ส่งโปรเจคสาคูต้น

สาคูต้น(ฅน)

Ban hua phru Phatthalung City

[ ]พืชมหัศจรรย์ที่มีมากกว่า
สารอาหาร

Sony a6300 / iso 100 / F 2.8 / 1/30 sec /
sigma 16 mm

สาคูต้น(ฅน) | 01

preface

Phototbook หลายคนคงจะ
เป็นการทำ�เพื่อบันทึกความทรงจำ�ที่ดี
อาจจะเป็นเรื่องราวต่างๆที่ผ่านมา แต่
สำ�หรับเล่มนี้ จัดทำ�ขึ้นด้วยเหตุที่ว่า
มาจากความสงสัยว่า สาคูที่เราเคยได้
รับประทานตั้งแต่เด็ก แท้จริงทำ�มา
จากสิ่งใดกันแน่ แล้วสาคูต้นหรือต้น
สาคู มันคืออะไรแล้วที่ชาวบ้านใดให้
ขนานนามต้นสาคูว่าเป็นพืชมหัสจรรย์
จริงหรือไม่ มาร่วมหาคำ�ตอบไปพร้อม
กันครับ

Sony a6300 / iso 400 / F 2.8 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 02

สารบัญ

พืชมหัศจรรย์ 05 8ปี บริบูรณ์ 23

สาคูยอดแดง 13 กระบวนการทำ�แป้งสาคู 27

สาคูต้น(ฅน) | 03

ตากแดด 43 ผลิตภัณฑ์ 51

นวัตกรรม 49 contact 55

สาคูต้น(ฅน) | 04

พืชมหัศจรรย์
ใน

ป่าพรุ

สาคูต้น(ฅน) | 05 Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/1000 sec /
sigma 16 mm

Sony a6300 / iso 100 / F 2.8 / 1/1000 sec /

sigma 16 mm

ความมหัศจรรย์ของคนเรา
ก็มีหลากหลายแบบ ซึ่งชาวบ้าน
ชุมชนบ้านหัวพรุ อำ�เภอควนขนุน
จังหวัดพัทลุง ได้ยกให้ต้นสาคู
เป็นพืชมหัศจรรยในป่าพรุ
ทุกส่วนของต้นสาคูสามารถนำ�ไป
ใช้ประโยชน์ได้

Sony a6300 / iso 400 / F 7.1 / 1/320 sec / สาคูต้น(ฅน) | 06
sigma 30 mm

นอกจากที่จะให้อาชีพ
สาคูต้นยังให้วัสดุสร้าง
ที่พักอาศัยได้อีกเช่นกัน

สาคูต้น(ฅน) | 07 Sony a6300 / iso 1000 / F 9.0 / 1/1000 sec /
sigma 16 mm

Sony a6300 / iso 400 / F 3.5 / 1/4000 sec / สาคูต้น(ฅน) | 08
sigma 16 mm

Sony a6300 / iso400 / F 2.2 / 1/250 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 09

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/400 sec /
sigma 16 mm

สาคูต้น(ฅน) | 10

ผิ ว ข อ ง ก ้ า นต้ นส าคูยัง
สามารถนำ�มาจักรสาน หรือใช้มัด
สิ่งของได้ มีความเหนียวรับน้ำ�หนัก
ได้ค่อนข้างมาก

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/250 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 11

Sony a6300 / iso 100 / F 1.4 / 1/320 sec /
sigma 16 mm

ไ ม ่ ใ ช่ แค ่ ม น ุ ษย ์ แม ล ง ก ็
ใช้ต้นสาคูเป็นแหล่งอาหารที่สำ�คัญ
อีกเช่นกันยังไม่หมดเพียงแค่นั้น
ต้นสาคูยังให้สารอาหารที่เรียกว่า

“โปรตีน”
ที่มาจากตัวอ่อนของแมลงหรือที่
เรียกว่า “ด้วงสาคู” นั่นเอง

สาคูต้น(ฅน) | 12

สาคู
ยอดแดง

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/320 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 13

พบมากในพื้นที่เขตร้อนชื้น
สำ�หรับในประเทศไทยมีเพียงชนิดเดียว
คือ สาคูยอดแดง ซึ่งขึ้นกระจาย
อยู่ เฉพาะภาคใต้เท่านั้น ใบจะเหนียว
และมีความหนา เป็นพืชตระกูลเดียวกับ
ปาล์ม

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 14

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

เป็นพืชที่ต้องการปริมาณน้ำ�สูง
เติบโตในพื้นที่ราบลุ่มและน้ำ�ขังตลอด หรือ
ป่าพรุ สามารถทนต่อสภาวะน้ำ�ท่วมได้เป็น
อย่างดี

สาคูต้น(ฅน) | 15

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/400 sec / สาคูต้น(ฅน) | 16
sigma 30 mm

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/320 sec /
sigma 16 mm

สาคูต้น(ฅน) | 17

สภาพอากาสภายในป่าสาคูนั้นมี
ความชื้นสูง บรรยากาศร่มรื่นตลอดเวลา

Sony a6300 / iso 100 / F 2.8 / 1/30 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 18

Sony a6300 / iso 100 / F 2.8 / 1/30 sec /
sigma 16 mm

สาคูจะแตกแขนงออกจากรากเหง้า Sony a6300 / iso 100 / F 1.4 / 1/250 sec
ต้นเดิม ซึ่งรากเหง้านี้จะค่อยๆโตและทอดยาว sigma 30 mm
อยู่เหนือผิวดินทางด้านหลังต้นเดิม ชาวบ้าน
สาคูต้น(ฅน) | 19 จะเรียกว่า หัวหมก

มอสจะขึ้นในพื้นที่ที่มีความชื้นที่ชื้นสูง

/
Sony a6300 / iso 100 / F 1.4 / 1/125 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 20

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/800 sec / การที่จะเข้าไปในป่าสาคูจึงต้อง
sigma 16 mm มีความชำ�นาญพื้นที่และระมัดระวังอยู่ตลอด
เพราะในป่าพรุ มีน้ำ�ขัง เป็นที่อาศัยของสัตว์
สาคูต้น(ฅน) | 21 มีพิษด้วยเช่นกัน

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/320 sec /

sigma 16 mm สาคูต้น(ฅน) | 22

8 ปี
บริบูรณ์

สาคูต้น(ฅน) | 23 Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/640 sec /
sigma 16 mm

Sony a6300 / iso 100 / F 1.4 / 1/320 sec /
sigma 16 mm

ต้นสาคูที่สมบูรณ์พร้อมที่จะโค่นลง
เพื่อนำ�ลำ�ต้นไปทำ�แป้งสาคูต้องมีอายุ8-10 ปี

Sony a6300 / iso 320 / F 2.0 / 1/500 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 24

Sony a6300 / iso 400 / F 2.2 / 1/1000 sec /
sigma 16 mm

ระยะเวลาของชีวิตต้นสาคูตั้งแต่
งอกจนออกผลแล้วตายประมาณ 12 ปี

Sony a6300 / iso 800 / F 4.5 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 25

Sony a6300 / iso 4000 / F 2.2 / 1/500 sec /
sigma 30 mm

หากปล่อยให้ต้นสาคูออกผล
จะทำ�ให้ต้นสาคูยืนต้นตาย เพราะไม้เนื้อแก่
จะนำ�มาทำ�แป้งสาคูไม่ได้

Sony a6300 / iso 800 / F 4.5 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 26

กระบวนการทำ�
แป้งสาคู

Sony a6300 / iso 320 / F 2.0 / 1/500 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 27

Sony a6300 / iso 800 / F 3.5 / 1/200 sec /
sigma 16 mm

เครื่องมือที่ใช้ในการขูดเนื้อสาคู
ตะปู

Sony a6300 / iso 320 / F 2.0 / 1/125 sec / สาคูต้น(ฅน) | 28
sigma 30 mm

ต้องใช้แรงในการกดให้ปลายตะปูเสียดสีกับเนื้อสาคู

Sony a6300 / iso 800 / F 5.0 / 1/50 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 29

Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/400 sec / สาคูต้น(ฅน) | 30
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 31

Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 32

Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

ต้องจับ 2 ด้าน และต้องใช้ 2 คนในการขูดเนื้อสาคู

สาคูต้น(ฅน) | 33 Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/400 sec /
sigma 30 mm

Sony a6300 / iso 800 / F 3.5 / 1/160 sec /
sigma 16 mm

ขูดเนื้อสาคูจนหมดให้เหลือไว้เพียงแค่เปลือกไม้

สาคูต้น(ฅน) | 34

Sony a6300 / iso1250 / F 3.5 / 1/160 sec /
sigma 30 mm

วิธีคั้นน้ำ�แป้งสาคู คล้าย
กับการคั้นน้ำ�กะทิ ต้องคั้นจนกระทั่ง
สัมผัสได้ว่าเหลือแต่กากสาคู แล้วนำ�
น้ำ�ที่ได้มาตั้งไว้จนตกตะกอน

Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/160 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 35

Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/100 sec /
sigma 16 mm

นำ�แป้งที่ตกตะกอน
มาใส่กระด้งที่เตรียมไว้ พร้อม
กับมีดไว้สับแป้งเพื่อให้แป้ง
แยกออกจากกัน

Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/100 sec /
sigma 16 mm

สาคูต้น(ฅน) | 36

Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/200 sec /
sigma 16 mm

สาคูต้น(ฅน) | 37

Sony a6300 / iso 4000 / F 2.5 / 1/200 sec /
sigma 16 mm

Sony a6300 / iso 1250 / F 2.5 / 1/100 sec / สาคูต้น(ฅน) | 38
sigma 16 mm

Sony a6300 / iso 4000 / F 2.5 / 1/200 sec /
sigma 16 mm

สาคูต้น(ฅน) | 39

Sony a6300 / iso 4000 / F 2.5 / 1/200 sec /
sigma 16 mm

Sony a6300 / iso 4000 / F 2.5 / 1/200 sec /
sigma 16 mm

สาคูต้น(ฅน) | 40

สาคูต้น(ฅน) | 41 Sony a6300 / iso 4000 / F 3.2 / 1/500 sec /
sigma 16 mm

Sony a6300 / iso 4000 / F 3.2 / 1/500 sec /
sigma 16 mm

เมื่อแป้งจับตัวเป็นก้อนกลมสวยงาม
ได้ขนาด ก็เตรียมนำ�ไปตาก

สาคูต้น(ฅน) | 42

s ตากแดดiSony a6300/iso250
gm a 30 mm
สาคูต้น(ฅน) | 43 /
F 9.0 /
1/800
sec /

Sony a6300 / iso 250 / F 9.0 / 1/800 sec /
sigma 30 mm

ต้องคอยกลับด้านของเม็ดสาคูให้โดดแดด รับความร้อน
อย่างสม่ำ�เสมอ จะทำ�ให้สาคูแห้งเร็วขึ้น สำ�คัญคือต้องมือเบาไม่งั้น

เม็ดสาคูจะแตกเป็นผง

Sony a6300 / iso 250 / F 9.0 / 1/800 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 44

Sony a6300 / iso 400 / F 7.1 / 1/1600 sec /
sigma 30 mm

สาคูต้น(ฅน) | 45

Sony a6300 / iso 400 / F 7.1 / 1/1600 sec /
sigma 30 mm

ต้องทำ�ใจเมื่ออยู่ในพื้นที่ฝนตกชุก เตรียมรับมือกับฝนได้อย่าง
ทันท้วงที ปลอดภัยสาคูไม่เสียหาย แต่กว่าจะแห้งสนิทก็ต้องใช้

เวลาประมาณ 2 วันหากฝนตก

สาคูต้น(ฅน) | 46

Sony a6300 / iso 1250 / F 1.4 / 1/400 sec /
sigma 16 mm

สาคูต้น(ฅน) | 47

Sony a6300 / iso 200 / F 2.8 / 1/320 sec /
sigma 16 mm

ก็ไม่มีอะไรน่ากังลว เพราะทุกอย่างได้เตรียมการไว้หมดแล้ว
มีอย่างเดียวคืออย่าให้เม็ดสาคูโดนฝน ไม่งั้นเม็ดสาคูจะเน่าได้

สาคูต้น(ฅน) | 48

นวัตกรรม

สาคูต้น(ฅน) | 49 Sony a6300 / iso 800 / F 4.5 / 1/250 sec /
sigma 30 mm