โคลงสุภาษิตโสฬสไตรยางค์

คณุ คา่ ด้านเน้อื หา

๓) แสดงสัจธรรมของชีวิต ไดแ้ สดงใหเ้ หน็ สจั
ธรรม หรือความเป็นจรงิ ของชวี ิต ทาํ ให้ผอู้ ่านเขา้

ใจความเปน็ ไปและสามารถเตรยี มใจรับมอื
กบั สง่ิ ทีเ่ กดิ ขึ้นได้

คณุ คา่ ด้านเน้อื หา

ตัวอย่าง เช่น "สามสง่ิ ควรเตรียมใจเพื่อ" ไดแ้ ก่
อนิจจัง ชรา มรณะ คอื ความเปล่ียนแปลง
ความเสอื่ มถอย ของสรรพสิ่งและความดบั สญู
ท้ังสามสิ่งเปน็ สิง่ ทตี่ ้องเกดิ ข้ึนกบั ทุกสง่ิ ในโลก
ถอื เปน็ สจั ธรรมทที่ ุกคนควรตระหนกั รู้ เพ่ือจะได้
เข้าใจในความไมแ่ นน่ อนของชวี ติ และเตรยี มใจ

รบั มอื กบั สงิ่ เหล่านนั้



คณุ ค่าดา้ นวรรณศลิ ป์

๑) กวีเลอื กใชถ้ อ้ ยคาํ ทส่ี ละสลวยเขา้ ใจงา่ ย
แปลศพั ท์ภาษาองั กฤษเปน็ ภาษาไทยไดอ้ ยา่ ง
สอดคลอ้ งเหมาะสม นอกจากนี้ยงั มกี ารอธบิ าย
ขยายความส่วนที่แปลเป็นไทย นบั ว่าเป็นการ
ปรบั ให้เขา้ กับค่านยิ ม และความเขา้ ใจของคนไทย
แสดงถึงความสามารถของกวี ดังโคลงสุภาษิต

หมวดท่ี ๑๕

เน้อื เรื่อง (Three
Things to Govern)

"สามส่ิงควรครองไว"้

Temper Impulse The Tongue
กริ ิยาท่ีเป็นในใจ มกั งา่ ย วาจา

อาการอันเกดิ ดว้ ย น้ําใจ แปรฤา

ใจซึ่งรบี เร็วไว ก่อนรู้

วาจาจกั พดู ใน กิจสบสรรพแฮ

สามสง่ิ จําท่วั ผู้ พทิ กั ษห์ มนั้ ครองระวงั

คณุ คา่ ด้านวรรณศลิ ป์

“พทิ กั ษห์ มนั้ ครองระวัง” คําวา่ "ครอง" ในทีน่ ี้
มไิ ดม้ คี วามหมายตรงตามรปู ศพั ทว์ ่า ดํารงไว้
แตก่ ลา่ วถงึ ๓ สิง่ ที่ควรครองไว้กบั ตน คือ
ตอ้ งระมัดระวงั อารมณ์ ความปรารถนา และวาจา

คณุ คา่ ดา้ นวรรณศลิ ป์

๒) มีการใชส้ มั ผัสในวรรค ทั้งสัมผัสสระ
สัมผัสอักษร ทําใหบ้ ทประพนั ธ์มคี วามไพเราะ

ดังบทประพันธ์

เน้อื เร่อื ง (Three
Things to Like)

"สามสง่ิ ควรจะชอบ"

Cordiality Good Humour Mirthfulness

ใจอารีสุจรติ ใจดี ความสนุกเบิกบานพรอ้ มเพรยี ง

สจุ ริตจิตโอบออ้ ม อารี

ใจโปรง่ ปราศราคี ขนุ่ ข้อง

ส่ิงเกษมสขุ เปรมปรี- ดาพร่งั พรอ้ มแฮ

สามส่ิงสมควรตอ้ ง ชอบต้องยนิ ดี

คณุ คา่ ดา้ นวรรณศลิ ป์ จากบทประพันธ์ บาทที่ ๑ วรรคแรก คาํ วา่
จรติ - จติ เปน็ สัมผัสสระ คําวา่ โอบ - ออ้ ม
เป็นสมั ผสั อักษร บาทที่ ๒ คาํ วา่ โปร่ง -
ปราศ และ ขุ่น - ขอ้ ง เป็นสมั ผสั อักษร
บาทท่ี ๓ คาํ วา่ สง่ิ - (ก)ษม สขุ เปรม -
ปรี และ พร่งั - พร้อม เป็นสมั ผัสอักษร
เกษม - เปรม เป็นสมั ผสั สระ บาทท่ี ๔ คาํ ว่า
สาม - สงิ่ - สม เป็นสมั ผสั อกั ษร



คณุ คา่ ด้านสงั คม

๑) สะทอ้ นคา่ นยิ ม โคลงสุภาษติ โสฬสไตรยางค์
สะทอ้ นใหเ้ หน็ สง่ิ ทบ่ี คุ คลส่วนใหญ่ ในสงั คมยึดถือ
สาํ หรับเปน็ เคร่ืองชว่ ยในการตัดสินใจกระทําบางสิ่ง

บางอยา่ งหรอื ตัดสนิ สงิ่ ใด สิ่งหน่งึ

คณุ ค่าด้านสงั คม

๒) สอดคล้องกับความเชอ่ื ทางศาสนา
โคลงสภุ าษติ โสฬสไตรยางคเ์ ปน็ วรรณคดีท่ี
สอดคล้องกับความเชือ่ ทางศาสนาโดยเชอื่ วา่
หากปฏิบตั จิ ะทําให้เกิดความเจรญิ ร่งุ เรือง
หรอื เกดิ ประโยชนต์ อ่ ตนเองในภายหนา้ หรือหาก
ไม่ปฏบิ ตั ติ ามจะทาํ ใหเ้ กดิ ความทุกขต์ ่อตนเอง



ขอ้ คิด

๑) ข้อควรปฏิบตั ิเพือ่ การเป็นทรี่ กั ใครแ่ ละประสบ
ความสาํ เรจ็ โคลงสุภาษติ โสฬสไตรยางค์แสดง
ให้เหน็ ส่งิ ท่ีควรนาํ มาปฏบิ ตั ิในชีวติ ประจาํ วนั
เพ่อื สง่ เสรมิ บคุ ลกิ ภาพของตน ให้เป็นทร่ี กั ใคร่
ของบคุ คลท่ัวไป เช่น "สามสิง่ ควรปรารถนา"
ได้แก่ ความสุขสบาย มติ รท่ีดี และจิตใจสบาย

ขอ้ คิด

๒) ข้อไมค่ วรปฏิบัติหากผูใ้ ดทาํ แลว้ จะเปน็ ที่
รังเกียจของสงั คม โคลงสุภาษติ โสฬสไตรยางค์

แสดงให้เหน็ ส่ิงท่ีไมค่ วรนาํ มาปฏิบตั ิ
เพราะอาจเกดิ ผลเสยี ต่อตนเอง เชน่

สามสง่ิ ท่คี วรรังเกียจตเิ ตียน

ตอนที่ ๑ จงตอบคาํ ถามต่อไปน้ีให้ถูกตอ้ ง

๑. เพราะเหตุใดโคลงสุภาษิตโสฬสไตรยางค จึงจดั เปนมาติกาหรือแมบท
..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
๒...................เ..ห........ต......ุใ....ด......จ......ึง....ก......ล........า....ว......ว......า....เ..น......้ื..อ......ห......า......ใ....น........โ....ค......ล........ง....ส......ุภ........า....ษ......ิต......น........ฤ......ท......ุ..ม......น......า......ก......า....ร......เ..ป........น......ส......่ิ..ง....ท......่ี..ท......าํ....ไ......ด......ง......า....ย.........................
...๓......................เ...พ............ร.........า......ะ.........เ...ห............ต.........ุใ......ด..................ข.........อ.........ป............ฏ.........ิบ............ตั .........ิท.........ี่ว.........า...............“......ง......ด.........พ............ูด.........ใ......น............เ...ว.........ล.........า......โ.........ก.........ร.........ธ.........”............ไ.........ม............ท.........าํ......ใ.........ห.........ผ.........ู...ก.........ร......ะ.........ท............าํ ......เ...ส.........ี...ย......ใ.........จ..................

๔. ใหนกั เรียนยกตวั อยางคาํ ประพนั ธท่ีเตือนสติคนไทยในปจจุบนั จากการตกเป็ น
................เ....ห......ย......่ือ......ข......อ......ง......ข......า....ว......ล......ือ........................................................................................................................................................................................................................................................................................

๕. จงถอดคาํ ประพนั ธตอไปน้ีดวยภาษาของนกั เรียน
เช่ือเร็วแรงเรี่ยวท้งั เชาวนชาญ เช่ียวแฮ
แมนประมาทมละการ ก็ลา
โฉดชาอุตสาหหาญ หอนหยุด ย้งั เฮย
......................ด......งั ....เ..ต........า....ก......ร......ะ....ต........า....ย......ท......า....................................................................แ......ข......ง......ช......า....ช......น........ะ......เ..ร....็..ว....................................................................................................................................................

ตอนท่ี ๒ จงเขียนเครื่องหมาย ✓ หน้าข้อที่ถูก และเขียนเคร่ืองหมาย ✗ หน้าข้อท่ีผิด

.............. ๑. รัชกาลท่ี ๕ พระราชนิพนธโคลงสุภาษิตทั้ง ๓ เร่ือง โดยทรงแปลจาก
ภาษาอังกฤษ

.............. ๒. กวีรวมแตงโคลงสุภาษิตอิศปปกรณํา ไดแก กรมหลวงพิชิตปรีชากร
พระสุนทรโวหารและพระยาราช สัมภารากร

.............. ๓. สามสิ่งควรรังเกียจติเตียน ไดแก ชั่วเลวทราม มารยา และความหยิ่งกําเริบ
.............. ๔. สามสิ่งควรเคารพ ไดแก ศาสนา ยุติธรรม และสละประโยชนตนเอง
............ ๕. สามส่ิงควรจะเตรียมเผื่อ ไดแก อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา

.............. ๖. วจีสุจริต ๑๐ ประการ ตรงกับ “เพราะไมพูดรายตอใครเลย”
.............. ๗. โคลงสุภาษิตนฤทุมนาการมีประโยชนตอตนเองและผูอ่ืน
.............. ๘. การอานโคลงสุภาษิตท้ัง ๓ เร่ือง มีจุดมุงหมายหลักเพ่ือความ

เพลิดเพลิน
.............. ๙. ขอคิดจากโคลงสุภาษิตท้ัง ๓ เร่ือง จะตองเร่ิมจากการปฏิบัติของ

ตนเอง
............. ๑๐. โคลงสุภาษิตทั้ง ๓ เรื่อง สอนสิ่งควรปฏิบัติและสิ่งควรละเวน

ในการดําเนินชีวิตในสังคม

ตอนท่ี ๓ จงเขียนเครื่องหมายวงกลมล้อมรอบข้อท่ีถูกต้อง
๑. ขอ้ ใดไม่ใช่พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยู่หัว

ก. พระราชพิธีสิบสองเดือน
ข. ไกลบา้ น
ค. เงาะป่ า
ง. อิเหนา
๒. ขอ้ ใดเป็ นวตั ถุประสงคข์ องโคลงสุภาษิตโสฬสไตรยางค์
ก. เป็ นแนวทางในการดบั ทุกขแ์ ละสร้างความดี
ข. เพื่อกาํ หนดหลกั เกณฑก์ ารประพนั ธ์โคลงส่ีสุภาพให้ท่องจาํ ง่ายๆ
ค. เพ่ือจรรโลงพระพุทธศาสนา
ง. เพ่ือแสดงความทดั เทียมเยี่ยงชาติตะวนั ตก

๓. ขอ้ ใดไม่จดั เป็ นสุภาษิต
ก. ปัญญาประดุจดงั อาวุธ
ข. คนล่วงทุกขไ์ ดด้ ว้ ยความเพียร
ค. คบคนพาล พาลพาไปหาผิด
ง. สอนหนงั สือสังฆราช

๔. ขอ้ ใดเป็ นลกั ษณะเด่นของนิทานอีสป
ก.ไม่ใชม้ นุษยแ์ ต่ใชส้ ัตวเ์ ป็ นตวั ละครท้งั หมด
ข. มีการบนั ทึกเป็ นลายลกั ษณ์อกั ษร
ค. เป็ นเร่ืองลึกซ้ึงยากต่อการเขา้ ใจ
ง. ใช้การเปรียบเปรยเพื่อเตือนสติ

๕. ขอ้ ใดกลา่ วถงึ โคลงสภุ าษิตโสฬสไตรยางคไ์ มถ่ กู ตอ้ ง
ก. สามสง่ิ ควรรกั : ความกลา้ ความสภุ าพ ความรกั ใคร่
ข. สามส่งิ ควรชม : อาํ นาจปัญญา เกียรติยศ มีมารยาทดี
ค. สามส่งิ ควรเกลียด : ความดรุ า้ ย ความหยง่ิ กาํ เรบิ อกตญั ญ
ง. สามสง่ิ ควรเคารพ : สมณะ ผอู้ าวโุ ส ผบู้ งั คบั บญั ชา

๖. "สขุ กายวายโรครอ้ น ราํ คาญ

มากเพื่อนผวู้ านการ ชีพได้

จติ แผว้ ผ่องสาํ ราญ รมยสขุ เกษมแฮ

สามส่งิ ควรจกั ให้ รบี รอ้ นปรารถนา"

ขอ้ ใดเกี่ยวขอ้ งกบั โคลงขา้ งตน้ นีม้ ากท่สี ดุ

ก. สามสิง่ ควรรบี รอ้ น ข. สามสิ่งควรให้

ค. สามสงิ ควรปรารถนา ง. สามสิ่งควรราํ คาญ

๗. ขอ้ ใดเกี่ยวขอ้ งกบั สาํ นวน “หนา้ เนือ้ ใจเสอื ” มากท่สี ดุ
ก. ใจโปรง่ ปราศราคี ข่นุ ขอ้ ง
ข. พกั ตรจ์ ิตผิดกนั ประมาณ ยากรู้
ค. ใจซง่ึ รบี เรว็ ไว กอ่ นรู้
ง. สงบระงบั ดบั ประสงค์ สง่ิ เศรา้

๘. ขอ้ ใดไมป่ รากฏในกิจ ๑๐ ประการ ที่ผปู้ ระพฤตยิ งั ไมเ่ คยเสยี ใจ
ก. เพราะความดีท่วั ไป
ข. เพราะไมพ่ ดู รา้ ยตอ่ ใครเลย
ค. เพราะฟังความต่อกนั มา
ง. เพราะไมห่ ลงเชื่อข่าวรา้ ย

๙. "อยา่ ควรประมาทผู้ ทรุ พล

สบเคราะหค์ ราวขดั สน สดุ รู้

เกลอื กเขาสบรา้ ยดล ใดเหตุ มีแฮ

มากพวกคงมีผู้ ระลกึ เคา้ คณุ สนอง โคลง

ขา้ งตน้ มีความใกลเ้ คียงกบั นิทานอสี ปเรอ่ื งใด

ก. บดิ ากบั บตุ รทงั้ หลาย ข. สนุ ขั ป่ ากบั ลกู แกะ

ค. กระตา่ ยกบั เตา่ ง. ราชสหี ก์ บั หนู

๑๐. "เช่ือเรว็ แรงเรย่ี วทงั้ เชาวนช์ าญ เช่ียวแฮ

แมน้ ประมาทมละการ ก็ลา้

โฉดชา้ อตุ สา่ หห์ าญ หอ่ นหยดุ ยงั้ เฮย

ดงั เตา่ กระตา่ ยทา้ แข่งชา้ ชนะเรว็

ขอ้ ใดเก่ียวขอ้ งกบั โคลงขา้ งตน้ มากท่ีสดุ

ก. นา้ํ เช่ียวอย่าขวางเรอื ข. ความประมาทเป็นหนทางแห่งหายนะ

ค. นา้ํ ขนึ้ ใหร้ บี ตกั ง. ววั สนั หลงั หวะ

๑๑. นิทานอีสปมีการแปลเป็นภาษาไทยในสมยั ใด
ก. กรุงศรอี ยธุ ยา
ข. กรุงธนบรุ ี
ค. รชั กาลท่ี ๑
ง. รชั กาลท่ี ๕

๑๒.ขอ้ ใดเป็นจดุ มงุ่ หมายของโคลงสภุ าษิตอิศปปกรณ์
ก. เพ่อื ความบนั เทิง
ข. เพ่อื เตือนสติ
ค. เพ่อื โนม้ นา้ วใจ
ง. เพ่อื อธิบาย

๑๓.ขอ้ ใดเก่ียวขอ้ งกบั เรอ่ื ง “อนิจจงั ” ในพระพทุ ธศาสนา
ก. สง่ิ ใดในโลกลว้ น เปลี่ยนแปลง
ข. ความรกั ประจกั ษใ์ จ จรงิ แน่นอนฤๅ
ค. ทจุ รติ มารยาปน ปกไว้
ง. หย่อนทิฐิมานะ ออ่ นนอ้ ม

๑๔. สง่ิ ใดในโลกลว้ น เปลีย่ นแปลง

หน่งึ ชราหย่อนแรง เรง่ รน้

ความตายตดิ ตามแสวง ทาํ ชีพ ประลยั เฮย

สามสว่ นควรคดิ คน้ คตริ ูเ้ ตรยี มคอย

ขอ้ ใดเก่ียวขอ้ งกบั โคลงขา้ งตน้ มากท่ีสดุ

ก. ยอมรบั ข. พยายาม

ค. ปัญญา ง. อดทน

๑๕. กรุณานรชาติผู้ พอ้ งภยั พบิ ตั เิ ฮย

ช่วยรอดปลอดความกษัย สวา่ งรอ้ น

ผลจกั เพ่มิ พนู ใน อนาคต กาลแฮ

ชนจกั ชชู ่ือชอ้ น ป่างเบอื้ งปัจจบุ นั

โคลงขา้ งตน้ มีคณุ คา่ ทางวรรณศลิ ป์ ดา้ นใดมากที่สดุ

ก. คาํ บงั คบั เอก โท

ข. การใชโ้ วหารเปรยี บเทียบ

ค. การใชส้ มั ผสั พยญั ชนะ
ง. การใชเ้ สียงสงู ตํา่่

เฉลย