (c) British memanipulasi konflik

 timah   Linggi  yang membolehkan dengan memberikan bantuan
pembesar mendapat hak ketenteraan kepada   Dato’ 
3 Negeri    memungut cukai   
Sembilan     Kelana     untuk
daripada pedagang yang mengalahkan Dato’ Syahbandar

membawa keluar bijih timah (d) Melalui bantuan tersebut,
melalui sungai tersebut British   memperoleh hak  

memungut cukai di Sungai Linggi

(a)  Emas  (b) Berlaku   pembunuhan   (c) British mendakwa Goh Hui
ialah    rakyat British   
seorang lelaki berbangsa
Cina bernama Goh Hui di dan mendesak serta memaksa
4 Pahang perkarangan istana Sultan Sultan Pahang menerima

Pahang perlindungan British

TP 5 Membuat justifikasi penguasaan British terhadap kemakmuran ekonomi di Negeri-negeri Melayu Bersekutu   17

37

F Lengkapkan ruangan kosong berikut dengan maklumat berkaitan Sistem Residen. Buku Teks: m.s. 72 – 73 TP2

1 Peranan Residen agama Islam adat Melayu dipatuhi

(a) Menasihati Raja-raja Melayu dalam semua hal pentadbiran kecuali      agama Islam     

dan     adat Melayu     
(b) Setiap nasihat perlu diikuti dan     dipatuhi    

2 Ciri-ciri

pungutan cukai tradisional pembesar negeri undang-undang Jabatan Polis

(a) Kedudukan sultan dan      pembesar negeri      dikekalkan
(b) Sultan tidak boleh membuat     undang-undang     dan mesti menerima nasihat British
(c) Sultan dan pembesar hilang kuasa pentadbiran dan     pungutan cukai    
(d) Sistem bercorak Barat menggantikan pentadbiran     tradisional    
(e) Antara jabatan yang diwujudkan ialah Jabatan Cukai, Jabatan Kehakiman,     Jabatan Polis    
serta Jabatan Tanah dan Ukur
Bab 03

Naskah Demo
G Nyatakan Residen British yang ditempatkan di negeri-negeri berikut. Buku Teks: m.s. 72 TP2

Martin Lister J.P. Rodger J.W.W. Birch J.G. Davidson

Residen as 1     J.W.W. Birch     as 2    J.G. Davidson   
Negeri
Perak Selangor

as 3    Martin Lister    as 4     J.P. Rodger    

Negeri Sembilan Pahang

H Pelbagai strategi digunakan oleh British untuk meluaskan kuasa di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang.
British telah melaksanakan taktik manipulasi, desakan serta mengadakan perjanjian dengan pemerintah
tempatan untuk meletakkan negeri-negeri Melayu di bawah kuasanya.
Pada pendapat anda, apakah kepentingan sikap berwaspada terhadap anasir luar?
K7.3.6 TP6 KBAT Menganalisis
Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

melindungi budaya menjaga hak kemerdekaan mengelak tipu daya


1 Bertujuan melindungi budaya dan warisan bangsa

2 Menjaga hak dan maruah bangsa

3 Mengekalkan kemerdekaan negara

4 Mengelak daripada tipu daya dan muslihat pihak yang berkepentingan

TP 2 Menjelaskan tentang pentadbiran British di Negeri-negeri Melayu Bersekutu  12
TP 6 Melahirkan idea bagi mewujudkan pentadbiran yang kompetitif dalam menjamin kemakmuran negara  4

38

3.3 Pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu

SP 7.3.3 Menghuraikan pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu
SP K7.3.7 Menilai keberkesanan pentadbiran yang sistematik untuk kemajuan negara
KPS Membuat interpretasi pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu

I Lengkapkan rajah berikut tentang ciri-ciri Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB). Buku Teks: m.s. 74 TP3

1 Menggabungkan Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang adat Melayu
membentuk sebuah       persekutuan       Residen
2 Dikenali juga sebagai        Persekutuan 1896        Jeneral

Ciri-ciri 3 Pusat pentadbiran NNMB ialah di      Kuala Lumpur      Persekutuan
NNMB 1896

4 Residen Jeneral tidak boleh menasihati Raja-raja Melayu tentang persekutuan
agama Islam dan     adat Melayu     Kuala

5 Ketua pentadbiran bagi kerajaan persekutuan ialah    Residen Jeneral    Lumpur
Naskah Demo
Bab 03
J Lengkapkan rajah dengan faktor pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu. Buku Teks: m.s. 75 TP3

mengeksploitasi 1 (a) Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang
ekonomi Menyeragamkan mempunyai     undang-undang sendiri    

bantuan luar Pentadbiran (b) Kemajuan ekonomi antara negeri    tidak   
tidak seimbang    seimbang   
(c) Keperluan pentadbiran yang cekap dan seragam
pasukan untuk memudahkan British   mengeksploitasi  
keselamatan    ekonomi   

undang-undang 2 (a) Dapat mewujudkan    pasukan keselamatan   
sendiri Menjamin sendiri setelah bergabung
Keselamatan (b) Tidak mengharapkan    bantuan luar   
Faktor untuk menjaga keamanan
Pembentukan Negeri (a)    Beban kewangan    Pahang dapat

NNMB 3 dibantu oleh tiga negeri lain
Menangani (b) Mewujudkan    gabungan    negeri-negeri
Majlis Mesyuarat
Negeri Masalah Melayu yang kaya
Kewangan

Pahang

gabungan 4 (a) Rasa tidak puas hati raja dan pembesar
beban kewangan Mengatasi akibat kehilangan kuasa dalam pentadbiran
tugasan residen Kelemahan dan    pungutan cukai   
Sistem Residen
pungutan cukai (b) Residen semakin berkuasa dalam    Majlis   
   Mesyuarat Negeri   
(c) Tiada garis panduan yang jelas tentang
   tugasan residen   



TP 3 Menyusun maklumat tentang pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu di negara kita  15

39

K Negeri-negeri Melayu Bersekutu mempunyai pentadbiran yang sistematik untuk kemajuan ekonomi dan

keselamatan negara. K7.3.7 TP6 KBAT Menilai Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik

Senaraikan ciri-ciri pentadbiran yang sistematik untuk memajukan negara.

kemajuan sains dan perpaduan pentadbiran yang pertahanan negara
teknologi yang jitu tersusun

menitikberatkan menyeragamkan pengurusan sumber pengagihan tugas
pendidikan pentadbiran

1 Pengurusan sumber dan hasil bumi negara yang efisien
2 Menitikberatkan pendidikan terhadap semua warganegaranya
3 Pengagihan tugas yang jelas bagi melicinkan pentadbiran
4 Perpaduan yang jitu dalam kalangan masyarakat tanpa mengira bangsa
5 Pentadbiran yang tersusun dan lancar supaya dapat memajukan ekonomi negara
6 Menyeragamkan pentadbiran bagi memudahkan golongan pemerintah untuk mentadbir
7 Keselamatan dan pertahanan negara yang ampuh supaya dapat melindungi keamanan dalam negara
8 Meningkatkan kemajuan sains dan teknologi menjadikan pembangunan negara setanding dengan
negara maju
Bab 03

Naskah Demo
TP 6 Melahirkan idea bagi mewujudkan pentadbiran yang kompetitif dalam menjamin memakmuran negara   8

3.4 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

SP 7.3.4 Membahaskan pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu
SP K7.3.5 Menerangkan sikap kesediaan menerima perubahan yang membawa kebaikan
KPS Membuat rasionalisasi perubahan pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

L Lengkapkan ruangan kosong berikut bagi menerangkan tentang Majlis Mesyuarat Negeri. Buku Teks: m.s. 76 – 77 TP4

1 Majlis Mesyuarat Negeri

menggubal undang- agama Raja Tanah Residen
undang Islam Melayu Melayu Jeneral

(a) Majlis Mesyuarat Negeri diwujudkan selepas campur tangan British di     Tanah Melayu    

(b) Majlis ini dipengerusikan oleh     Raja Melayu    

(c) Berperanan untuk     menggubal undang-undang     serta membantu pentadbiran negeri

(d) Pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu menyebabkan kuasa perundangan berada di
tangan     Residen Jeneral    

(e) Raja-raja Melayu terpaksa mendengar nasihat Residen Jeneral dalam bidang pentadbiran kecuali adat
Melayu dan     agama Islam    



40

2 Majlis Mesyuarat Persekutuan meluluskan undang-undang Raja-raja Melayu

ahli biasa Pesuruhjaya Tinggi British kewangan

(a) Majlis Mesyuarat Persekutuan ditubuhkan hasil perjanjian antara British dengan    Raja-raja   
 Melayu     pada tahun 1909
(b) Majlis ini berkuasa     meluluskan undang-undang     di Negeri-negeri Melayu Bersekutu
(c) British dapat mengawal undang-undang dan     kewangan     negeri
(d) Kuasa pentadbiran diberikan kepada     Pesuruhjaya Tinggi British    
(e) Raja-raja Melayu hanya menjadi     ahli biasa     dalam Majlis Mesyuarat Persekutuan

M Lengkapkan peta dakap berikut dengan maklumat berkaitan Persidangan Raja-raja Melayu (Durbar).
Buku Teks: m.s. 77 TP4

Residen British pelindung orang Melayu Negeri-negeri Melayu Bersekutu Raja-raja Melayu
Naskah Demo
Bab 03
Durbar 1 British mahu mendapatkan sokongan Raja-raja Melayu
Tujuan terhadap      Negeri-negeri Melayu Bersekutu     
penubuhan Ahli Durbar terdiri daripada Pesuruhjaya Tinggi
British,      Raja-raja Melayu     , Residen Jeneral
2 dan     Residen British    
Keanggotaan

3 Raja-raja Melayu bertindak sebagai    pelindung orang   
   Melayu     
Kepentingan


N Sikap bersedia menerima perubahan perlu ada dalam diri kita sebagai usaha untuk mencapai kemajuan dan

meningkatkan taraf hidup. K7.3.5 TP6 KBAT Mengaplikasi Elemen Kewarganegaraan dan Nilai Sivik
Nyatakan kepentingan sikap tersebut.

Kepentingan Sikap Bersedia Menerima Perubahan

Menyediakan diri 2 Menyedari kelemahan 4 Mengelakkan diri
dengan menyusun diri dan berusaha untuk daripada menyesal pada
strategi mencapai memperbaikinya
cita-cita kemudian hari

1 Mengamalkan sikap 3 Menjadi teladan kepada 5 Membina peribadi yang
optimis dan positif rakan-rakan dan juga ahli mulia dan bersedia
ketika berdepan dengan keluarga untuk menerima
cabaran baharu teguran


TP 4 Menganalisis keberkesanan pentadbiran Barat di Negeri-negeri Melayu Bersekutu  14
TP 6 Melahirkan idea bagi mewujudkan pentadbiran yang kompetitif dalam menjamin kemakmuran negara  5

41

PRAKTIS PT3 | BAHAGIAN A

Tiap-tiap soalan berikut diikuti oleh empat jawapan pilihan A, B, C dan D. Hanya terdapat satu jawapan yang
betul. Pilih jawapan tersebut.

3.1 Kekayaan Hasil Bumi di Perak, Selangor, Negeri Sembilan 3.2 Peluasan Kuasa British di Perak, Selangor, Negeri Sembilan

dan Pahang dan Pahang

1 Bagaimanakah Long Jaafar memperoleh kawasan 6 Pernyataan berikut berkaitan dengan peristiwa
pegangan berikut? BT m.s. 58 OMG m.s. 35 DSKP A S2, TP1 yang berlaku di Larut, Perak. BT m.s. 64 – 65
OMG m.s. 37 DSKP E S1, TP5 ARAS : S
ARAS : R

Che Long Jaafar telah membuka sebuah jajahan negeri Peristiwa X mengundang tindakan manipulasi British
Perak yang dinamakan Larut dan segala sungai telah Apakah peristiwa X?
dijadikan lombong bijih timah. Segala pekerjaan ini I Perebutan takhta
telah dibuatnya dengan usaha dan belanjanya sendiri. II Perang tiga saudara
A Melalui pajakan III Persaingan pembesar
B Melalui pembelian IV Pergaduhan kumpulan
C Melalui penyewaan A I dan II C II dan III
D Melalui pentauliahan B I dan IV D III dan IV
2 Pada akhir abad ke-18 berlaku kemerosotanBab 03
pengeluaran bijih timah di Perak. BT m.s. 59 7 Mengapakah Raja Abdullah tidak ditabalkan sebagai
Apakah faktor yang membawa kepada kemerosotanNaskah Demo Sultan Perak selepas kemangkatan Sultan Ali?
tersebut? OMG m.s. 35 DSKP A S4, TP1 ARAS : R BT m.s. 65 OMG m.s. 32, TP1 ARAS : R
A Pergaduhan di lombong A Berlaku peperangan di Perak
B Pertelingkahan pembesar B Raja Abdullah dilarang hadir
C Pengurangan pengeluaran C Raja Yusuf menghalang kedatangan Raja Abdullah
D Penyeludupan bijih timah D Raja Abdullah tidak hadir dalam upacara
3 Kemasukan pelombong Cina ke dalam kegiatan pemakaman diraja
perlombongan di Perak bermula pada abad ke-19.
Bagaimanakah keadaan ini boleh berlaku? BT m.s. 60 8 Antara berikut, tokoh manakah yang terlibat
OMG m.s. 31, TP1 ARAS : R dalam Perang Klang (1866 –1874)? BT m.s. 66
A Permintaan terhadap bijih timah meningkat OMG m.s. 32, TP1 ARAS : S
B Kemasukan pelombong Cina melalui Kelian Intan I Dato’ Muda Linggi
C Long Jaafar membawa masuk pelombong Cina di II Sultan Abdul Samad
III Raja Abdullah bin Raja Jaafar
Klian Pauh IV Raja Mahadi bin Raja Sulaiman
D Sultan Ibrahim bersetuju menjual bijih timah A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV
kepada Belanda
4 Berikut adalah kaedah perlombongan emas 9 Apakah punca persaingan berikut? BT m.s. 67
OMG m.s. 37 DSKP E S3 (b), TP5 ARAS : R
yang digunakan di Pahang, kecuali BT m.s. 63
OMG m.s. 35 DSKP B, TP1 ARAS : R Pembesar yang bersaing telah mendirikan benteng
di sepanjang Sungai Linggi.
A Melampan
B Mendulang A Mendapatkan jawatan
C Kapal korek B Menjadi Yamtuan Besar
D Lombong dedah C Mendapatkan pengaruh
5 Pernyataan berikut berkaitan dengan pihak yang D Mengawal pungutan cukai
terlibat dalam perlombongan emas di Pahang.
BT m.s. 63 OMG m.s. 31, TP1 ARAS : R 10 Tindakan berikut dilakukan oleh British terhadap
Sultan Abdul Samad di Selangor.

X telah memperkenalkan kaedah perlombongan emas Mendapat alasan untuk mendesak baginda menerima
bawah tanah pada abad ke-19. perlindungan British.

Siapakah X? Apakah alasan tersebut? BT m.s. 68
A Sultan Ahmad OMG m.s. 36 DSKP D S4, TP1 ARAS : R
B Pelombong Cina
C Pembesar Melayu A Serangan rumah api
D Pelombong Eropah B Serangan daripada Belanda
C Pertelingkahan antara pembesar
D Penganiayaan warga British di kawasan istana

42