ภูมิศาสตร์ของประเทศไทย

เรื่องที่ 1 ลักษณะทางกายภาพของประเทศไทย





























ประเทศไทยมลักษณะทางกายภาพแตกต าง
ี

กันไปในแตละภูมิภาค ทําให ลักษณะทางเศรษฐกิจ


สังคม และความเป$นอยู ของประชากรในแตละ

ภูมิภาคมีความแตกตางกัน ซึ่งเราสามารถใช


เครื่องมือทางภูมิศาตร-ในการศึกษาลักษณะทาง



กายภาพที่มีผลตอการดารงชีวิตของประชากรใน
ํ

แต ละภูมิภาคได

ี่
เรื่องท 1 ลักษณะทางกายภาพของประเทศไทย

เครื่องมือทางภูมิศาสตร ที่ใชศึกษาลักษณะทางกายภาพ เครื่องมือทางภูมิศาสตร เป!นอุปกรณ ที่
ใช ศึกษาลักษณะทางกายภาพลักษณะภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อวางแผนด านต)าง
ๆเช)น สร างถนน ท)องเที่ยว วางผังเมือง สำรวจทรัพยากรธรรมชาติเครื่องมือทางภูมิศาสตร ที่ใช ศึกษา

ลักษณะทางกายภาพ มีดังน ี้

ตัวอย)าง แผนที่เฉพาะเรื่องแสดงพื้นที่ป0าอนุรักษ ของประเทศไทย








































ี่
1. แผนท แผนที่เป!นเครื่องมือที่แสดงลักษณะทางกายภาพโดยใช สัญลักษณ แทนสิ่งต)างๆและ
ย)อส)วนลงบนวัสดุแบนราบ เช)น แผนที่ภูมิประเทศ เป!นแผนที่ที่ใช ศึกษาลักษณะทางกายภาพของพื้นที่

และแผนที่เฉพาะเรื่องที่ใช ศึกษาข อมูลเฉพาะเรื่องใดเรื่องหนงเช)น แผนที่ภูมิอากาศ แผนที่ ป0าไม แผนที่
ึ่
รัฐกิจ แผนที่ ท)องเที่ยว แผนที่ธรณีวิทยา


2. รูปถายทางอากาศ รูปถ)ายทางอากาศเป!นรูปถ)ายจากกล องที่ติดกับอากาศยาน เช)น
เครื่องบิน บอลลูน อากาศยานไร คนขับ (โดรน) เพื่อแสดงให เห็นสิ่งต)าง ๆ บนพื้นผิวโลกในมุมสูงรูปถ)าย
)
ทางอากาศสามารถแปลความได ด วยสายตาจากความแตกตางของสี เงา ขนาด รูปร)างของวัตถุที่ปรากฎ
เพื่อใช ประโยชน ด านต)าง ๆ เช)น ใช ดูความหนาแน)นของป0ไม เพื่อจัดทำแผนที่ป0าไม และวิเคราะห พื้นที่ที่
เสี่ยงเกิดภัยพิบัติ เพื่อการวางแผนเตือนภัยล)วงหน าตัวอย)าง รูปถ)ายทางอากาศ บริเวณตัวเมือง จังหวัด

ภูเก็ต

จากตัวอย างรูปถายทางอากาศ แปลความได' ดังน ี้

บริเวณป0าไม ถนน อาคาร

บริเวณตัวเมืองภูเก็ตมีอาคารบ านเรือนที่อยู)อาศัยหนาแน)น มีถนนเส นหลักยาวไปตามพื้นที่

ื
บริเวณทิศะวันออกเฉียงเหนอของตัวเมืองมีป0าไม ขึ้นอยู)หนาแน)น
3. ภาพจากดาวเทียม ภาพจากดาวเทียมเป!นภาพที่ถ)ายจากระยะสูงมาก โดยถ)ายจาก

ดาวเทียมที่โคจรอยรอบโลก ภาพที่ได จะแสดงข อมูลครอบคลุมพื้นที่บริเวณกว างและนิยมนำมาใช ศึกษา
ู)
ข อมูลด านภูมิศาสตร เนื่องจากมีความแม)นยำและเป!นป<จจุบันภาพจากดาวเทียมสามารถแปลความด วย

สายตา และวิเคราะห ข อมูลด วยคอมพิวเตอร แต)จะมีความยากกว)าการแปลความรูปถ)ายทางอากาศ
เนื่องจากสิ่งที่ปรากฏในภาพจากดาวเทียมจะมีขนาดเล็กกว)ารูปถ)ายทางอากาศภาพจากดาวเทียม

สามารถนำมาศึกษาความหนาแน)นของป0าไม เพอดูการเพิ่มขึ้นและลดลงของพื้นที่ป0า รวมถึงใช
ื่
ั
ตรวจสอบเส นทางการเคลื่อนที่ของพายุ เพื่อวางแผนเตือนภยล)วงหน า ข อมูลภาพจากดาวเทียมในด าน
ธรณีวิทยาสามารถนำมาทำแผนที่แหล)งแร)และแหล)งน้ำบาดาลตัวอย)าง ภาพจากดาวเทียม บริเวณตัว

เมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี



















จากตัวอย างภาพจากดาวเทียม แปลความได' ดังน ี้


บริเวณพื้นที่ป0าไม และภูเขา แหล)งน้ำ ทะเล เขตชุมชน/เมือง

บริเวณตัวเมืองพทยามีชุมชนตั้งอยู)อย)างหนาแน)น บริเวณทิศตะวันตกมีอาณาเขตติดกับทะเล
ั
อ)าวไทย ทางทิศตะวันออกของตัวเมืองมีอ)างเก็บน้ำขนาดใหญ)และภูเขาวางตัวตามแนวยาวในทิศเหนือ-

ใต

2 ลักษณะทางกายภาพของประเทศไทย


ประเทศไทยมีขนาดเนอที่ 513, 115 ตารางกิโลเมตร ตั้งอยู)ในทวีปเอเชีย บริเวณคาบสมุทร
ื้
อินโดจีน มีรูปร)างคล ายขวานโบราณ ตอนกลางมีขนาดกว าง ส)วนด านล)างแคบและยาว ความยาวจาก


จุดเหนอสุดถึงใตสุดมีระยะทาง 1,640 กิโลเมตร โดยวัดจากอำเภอแม)สายถึงอำเภอเบตงส)วนที่กว าง
ื
ที่สุดมีระยะทาง 780 กิโลเมต โดยวดจากอำเภอสังขละบุรีถึงอำเภอโขงเจียม
ั
1. ที่ตั้งและอาณาเขต ประเทศไทยตั้งอยู)ระหว)างละติจูด 5-20 องศาเหนือ และระหว)าง
ลองจิจูด97-105 องศาตะวันออกแผนที่แสดงที่ตั้งและอาณาเขตของประเทศไทย

2. ลักษณะทางกายภาพ ลักษณะภูมิประเทศ ลักษณะภูมิประเทศของไทย แบ)งออกเป!น 4

ประเภท ตามลักษณะทางกายภาพ ดังน ี้

ลักษณะภูมิประเทศแบบทิวเขาและที่สูงทิวเขาในประเทศไทยเกิดจากการเคลื่อนที่ชนกันของ
แผ)นเปลือกโลก ทำให แผ)นเปลือกโลกเกิดการโก)งตัว มีความสูงตั้งแต) 600 เมตร จากระดับทะเลปาน

กลางทั้งนี้ ทิวเขาพบได ทั่วไปในทุกภาคของประเทศ ภาคเหนือมีทิวเขาที่สำคัญเช)น ทิวเขาหลวงพระบาง
ทิวเขาแดนลาว ทิวเขาผีป<นน้ำ ทิวเขาถนนธงชัยต)อเนื่องมายังภาคตะวันตกมีทิวเขาที่สำคัญ เช)น ทิวเขา

ถนนธงชัย ทิวเขาตะนาวศรีภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีทิวเขาที่สำคัญ เช)น ทิวเขาเพชรบูรณ ทิวเขาสัน
กำแพง ทิวเขาภูพาน ทิวเขาดงพญาเย็น ทิวเขาพนมดงรัก ภาคใต มีทิวเขาที่สำคัญ เช)น ทิวเขาภูเก็ต ทิว

ี
เขานครศรีธรรมราช ทิวเขาสันกาลาครีพื้นที่ที่เป!นทิวเขาและที่สูงเป!นบริเวณที่มีปKาไม อุดมสมบูรณ และ
เป!นต นกำเนิดแม)น้ำสายหลักของประเทศ


ู)
ดอยอินทนนท จังหวัดเชียงใหม) ตั้งอยบนทิวเขา
ถนนธงชยซึ่งเป!นยอดเขาที่สูงที่สุดในประเทศไทย
ั
สูง 2,565 เมตร จากระดับทะเลปานกลาง


































ลักษณะภูมิประเทศแบบที่ราบสูง

ที่ราบสูงในประเทศไทยเกิดจากการยกตัวของแผ)นเปลือกโลกในอดีตทำให มีความสูงมากกว)าที่
ราบทั่วไป มีความสูงโดยเฉลี่ย 150-300 เมตร จากระดับทะเลปานกลาง บริเวณขอบของที่ราบสูงมี

ลักษณะเป!นทิวเขาสูงชัน ภายในที่ราบสูงมีลักษณะเป!นแอ)งที่ราบปรากฎอยู)ด วย เช)น แอ)งโดราช เป!น
แอ)งที่ราบขนาดใหญ)อยทางตอนล)างของที่ราบสูงโคราช ภายในแองมีแม)น้ำชีและแม)น้ำมูลไหลผ)าน แอ)ง
ู)
สกลนคร อยู)ทางตอนบนของที่ราบสูงโคราช ภายในแอ)งมีแม)น้ำสงครามและลำห วยหลายสายไหลผ)านที่
ราบสูงที่พบในบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนอ คือ ที่ราบสูงโดราช ซึ่งเป!นที่ราบสูงขนาดใหญ)ที่สุดของ
ื
ประเทศไทยลักษณะภูมิประเทศแบบที่ราบสูงที่ราบสูงในประเทศไทยเกิดจากการยกตัวของแผ)นเปลือก
โลกในอดีตทำให มีความสูงมากกว)าที่ราบทั่วไป มีความสูงโดยเฉลี่ย 150-300 เมตร จากระดับทะเล

ปานกลาง บริเวณขอบของที่ราบสูงมีลักษณะเป!นทิวเขาสูงชัน ภายในที่ราบสูงมีลักษณะเป!นแอ)งที่ราบ
ปรากฎอยู)ด วย เช)น แอ)งโดราช เป!นแอ)งที่ราบขนาดใหญ)อยทางตอนล)างของที่ราบสูงโคราช ภายในแอง
ู)
มีแม)น้ำชีและแม)น้ำมูลไหลผ)าน แอ)งสกลนคร อยู)ทางตอนบนของที่ราบสูงโคราช ภายในแอ)งมีแม)น้ำ

ื
สงครามและลำห วยหลายสายไหลผ)านที่ราบสูงที่พบในบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนอ คือ ที่ราบสูงโด
ราช ซึ่งเป!นที่ราบสูงขนาดใหญ)ที่สุดของประเทศไทย
































บริเวณแอ)งที่ราบมีดินอุดมสมบูรณซึ่งเกิดจากการ
ทับถมของตะกอนจากแม)น้ำ





ลักษณะภูมิประเทศแบบที่ราบลุ มนำ
้
ที่ราบลุ)มน้ำในประเทศไทยเกิดจากการทับถมของตะกอนจากแม)น้ำสายต)าง ๆ ที่ไหลผ)านที่ราบ


ทำให มีดินอุดมสมบูรณเหมาะแก)การเพาะปลูก การตั้งถิ่นฐาน และการประกอบอาชีพ บริเวณนี้จึงมี
ประชากรอาศัยอยู)อย)างหนาแน)นที่ราบลุ)มน้ำพบมากในบริเวณภาคกลาง เช)น ที่ราบลุ)มน้ำเจ าพระยา ที่
ราบลุ)มน้ำท)าจีน ที่ราบลุ)มน้ำแม)กลอง ที่ราบลุ)มน้ำป0าสัก ภาคตะวันตก ที่ราบลุ)มจะอยู)ทางตะวันออก

ของภาค เช)น ที่ราบลุ)มน้ำแควใหญ) ที่ราบลุ)มน้ำแควน อย ที่ราบลุ)มน้ำแม)กลอง ที่ราบลุ)มน้ำเพชรบุรี
ภาคเหนือ มีลักษณะเป!นที่ราบลุ)มน้ำแคบ ๆ อยู)ระหว)างทิวเขา เช)น ที่ราบลุ)มน้ำปMง ที่ราบลุ)มน้ำวัง ที่

ราบลุ)มน้ำยม ที่ราบลุ)มน้ำน)าน ที่ราบลุ)มน้ำกกภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบบริเวณตอนกลางและตอน
เหนือของที่ราบสูงโดราช เช)น ที่ราบลุ)มน้ำโขง ที่ราบลุ)มน้ำช ที่ราบลุ)มน้ำมูลภาคตะวันออก พบบริเวณ
ี
ตอนใต ของภาด เช)น ที่ราบลุ)มน้ำบางปะกง ที่ราบลุ)มน้ำประแสร ที่ราบลุ)มน้ำจันทบุรี ส)วนภาคใต เป!นที่
ราบลุ)มน้ำขนาดเล็ก ได แก) ที่ราบลุ)มน้ำตาปNและที่ราบลุ)มน้ำโก-ลก

ที่ราบลุ)มน้ำภาดกลางเป!นที่ราบขนาดใหญ) มีดินและน้ำ
อุดมสมบูรณเป!นแหล)งปลูกข าวที่สำคัญของประเทศ

































ลักษณะภูมิประเทศแบบชายฝ12งทะเลและหมู เกาะ


ชายฝ<Pงทะเลและหมู)เกาะเป!นลักษณะภูมิประเทศที่พบได ในบริเวณภาคใต และภาคตะวันออก
ของประเทศไทย เป!นบริเวณที่ได รับอิทธิพลความชื้นจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและลมมรสุม

ตะวันตกเฉียงใต ทำให มีปริมาณฝนมากกว)าบริเวณอื่นของประเทศ ลักษณะภูมิประเทศแบบชายฝ<Pง
ทะเลของ

ประเทศไทยแบ)งออกเป!น 2 ลักษณะ ดังน ชายฝ<Pงทะเลอ)าวไทย แนวชายฝ<Pงเกิดจากการยกตัวของแผ)น
ี้
เปลือกโลกทำให บริเวณนี้มีน้ำตื้นกว)าฝ<Pงทะเลอันดามัน และมีหาดทรายเป!นแนวยาวต)อเนื่องหาดทราย
ส)วนใหญ)มีสีค)อนข างคล้ำเนื่องจากมีการทับถมของตะกอนจากแม)น้ำหลายสาย มีเกาะที่สำคัญ เช)น

เกาะสมุย เกาะช าง เกาะกูด หมู)เกาะอ)างทองชายฝ<Pงทะเลอันดามัน เป!นแนวชายฝ<Pงที่เกิดจากแผ)น
เปลือกโลกยบตัวทำให น้ำลึกกว)าทะเลอ)าวไทย ชายฝ<Pงมีลักษณะเว าแหว)ง มีหาดทรายแคบ ๆ ไม)เป!นแนว
ุ
ยาวต)อเนื่อง มีเกาะที่สำคัญ เช)น เกาะภูเก็ต เกาะตะรุเตา เกาะพีพี

หาดทรายบริเวณชายฝ<Pงทะเลอันดามัน
มีลักษณะเป!นหาดแคบ ๆ







ลักษณะภูมิอากาศ


ประเทศไทยตั้งอยู)ในเขตร อน อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปNประมาณ 27 องศาเซลเซียส มีลักษณะ
อากาศร อน มีความชื้นสูงตลอดปN แบ)งเป!น 3 ฤดู ดังน
ี้
หนาว เริ่มตั้งแต)กลางเดือนตุลาคมจนถึงกลางเดือน

ื
กุมภาพันธ เป!นช)วงที่มีลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนอ (ลมหนาว)
พัดเข าสู)ประเทศ ทำให ประเทศไทยตอนบนมีอากาศหนาวเย็น

ส)วนบริเวณภาคใต มีฝนตก เนื่องจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ

เมื่อพัดผ)านทะเลอ)าวไทยจะนำความชนไปสู)ภาคใต
ื้


ั้
ู
ฤดร อน เริ่มตงแต)กลางเดือน
กุมภาพันธ จนถึงกลางเดือนพฤษภาคม







ุ
ั้
ฤดูฝน เริ่มตงแต)ลางเดือนพฤษภาคมจนถึงกลางเดือนตลาคม เป!น
ช)วงที่มีลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต และพายุหมุนเขตร อนจากทะเลจีนใต พัดนำ
ความชื้นเข าสู)ประเทศ ทำให มีฝนตก

แผนที่แสดงทิศทางลมประจำป4ที่พัดเข'าสู ประเทศไทย

ทรัพยากรธรรมชาต ิ

ประเทศไทยอุดมสมบูรณ ด วยทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งมีกระจายอยู)ในภูมิภาคต)าง ๆ ดังน ี้

ทรัพยากรดิน ดินในประเทศไทยที่พบบริเวณที่ราบลุ)มน้ำของภาคต)าง ๆ จะมีความอุดมสมบูรณ สูง
เหมาะแก)การเพาะปลูก ส)วนดินในเขตทิวเขาสูง ไม)ค)อยมีความอุดมสมบูรณ เนื่องจากเป!นที่ลาดชัน หน า

ื

ดินถูกฝนชะล างและ พังทลายไดง)าย ทรัพยากรนำ ประเทศไทยมีแหล)งกักเก็บน้ำขนาดใหญ)หรือเข่อน
้
กระจายอยู)ทั่วทุกภูมิภาค และมีแหล)งน้ำตามธรรมชาติที่สำคัญ เช)น บึงบอระเพ็ดหนองหาน ทะเลสาบ
สงขลา กวRานพะเยาทรัพยากรป0าไม ป0าไม ในประเทศไทยที่พบส)วนใหญ)เป!นป0าผลัดใบ ซึ่งจะทิ้งใบในฤด ู
ื
ร อน พบมากในภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉยงเหนอ และภาคเหนือ ส)วนป0าไม)ผลัดใบเป!นป0าที่มีความ
ี
อุดมสมบูรณ และเขียวขจีตลอดปNพบมากในภาคใต ภาคตะวันออก และบนภูเขาสูงของภาคเหนอ
ื
ทรัพยากรแร) พบกระจายทั่วทุกภูมิภาค แร)ที่สำคัญมีทั้งแร)โลหะ เช)นดีบุก ทองคำ ที่มีความสำคญต)อ
ั
เศรษฐกิจ พบมากในภาคกลางและภาคใต แร)อโลหะ เช)น หินปูน ดินขาว ใช ในอุตสาหกรรมผลิต
ปูนซีเมนต พบมากในภาคกลาง แร)เชื้อเพลิง เช)น ถ)านหิน น้ำมันดิบ พบมากในภาคเหนือ และภาค

ตะวันออกเฉียงเหนือ

































ป0าดิบเขามีทรัพยากรป0าไม อุดมสมบูรณ เป!นดัน
กำเนิดแม)น้ำ

เรื่องที่ 2 ปฏิสัมพันธ ระหว างสิ่งแวคล อมทาง

ั
กายภาพกบลักษณะทางเศรษฐกิจและสังคม




























ประเทศไทยมลักษณะทางกายภาพแตกต าง
ี

กันไปในแตละภูมิภาค ทําให ลักษณะทางเศรษฐกิจ

สังคม และความเป,นอยู ของประชากรในแตละ



ภูมิภาคมีความแตกตางกัน ซึ่งเราสามารถใช

เครื่องมือทางภูมิศาตร ในการศึกษาลักษณะทาง


กายภาพที่มีผลตอการดารงชีวิตของประชากรใน

ํ

แต ละภูมิภาคได

เรื่องที่ 2 ปฏิสัมพันธ ระหว างสิ่งแวคล อมทางกายภาพกับลักษณะทางเศรษฐกิจและสังคม

ปฏิสัมพันธ
ระหว างลักษณะทางกายภาพกับเศรษฐกิจและสังคมสภาพแวดล!อมมีอิทธิพลต อวิถ ี

ชีวิตของมนุษย
เช น บริเวณที่ราบลุ มน้ำที่มีการตกทับถมของตะกอนจากแม น้ำ จึงเหมาะแก การทำ
เกษตรกรรมการคมนาคมสะดวก ทำให!มีประชากรตั้งถิ่นฐานอยู หนาแน นกว าบริเวณที่มีสภาพพื้นที่เป1น

ภูเขาสูง ซึ่งเป1นอุปสรรคต อการเพาะปลูกและการคมนาคม

1. ประชากร


ประเทศไทยมีจำนวนประซากรทั้งหมดประมาณ 65.4 ล!านคน บริเวณที่มีจำนวนประชากรมาก
!
ที่สุด คือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประมาณ 22 ล!านคน ส วนภาคตะวันตกมีจำนวนประชากรนอยที่สุด
คือ 4.3
ล านคน บริเวณที่มีประชากรอาศยอย ู
ั
หนาแน นที่สุด คือ ที่ราบลุ มภาคกลาง

ซึ่งเหมาะแก การทำเกษตรกรรม


ค าขาย มีการคมนาคมขนส งที่สะดวก
ทำให ชุมชนที่ตั้งอยู ขยายตัวเป+นเมือง

อย างรวดเร็ว ส งผลให รูปแบบการใช

ที่ดินจากพื้นที่เกษตรกรรมเปลี่ยนเป+น
พื้นที่อยู อาศัย มีการถมดินในแปลง


เกษตรเพื่อสร างบ านจัดสรรและ

โรงงานอุตสาหกรรม รวมถึงสร างถนน
ขวางเส นทางน้ำไหล จึงมีผลทำให เกิด

อุทกภัยในช วงที่มีฝนตกหนัก เพราะ

การระบายน้ำไม สะดวกแผนที่แสดง
ความหนาแน นของประชากรใน


ประเทศไทย

2. เศรษฐกิจ

ลักษณะทางเศรษฐกิจของประเทศไทยในแต ละภูมิภาคมีความสัมพันธ
กับลักษณะทางกายภาพ

และทรัพยากรธรรมชาติของพื้นที่ ทำให!ในแต ละพื้นที่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่แตกต างกัน ดังน ี้

1 เกษตรกรรม


ิ
เกษตรกรรมเป1นกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศ เนื่องจากประเทศไทยมีดน

และน้ำที่อุดมสมบูรณ
และมีลักษณะทางกายภาพที่หลากหลายเกษตรกรรมแต ละประเภทจึงแตกตางกัน
ออกไปตามลักษณะภูมิประเทศและภูมิอากาศการเพาะปลูกประเทศไทยมีพื้นที่เหมาะแก การเพาะปลูก
พืชที่ปลูกส วนใหญ ใช!เป1นอาหาร วัตถุดิบ และเป1นสินค!าส งออกข!าวเป1นพืชเศรษฐกิจหลัก ปลูกมากบริเวณ

ที่ราบลุ มน้ำ
ภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงเหนือเนื่องจาก
เป1นที่ราบขนาดใหญ มีดินและน้ำที่อุดมสมบูรณ
ยางพาราเป1นพืชเศรษฐกิจที่ส งออกมากเป1นอันดบ
ั
ดัน ๆ ของโลกเติบโตได!ดีบริเวณที่มีฝนตกชุก ปลูก

มากในภาคใต!และภาค ตะวันออก ตะวันออก มัน
สำปะหลัง เป1นพืชเศรษฐกิจที่นำมาทำอาหารสัตว
แอลกอฮอล
เจริญเดิบโตได!ดีใน เขตร!อนและ
สามารถปลูกได!ในบริเวณที่ดินมีความอุดมสมบูรณ

ต่ำ ปลูกมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาค
กลาง อ!อยเป1นพืชเศรษฐกิจที่เดิบโตได!ดีในเขตร!อน
และบริเวณที่ปริมาณฝนไม มากจนเกินไป ผลผลิต
นำมาทำน้ำตาลทราย ปลูกมากในภาค

ตะวันออกเฉียงเหนือและภาคกลาง

๒. การเลี้ยงสัตว

ี
ในประเทศไทยมีการนำเทคโนโลยมาใช !
กับการปศุสัตว
เพื่อให!ได!ผลผลิตที่มีคุณภาพ โดย

วัตถุประสงค
ในการเลี้ยงสัตว
แบ งออกเป1น เลี้ยง
!
่
เพื่อการคา และเลี้ยงเพื่อนำมาบริโภค สัตว
ทีนิยม
ุ
เลี้ยง ได!แก สกรส วนใหญ เลี้ยงแบบฟาร
ม ปตสัตว
เลี้ยงมากในจังหวัด นครปฐม นครนายก โค
กระบือ นิยมเลี้ยงมากในบริเวณที่มี ทุ งหญ!าอุดม

สมบูรณ เช น จิ้งหวัดราชบุรี สระบุรี สัตว
ปBก


เช น เป1ด ไก เลี้ยงแบบฟาร
มขนาดใหญ และแบบปล อยตามทุ งนาพบมากในจังหวัดนครปฐมชลบุรี
สระบุรี

3. การประมง

ั
การประมงในประเทศไทยแตกต างกันไปตามสภาพพื้นที่ แบ งออกเป1น 3 ประเภท ดงน ี้
ประมงน้ำจืดพบมากบริเวณแหล งน้ำธรรมชาติและที่ราบลุ มน้ำ เช น แม น้ำสะแกกรัง แม น้ำเจ!าพระยา บึง
็
้
บอระเพดหนองหานประมงน้ำเค็มพบมากบริเวณอ าวไทยทะเลอันดามันและเขตน านนำสากล มีการนำ
เทดโนโลยีทันสมัยมาใช!จับปลาเพื่อให!ได!ปลาในปริมาณมากประมงน้ำกร อยพบบริเวณที่เป1นแหล งน้ำ
กร อย เช น จังหวัดสมุทรสาคร ฉะเชิงเทรา จันทบุรี มีการเพาะเลี้ยง สัตว
น้ำที่เป1นสัตว
เศรษฐกิจใน

อุตสาหกรรมปDจจุบันอุตสาหกรรมในประเทศไทยมีความเจริญก!าวหน!าและสร!างรายได!ให!กับประเทศ
จำนวนมาก อุตสาหกรรมที่สำคัญของไทย เช น


4. อุตสาหกรรมรถยนต

เป1นอุตสาหกรรมหลักของประเทศ ประเทศไทยเป1นศูนย
กลางการผลิตของภูมิภาค
เอเชีย-แปซิฟFก โดยเนันผลิตเพื่อส งออกและเพื่อจำหน ายภายในประเทศ ตลาดส งออกหลักได!แก มาเลเซีย

และอินโดนีเซียอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส
เป1นอุตสาหกรรมหลักที่สร!างรายได!ร!อยละ 24 ของรายได!การ
ิ
ส งออกทั้งหมดของประเทศ สินด!าที่สำคัญ ได!แก อุปกรณ
ไฟฟGา คอมพิวเตอร
และชิ้นส วนอิเล็กทรอนกส
อุตสาหกรรมเหล็กกล!า มีมูลค าการส งออกติดอันดับ 1 ใน 10 ของอุตสาหกรรมในประเทศ และมี
ความสำคัญต อการผลิตชิ้นส วนยานยนต
และอิเล็กทรอนิกส


5.อุดสาหกรรมอัญมณี

ี
ื
เป1นแหล งผลิตและส งออกอัญมณที่มีช่อเสียง มีแร ที่เป1นที่รู!จักกันดี คือ พลอย มีแหล ง
ผลิตอยู ที่จังหวัดตราด จันทบุรีและกาญจนบุรี

๖. การท องเที่ยวและบริการ

!

การท องเที่ยวและบริการเป1นธุรกิจที่เจริญเติบโตอยางต อเนื่อง และสร!างรายไดให!กับ

ิ
ประเทศไทยเป1นจำนวนมาก ใน พ.ศ. 2561 พบว า มีนักท องเที่ยวชาวตางชาติเดนทางมาเที่ยวประเทศ
ไทยประมาณ 38.3 ล!านคน สร!างรายได!ให!กับประเทศ 2 ล!านล!านบาทส งผลให!ไทยเป1นประเทศที่มี
รายได!จากนักท องเที่ยวมากเป1นอันดับ 4 ของโลก































3. สังคมและวัฒนธรรม ลักษณะสังคมและวัฒนธรรมของประชากรในแต ละภูมิภาคของไทย มี
ความแตกต างกันไปตามลักษณะทางกายภาพของแต ละพื้นที่ ดังน ลักษณะที่อยู อาศัย การแต งกาย และ
ี้
อาหาร

ภาคเหนือ













ลักษณะที่อยู อาศัยดั้งเดิม นิยมสร!างบ!านให!มีหน!าต างขนาดเล็ก เพื่อกันลมหนา


ชุดประจำท องถิ่น มีการปลูกฝGายจำนวนมากผ!าส วนใหญ จึงนิยมทำจากฝGาย เช น ม อฮ อม ผ!าซิ่น

อาหาร นิยมบริโภคข!าวเหนียวเป1นอาหารหลัก อาหารขึ้นชื่อ เช น ข!าวซอย น้ำพริกหนุ ม ไส!อั่ว

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ











ลักษณะที่อยู อาศยด้งเดิม นิยมสร!างบ!านที่มีหลังคาหน!าจั่วไม สูงมาก หลังดาลาดเอียง ตวเรือน
ั
ั
ั
ยกใต!ถุนสูงเพื่อใช!ทำกิจกรรมต าง ๆ
ชุดประจำท องถิ่น นิยมแต งกายด!วยผ!าไหมที่ทอเองภายในครัวเรือน เช นผ!ามัดหมี่ ผ!าไหมแพรวา

อาหาร นิยมบริโภคขาวเหนียวเป1นอาหารหลักร วมกับอาหารอื่นๆ เช น ลาบ สัมตำ แจ วบอง โดย
!
นิยมใส ปลาร!าลงในอาหาร

ภาคกลาง











ลักษณะที่อยู อาศัยดั้งเดิม นิยมสร!างบ!านยกใต!ถุนสูงเพื่อปGองกันน้ำท วม หน!าต างกว!างเพอ
ื่
ระบายความร!อน
ชุดประจำท องถิ่น ผู!ชายนิยมสวมเสื้อแขนสั้นและกางเกงยาวครึ่งน อง ดาดเอวด!วยผ!าขาวม!า
ผู!หญิงนิยมนุ งผ!าซิ่น


อาหาร นิยมบริโภคข!าวเจ!าและปลา น้ำจืดที่หาง าย อาหารขึ้นชื่อ เช น แกงส!ม ต!มยำกุ!ง

ภาคใต












ิ
ื
ลักษณะที่อยู อาศัยด้งเดม ในอดีตนิยมสร!างบ!านบนตอม อเพ่อยกเรือนหรือเคลื่อนย!ายได! มีกัน
ั
สาดลาดยาวเพื่อปGองกันฝนสาดเข!าตัวเรือน ในปDจจุบันนิยมสร!างบ!านปูนสมัยใหม
ชุดประจำท องถิ่น นิยมแต งกายตามหลักศาสนา หากเป1นชาวพุทธจะแต งกายคล!ายกับภาคกลาง
มุสลิมผู!หญิงจะแต งกายด!วยผ!าปาเตLะ ผู!ชายนุ งโสร ง


อาหาร นิยมบริโภคข!าวเจ!าและอาหารทะเลที่หาง าย อาหารขึ้นชื่อ เช น ข!าวยำ แกงไตปลาผัด
สะตอใส กะปB แกงเหลือง

ภาคเหนือ

ประเพณีและวัฒนธรรม


มีภูเขาสูงและปMาไม!มาก วิถีชีวิตผู!คนใกล!ชิดอยู กับปMาเขา ทำให!มีความเชื่อเกี่ยวกับปMาจึงเกิด
ประเพณีที่เกี่ยวข!องกับการอนุรักษ
ปMไม!และธรรมชาติ เช น ประเพณีบวชปMา


ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

เป1นที่ราบสูงที่มีดินเป1นดินทราย ไม อุ!มน้ำ มักเกิดปDญหาขาดแคลนน้ำเพื่อทำการเพาะปลูกในฤด ู

แล!ง ชาวบ!านจึงมีประเพณีความเชื่อเกี่ยวกับการขอฝน เพื่อให!เทวดาดลบันดาลให!ฝนตก มีน้ำเพียงพอตอ

การเพาะปลูก เช น ประเพณีบุญบั้งไฟ ประเพณีแห นางแมว


ภาคกลาง

ี
ประเพณีและวัฒนธรรมส วนใหญ จะเกี่ยวกับการเกษตรและแหล งน้ำ เช น ประเพณ ลงแขกเกี่ยว

!
ี
ข!าว ประเพณีบายศรีสู ขวัญขาว พิธีกรรมทำขวัญข!าวหรือบูชาแม โพสพ ประเพณีวิ่งควาย ประเพณแขง
เรือยาว
ภาคใต


มีสภาพแวดล!อมแบบชายฝDOงทะเล วิถีชีวิตของผู!คนมีความสัมพันธ
กับการทำประมงชาวบ!านจึง
ั
นิยมใช!เรือประมงพื้นบ!านเพื่อหาปลา มีประเพณีและวัฒนธรรมเกี่ยวกับอาชีพประมง เช น การเคารพนบ
ู
ถือแม ย านางเรือ ประเพณีลอยเรือ รวมถึงประเพณีที่สัมพันธ
กับลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ที่อย ติด
ทะเล เช น ประเพณีแข งเรือกอและ



ี
ประเพณลงแขกเกี่ยวข!าว เป1นประเพณีที่เกี่ยวกับ
การเกษตร ซึ่งชาวนาปฏิบัตสืบทอดกันมายาวนาน
ิ

เรื่องที่ 3 การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของ
ประเทศไทย




























ี
ประเทศไทยมลักษณะทางกายภาพแตกต าง

กันไปในแตละภูมิภาค ทําให ลักษณะทางเศรษฐกิจ

สังคม และความเป$นอยู ของประชากรในแตละ



ภูมิภาคมีความแตกตางกัน ซึ่งเราสามารถใช

เครื่องมือทางภูมิศาตร-ในการศึกษาลักษณะทาง



ํ
กายภาพที่มีผลตอการดารงชีวิตของประชากรใน

แต ละภูมิภาคได

ี่
เรื่องท 3 การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของประเทศไทย
ดูภาพอดีตกับป
จจุบัน แล วอธิบายผลที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงดังกล"าวทางด านเศรษฐกิจและ

สังคม























ี
อดต ลักษณะพื้นที่เป,นที่ๆ มีดินและน้ำอุดมสมบูต กรใช ที่ดินส"วนใหญ"เป,นพื้นที่เกษตรกรรม วถชวต
ิ
ี
ี
ิ
ของผู คนมีความผูกพันกับการเกษตร การตั้งถิ่นฐานกระจายอยู"ห"างกันสภาพสังคมเป,นสังคมชนบท.ผู คน
ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป,นส"วนใหญ" ประเพณีและวัฒนธรรมมีความเกี่ยวข องกับการเกษตร เช"น ประเพณ ี
ลงแขกเกี่ยวข าว พิธีกรรมทำขวัญข าว

ป จจุบัน ผู คนหลั่งไหลเข ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณที่ราบมากขึ้น ชุมชนมีการขยายตัวกลายเป,นเมืองอยาง
"
รวดเร็ว ทำให พื้นที่เกษตรกรรมถูกปรับเปลี่ยนเป,นพื้นที่ที่อยู"อาศัย มีการถมดินบนแปลงเกษตรกรรมเพื่อสร าง

ื
บ านจัดสรส"งผลทำให วิ ถีชีวิตผู คนในอดีตซึ่งส"วนใหญ"ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเปลี่ยนแปลงไป เมื่อพ้นที่
เกษตรกรรมน อยลงผู คนหันมาประกอบอชพค าขายและบริการในกาคอุตสาหกรรมมากขึ้น..ประเพณีและ
ี
วัฒนธรรมที่เกี่ยวข องกับการเกษตรค"อย ๆ หายไป

1 ลักษณะการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ

ลักษณะทางกายภาพในแต"ละพื้นที่มีการเปลี่ยนแปลงไปตามธรรมชาติแต"เมื่อมีประชากรเพิมข้นจึง
่
ึ
เกิดการบุกเบิกพื้นที่เพื่อสร างที่อยู"อาศัย หรือปรับเปลี่ยนพื้นที่ป9าเป,นพื้นที่เกษตรกรรมและอุตสาหกรรม ทำให
ลักษณะทางกายภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมอย"างรวดเร็ว ลักษณะทางกายภาพที่เปลี่ยนแปลงมี 3 ด าน ดังน ี้


ด"านภูมิประเทศ

ิ
สาเหตุที่สำคัญ คือ การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการใช ที่ดน เช"น การปรับสภาพพ้นที่เกษตรกรรมบนที่
ื
ราบลุ"มมาเป,นการก"อสร างที่อยู"อาศัย หรือการตัดไม ทำลายป9าบนภูเขาสูงเพ่อขยายพ้นที่เพาะปลูกและเลี้ยง
ื
ื
ู
สัตว; ซึ่งการปรับสภาพพ้นที่ดังกล"าวก็เพ่อตอบสนองความต องการใช ประโยชนของมนุษย;จนทำให สภาพภมิ
ื
;
ื
ประเทศเดิมเปลี่ยนแปลงไป

ด"านภูมิอากาศ

มีสาเหตุมาจากการตัดไม ทำลายป9าและการขยายตัวของเมือง ทำให มีการบุกเบิกพื้นที่ป9เพื่อสร างที่อย ู"

อาศัย เมื่อพื้นที่ปาลดลงทำให อากาศแห งและร อนขึ้น เพราะความชุ"มชื้นที่ตันไม ระบายออกมาลดน อยลง สิ่งที่
ู
เห็นได ชัด คือ ฤดูหนาวมีระยะเวลาสั้นลง และไม"หนาวเหมือนในอดีต ส"วนฤดูร อนยาวนานขนและมีอุณหภมิ
ึ้
เพิ่มสูงขึ้นทุกป>ด านทรัพยากรพื้นที่ป9าไม ในประเทศไทยมีจำนวนลดลงต"อเนื่อง มีสาเหตุมาจากการสัมปทานป9า
ไม และการบุกเบิกพื้นที่ป9าเพื่อการเพาะปลูก โดยนับตั้งแต" พ.ศ. 2504 เป,นต นมาพื้นที่ป9าไม จากร อยละ 53.3

ลดลงเหลือเพียงร อยละ 31.58 ใน พ.ศ. 2560นอกจากนี้ การทำเกษตรในป
จจุบันนิยมใช สารเคมีมากขึ้น ซึ่ง
เป,นสาเหตุทำให ดินเสื่อมสภาพ ขาดความอุดมสมบูรณ; และเกิดสารพิษตกค างในดินและน้ำ









































2. ผลที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ


การเปลี่ยนแปลงด"านประชากร แต"เดิมประชากรส"วนใหญ"มักดั้งถิ่นฐานในเขตชนบท ประกอบอาชีพ
เกษตรกรรมเมื่อจำนวนประชากรเพิ่มขึ้น เทคโนโลยีมีความเจริญก าวหน า เศรษฐกิจมีการขยายตัว การตงถน
ั้
ิ่
ฐานจึงกระจายออกไปจากชนบทเข าสู"เมือง ส"งผลให รูปแบบที่อยู"อาศัยและอาชีพของประชากรเปลี่ยนแปลงไป
ตามสภาพแวดล อม โดยประชากรที่อาศัยอยู"ตามเมืองใหญ"มักอาศัยอยู"บนตึกสูง คอนโดมิเนียม และบ าน
จัดสรร เนื่องจากมีพื้นที่จำกัด การประกอบอาชีพส"วนใหญ"จึงเป,นธรกิจและบริการมากกว"าทำเกษตรกรรม
ุ

การเปลี่ยนแปลงด"านเศรษฐกิจ ในอดีตผู คนทำเกษตรกรรมเป,นอาชีพหลัก ป
จจุบันรูปแบบการใช
ที่ดินเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม พื้นที่เกษตรกรรมลดลง ดินขาดความอุดมสมบูรณ;จากการใช สารเคมีนอกจากน ี้

ราคาผลผลิตที่ตกต่ำเนื่องจากภาวะเศรษฐกิจและการขยายตัวของอุตสาหกรรม ทำให ประชากรบางส"วนเลิกทำ

เกษตรกรรมและหันมาประกอบอาชีพในภาคอุตสาหกรรม การค า การท"องเที่ยวและบริการมากขึ้น

การเปลี่ยนแปลงด"านสังคมและวัฒนธรรมวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของประชากรไทย มีความ
เกี่ยวข องกับการเกษตรมาอย"างยาวนาน ต"อมาเมื่ออุตสาหกรรมมีการขยายตัว การคมนาคมที่สะดวกสบายทำ

ให เศรษฐกิจและสังคมในแต"ละภูมิภาคเปลี่ยนแปลง จากสังคมเกษตรกรรมเป,นสังคมอุตสาหกรรม ส"งผลให
ประเพณีและวัฒนธรรมที่เกี่ยวข องกับการเกษตร เช"นพิธีกรรมบูชาแม"โพสพ ประเพณีบุญบั้งไฟ ในบางพื้นที่ลด

บทบาทและความสำคัญลงนอกจากนี้ การพัฒนาเทคโนโลยีทางการเกษตรและระบบชลประทานที่ครอบคลุม
พื้นที่ ทำให สามารถเพาะปลูกพืชได ตลอดทั้งป> สิ่งต"าง ๆ เหล"านี้มี ผลกระทบต"อความเชื่อและนำไปสู"การ

เปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในแต"ละภูมิภาค

สรุป สาระสำคัญ

ลักษณะทางกายภาพของประเทศไทยมีความแตกต"างกันออกไปในแต"ละภูมิภาคซึ่งลักษณะภูมิ

ู
ประเทศ ภูมิอากาศ ทรัพยากร เป,นป
จจัยที่ส"งผลต"อสภาพเศรษฐกิจและสังคม การใช เครื่องมือทางภมิศาสตร;
ั
ศึกษาลักษณะทางกายภาพเหล"านี้ ทำให เข าใจปฏิสัมพนธ;ระหว"างสิ่งแวดล อมกับลักษณะทางเศรษฐกิจและ
สังคมของประชากร อีกทั้งสามารถวิเคราะห;การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพที่ส"งผลต"อมนุษย;ได

ลักษณะภูมิประเทศ


ทิวเขาและที่สูง

บริเวณที่พบ กาคเหนือ ภาคตะวันตก


สภาพพื้นที่ .ภูเขาสูงชัน .ป9าไม อุดมสมบูรณ;.

ภูมิอากาศ หนาวเย็นเกือบตลอดป>

ความเชื่อ/ประเพณี มีความเชื่อ


ที่ราบสูง

เกี่ยวกับป9าเขกา เช"น ประเพณีนวชป9า


บริเวณที่พบ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

สภาพพื้นที่ เป,นที่รานสูงที่มีแอ"ง


ภูมิอากาศ หนาวเย็นในฤดูหนาว

อากาศร อนและแห งแล งในฤดูร อน

ความเชื่อ/ประเพณี ความเชื่อเรื่อง


ขอฝน เช"น ประเพณีบุญนั้งไฟ

ที่ราบลุ3มน้ำ

บริเวณที่พบ ที่ราบภาคกลาง


สภาพพื้นที่ ..เป,นที่ราบ ดินและน้ำ

อุดมสมบูรณ;.


ภูมิอากาศ ร อนและขึ้น มีฤดูฝน

และฤดูแล งสลับกัน


ความเชื่อ/ประเพณี ความเชื่อเรื่อง

เกษตรกรรม..เช"น ทำขวัญข าว.วิ่งควาย.


ชายฝ
Kงทะเลและหมู"เกาะ

บริเวณที่พบ ..กาคใต .ภาคตะวันออก


สภาพพื้นที่. .เป,นคาบสมุทร มีชายฝ
Kง

ทะเลยาวต"อเนื่อง .มีเกาะมากมาย

ภูมิอากาศ ร อนชื้นฝนตกชุกตลอดป>


ความเชื่อ/ประเพณี วิถีชีวิตผูกพัน.

กับการประม.ง..เช"น.แข"งเรือกอ