4.ใบงานวิทย์โลก ม.6 หน่วยที่ 2 กระบวนการเปลี่ยนแปลงภายในโลก

ม.6

ชื่อ.................................................................
เลขท.ี่ ......................... ช้ัน.................

หน่วยท่ี 2 กระบวนการเปลยี่ นแปลงภายในโลก
✓ โครงสร้างโลก
✓ การแปรสณั ฐานของแผน่ ธรณี
✓ ธรณีพบิ ตั ิภยั

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาข้นั พืน้ ฐาน พทุ ธศักราช 2551
(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)

เนื้อหาและรูปภายในอ้างองิ ทมี่ าจาก : หนังสือรายวชิ าพืน้ ฐานวทิ ยาศาสตร์ วทิ ยาศาสตร์โลกและอวกาศ ช้ันม.6 สสวท.

กระบวนการเปลย่ี นแปลงภายในโลก

คาชี้แจง : ใหน้ กั เรียนพิจารณาขอ้ ความต่อไปน้ี แลว้ เติมเคร่ืองหมาย ✓หนา้ ขอ้ ความ
ท่ีถูกตอ้ ง หรือเคร่ืองหมาย  หนา้ ขอ้ ความที่ผดิ

............ 1. ช้นั โครงสร้างโลกประกอบดว้ ย เปลือกโลก เน้ือโลก และแก่นโลก
............ 2. เปลือกโลกเป็นส่วนที่หนาที่สุดของโครงสร้างโลก
............ 3. เน้ือโลกมีสถานะเป็นของเหลว
............ 4. แก่นโลกเป็นช้นั ของโลกท่ีมีความหนาแน่นนอ้ ยท่ีสุด
............ 5. ธาตุโลหะส่วนใหญ่มีความหนาแน่นมากกวา่ ธาตุอโลหะ
............ 6. คลื่นกลจะเกิดการสะทอ้ นและหกั เหเม่ือเคลื่อนที่ผา่ นตวั กลางต่างชนิดกนั
............ 7. คลื่นกลจะเปลี่ยนแปลงความเร็วเมื่อเคล่ือนที่ผา่ นรอยต่อของตวั กลางต่างชนิดกนั
............ 8. อุกกาบาตเป็นวตั ถุที่มาจากนอกระบบสุริยะ
............ 9. สนามแม่เหลก็ เกิดจากการเคลื่อนที่ของประจุ
............ 10. ซากดึกดาบรรพ์ คือ ซากและร่องรอยของสิ่งมีชีวติ ในอดีตที่ปรากฏอยใู่ นหิน
............ 11. ในกระบวนการพาความร้อน เม่ือสสารไดร้ ับความร้อนจะเกิดการขยายตวั

ทาใหค้ วามหนาแน่นต่าลง และมวลสสารที่มีอุณหภูมิต่ากวา่ ความหนาแน่นสูงกวา่
จะเขา้ มาแทนที่
............ 12. ภูเขาไฟระเบิด แผน่ ดินไหว และสึนามิเป็นธรณีพิบตั ิภยั ท่ีเกิดข้ึนจากกระบวนการ
บนผวิ โลก
............ 13. คลื่นไหวสะเทือนเป็นคลื่นท่ีตอ้ งอาศยั ตวั กลางในการเคล่ือนท่ี
............ 14. หากเกิดแผน่ ดินไหวขณะอยใู่ นอาคารควรหมอบลงใตโ้ ต๊ะเพอ่ื ป้องกนั ของตกใส่
............ 15. หากเกิดสึนามิขณะอยใู่ นเรือกลางทะเลใหร้ ีบเขา้ ใกลฝ้ ่ังใหม้ ากที่สุด

สรุปโครงสร้างโลก

การศึกษาโครงสร้างโลกศกึ ษาจากขอ้ มูลหลายดา้ น เช่น องคป์ ระกอบทางเคมีของหินและแร่
อุกกาบาตที่พบบนโลก ขอ้ มูลคลื่นไหวสะเทือนท่ีเคล่ือนท่ีผา่ นโลก การศกึ ษาโครงสร้างโลกจาก

ขอ้ มูลคลื่นไหวสะเทือนที่เคล่ือนที่ผา่ นภายในโลกน้นั ใชส้ มบตั ิของคล่ืนในตวั กลางเป็นหลกั
ซ่ึงแบ่งออกเป็น คลื่นปฐมภูมทิ เี่ คล่ือนทผ่ี ่านตวั กลางได้ทกุ สถานะ และคล่ืนทุตยิ ภูมซิ ่ึงไม่สามารถ
เคลื่อนทผ่ี ่านตัวกลางทมี่ สี ถานะเป็ นของเหลวได้ โดยคล่ืนท้งั สองชนิดจะเปล่ียนแปลงความเร็ว

เม่ือเคลื่อนท่ีผา่ นตวั กลางต่างชนิดกนั

นกั วทิ ยาศาสตร์ใชข้ อ้ มูลหาความหนาแน่นเฉลยี่ ของโลกซึ่งคานวณได้จากค่าความหนาแน่นของ
แร่เหลก็ จากอกุ กาบาตเหลก็ หินแขง็ ท่ีเคยอยใู่ นระดบั ลึกใตเ้ ปลือกโลก และหินที่พบบนโลก

รวมท้งั ขอ้ มูลความหนาของโครงสร้างโลกแต่ละช้นั ท่ีไดจ้ ากการศกึ ษาคล่ืนไหวสะเทือน จึงมีการ
แบ่งช้นั โครงสร้างโลกโดยใชท้ ้งั ตามองคป์ ระกอบทางเคมี และสมบตั ิเชิงกลเป็นเกณฑใ์ นการแบ่ง

การแบ่งโครงสร้างโลกโดยใช้องค์ประกอบทางเคมีแบ่งไดเ้ ป็น 3 ช้ัน ได้แก่ เปลือกโลก เนื้อโลก และ
แก่นโลก โดยเปลือกโลกมีองคป์ ระกอบหลกั เป็นสารประกอบของซิลิกอนและออกซิเจน

เน้ือโลกมีองคป์ ระกอบหลกั เป็นสารประกอบของเหลก็ และแมกนีเซียม แก่นโลกมีองคป์ ระกอบ
หลกั เป็นสารประกอบของ เหลก็ และนิกเกิล

การแบ่งโครงสร้างโลกตามสมบัติเชิงกลแบ่งไดเ้ ป็น 5 ช้ัน ได้แก่ ธรณภี าค ฐานธรณภี าค
มชั ฌมิ ภาค แก่นโลกช้ันนอก และแก่นโลกช้ันใน ซ่ึงแต่ละช้นั มีสมบตั ิเชิงกลแตกต่างกนั
ซ่ึงวเิ คราะห์ไดจ้ ากความเร็วของคลื่นไหวสะเทือนที่เปล่ียนไปในแต่ระดบั ความลึกเม่ือเคลื่อนท่ี

ผา่ นช้นั โครงสร้างโลก

โครงสร้างโลก

คาชี้แจง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

1. โครงสร้างภายในโลกแบ่งออกเป็นกี่ช้นั อะไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
2. นกั เรียนคิดวา่ นกั วทิ ยาศาสตร์ทราบลกั ษณะของโครงสร้างภายในโลกไดอ้ ยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
3. สาหรับองคค์ วามรู้เกี่ยวกบั ลกั ษณะของโลก นกั เรียนมีความเขา้ ใจวา่ อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
4. นกั วทิ ยาศาสตร์ทราบไดอ้ ยา่ งไรวา่ แต่ละช้นั ของโลกมีลกั ษณะและองคป์ ระกอบต่าง ๆ
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
5. นกั เรียนมีความเขา้ ใจเกี่ยวกบั สมบตั ิเชิงกลของวสั ดุอยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

โครงสร้างโลก

คาชี้แจง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

6. คล่ืนไหวสะเทือนท่ีใชศ้ กึ ษาโครงสร้างภายในโลกมีคล่ืนใดบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
7. คลื่นปฐมภูมิและคล่ืนทุติยภูมิมีสมบตั ิแตกต่างกนั อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
8. นกั วทิ ยาศาสตร์ใชส้ มบตั ิใดของคลื่นไหวสะเทือนในการศกึ ษาโครงสร้างโลก
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
9. พิจารณากราฟแสดงอุณหภูมิและความดนั ที่เปล่ียนแปลงไปตามความลึกของโครงสร้างโลก
ณ ปัจจุบนั และตอบคาถามต่อไปน้ี

9.1. ท่ีระดบั ความลึกใดของโลกที่มีอุณหภูมิและ
ความดนั สูงที่สุด และท่ีระดบั ความลึกใดมีอุณหภูมิ
และความดนั ต่าที่สุด
ตอบ............................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
9.2 อุณหภูมิและความดนั ภายในโลกท่ีเปลี่ยนไปในแต่ละระดบั ความลึกมีความสมั พนั ธ์กบั สิ่งใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
9.3 อุณหภูมิและความดนั ของโลกในช่วงก่อกาเนิดแตกต่างจากปัจจุบนั อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................

โครงสร้างโลก

คาชี้แจง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

10. ธาตุที่เป็นองคป์ ระกอบหลกั ของโลกมีอะไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
11. โครงสร้างโลกที่แบ่งตามองคป์ ระกอบทางเคมี แบ่งเป็นกี่ช้นั อะไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
12. โครงสร้างโลกแต่ละช้นั ประกอบดว้ ยธาตุ หรือสารประกอบใดเป็นหลกั
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
13. เพราะเหตุใดจึงมีบริเวณท่ีไม่พบคล่ืนปฐมภูมิ และคล่ืนทุติยภูมิ
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
14. นกั เรียนสามารถสรุปเก่ียวกบั การแบ่งช้นั โครงสร้างโลกตามองคป์ ระกอบเคมี และตามสมบตั ิ
เชิงกลไดอ้ ยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

แบบฝึ กหัดท้ายบท โครงสร้างโลก

1. จงลากเส้นเชื่อมโยงชื่อช้ันโครงสร้างโลกกบั ข้อความด้านขวาทมี่ คี วามสัมพนั ธ์กัน

(1) ธรณีภาค ก. หนาประมาณ 100 กิโลเมตร เป็นของแขง็

(2) ฐานธรณีภาค อุณหภูมิต่า ความหนาแน่นนอ้ ยที่สุด

(3) มชั ฌิมภาค ข. หนาประมาณ 2,240 กิโลเมตร เป็นของแขง็

(4) แก่นโลกช้นั นอก อุณหภูมิสูง ความหนาแน่นมาก

(5) แก่นโลกช้นั ใน ค. หนาประมาณ 1,220 กิโลเมตร เป็นของแขง็

อุณหภูมิสูงมาก ความหนาแน่นมากท่ีสุด

ง. หนาประมาณ 560 กิโลเมตร เป็นของแขง็ ท่ีมีสมบตั ิ

เป็นพลาสติก อุณหภูมิสูง

จ. หนาประมาณ 2,250 กิโลเมตร เป็นของเหลว

อุณหภูมิสูงมาก ความหนาแน่นมาก

2. จงเตมิ ช่ือช้ันโครงสร้างโลกให้สัมพนั ธ์กบั สมบัตแิ ละองค์ประกอบของโครงสร้างโลก

ช้ันโครงสร้างโลก องค์ประกอบทางเคมี ความหนาแน่นเฉลย่ี
(กรัมต่อลูกบาศก์
เน้ือโลก .............................................................
............................... ............................................................. เซนติเมตร)
................................ 4.5
ประกอบดว้ ยเหลก็ เป็นหลกั 13

ประกอบดว้ ยหินแกรนิต หรือ ...................
หินบะซอลตเ์ ป็นส่วนใหญ่

แบบฝึ กหัดท้ายบท โครงสร้างโลก

3. จากรูปโครงสร้างโลก บริเวณ ก และ ข ท้งั สองบริเวณ คือ ส่วนใดของโครงสร้างโลก และบริเวณท้งั
สองมลี กั ษณะเหมือนกนั หรือแตกต่างกนั อย่างไร และมอี งค์ประกอบทางเคมเี ป็ นอย่างไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

4. จงทาเคร่ืองหมาย ( ✓) หน้าข้อความทถี่ ูก และทาเคร่ืองหมาย () หน้าข้อความทผ่ี ดิ
คาตอบ ข้อความ

1. การศึกษาองคป์ ระกอบทางเคมีของเน้ือโลกส่วนหน่ึงไดต้ วั อยา่ งมาจากหินแปลกปลอมในระดบั ลึกท่ีลาวา
พาข้ึนมาบนผิวโลก
2. ผลจากการศึกษาอุกกาบาตที่ตกลงมายงั โลก เป็ นหลกั ฐานหน่ึงท่ีทาใหท้ ราบองคป์ ระกอบของแก่นโลก
3. ถา้ แบ่งโครงสร้างโลกตามองคป์ ระกอบทางเคมี แก่นโลก ประกอบ ดว้ ยเหลก็ เป็ นส่วนใหญ่
4. เปลือกโลกทวปี ประกอบดว้ ย หินบะซอลตเ์ ป็ นส่วนมาก
5. เปลือกโลกทวปี มีความหนาแน่นมากกวา่ เปลือกโลกมหาสมทุ ร
6. แหลง่ กาเนิดคล่ืนไหวสะเทือนมีท้งั ท่ีมาจากปรากฏการณ์ธรรมชาติและจากการกระทาของมนุษย์
7. คล่ืนปฐมภมู ิมีความเร็วเพม่ิ ข้ึนเมื่อเคลื่อนที่ผา่ นธรณีภาคและมชั ฌิมภาคและมีความเร็วเป็ นศูนยเ์ ม่ือ
เคล่ือนที่ผา่ นแก่นโลกช้นั นอก
8. คล่ืนทุติยภูมิไม่สามารถเคล่ือนที่ผา่ นโครงสร้างโลกที่มีสถานะเป็นของเหลวได้
9. คลื่นปฐมภูมิมีความเร็วนอ้ ยกวา่ คลื่นทุติยภมู ิ เม่ือคล่ืนท้งั สองเคลื่อนท่ีผา่ นฐานธรณีภาค
10. เขตความเร็วต่าอยใู่ นธรณีภาค และเขตเปล่ียนแปลงอยใู่ นฐานธรณีภาค

แบบฝึ กหัดท้ายบท โครงสร้างโลก

5. จงตอบคาถามต่อไปนี้

5.1 หากผลการวเิ คราะหอ์ งคป์ ระกอบทางเคมีของหินกอ้ นหน่ึงพบวา่ เป็นหินแกรนิต
หินกอ้ นน้ีมีกาเนิดมาจากส่วนใดของโครงสร้างโลก
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

5.2 เน้ือโลกประกอบดว้ ยสสารในสถานะใด เป็นส่วนใหญ่
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

5.3 หลกั ฐานใดที่นามาใชย้ นื ยนั วา่ แก่นโลกช้นั นอกเป็นของเหลว
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

5.4 เพราะเหตุใดผลการศึกษาอุกกาบาตเหลก็ จึงใชเ้ ป็นขอ้ มูลอธิบายองคป์ ระกอบของแก่นโลก
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

5.5 นอกจากผลการศึกษาอุกกาบาตเหลก็ แลว้ ขอ้ มูลใดช่วยสนบั สนุนวา่ แก่นโลกประกอบดว้ ย
เหลก็ เป็นส่วนมาก
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

5.6 เพราะเหตุใดคลื่นไหวสะเทือนจึงเกิดการสะทอ้ นและหกั เหเมื่อเคล่ือนที่ผา่ นโครงสร้าง
โลก
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

แบบฝึ กหัดท้ายบท โครงสร้างโลก

5. จงตอบคาถามต่อไปนี้
5.7 จากแนวการเคล่ือนที่ของคล่ืนปฐมภูมิผา่ นโครงสร้างภายในโลกดงั รูป (ก) และ (ข) แสดง

วา่ ลกั ษณะโครงสร้างภายในโลกสองรูปน้ีเหมือนหรือแตกต่างกนั อยา่ งไร
ก. ข.

ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

5.8 ลาวาที่ปะทุข้ึนมาบนผวิ โลกมีแหล่งกาเนิดมาจากช้นั ใดของโครงสร้างโลก
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

5.9 เขตความเร็วต่า มีสมบตั ิแตกต่างจากธรณีภาคอยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

5.10 คลื่นทุติยภูมิท่ีเกิดข้ึนใหม่เมื่อคลื่นปฐมภูมิเคลื่อนที่ผา่ นแก่นโลกช้นั นอกเขา้ ไปยงั
แก่นโลกช้นั ใน สามารถเดินทางออกมาที่ผวิ โลกไดห้ รือไม่ เพราะเหตุใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

สรุปการแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

ธรณภี าคซึ่งเป็ นช้ันนอกสุดของโครงสร้างโลก แบ่งออกเป็นแผน่ ธรณี (plate) หลายแผน่
ซ่ึงเคล่ือนที่ไปบนฐานธรณีภาคทาใหเ้ กิดการเปล่ียนแปลงทางธรณีอยตู่ ลอดเวลา

ทฤษฎที วปี เล่ือน คือ แนวความคิดท่ีกล่าววา่ ในอดีต ณ ช่วงเวลาหน่ึงทวปี ต่าง ๆ ไม่ไดม้ ี
ตาแหน่งเหมือนกบั ในปัจจุบนั แต่เคยอยรู่ วมกนั เป็นแผน่ ดินใหญ่เพียงแผน่ ดินเดียวท่ี

เรียกวา่ พนั เจยี (Pangaea)

หลกั ฐานท่ีสนบั สนุนวา่ ทวปี เคยอยู่ตดิ กนั มาก่อน ไดแ้ ก่ รูปร่างของขอบทวปี
ซากดึกดาบรรพ์ ความคลา้ ยกนั ของกลุ่มหินและแนวเทือกเขา หลกั ฐานจากรอยครูดบนหิน

ท่ีเกิดจากการเคลื่อนตวั ของธารน้าแขง็ บรรพกาล

ทฤษฎกี ารแผ่ขยายพืน้ สมุทร เป็นการพบหลกั ฐานบนพ้ืนสมุทรท่ีสนบั สนุนการเคล่ือนที่
ของแผน่ ธรณี ไดแ้ ก่ สันเขากลางสมุทร อายขุ องหินบะซอลตบ์ นพ้ืนมหาสมุทร
ภาวะแม่เหลก็ บรรพกาล

นกั วทิ ยาศาสตร์รวมหลกั ฐานและแนวคิดทฤษฎีทวปี เลื่อน ทฤษฎีการแผข่ ยายพ้ืนสมุทร
สรุปเป็นทฤษฎกี ารแปรสัณฐานของแผ่นธรณี กล่าวถึงการเคล่ือนที่และการเปล่ียนลกั ษณะ

ของแผน่ ธรณีอนั เน่ืองมาจากวงจรการพาความร้อนของแมกมาภายในเน้ือโลก

การเคล่ือนท่ีของแผน่ ธรณีสมั พนั ธ์กบั แนวรอยต่อของแผน่ ธรณี 3 รูปแบบ คือ
แนวแผ่นธรณแี ยกตวั แนวแผ่นธรณเี คล่ือนทห่ี ากนั แนวแผ่นธรณเี คลื่อนผ่านกนั ใน
แนวราบ แต่ละรูปแบบส่งผลใหเ้ กิดธรณีสณั ฐาน โครงสร้างทางธรณีแบบต่าง ๆ

และปรากฏการณ์ทางธรณีต่าง ๆ บนโลก

การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

คาชี้แจง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

1. เมื่อเปรียบเทียบขนาด ตาแหน่ง และการวางตวั ของทวปี ในแผนท่ีโลกในอดีตกบั แผนที่โลกใน
ปัจจุบนั มีความแตกต่างกนั อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
2. ทวปี ใดบา้ งที่เคยอยตู่ ิดกนั มาก่อน
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
3. มีหลกั ฐานใดบา้ งท่ีนามาใชส้ นบั สนุนวา่ ทวปี เคยอยตู่ ิดกนั มาก่อน
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
4. หลกั ฐานใดบา้ งท่ีสามารถนามาใชร้ ะบุช่วงเวลาที่ทวปี ต่าง ๆ เคยอยตู่ ิดกนั มาก่อน และ
หลกั ฐานดงั กล่าวนามาใชอ้ ธิบายไดว้ า่ อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
5. หากสารวจพบกลุ่มหินในเทือกเขาหน่ึงมีช่วงอายปุ ระมาณ 200 ลา้ นปี เช่นเดียวกบั กลุ่มหิน
ในเทือกเขาแอปพาเลเชียน นกั เรียนจะสามารถสรุปวา่ เทือกเขาท้งั สองน้นั เคยอยตู่ ิดกนั หรือไม่
เพราะเหตุใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

คาชี้แจง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

6. จากที่นกั เรียนไดศ้ กึ ษาหลกั ฐานต่าง ๆ ทาใหท้ ราบวา่ ทวปี ต่าง ๆ เคยอยตู่ ิดกนั มาก่อนแลว้
กระบวนการใดทาใหท้ วปี อยใู่ นตาแหน่งดงั ปัจจุบนั
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
7. จากทฤษฎีทวปี เลื่อน และทฤษฎีการแผข่ ยายพ้ืนสมุทรสามารถนามาอธิบายสาเหตุการเคลื่อนที่
ของแผน่ ธรณีไดห้ รือไม่ อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
8. เม่ือแผน่ ธรณีเกิดการเคล่ือนท่ีนอกจากจะทาใหต้ าแหน่งของแผน่ ธรณีเปล่ียนแปลงไปแลว้ ยงั
ส่งผลใหเ้ กิดสิ่งใดอีกบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

9. ตาแหน่งของทวปี อเมริกาใต้ และทวปี
แอฟริกาในปัจจุบนั เป็นผลมาจากการเคลื่อนที่
แยกออกจากกนั ของแผน่ ธรณี นกั เรียนคิดวา่
อีกฝ่ังหน่ึงของแผน่ ธรณีท่ีเคลื่อนท่ีแยกจาก
กนั จะมีส่ิงใดเกิดข้ึน
ตอบ ..............................................................
............................................................................................................................................................

10. แผน่ ธรณีต่าง ๆ ของโลกเคลื่อนท่ีไดก้ ่ีรูปแบบ สังเกตจากสิ่งใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

คาชีแ้ จง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

11. นกั เรียนคิดวา่ เมื่อแผน่ ธรณีเคลื่อนที่จะส่งผลใหเ้ กิดส่ิงใดบา้ ง และผลเหล่าน้นั จะเกิดที่
บริเวณใดบนแผน่ ธรณี
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
12 การเคล่ือนที่ของแผน่ ธรณีท้งั 3 รูปแบบ นอกจากจะทาใหเ้ กิดธรณีสณั ฐานและโครงสร้างทาง
ธรณีแบบต่าง ๆ ยงั ทาใหเ้ กิดส่ิงใดอีกบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
13. โดยปกติแลว้ ความเคน้ ท่ีกระทาต่อหินจะไม่เท่ากนั ทุกทิศทาง จะสามารถแยกความเคน้ ไดเ้ ป็นก่ี
ชนิดอะไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
14. รอยเล่ือน (fault) เป็นโครงสร้างทางธรณีท่ีเกิดจากช้นั หินท่ีสมบตั ิแขง็ เกร็งและเปราะถูก
ความเคน้ มากระทาจนแตกและเคล่ือนที่ตามระนาบรอยแตก ซ่ึงสามารถจาแนกรอยเลื่อนออกได้
เป็นก่ีประเภท อะไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
15. ในกรณีที่มีความเคน้ บีบอดั มากระทากบั ช้นั หินท่ีมีสภาพพลาสติก จะทาใหเ้ กิดโครงสร้าง
ทางธรณีท่ีเรียกวา่ ช้นั หินคดโคง้ ซ่ึงสามารถแบ่งไดก้ ่ีลกั ษณะ
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

แบบฝึ กหัดท้ายบท การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

1. จงนากล่มุ คาต่อไปนีเ้ ติมลงในตารางให้สัมพนั ธ์กบั ทฤษฎที ก่ี าหนดให้ (สามารถเตมิ คาตอบซ้ากนั
ได้)

ทฤษฎที วปี เลื่อน ทฤษฎกี ารแผ่ขยายพืน้ สมุทร ทฤษฎกี ารแปรสัณฐาน
ของแผ่นธรณี

....................................... .............................................. ...........................................
....................................... .............................................. ...........................................
....................................... .............................................. ...........................................
....................................... .............................................. ...........................................
....................................... .............................................. ...........................................
....................................... .............................................. ...........................................
....................................... .............................................. ...........................................
...................................... ............................................. .........................................

2. จงตอบคาถามต่อไปนี้
2.1 เพราะเหตุใด อลั เฟรด เวเกเนอร์จึงเชื่อวา่ ทวปี ต่าง ๆ ในปัจจุบนั เคยติดกนั เป็นแผน่ เดียวมาก่อน
ตอบ ...................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................
2.2 การคน้ พบส่ิงใดของ แฮร่ี เฮส ท่ีถูกนามาใชส้ นบั สนุนทฤษฎีการแผข่ ยายพ้นื สมุทร
ตอบ ...................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................
2.3 ถา้ มีการคน้ พบสันเขากลางสมุทรในมหาสมุทรแห่งหน่ึง ในเวลาต่อมามหาสมุทรแห่งน้นั จะกวา้ ง
ข้ึน หรือแคบลง เพราะเหตุใด
ตอบ ...................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................
2.4 สันเขากลางมหาสมุทรแอตแลนติกเกิดจากการเคลื่อนท่ีของแผน่ ธรณีรูปแบบใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
2.5 หมู่เกาะภูเขาไฟรูปโคง้ เกิดจากการเคล่ือนที่ของแผน่ ธรณีรูปแบบใด
ตอบ ...................................................................................................................................................

แบบฝึ กหัดท้ายบท การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

3. จงทาเครื่องหมาย (✓) หน้าข้อความทถ่ี ูก และทาเครื่องหมาย () หน้าข้อความทผ่ี ดิ

คาตอบ คาถาม
1. หินบะซอลตท์ ่ีพบใกลร้ อยแยกบริเวณสนั เขากลางสมุทรจะมีอายอุ ่อนกวา่
หินบะซอลตท์ ี่อยไู่ กลจากรอยแยกออกไป
2. เมื่อแผน่ ธรณีมหาสมุทรเกิดรอยแยกและเคลื่อนที่ออกจากกนั อยา่ งชา้ ๆ จะมี
เน้ือหินแกรนิตจากส่วนล่างแทรกดนั ข้ึนมาตรงรอยแยกเกิดเป็นธรณีภาคใหม่
3. วงจรการพาความร้อนเป็นกระบวนการท่ีทาใหเ้ กิดการเคลื่อนที่ของแผน่ ธรณี
4. อลั เฟรด เวเกเนอร์ เป็นผเู้ สนอทฤษฎีการแผข่ ยายพ้นื สมุทร
5. บริเวณทะเลแดงเกิดจากการเคลื่อนที่ชนกนั ของแผน่ ธรณีมหาสมุทรกบั แผน่
ธรณีทวปี
6. เทือกเขาหิมาลยั เกิดจากการเคล่ือนท่ีเขา้ หากนั ของแผน่ ธรณียเู รเซียและแผน่
ธรณีอินเดีย – ออสเตรเลีย
7. แผน่ ธรณี คือเปลือกโลกเฉพาะส่วนที่เป็นพ้นื ทวปี ที่แตกออกเป็นหลายแผน่
8. ร่องลึกกน้ สมุทรเกิดข้ึนบริเวณกลางมหาสมุทรแอตแลนติก
9. รอยเล่ือนซานแอนเดรียสเกิดจากการเคล่ือนที่เขา้ หากนั ของแผน่ ทวปี
10. ภาวะแม่เหลก็ บรรพกาลของพ้นื มหาสมุทรเป็นหลกั ฐานยนื ยนั การเคล่ือนท่ี
ออกจากกนั ของแผน่ ทวปี

แบบฝึ กหัดท้ายบท การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

4. พจิ ารณารูป 1 และ 2 แล้วตอบคาถามดังต่อไปนี้
4.1 จงจบั คู่รอยต่อ A B และ C กบั รูป (ก) (ข) และ (ค) ท่ีมีความสัมพนั ธก์ นั โดยเขียน

คาตอบลงในกล่องขอ้ ความในรูป 1

4.2 ธรณีสณั ฐานท่ีปรากฎในรูป 2 (ก)-(ค) มีกระบวนการเกิดอยา่ งไร และมีบริเวณใด
อีกบา้ งที่มีลกั ษณะคลา้ ยกบั ในรูป 2 (ก)-(ค) จงยกตวั อยา่ ง

กข ค

ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

แบบฝึ กหัดท้ายบท การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

5. จากหลกั ฐานการแผ่ขยายของพืน้ มหาสมทุ รแอตแลนตกิ ส่งผลอย่างไรต่อการเคลื่อนทข่ี องทวปี
อเมริกาใต้และแอฟริกา
ตอบ ...................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
6. ลกั ษณะของทวปี ในปัจจุบันเหมือนหรือต่างกบั ทวปี เม่ือประมาณ 200 ล้านปี ก่อนอย่างไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
7. แนวคดิ ทฤษฎที วปี เลื่อน ทฤษฎกี ารแผ่ขยายพืน้ สมุทร และทฤษฎกี ารแปรสัณฐานของแผ่นธรณมี ี
ความเหมือน และแตกต่างกนั ในเร่ืองใดบ้าง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

8. เพราะเหตุใดเม่ือแผ่นธรณมี หาสมุทรและแผ่นธรณีทวปี เคล่ือนทเี่ ข้าหากนั แผ่นธรณสี มุทรจึงมุดตวั ลงข้างใต้
แผ่นธรณที วปี ส่วนทม่ี ุดตวั จะลงไปอยู่ทสี่ ่วนใดของโครงสร้างโลก

ตอบ ...................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

แบบฝึ กหัดท้ายบท การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

9. จากรูป 1 แสดงบริเวณทร่ี าบสูงทเิ บต และแนวเทือกเขาหมิ าลยั ซึ่งเกดิ จากการเคล่ือนทเ่ี ข้าหากนั
ของแผ่นธรณอี นิ เดยี -ออสเตรเลยี และแผ่นธรณียูเรเซีย หากแผ่นธรณดี ังกล่าวเคลื่อนท่ีในทศิ ทางเดิม
ต่อไปเรื่อย ๆ นักเรียนคดิ ว่าลกั ษณะของธรณสี ัณฐานบริเวณน้ันจะเป็ นอย่างไร

ข
ก
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
10. นักเรียนคดิ ว่าการเกดิ แผ่นธรณขี นึ้ มาใหม่จะมผี ลทาให้โลกมขี นาดใหญ่ขนึ้ หรือไม่เพราะเหตุใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
11. จากรูปบริเวณใดบ้างทแ่ี ผ่นธรณเี กดิ การต่อเตมิ และขยายตัวออก บริเวณใดบ้างเกดิ การหลอมแผ่น
ธรณสี ู่ภายใต้โลก เพราะเหตุใด

ตอบ ...................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................

แบบฝึ กหัดท้ายบท การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

12. จากรูป จงตอบคาถามต่อไปนี้

รูป 1 ธรณสี ัณฐาน ประเทศญป่ี ่ ุน

1) ตาแหน่ง ก และ ข เป็ นธรณสี ัณฐานแบบใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

2) ธรณสี ัณฐานข้างต้นเกดิ จากการเคล่ือนทข่ี องแผ่นธรณใี ด และเคลื่อนทแี่ บบใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

3) บริเวณใดคือรอยต่อของแผ่นธรณแี ละเป็ นรอยต่อแบบใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

สรุปธรณพี บิ ัตภิ ัย

ภูเขาไฟระเบิด แผ่นดินไหว และสึนามิ เป็นธรณีพบิ ตั ิภยั ที่เกิดจากกระบวนการเปล่ียนแปลง
ทางธรณีวทิ ยาแบบฉบั พลนั และรุนแรง ซ่ึงผลต่อสิ่งมีชีวติ และสิ่งแวดลอ้ ม

ภูเขาไฟเกดิ จากการแทรกดันของแมกมาข้ึนมาบนผวิ โลกตามช่องวา่ งหรือรอยแตกของ
เปลือกโลก โดยส่วนใหญ่จะมีตาแหน่งสมั พนั ธก์ บั แนวรอยต่อของแผน่ ธรณีเคลื่อนที่
เขา้ หากนั หรือแนวมุดตวั ของแผน่ ธรณี และยงั มีภูเขาไฟทเี่ กดิ ขนึ้ ในบริเวณแผ่นธรณแี ยกตัว
ภูเขาไฟบางบริเวณอาจเกิดจากการแทรกดนั ของแมกมาจากจุดร้อนที่บริเวณกลางแผน่ ธรณี

ภูเขาไฟระเบิดส่งผลต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม ในบางคร้ังส่งผลกกระทบอยา่ งรุนแรงและ
เป็นบริเวณกวา้ ง ดงั น้นั การสร้างระบบเตือนภยั และแนวการเฝ้าระวงั และปฏิบตั ิตนให้

ปลอดภยั จากภูเขาไฟระเบิด จึงมีความจาเป็นอยา่ งยงิ่

แผ่นดนิ ไหวส่วนใหญ่เกิดจากเม่ือแผน่ ธรณีเคลื่อนท่ีจะเกดิ การเสียดสีและ/หรือชนกนั
ระหว่างแผ่นธรณสี องแผ่น หินจะสะสมพลงั งานไวจ้ นกระทงั่ เกิดการแตกหกั และเคลื่อน
ตวั อยา่ งกระทนั หนั และปลดปล่อยพลงั งานออกมาในรูปของคลื่นไหวสะเทือน ทาให้

พ้ืนผวิ โลกเกิดการสั่นสะเทือน และอาจเกิดจากสาเหตุอ่ืนไดอ้ ีก เช่น ภูเขาไฟระเบิด
การทดลองระเบิดนิวเคลียร์ เม่ือเกิดแผน่ ดินไหวคล่ืนไหวสะเทือนท่ีถูกปลดปล่อยออกมาจะ

เคลื่อนท่ีจากศูนยเ์ กิดแผน่ ดินไหวไปทุกทิศทุกทาง ทาใหบ้ ริเวณต่าง ๆ ไดร้ ับผลกระทบ
ไม่เท่ากนั บริเวณบนพ้ืนผวิ โลกท่ีจะไดร้ ับผลกระทบมากท่ีสุด คือ จุดเหนือศนู ยเ์ กิด

แผน่ ดินไหว ซ่ึงเป็นจุดบนพ้ืนผวิ โลกที่อยเู่ หนือบริเวณศนู ยเ์ กิดของแผน่ ดินไหวภายในโลก

ปริมาณของพลงั งานท่ีถูกปลดปล่อยออกมาในรูปของการส่นั สะเทือนท่ีส่งผา่ นมายงั ผวิ โลก
สงั เกตไดจ้ ากค่าแอมพลจิ ูดของคล่ืนแผ่นดนิ ไหวที่ตรวจวดั ได้ และนามาคานวณเป็นขนาด
ของแผน่ ดินไหวขนาดของแผน่ ดินไหวรายงานโดยใชม้ าตราริกเตอร์ และมาตราขนาด

โมเมนตแ์ ผน่ ดินไหว

สรุปธรณพี บิ ัตภิ ยั

ผลของแผ่นดนิ ไหวทที่ าให้คนรู้สึกถงึ การสั่นสะเทือน ลกั ษณะท่ีวตั ถุหรืออาคารเสียหาย
หรือสภาพภูมิประเทศเปลี่ยนแปลง สามารถนามาประเมินเป็นความรุนแรงของแผน่ ดินไหว
ความรุนแรงจะเกิดมากที่สุดบริเวณใกลเ้ หนือศนู ยเ์ กิดแผน่ ดินไหวและลดลงตามระยะทางท่ี
ห่างออกมา มาตราวดั ความรุนแรงที่นิยมใชใ้ นปัจจุบนั คือ มาตราเมอร์คลั ลปี รับปรุงใหม่

พ้ืนท่ีเสี่ยงภยั แผน่ ดินไหวท่ีเกิดข้ึนบนโลกส่วนใหญ่อยบู่ ริเวณแนวรอยต่อของแผน่ ธรณี
ในภูมภิ าคเอเชียตะวนั ออกและเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้มหี ลายประเทศทเ่ี ป็ นศูนย์เกดิ
แผ่นดนิ ไหวในบริเวณรอยต่อของแผน่ ธรณี ทาใหป้ ระเทศไทยไดร้ ับแรงสนั่ สะเทือนจาก

แผน่ ดินไหวที่เกิดข้ึนจากบริเวณดงั กล่าว

ประเทศไทยไม่ได้ต้ังอย่บู ริเวณแนวรอยต่อของแผ่นธรณี แต่มีโอกาสเป็นศูนยเ์ กิด
แผน่ ดินไหวไดเ้ นื่องจากการเคล่ือนตวั ของรอยเล่ือนมีพลงั ภายในประเทศที่มีการสะสม

พลงั งานจากการเคล่ือนที่ของแผน่ ธรณี

แผ่นดนิ ไหวมผี ลกระทบต่อการดาเนินชีวติ ของมนุษย์ ดงั น้นั เราควรศึกษาวธิ ีการปฏิบตั ิตน
ท้งั การรับมือก่อนเกิด ระหวา่ งเกิด และหลงั จากเกิดแผน่ ดินไหว ใหเ้ ขา้ ใจและสามารถ
ปฏิบตั ิตนไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

สรุปธรณพี บิ ตั ภิ ยั

สึนามมิ กั จะเกดิ ขนึ้ บริเวณชายฝ่ังโดยรอบของมหาสมุทรแปซิฟิ กเน่ืองจากมีแนวรอยต่อของ
แผน่ ธรณีเป็นทางยาวหรือที่รู้จกั กนั ในช่ือ วงแหวนไฟ ซ่ึงเป็นบริเวณที่เกิดการมุดตวั ของ
แผน่ ธรณีและทาใหเ้ กิดแผน่ ดินไหวไดแ้ ละอาจเกิดสึนามิถา้ เหตุการณ์แผน่ ดินไหวดงั กล่าว

เกิดการเล่ือนตวั ของเปลือกโลกในแนวด่ิง

สึนามิเป็นคล่ืนท่ีมีลกั ษณะเฉพาะตวั โดยในบริเวณที่ความลึกของมหาสมุทรมาก ๆ
สึนามจิ ะมคี วามสูงคล่ืนน้อย แต่มคี วามยาวคลื่นมากและเคล่ือนทด่ี ้วยความเร็วสูง
เมื่อเคล่ือนเขา้ สู่บริเวณน้าต้ืนความยาวคลื่นและความเร็วคลื่นจะลดลงแต่ความสูงคลื่น

เพ่ิมข้ึนทาใหเ้ กิดคลื่นขนาดใหญ่ปะทะเขา้ กบั แผน่ ดิน

สึนามทิ าใหม้ ีผเู้ สียชีวติ บาดเจบ็ และสูญหายจานวนมาก นอกจากน้ียงั ทาใหเ้ กิดความ
เสียหายแก่ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอ้ ม รวมท้งั ในดา้ นเศรษฐกิจเป็นอยา่ งมาก

สึนามเิ ป็ นภัยพบิ ตั ิทไ่ี ม่สามารถพยากรณ์ล่วงหน้าได้ ดงั น้นั วธิ ีการป้องกนั ความเสียหายคือ
การเฝ้าระวงั และเตือนภยั ก่อนท่ีสึนามิจะเคล่ือนที่มาถึงชายฝั่ง กระบวนการเตือนภยั สึนามิ

ประกอบดว้ ยข้นั ตอนหลกั 3 ข้นั คือ การตรวจวดั ขอ้ มูล การประมวลผลจากขอ้ มูล
การประกาศเตือนภยั

สึนามมิ ผี ลกระทบต่อการดาเนินชีวติ ของมนุษย์ ดงั น้นั เราควรศึกษาวธิ ีการปฏิบตั ิตน
ท้งั การรับมือก่อนเกิด ระหวา่ งเกิด และหลงั จากเกิดสึนามิ ใหเ้ ขา้ ใจและสามารถปฏิบตั ิตน

ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

ธรณพี บิ ตั ภิ ยั

คาชี้แจง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

1. ประเทศไทยเคยไดร้ ับผลกระทบจากการเกิดภูเขาไฟระเบิดหรือไม่ อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
2. ตาแหน่งใดบา้ งของแผน่ ธรณีท่ีพบภูเขาไฟ และพบภูเขาไฟหนาแน่นที่ตาแหน่งใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
3. พบภูเขาไฟที่แนวรอยต่อของแผน่ ธรณีท้งั 3 รูปแบบหรือไม่ อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
4. แนวรอยต่อท่ีพบภูเขาไฟหนาแน่นมีกระบวนการทางธรณีใดเกิดข้ึน
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
5. เพราะเหตุใดประเทศอินโดนีเซียและฟิ ลิปปิ นส์จึงเกิดภูเขาไฟระเบิดบ่อยคร้ังกวา่ ประเทศอ่ืน ๆ
ในภูมิภาคเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

ธรณพี บิ ัตภิ ัย

คาชีแ้ จง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

6. ในประเทศไทยมีภูเขาไฟระเบิดหรือไม่ ทราบไดจ้ ากหลกั ฐานใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
7. นอกจากการเกิดภูเขาไฟระเบิดจะเกิดความเสียหายแลว้ นกั เรียนคิดวา่ ภูเขาไฟระเบิดมีผลดี
หรือไม่ อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
8. นกั เรียนมีความเขา้ ใจเกี่ยวกบั ภูเขาไฟอยา่ งไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

ธรณพี บิ ัติภยั

คาชี้แจง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

9. แผน่ ดินไหวเกิดข้ึนไดอ้ ยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
10. ทราบไดอ้ ยา่ งไรวา่ เหตุการณ์ใดคือแผน่ ดินไหวท่ีมีขนาดใหญ่ และมีความรุนแรงมากกวา่ กนั
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
11. นกั เรียนคิดวา่ บริเวณใดท่ีมีการปลดปล่อยพลงั งานที่ทาใหเ้ กิดแผน่ ดินไหว
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
12. ศูนยเ์ กิดแผน่ ดินไหวและจุดเหนือศูนยเ์ กิดแผน่ ดินไหวแตกต่างกนั อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
13. ปัจจยั ใดท่ีมีผลต่อความรุนแรงในการเกิดแผน่ ดินไหว
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
14. นกั เรียนคิดวา่ ความรุนแรงของแผน่ ดินไหวมีความสมั พนั ธ์กบั ขนาดของแผน่ ดินไหวเสมอไป
หรือไม่อยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

ธรณพี บิ ัตภิ ยั

คาชีแ้ จง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

15. นกั เรียนคิดวา่ จงั หวดั ในภาคใดของประเทศไทยท่ีเกิดแผน่ ดินไหวบ่อยคร้ัง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
16. ภาคใดของประเทศไทยที่มีรอยเลื่อนมีพลงั อยมู่ าก
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
17. นกั เรียนคิดวา่ รอยเล่ือนมีพลงั มีความสมั พนั ธ์กบั การเกิดแผน่ ดินไหวอยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
18. ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือเช่น ร้อยเอด็ กาฬสินธุ์ มีโอกาสในการเกิดแผน่ ดินไหวหรือไม่
เพราะเหตุใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
19. นกั เรียนคิดวา่ การกาหนดเขตพ้นื ที่เส่ียงภยั จากแผน่ ดินไหวมีความสาคญั และมีประโยชน์
อยา่ งไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
20. นกั เรียนเขา้ ใจลกั ษณะทางธรณีวทิ ยาของประเทศไทยอยา่ งไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

ธรณพี บิ ัตภิ ัย

คาชีแ้ จง : จงตอบคาถามตามความเขา้ ใจของนกั เรียนมาพอสงั เขป

21. บริเวณที่ความลึกมาก สึนามิมีลกั ษณะเป็นอยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
22. เมื่อสึนามิเคลื่อนที่เขา้ มายงั บริเวณชายฝ่ังน้าต้ืน สึนามิเกิดการเปล่ียนแปลงไปอยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
23. ลกั ษณะของสึนามิในธรรมชาติเป็นอยา่ งไร
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
24. ในธรรมชาติ มีเหตุการณ์ใดบา้ งที่ทาใหเ้ กิดการแทนที่ของมวลน้าจนเกิดเป็นสึนามิ
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
25. มหาสมุทรใดมีโอกาสเกิดสึนามิมากที่สุด เพราะเหตุใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
26. การเกิดสึนามิจะมีคล่ืนขนาดใหญ่เพียงระลอกเดียวใช่หรือไม่
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
27. สึนามิส่งผลกระทบต่อชายฝั่งทะเลอยา่ งไรบา้ ง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

แบบฝึ กหัดท้ายบท ธรณพี บิ ัตภิ ยั

1. จงทาเคร่ืองหมาย (✓) หน้าข้อความทถี่ ูก และทาเครื่องหมาย () หน้าข้อความทผ่ี ดิ

คาตอบ คาถาม
1. ภูเขาไฟบนหมู่เกาะฮาวายเกิดบริเวณแนวมุดตวั ของแผน่ ธรณี
2. ไอน้าเป็นส่วนประกอบหน่ึงที่ไดจ้ ากการปะทุของภูเขาไฟ
3. แผน่ ดินไหวปลดปล่อยพลงั งานออกมาในรูปคลื่นไหวสะเทือนที่จุดเหนือ
ศนู ยเ์ กิดแผน่ ดินไหว
4. มาตราริกเตอร์เป็นมาตราท่ีวดั พลงั งานของแผน่ ดินไหวท่ีปล่อยออกมา
5. เม่ือเกิดแผน่ ดินไหว หากนกั เรียนอยทู่ ่ีในโล่งใหห้ ลบเขา้ ไปในอาคาร
6. สึนามิเป็นคลื่นที่มีความยาวคลื่นมากเม่ือเคล่ือนที่อยใู่ นทะเลลึก
7. สึนามิสามารถหาคาบอุบตั ิซ้าไดจ้ ากการศกึ ษาจานวนช้นั และอายขุ อง
ตะกอนสึนามิในอดีต
8. ไม่ควรสร้างบา้ นเรือนใกลก้ บั บริเวณที่เคยมีการปะทุของภูเขาไฟที่ดบั สนิท
9. เม่ือรู้สึกวา่ มีแผน่ ดินไหว หรือพบวา่ ระดบั น้าทะเลลดลงผดิ ปกติใหร้ ีบหนีข้ึน
ท่ีสูง หรือออกห่างจากชายฝั่งใหม้ ากที่สุด
10. หากชาวประมงอยบู่ นเรือหาปลาใกลช้ ายฝ่ัง และไดร้ ับสญั ญาณเตือนวา่
เกิดสึนามิข้ึนชาวประมงควรนาเรือออกไปกลางทะเลใหไ้ กลชายฝ่ังมากที่สุด

แบบฝึ กหัดท้ายบท ธรณพี บิ ัตภิ ยั

2. จงเลือกคาตอบทถ่ี ูกต้องทสี่ ุด

2.1 แอมพลจิ ูดของคล่ืนไหวสะเทือนทตี่ รวจวดั ได้จากเคร่ืองตรวจวดั คลื่นไหวสะเทือนสามารถ
นาไปใช้ประโยชน์ได้ในด้านใด

1. คานวณขนาดของแผน่ ดินไหว
2. คานวณหาจุดศูนยเ์ กิดแผน่ ดินไหว
3. คานวณหาความยาวของคล่ืนแผน่ ดินไหว
4. คานวณหาคาบอุบตั ิซ้าของการเกิดแผน่ ดินไหว
2.2. ข้อมูลใดผดิ เกย่ี วกบั มาตราเมอร์คลั ลี
1. เป็นการเกบ็ ขอ้ มูลจากความรู้สึกของคนที่อยใู่ นเหตุการณ์แผน่ ดินไหวเทา่ น้นั
2. ขอ้ มูลที่ไดส้ ามารถแสดงออกมาเป็นแผนที่แสดงระดบั ความเสียหายได้
3. ระดบั ความเสียหายจะลดลงเมื่ออยหู่ ่างจากจุดเหนือศูนยเ์ กิดแผน่ ดินไหวมากข้ึน
4. การทาแผนที่แสดงระดบั ความเสียหายจากแผน่ ดินไหวดว้ ยมาตราเมอร์คลั ลีจะทา
หลงั จากเกิดแผน่ ดินไหวแลว้
2.3. มาตราวดั ความรุนแรงของแผ่นดินไหวทสี่ ารวจจากผลกระทบต่อมุนษย์และสิ่งปลกู สร้างคือ
มาตราใด
1. มาตราริกเตอร์
2. มาตราขนาดโมเมนตแ์ ผน่ ดินไหว
3. มาตราเมอร์คลั ลี
4. มาตราโมส์
2.4. บริเวณใดทเี่ กดิ แผ่นดนิ ไหวทรี่ ุนแรงและบ่อยคร้ังทส่ี ุดในโลก
1. แนวเทือกเขาแอลป์ และเทือกเขาหิมาลยั
2. แนวสันเขากลางมหาสมทุ รอินเดีย และอาร์กติก
3. แนวรอยต่อของแผน่ ธรณีรอบมหาสมุทรแปซิฟิ ก
4. แนวสันเขากลางมหาสมทุ รแอตแลนติก

แบบฝึ กหัดท้ายบท ธรณพี บิ ตั ภิ ยั

3. จงตอบคาถามต่อไปนี้

3.1 ภูเขาไฟระเบิดเป็ นสาเหตุทาให้เกดิ แผ่นดินไหวได้ เพราะเหตุใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
3.2 คล่ืนไหวสะเทือนในธรรมชาติเกดิ ขนึ้ ได้จากสาเหตุใดบ้าง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
3.3 แผ่นดินไหวเกดิ จากการเคลื่อนทข่ี องแผ่นธรณแี บบใดบ้าง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
3.4 การประเมนิ ความรุนแรงของแผ่นดินไหวตามมาตราเมอร์คลั ลตี ้องอาศัยข้อมูลใดบ้าง
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
3.5 ส่วนมากสึนามจิ ะมจี ุดกาเนิดในบริเวณทม่ี คี วามสัมพนั ธ์กบั แนวรอยต่อของแผน่ ธรณแี บบใด
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
3.6 เพราะเหตุใดการเกดิ แผ่นดินไหวในทะเลในบางคร้ังไม่ก่อให้เกดิ สึนามิ
ตอบ ...................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................