ประมวลการสวดมนต์

ประมวลผลประสทิ ธิผลของการสวดมนต์ การปฏบิ ตั ิสมาธิและเครื่องมือ 3ส.3อ.1น.

อารมณ์ไม่ดี แสดงออกแง่รา้ ย



อารมณ์ดี แสดงออกโดยแงด่ ี ดีใจ สบายใจ พอใจ

ความเครยี ด ผลกระทบตอ่ ตนเอง
- ทางกาย ปวดศรี ษะ นอนไม่หลับ หัวใจเต้นแรงเรว็ ปัน่ ปว่ นในท้อง ปวดกระเพาะ โรค
หวั ใจ
- ทางอารมณ์ หงดุ หงิด วิตกกงั วล ผวาง่าย เศร้า หวาดกลวั หว่ันไหว
- ทางความคดิ ไมม่ ีสมาธิ ตดั สินใจ ล�ำบาก หลงลืมงา่ ย มีความคดิ เชิงลบ
- ทางพฤตกิ รรม ด่ืมจดั สบู บุหร่จี ดั อยากอาหารนอ้ ยลงหรือกินมากไป

47

ประมวลผลประสิทธผิ ลของการสวดมนต์ การปฏบิ ัตสิ มาธิและเครื่องมือ 3ส.3อ.1น.

การจัดการอารมณ์
การนับเลขเบรกอารมณ์
รอบที่ 1 11 22 33 44 55
รอบท่ี 2 11 22 33 44 55 66
รอบท่ี 3 11 22 33 44 55 66 77
รอบที่ 4 11 22 33 44 55 66 77 88
รอบที่ 5 11 22 33 44 55 66 77 88 99
รอบที่ 6 11 22 33 44 55 66 77 88 99 100
วิธกี ารนับเพ่อื เบรกอารมณใ์ ห้นับเปน็ คู่ๆ เพอ่ื ให้อารมณ์นิง่
นาฬกิ าชีวิต วิถพี ทุ ธ
นาฬกิ าชวี ติ วถิ พี ทุ ธ เปน็ เครอื่ งมอื ปฏบิ ตั ใิ นการสรา้ งสขุ ภาพ ปอ้ งกนั และควบคมุ โรคเรอื้ รงั
ดว้ ยการบรู ณาการหลกั การแพทยก์ ารสาธารณสขุ และวถิ พี ทุ ธธรรมทใี่ ชช้ วั่ โมงเวลาของนาฬกิ าชนี้ ำ�
การปฏิบตั ิกิจวตั รประจำ� วัน ประกอดดว้ ยการสวดมนต์ เจรญิ สมาธิ สนทนาธรรม (3ส.) รับประทาน
อาหารพอเพยี ง ออกกำ� ลงั กายสมำ่� เสมอ ปรบั อารมณแ์ จม่ ใส (3อ.) และการทำ� ภารกจิ หนา้ ทป่ี ระจำ� วนั
ของแตล่ ะคน เช่น การเรยี น การประกอบอาชีพ เศรษฐกิจพอเพียง รับราชการ ท�ำงานเอกชน
เปน็ ตน้ ดว้ ยการใชส้ ตสิ มั ปชญั ญะ สมาธิ อยา่ งตอ่ เนอ่ื งใหส้ อดคลอ้ งสมั พนั ธก์ บั การทำ� งานของอวยั วะ
ส�ำคญั ของร่างกาย จนเกดิ วนิ ัยและสขุ นิสยั ประจำ� ตนส่งผลใหม้ สี ขุ ภาพและคณุ ภาพชีวติ ทีด่ ี
ดังน้ัน นาฬิกาชวี ติ วถิ พี ทุ ธ จึงมีกิจกรรมปฏบิ ัติประกอบด้วย 3ส. 3อ. และภาระงานตาม
ความรับผิดชอบ รวมเป็น 3ส. 3อ. 1น. ซ่ึงเป็นนวัตกรรมหน่ึงในการสร้างสุขภาพ ป้องกัน ควบคุม
และรักษาโรคเร้ือรัง และพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ออก
อนสุ ทิ ธบิ ตั รเป็นของ ดร.นายแพทย์อทุ ัย สุดสขุ ผู้ทำ� การประดษิ ฐน์ าฬิกาชีวิต วิถพี ทุ ธ

48

ประมวลผลประสทิ ธผิ ลของการสวดมนต์ การปฏบิ ตั ิสมาธิและเครื่องมอื 3ส.3อ.1น.

รูปที่ 1 นาฬกิ าชีวิต วิถพี ุทธ อนสุ ทิ ธิบัตรของ ดร.นายแพทย์อุทยั สุดสุข

รูปท่ี 1 นาฬิกาชีวิต วถิ ีพุทธ : แผน่ วงกลมฝึกปฏบิ ตั เิ พ่อื สรา้ งสขุ ภาพ
ที่มา : กรมทรพั ยส์ ินทางปัญญา อนุสิทธบิ ตั รออกให้แก่ ดร.นายแพทยอ์ ุทัย สุดสขุ

ณ วนั ท่ี 1 เดือนมนี าคม พ.ศ.2562
(เลขที่คำ� ขอรบั อนสุ ิทธิบัตร 1703001455)

49

ประมวลผลประสิทธิผลของการสวดมนต์ การปฏิบัตสิ มาธแิ ละเคร่อื งมือ 3ส.3อ.1น.

ก�ำหนดช่วงเวลา กิจกรรมประจำ� วนั และความสมั พนั ธก์ ับการทำ� งานของอวัยวะสำ� คญั
ตามนาฬิกาชวี ติ วถิ ีพุทธ

ชว่ งเวลา กจิ วตั รประจำ� วนั สมั พนั ธก์ บั การทำ� งานของอวยั วะ
05.00 น. ตน่ื นอน สดู ลมหายใจเขา้ -ออก 3 ครงั้ ปอด
ลา้ งหนา้ แปรงฟนั ดม่ื นำ้� 2-3 แกว้
05.00-07.00 น. สวดมนต์ ปฏบิ ตั สิ มาธ ิ ปอด หวั ใจ ลำ� ไสใ้ หญ่
แผเ่ มตตา ออกกำ� ลงั กาย ขบั ถา่ ย
07.00-08.00 น. อาบนำ้� ทานอาหารเชา้ (มอื้ หนกั ) กระเพาะอาหาร ลำ� ไสเ้ ลก็ มา้ ม
08.00-12.00 น. ปฏบิ ตั ภิ ารกจิ ชวี ติ ประจำ� วนั สมอง มา้ ม
12.00-13.00 น. ทานอาหารกลางวนั (มอ้ื รอง) หวั ใจ กระเพาะอาหาร
13.00-16.00 น. ปฏบิ ตั ภิ ารกจิ ชวี ติ ประจำ� วนั สมอง ลำ� ไสเ้ ลก็
16.00-17.00 น. ออกกำ� ลงั กาย ไต กระเพาะปสั สาวะ
17.00-18.00 น. พกั ผอ่ น อาบนำ�้ สงั สรรคใ์ นครอบครวั ไต กระเพาะปสั สาวะ
18.00-19.00 น. ทานอาหารเยน็ หรอื อาหารวา่ ง (มอื้ เบา) ไต (กระเพาะอาหาร
ลำ� ไสท้ ำ� งานเบา)
19.00-20.00 น. สนทนาธรรม ผอ่ นคลาย สบายอารมณ ์ เยอื่ หมุ้ หวั ใจ
สงั สรรคใ์ นครอบครวั
20.00-23.00 น. สวดมนต์ ปฏบิ ตั สิ มาธิ แผเ่ มตตา เยอ่ื หมุ้ หวั ใจ
ฟงั หรอื อา่ น หรอื สนทนาธรรมกบั ผรู้ ู้
อาจมงี านมงคล หรอื อวมงคลในสงั คม
22.00/23.00-01.00 น. แปรงฟนั ดม่ื นำ้� 1 แกว้ ปสั สาวะ เขา้ นอน ถงุ นำ�้ ดี
(01.00-03.00น.) นอนหลบั สนทิ ตบั ตบั ออ่ น
(03.00-05.00น.) นอนหลบั ด ี ปอด

50

ประมวลผลประสทิ ธผิ ลของการสวดมนต์ การปฏิบตั ิสมาธแิ ละเครอื่ งมอื 3ส.3อ.1น.

สรุปวงจรเวลาการปฏิบัติกิจวัตรประจ�ำวันและการท�ำงานของอวัยวะส�ำคัญของร่างกาย
ตามนาฬกิ าชีวิต เพ่อื สขุ ภาพดี วิถพี ทุ ธ ดังต่อไปน้ี
05.00 น. เปน็ เวลาตนื่ นอนของคนสว่ นใหญ่ สดู ลมหายใจเขา้ -ออก 3 ครง้ั กระตนุ้ ปอดและ
ถุงลมให้ขยายตัวแปรงฟัน ล้างหน้าเพื่อให้ฟันและใบหน้าสะอาดเสร็จแล้วดื่มน�้ำ
2-3 แก้ว
05.00-07.00 น. เป็นเวลาการท�ำงานของล�ำไส้ใหญ่ หลังจากดื่มน้�ำ 2-3 แก้ว น้�ำจะไหลไปยัง
กระเพาะอาหาร ลำ� ไสเ้ ลก็ และลำ� ไสใ้ หญท่ ำ� งาน ทำ� ใหน้ ำ�้ ไลก่ ากอาหารทเ่ี หลอื จาก
การยอ่ ยแล้วขบั ถ่าย ออกมาเป็นอจุ จาระ ซง่ึ เป็นเวลาประมาณ 1-2 ชว่ั โมง
หลังจากดื่มน�้ำท�ำให้ถ่ายอุจจาระสะดวกท้องไม่ผูกเกิดเป็นนิสัย ป้องกันร่างกาย
ดูดซึมของเสยี และสารพิษต่างๆ กลบั เขา้ สรู่ ะบบเลือดไปเลยี้ งร่างกายเสมือน
กนิ อจุ จาระจากตนเอง ชว่ งเวลานเ้ี ปน็ เวลาทคี่ วรทำ� วตั รเชา้ สวดมนต์ เจรญิ สมาธิ
และแผเ่ มตตาเพื่อให้จิตใจ สงบ เบิกบาน ต่อดว้ ยออกกำ� ลังกายกจ็ ะท�ำใหม้ คี วาม
สมดลุ ของรา่ งกายและจติ นอกจากนนั้ การออกกำ� ลงั กายจะชว่ ยใหป้ อดและหวั ใจ
ทำ� งานดขี ้นึ ดว้ ย โดยปอดหายใจถีข่ ึ้น เอาออกซเิ จนไปในกระแสโลหิตเกดิ เปน็
เมด็ เลอื ดแดงซงึ่ หวั ใจจะสบู ฉดี ไปเลยี้ งเซลลส์ ว่ นตา่ งๆ ของรา่ งกายในขณะเดยี วกนั
ปอด กร็ บั เอาของเสีย คอื คาร์บอนไดออกไซด์ ออกจากเซลล์และขับออกทาง
อากาศทห่ี ายใจออก หมุนเวียนกนั เช่นนี้ตลอดไป
07.00-08.00 น. เปน็ เวลาอาบน้ำ� และทานขา้ วเชา้ ซ่ึงควรเปน็ มื้อหนัก กระเพาะอาหารจะท�ำหน้าท่ี
อาหารมื้อเช้าเป็นอาหารม้ือที่ส�ำคัญเพราะกระเพาะอาหารจะย่อยได้สูงสุดใน
ชว่ งเวลาเทา่ นนั้ ชว่ งอนื่ ๆ จะทำ� ไดน้ อ้ ยกวา่ และกระเพาะอาหาร หลง่ั กรดไปยอ่ ย
อาหารไดม้ ากทสี่ ดุ อาหารสว่ นหนง่ึ ยอ่ ยทก่ี ระเพาะอาหาร สว่ นทเ่ี หลอื สง่ ไปยอ่ ยตอ่
ที่ลำ� ไสแ้ ละลำ� ไสเ้ ล็ก อาหารที่ยอ่ ยแล้วท้งั จากกระเพาะอาหารและล�ำไส้เล็กกจ็ ะ
สง่ ไปทมี่ า้ มเพอ่ื เปลย่ี นเปน็ พลงั งาน นอกจากนั้นม้ามมีท�ำหน้าที่กรองเม็ดเลือดเสีย
ผลติ นำ�้ ดกี รองแบคทเี รยี (เชอ้ื โรค) ทกุ ชนดิ สรา้ งเมด็ เลอื ดขาว ถา้ ไมท่ านอาหารเชา้
มา้ มกจ็ ะไมม่ พี ลงั งานสำ� รองไวไ้ ด้ ทำ� ใหห้ วั ใจตอ้ งทำ� งานหนกั เพอ่ื สบู ฉดี เลอื ดไปเลยี้ ง
ส่วนต่างๆ ของรา่ งกาย จึงทำ� ใหม้ ีโอกาสเปน็ โรคกระเพาะและโรคหวั ใจได้ดว้ ย
เพราะร่างกายไม่ได้รับสารอาหารส�ำหรับทุกอวัยวะ เพ่ือใช้สร้างพลังงานรวม
สำ� หรับรา่ งกายในองค์รวม
08.00-12.00 น. ปฏบิ ตั ภิ ารกจิ ชวี ติ ประจำ� วนั เปน็ การทำ� งานของสมองและมา้ มตอ่ เปน็ ระยะเวลา
เดินทางไปท�ำงานหรือไปโรงเรียนหรือสถานศึกษาแล้วแต่ภารกิจของแต่ละคน
ซ่ึงย่อมมีการใช้พลังงาน ช่วงเวลานี้สมองท�ำงานมีประสิทธิภาพมากโดยสมอง
ท�ำหน้าท่ีเป็นศูนย์กลางใหญ่ของระบบประสาทที่ท�ำหน้าที่ควบคุมและปรับสภาพ
การทำ� งานของระบบประสาท ผสมผสานและเชื่อมโยงกิจกรรมตา่ งๆ ในทุกสว่ น
ของรา่ งกาย ผสมผสานกระแสความรู้สกึ ทีร่ ับเข้าและสง่ ออกจาก

51

ประมวลผลประสิทธผิ ลของการสวดมนต์ การปฏิบตั สิ มาธิและเครอื่ งมอื 3ส.3อ.1น.

อวยั วะสมั ผสั ตา่ งๆ ควบคมุ และสง่ั การ การเคลอื่ นไหวพฤตกิ รรมการรบั รู้ อารมณ์
ความจ�ำ การเรียนรู้การเคล่ือนไหว การสร้างฮอร์โมนสารสุขและสารเคมีที่มี
ประโยชน์ต่อร่างกาย เชน่ สารส่อื ประสาทซีโรโทนินซ่ึงจะชว่ ยการนอนหลับ การ
ผอ่ นคลาย มคี วามสขุ สงบ ปอ้ งกนั และรกั ษาอาการซมึ เศรา้ โรคเรอื้ รงั ไดห้ ลายชนดิ
เปน็ ตน้ สมองมี 2 ซกี ซงึ่ สมองซกึ ขวาทำ� หนา้ ทห่ี ลกั ในการคดิ สรา้ งสรรค์ สงั เคราะห์
จินตนาการ บรู ณาการองคร์ วมสรา้ งจิตใต้สำ� นึกมคี วามสามารถทางศิลปะดนตรี
และควบคุมการท�ำงานของร่างกายซึกซ้าย ส่วนสมองซีกซ้ายท�ำหน้าท่ีหลักใน
การวิเคราะห์ การจัดระบบ การใช้เหตุผล การค�ำนวณ การใช้ภาษา มีความ
สามารถทางวทิ ยาศาสตร์และควบคมุ การทำ� งานของรา่ งกายซกึ ขวา
12.00-13.00 น. เป็นเวลาหยุดพักการปฏิบัติภารกิจเพ่ือพักผ่อนและรับประทานอาหารกลางวัน
อาหารมอ้ื หนกั อีกมื้อหน่งึ อวัยวะทท่ี �ำงานในช่วงเวลาน้ี ไดแ้ ก่ กระเพาะอาหาร
และหวั ใจ ถา้ รา่ งกายไมไ่ ดส้ ารอาหาร หวั ใจจะทำ� งานลำ� บากพบวา่ คนทเ่ี ปน็ โรคหวั ใจ
มกั เกดิ หัวใจวายก่อนเทีย่ งหรอื หลังจากกินอาหารเที่ยงแล้ว หัวใจท�ำหนา้ ท่ีสูบฉดี
เลอื ดไปเลย้ี งรา่ งกายสว่ นตา่ งๆ การดแู ลสขุ ภาพหวั ใจเปน็ เรอื่ งสำ� คญั มสี ว่ นเกย่ี วขอ้ ง
กบั การกนิ อาหารใหถ้ กู หลกั โภชนาการเนน้ ผกั 2 สว่ น ขา้ ว 1 สว่ น และโปรตนี 1 สว่ น
การออกกำ� ลังกายและพักผ่อนให้พอเพยี ง
13.00-16.00 น. เปน็ ชว่ งเวลาปฏบิ ตั ภิ ารกจิ ประจำ� วนั เปน็ เวลาการทำ� งานของสมองและลำ� ไสเ้ ลก็
เดน่ ทีส่ ุด สมองทำ� หนา้ ท่เี ชน่ เดยี วกับช่วงเวลา 08.00-12.00 น. เมอื่ ล�ำไส้เลก็ ย่อย
อาหารแลว้ กส็ ง่ ไปเลยี้ งสว่ นตา่ งๆ ของรา่ งกาย สารอาหารทเ่ี หลอื ทย่ี อ่ ยแลว้ กเ็ กบ็ ไว้
ที่ม้ามอีกล�ำไส้เล็กท�ำงานโดยย่อยเปลี่ยนรูปอาหารที่ได้รับจากตอนเช้าเป็น
พลงั งานท้งั หมด
16.00-17.00 น. เปน็ ชว่ งเวลาหยดุ พักงานตามภารกจิ ประจ�ำวันขณะเดียวกัน เปน็ เวลาทีข่ องเสีย
จากการแปรรูปอาหารท่ีล�ำไส้เล็กจะเกิดขึ้นและจะขับออกทางไตมาท่ีกระเพาะ
ปสั สาวะ ซง่ึ จะทำ� งานหนกั ทส่ี ดุ เพอื่ ขบั กรดและของเสยี ออกจากรา่ งกาย หลงั จาก
ร่างกายทำ� งานจะเกดิ กรดแลคตคิ กนิ อาหารจะเกดิ กรดยรู คิ ครำ่� เครง่ กบั งานทงั้ วนั
จะเกิดสารกรดแอตดรนี าลนี และสารเคมีต่างๆ
17.00-18.00 น. เปน็ ชว่ งพกั ผอ่ นจากงาน กลบั บา้ น อาบนำ�้ สงั สรรคใ์ นครอบครวั ไตทำ� หนา้ ทเ่ี ดน่
ทีส่ ดุ ในการขับถ่ายของเสยี ในช่วงน้ี
18.00-19.00 น. ทานอาหารเย็นหรืออาหารว่างเป็นมื้อเบาท่ีสุด ยังเป็นช่วงเวลาของการท�ำงาน
ของไตเด่นอยู่ นอกจากกระเพาะอาหารและล�ำไส้ ซ่ึงทำ� งานเบาๆ เทา่ น้นั
19.00-20.00 น. เป็นเวลาพักผอ่ น ผอ่ นคลาย สบายอารมณ์ ท�ำวตั รเย็น สวดมนต์ เจรญิ สมาธิ
แผเ่ มตตา ฟงั หรอื อา่ นหรอื สนทนาธรรมกบั ผรู้ อู้ าจเปน็ พระภกิ ษหุ รอื ผทู้ รงคณุ วฒุ ิ
อื่นกไ็ ด้ ในชว่ งเวลาน้อี าจมีงานมงคลหรืออวมงคลในสงั คม ชว่ งเวลานีเ้ ปน็ เวลา
พกั ผ่อนของหวั ใจ หลงั จากตรากตร�ำงานมาทง้ั วนั เต้นช้าลงเยือ่ หุ้มหวั ใจให้ความ
อบอนุ่ โอบอมุ้ อย่างเออ้ื อาทรต่อหัวใจ

52

ประมวลผลประสทิ ธิผลของการสวดมนต์ การปฏบิ ตั ิสมาธิและเครอื่ งมอื 3ส.3อ.1น.

20.00-23.00 น. สวดมนต์ ปฏบิ ัตสิ มาธิ แผเ่ มตตา ฟังหรอื อา่ น หรอื สนทนาธรรมกบั ผ้รู ู้ อาจเปน็
พระภิกษุและหรือผู้ทรงคุณวุฒิอ่ืนก็ได้ อาจมีงานมงคล หรืออวมงคลในสังคม
ซง่ึ ยงั เปน็ เวลาทำ� งานของเย่ือหุม้ หัวใจ
22.00 หรือ แปรงฟัน ด่ืนน�้ำ 1 แก้ว ปัสสาวะแล้วเข้านอน เป็นช่วงเวลาการท�ำงานของ
23.00 น. ถงุ น�้ำดี
01.00-03.00 น. ขณะทคี่ นนอนหลบั ตบั ทำ� หนา้ ทผ่ี ลติ นำ�้ ดเี กบ็ ไวใ้ นถงุ นำ้� ดี สง่ ไปลำ� ไสเ้ ลก็ ชว่ ยยอ่ ย
พวกไขมนั ใหส้ ลายผสมกบั นำ�้ ตบั ออ่ น ผลติ นำ�้ ยอ่ ยอนิ ซลู นิ ชว่ ยยอ่ ยนำ้� ตาล ดงั นน้ั
ถ้าตับอ่อนพิการ สร้างอินซูลินน้อย น�้ำตาลจะเหลือในกระแสโลหิตเกิดเป็น
โรคเบาหวานขับถ่ายออกทางปัสสาวะ ซึง่ จะมีรสหวาน มดตอมปสั สาวะนน้ั เปน็
อาการแสดงวา่ เปน็ โรคเบาหวาน ในช่วงเวลา 01.00-03.00 น. นีเ้ ป็นชว่ งเวลาที่
ตับท�ำงานหนักท่ีสุด ถ้าช่วงเวลานี้ คนไม่ได้หลับนอน พักผ่อนติดต่อกันนานๆ
เช่น รปภ. อาจท�ำให้ตบั พิการ เกิดเปน็ โรคเบาหวานตามมากไ็ ด้
03.00-05.00 น. ขณะที่คนก�ำลังนอนหลับเวลา 05.00 น. ส่วนใหญ่ต่ืนนอน เป็นช่วงเวลาเช้าตรู่
อากาศดี ปอดท�ำงานมีประสิทธิภาพสูงย่ิงได้ออกก�ำลังกายในช่วงเวลาน้ีด้วย
ก็ย่ิงจะได้รับออกซิเจน หายใจเข้าไปในปอดได้มากข้ึนสุขภาพร่างกายก็จะดีขึ้น
หายใจออกขบั คาร์บอนไดออกไซด์ ซง่ึ เปน็ สารพิษ
คุณประโยชนข์ องนาฬิกาชวี ิต วถิ ีพุทธ
1. ใชเ้ ปน็ เครอ่ื งมอื กาํ กบั ตนเองใหป้ ฏบิ ตั กิ จิ วตั รประจาํ วนั 3ส.3อ. และภาระงานตามหนา้ ท่ี
ครบถว้ น สม�ำ่ เสมอ โดยใช้จติ ปญั ญา ควบคมุ กายและสงั คมให้กายและสงั คมมีพลังคิดพูดทาํ สง่ิ ท่ี
ถกู ตอ้ ง เช่น ลดอาหารหวาน มัน เค็ม ขยันออกกําลงั กาย คลายเครียด เป็นตน้
2. ทาํ ใหส้ ุขภาพสมบูรณ์ ท้งั กาย จิต ปัญญา และสงั คม แบบเช่ือมโยงเป็นองคร์ วมและ
สมดุล
3. สามารถปรบั เปลี่ยนพฤติกรรมเพอ่ื ป้องกัน ควบคมุ รกั ษาพยาบาลและฟื้นฟสู มรรถภาพ
ผูม้ ีภาวะเสี่ยงและผปู้ ว่ ยโรคเรอื้ รงั ได้ เชน่ โรคเบาหวาน ความดันโลหติ สงู ไขมนั ในเลอื ดสงู หัวใจ
และหลอดเลือด มะเรง็ หลอดเลือดสมอง เป็นตน้
4. ใชป้ ฏิบตั ิเพ่อื บาํ บดั โรคหลายชนดิ ใหห้ ายหรือทุเลาลง หรือลดอาการแทรกซ้อน ลดยา
ลดค่าใช้จ่าย ลดเวลาไปพบแพทย์ คุณภาพชีวิตดีขึ้น เช่น นอนไม่หลับ อุจจาระผูก โรคกายจิต
โรคหอบหดื โรคภูมิแพ้ โรคหวั ใจเต้นผดิ จังหวะ โรคเรอื้ รงั เป็นตน้
5. ความจําดี เฉลียวฉลาด เรียนหนงั สือเก่ง มีความเฉลยี วฉลาดทางอารมณ์
6. ทํางานมปี ระสิทธิภาพ โดยมสี มาธิ สตสิ ัมปชญั ญะ ตลอดเวลาทาํ งาน
7. มวี นิ ัย สุขนสิ ยั และจิตส�ำนกึ ประจําตนดี
8. ไดบ้ ุญกศุ ลจากการปฏิบัตแิ ละเผยแพรพ่ ระธรรมคําสอนของพระพุทธเจ้า
9. อายยุ นื คณุ ภาพชีวติ ดี
10. สงั คมยกย่องนับถอื เป็นแบบอย่างในการดาํ เนนิ ชีวติ มีคุณธรรมจริยธรรม

53

ประมวลผลประสิทธิผลของการสวดมนต์ การปฏิบตั สิ มาธิและเคร่ืองมือ 3ส.3อ.1น.

ความเป็นมาและความส�ำคัญของอนุสิทธิบัตร นาฬิกาชวี ติ วิถพี ทุ ธ
นาฬกิ าชวี ติ แบบดง้ั เดมิ เปน็ เครอื่ งมอื ทม่ี กี ารผลติ และใชป้ ฏบิ ตั มิ ากอ่ นโดยทว่ั ไป โดยเฉพาะ
อยา่ งยง่ิ ในวงการแพทยแ์ ผนไทย ซงึ่ ประกอบดว้ ยรปู ภาพนาฬกิ าบอกชวั่ โมงเวลากลางวนั 12 ชวั่ โมง
และกลางคนื 12 ช่ัวโมง ปฏิบัติกจิ กรรมประจำ� วันและอวยั วะสำ� คญั ของร่างกายเท่าน้ัน โดยไมม่ ี
การนำ� คำ� วา่ “วถิ พี ทุ ธ” มาใช้ รวมทง้ั ไมม่ กี ารบรู ณาการหลกั พทุ ธธรรมใดๆ มาใชใ้ นการปฏบิ ตั กิ จิ กรรม
ประจำ� วนั ในรอบ 24 ชว่ั โมงของนาฬกิ า แตน่ าฬกิ าชวี ติ วถิ พี ทุ ธไดผ้ สมผสานหลกั พทุ ธธรรมในปฏบิ ตั ิ
กิจกรรมประจ�ำวัน ได้แก่ กิจกรรมปฏิบัติ 3 ส. (สวดมนต์ สมาธิ สนทนาธรรม) 3 อ. (อาหาร
ออกกำ� ลงั กาย อารมณ-์ วถิ พี ทุ ธ) และภาระงานตามความรบั ผดิ ชอบ ซงึ่ มปี ระสทิ ธภิ าพและประสทิ ธผิ ล
มากยิ่งกว่านาฬิกาชวี ติ แบบดงั้ เดิม ในการสร้างเสริมสขุ ภาพให้สมบรู ณ์ ปอ้ งกนั รักษาสขุ ภาพ และ
ฟื้นฟสู มรรถภาพผู้ปว่ ยโรคเรื้อรงั ท่ีเปน็ สาเหตขุ องการเจ็บป่วยและการตายมากขน้ึ ในปจั จุบนั น้ี เชน่
โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง หัวใจและหลอดเลือด หลอดเลือดและสมอง
มะเร็ง เป็นต้น
ดงั นน้ั เพอื่ ใหก้ ารปอ้ งกนั และแกป้ ญั หาโรคเรอื้ รงั ดงั กลา่ วขา้ งตน้ ดร.นายแพทยอ์ ทุ ยั สดุ สขุ
ผปู้ ระดษิ ฐจ์ งึ ไดค้ ดิ คน้ พฒั นา และประดษิ ฐแ์ ผน่ วงกลมรปู หนา้ ปดั นาฬกิ าสำ� หรบั เรยี นรแู้ ละฝกึ ปฏบิ ตั ิ
เพอ่ื สรา้ งสขุ ภาพ ซง่ึ นบั วา่ เปน็ การแพทยท์ างเลอื กประเภทหนงึ่ สามารถนำ� มาใชท้ ดแทนหรอื คขู่ นาน
กบั การบรกิ ารการแพทยแ์ ผนปจั จบุ นั โดยไดน้ ำ� เครอื่ งมอื นไ้ี ปสกู่ ารปฏบิ ตั ใิ นโครงการสขุ ภาพดี วถิ ธี รรม
วถิ ีพุทธ ในพืน้ ทีช่ มุ ชนและในโรงพยาบาลหลายแห่งต้ังแตป่ ี 2553 เป็นตน้ มา โดยมกี ารประเมินผล
ทางวิทยาศาสตร์พบว่ามีประสิทธิภาพและประสิทธิผลเพ่ิมมากข้ึนในการสร้างเสริมสุขภาพ
และปอ้ งกนั ควบคมุ โรคเรอ้ื รงั และกรมทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญารไดอ้ อกอนสุ ทิ ธบิ ตั รเลขท่ี 14964 ใหแ้ ก่
ดร.นายแพทย์อทุ ยั สุดสุข ณ วันท่ี 1 มนี าคม 2562 ตามอนุสิทธบิ ตั รในหน้าถดั ไป

54

ประมวลผลประสิทธิผลของการสวดมนต์ การปฏบิ ตั สิ มาธแิ ละเครื่องมอื 3ส.3อ.1น.
55

ประมวลผลประสทิ ธิผลของการสวดมนต์ การปฏบิ ตั สิ มาธแิ ละเครื่องมือ 3ส.3อ.1น.

บรรณานุกรม

กระทรวงสาธารณสขุ . (2561). แผนยทุ ธศาสตรช์ าต:ิ ปจั จยั หลกั ทสี่ ง่ ผลตอ่ อายคุ าดเฉลย่ี ของคนไทย.
นนทบรุ :ี กระทรวงสาธารณสุข.
กระทรวงสาธารณสขุ . (2561). แผนยทุ ธศาสตรช์ าตริ ะยะ 20 ปี ดา้ นสาธารณสขุ (พ.ศ. 2560-2579)
ยทุ ธศาสตร์ด้านส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรคและคมุ้ ครองผูบ้ รโิ ภคเป็นเลิศ.
กองบรหิ ารการสาธารณสขุ สำ� นกั งานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ , กองการแพทยท์ างเลอื ก กรมการแพทย,์
แผนไทยและการแพทยท์ างเลอื ก และมลู นธิ อิ ทุ ยั สดุ สขุ . (2562). คมู่ อื การใชน้ าฬกิ าชวี ติ วถิ พี ทุ ธ
เพอ่ื สร้างสขุ ภาพและคุณภาพชีวติ อนุสิทธิบัตรของ ดร.นายแพทยอ์ ทุ ัย สุดสุข.
กจิ จศ์ รณั ย์ จนั ทรโ์ ป.๊ (2556). ผลของการสวดมนตต์ ามแนวพทุ ธศาสนาและการทำ� สมาธแิ บบอานาปานสติ
ทมี่ ตี ่อความเครียด ของนิสติ จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลัย, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
คณะกรรมการสนบั สนุนและประสานงานโครงการหมบู่ า้ นสุขภาพดี วถิ ีพุทธ. (2554). แนวทางการ
ดำ� เนินงานหม่บู า้ นสขุ ภาพดี วิถีพทุ ธ. อบุ ลราชธานี: หจก.ศริ ิธรรมออฟเซท็ .
จฑุ าทพิ ย์ อมุ ะวชิ น.ี (2552). ตำ� นานบทสวดมนต์ และคำ� แปลเพอ่ื สขุ ภาพ สนั ติ และความสขุ . กรงุ เทพฯ:
ธรรมสาร.
จฑุ ามาศ วารแี สงทพิ ย์ และคณะ. (2559). ผลของการปฏบิ ตั อิ านาปานสตกิ มั มฏั ฐานตอ่ คณุ ภาพชวี ติ
ของผู้ป่วยที่ได้รับการล้างไตและศึกษาผลการปฏิบัติอานาปานสติกัมมัฏฐานต่อสัญญาณชีพ
ในผปู้ ว่ ยได้รบั การลา้ งไตทางช่องทอ้ ง, วารสารบณั ฑติ ศึกษาปรทิ รรศน,์ 12(3); 128-143.
ชยั วัฒน์ งามปิยะสกุล และคณะ. การใช้เทคนคิ SKT3 “น่ังยดื เหยยี ด ผอ่ นคลาย ประสานกาย
ประสานจติ ” ตอ่ เม็ดเลือดขาวชนิดซีดสี ี่ ฮีโมโกลบนิ เม็ดเลือดขาวทัง้ หมดและนิวโทรฟิลของ
ผู้ติดเช้ือเอชไอวีเด็กและวัยรุ่น, วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาล
พระปกเกลา้ , 33(4) 276-287.
ดาราพร คงจา, อทุ ัย สดุ สขุ , ชยั รตั น์ เวชพาณิช. (2559). การศึกษาเชิงปฏิบัติการพฒั นาแนวทาง
การปรบั เปลย่ี นพฤตกิ รรมการพฒั นาศักยภาพพงึ่ ตนเองของผ้สู งู อายุ เพอ่ื สร้างสุขภาพและ
ป้องกันโรคเรื้อรังวิถพี ุทธ, วารสารยพุ รัตน,์ 6(4) ; 19-33.
เบญจมาศ ตระกลู งามเดน่ และสรุ พี ร ธนศลิ ป.์ (2555). ผลของโปรแกรมการจดั การทเ่ี นน้ การสวดมนต์
ตอ่ อาการปวดของผปู้ ว่ ยมะเรง็ ระยะสดุ ทา้ ย, วารสารสำ� นกั การแพทยท์ างเลอื ก. 5(2) ; 30-42.
ประชมุ พร กวกี รณ์ และคณะ. (2559). การพฒั นารปู แบบการใช้สมาธบิ ำ� บัดแบบ SKT. วารสาร
สมาคม เวชศาสตรป์ ้องกันแหง่ ประเทศไทย, 6(3); 231-239.
พรทิพย์ ปุกหุต, ทิตยา พฒุ ิคามนิ . (2555). ผลของการสวดมนตบ์ �ำบดั ต่อความวิตกกังวลและความ
ผาสกุ ทางจิตวญิ ญาณในผ้ปู ว่ ยมะเรง็ เตา้ นมระยะรับการรกั ษา, วารสารสมาคมพยาบาลแหง่
ประเทศไทย 30(2).
พรทพิ ย์ ปกุ หตุ , ทิตยา พฒุ คิ ามนิ . (2012). ผลของการสวดมนต์บ�ำบัดตอ่ ความวิตกกงั วลและความ
ผาสกุ ทางจิตวญิ ญาณในผูป้ ่วยมะเร็งเตา้ นมระยะรบั การรกั ษา. Journal of Nursing and
Health Care, 30(2), 122-130.

56

ประมวลผลประสิทธผิ ลของการสวดมนต์ การปฏบิ ตั ิสมาธแิ ละเคร่อื งมอื 3ส.3อ.1น.

พระมหาสมพงษ์ สนตฺ จิตโต, และอุทัย สดุ สุข. (2555). เทคนิค 3ส. 3อ. นาฬกิ าชีวิต พชิ ติ โรค.
กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พ์นวิ ธรรมดาการพมิ พ์ (ประเทศไทย) จ�ำกัด.
พสั มนฑ์ คุ้มทวีพร และคณะ. (2557). ศึกษาเปรยี บเทยี บผลของการสวดมนตแ์ ละฟงั เสียงสวดมนต์
ตอ่ ความเครยี ดและคณุ ภาพการนอนหลบั ของผปู้ ว่ ยมะเรง็ เตา้ นม, วารสารพยาบาลทหารบก.
กรงุ เทพฯ. 15(2): 386-394.
แพทย์พงษ์ วรพงศ์พิเชษฐ. (2558). สวดมนต์และสมาธิบ�ำบัดเพื่อการรักษาโรค, นนทบุรี: กอง
การแพทย์ทางเลอื ก กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทยท์ างเลอื ก.
มูลนธิ อิ ทุ ัย สุดสุข ส�ำนักบรหิ ารการสาธารณสขุ สำ� นกั งานปลัดกระทรวงสาธารณสุขและส�ำนกั งาน
หลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาต.ิ รายงานผลการดำ� เนนิ งานโครงการชมุ ชนตน้ แบบรวมพลงั สรา้ ง
สุขภาพด้วยการบรู ณาการหลกั พุทธธรรม (ชสพ.) และโครงการพัฒนาระบบบริการสุขภาพ
องค์รวมด้วยการบรู ณาการหลกั พทุ ธธรรม. (พสพ.)
มูลนิธิอุทัย สุดสุขและกองการแพทย์ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2560).
รายงานผลการดำ� เนนิ งานประเมนิ ผลฉบบั สมบรู ณโ์ ครงการสขุ ภาพดี วถิ ธี รรม วถิ ไี ทย ในการ
ป้องกนั และรกั ษาโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง จงั หวัดกาญจนบรุ ี ลงตพี มิ พใ์ นรายงาน
ผลการด�ำเนนิ งานฉบบั สมบูรณ์โครงการสุขภาพดี วิถีธรรม วิถีไทย ในการป้องกันและรักษา
โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง จงั หวัดกาญจนบรุ ี.
มูลนิธิอุทัย สุดสุขและกองการแพทย์ทางเลือก กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก.
(2561). รายงานผลการด�ำเนินงานโครงการตำ� บลต้นแบบสขุ ภาพดี วถิ ธี รรม วิถไี ทย ในการ
สร้างเสรมิ สขุ ภาพ ปอ้ งกนั ควบคุมโรคเบาหวานและความดนั โลหิตสงู จังหวดั ปทมุ ธานี ลง
ตพี มิ พใ์ นรายงานการประเมนิ ผล ฉบบั สมบรู ณโ์ ครงการตำ� บลตน้ แบบสขุ ภาพดี วถิ ธี รรม วถิ ไี ทย
ในการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพดี วถิ ธี รรม วถิ ไี ทย ปอ้ งกนั ควบคมุ โรคเบาหวานและความดนั โลหติ สงู
จงั หวัดปทมุ ธาน.ี ตุลาคม 2561
รพพี ร ฤเดช, นงพิมล นิมิตร อานันท์, ศศิธร รุจนเวช. (2561). ผลของโปรแกรมสมาธิบำ� บดั ตามวิถี
พุทธต่อความสุขในชีวิตของผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงที่ชุมชนแห่งหน่ึงใน
จงั หวดั เพชรบุรี. Journal of The Royal Thai Army Nurses, 19; 289-298.
รัฐธรรมนูญแหง่ ราชอาณาจกั รไทย. (2560). สทิ ธมิ นษุ ยชนค้าสุขภาพ. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 134
ตอนที่ 40 ก หนา้ 7, 6 เมษายน 2560.
วีรกร พงษว์ ัน, ศรสี ภุ า ดว้ งลา. (2559). ผลของการฟังบทสวดมนตรท์ �ำสมาธติ อ่ การผ่อนคลายผา่ น
การศกึ ษาการเปลยี่ นแปลงของ กจิ กรรมทางประสาทดว้ ยเครอ่ื งตรวจคลนื่ ไฟฟา้ สมอง EEG.
ศริ วิทย์ บณั ฑรวรรณ และคณะ. (2557). บทบาทของธรรมปฏิบตั ติ ่อการท�ำงานของระบบประสาท
ซมิ พาเทตกิ และคณุ ภาพชวี ติ ในผปู้ ว่ ยโรคไตอกั เสบลปู สั , Journal of the Medical Association
of Thailand, 97(3) ; 101-107.
สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์. (2554). อายุคาดเฉล่ียของประชากรไทย ปี 2554.
นนทบุรี : กรมการแพทย์.

57

ประมวลผลประสิทธิผลของการสวดมนต์ การปฏบิ ตั สิ มาธิและเคร่ืองมือ 3ส.3อ.1น.

สมพงษ์ ชัยโอภานนท.์ (2551). ผลการวัดระดบั นำ�้ ตาลในเลือดของการปฏิบัติสมาธิ ออกก�ำลงั กาย
ประสาทสัมผัสด้วยวธิ ี SKT ในผปู้ ว่ ยเบาหวานชนิดท่ี 2, วารสารสมาคมการแพทย์
แห่งประเทศไทย. 91(1); 93-98.
สมพร กันทรดุษฎี-เตรียมชัยศร.ี (2552). การปฏิบตั ิสมาธิ เพอ่ื การเยยี วยาสุขภาพ. พมิ พค์ รง้ั ที่ 9,
กรุงเทพฯ : ส�ำนักงานกิจการพิมพ์องค์การทหารผ่านศึก.
ส�ำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. ข้อมูลปี 2553-2573. การคาด
ประมาณประชากรของไทย 2553-2573.
สำ� นกั งานสถติ แิ หง่ ชาต.ิ (2550). โรคเรอ้ื รงั ในผสู้ งู อายุ ปี 2550 กรงุ เทพฯ : สำ� นกั งานสถติ แิ หง่ ชาต.ิ
สำ� นกั บรหิ ารการสาธารณสขุ สำ� นกั งานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และมูลนิธอิ ุทยั สุดสุข. (2555).
รูปแบบโครงการสร้างเสริมสุขภาพ วิถีพุทธ เอกสารรายงานการสัมมนาถอดบทเรียนและ
จดั ท�ำรูปแบบการดำ� เนนิ งานสรา้ งสุขภาพและรักษาพยาบาล วถิ ีพทุ ธ วนั ที่ 8-9 พฤศจกิ ายน
2555.
ส�ำนักบริหารการสาธารณสขุ ส�ำนักงานปลดั กระทรวงสาธารณสุข และมูลนิธิอทุ ยั สุดสุข. (2556).
แนวทางการเรยี นรแู้ ละฝกึ ปฏิบัติ 3ส. 3อ. 1น. เพอ่ื สร้างสขุ ภาพองค์รวม. นนทบุรี : ส�ำนกั
บริหารการสาธารณสขุ และมูลนธิ อิ ทุ ัย สุดสขุ .
สนุ ันทา กระจ่างแดน, ไพลนิ นกุ ูลกิจ, สมพร เตรียมชัยศรี. (2540). ผลของการฝึกอานาปานสติ
แบบผอ่ นคลายในผ้ปู ่วยความดนั โลหติ สูง, วารสารพยาบาลสาธารณสขุ . 11(2), 88-101.
สุภาพ อมิ่ อ้วน และคณะ. (2558). ผลการสวดมนตต์ ่อการควบคมุ ความดนั โลหิตในผูป้ ว่ ยความดนั
โลหิตสงู , Journal of Nursing and Health Care. 33(2) เมษายน-มถิ ุนายน 2558.
เสถียรพงษ์ วรรณปก. (2542). สวดมนตเ์ จด็ ตำ� นานและบทสวดมนตไ์ หวพ้ ระ. กรงุ เทพฯ: โรงพมิ พ์
มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั .
อาจอง ชมุ สาย ณ อยุธยา. (2553). คลื่นสมองของนสิ ติ ชมรมจิตวิทยา จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั
วารสารวิทยาศาสตรก์ ารฝกึ จิต.
อารี นุ้ยบ้านดา่ น และคณะ. (2559). ผลของการฝกึ ปฏบิ ตั สิ มาธิแบบสมถะ โดยภาวนาพุทโธตอ่
คณุ ภาพการนอนหลับ, วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์, 36 (ฉบับพเิ ศษ); 29-39.
อทุ ยั สุดสุข. (2554). สาธารณสุขในพระไตรปิฎก : บรู ณาการสู่สขุ ภาพดี ชีวมี ีสุข. พมิ พ์คร้ังท่ี 2.
กรงุ เทพฯ : เทพประทานการพิมพ.์
อทุ ัย สุดสขุ และคณะ. (2558). การพฒั นาศักยภาพพึ่งตนเองของผู้สงู อายุ เพอื่ สร้างสุขภาพและ
ปอ้ งกนั ควบคมุ โรคเรอ้ื รงั วถิ พี ทุ ธ จงั หวดั สมทุ รสาคร และจงั หวดั ปทมุ ธานี ลงตพี มิ พใ์ นรายงาน
ผลการด�ำเนินงานฉบับสมบูรณ์ของโครงการพัฒนาศักยภาพพึ่งตนเองของผู้สูงอายุของ
สมาคมคลงั ปัญญาอาวโุ สแหง่ ประเทศไทย ปี 2558.
อุทัย สุดสุข. (2560). การใช้เคร่ืองมือ 3ส.3อ.1น. เพ่ือปรับเปล่ียนพฤติกรรมสุขภาพป้องกันและ
ควบคมุ โรคเร้อื รงั อายุ 35 ปีขนึ้ ไป ในหมูบ่ า้ น/ชุมชนและโรงพยาบาลในจังหวัด 34 จังหวัด.
วารสารยพุ รัตน์. 7(1); 154-164.

58

ประมวลผลประสิทธิผลของการสวดมนต์ การปฏบิ ตั สิ มาธิและเคร่ืองมอื 3ส.3อ.1น.

อทุ ยั สดุ สขุ . (2562). หลกั การนอ้ มนำ� พุทธธรรมมาผสมผสานกบั หลักการแพทย์และการสาธารณสุข
ในการดูแลสุขภาพของประชาชน. เอกสารประกอบการสอนรายวิชาพระพุทธศาสนากับ
สาธารณสขุ , สาขาวชิ าพระพทุ ธศาสนา วทิ ยาลยั สงฆพ์ ทุ ธโสธร จงั หวดั ฉะเชงิ เทรา, มหาวทิ ยาลยั
มหาจุฬาลงกรณร์ าชวิทยาลัย (ฉบบั ปรบั ปรุง).
Barger, M. K., Weinrich, S., Bormann, J. E., Bouvier, M., & Hardin, S. B. (2015). Mantram
repetition program decreases insomnia among homeless women: A pilot study.
Journal of psychosocial nursing and mental health services, 53(6), 44-49.
Beck, D., Cosco Holt, L., Burkard, J., Andrews, T., Liu, L., Heppner, P., & Bormann, J. E.
(2017). Efficacy of the mantram repetition program for insomnia in veterans with
posttraumatic stress disorder. Advances in Nursing Science, 40(2), E1-E12.
Benson H, Beyond the Relaxation Response. (1984). New York. NY: Time Books.
Byrd RC. (1988). Positive therapeutic effects of intercessory prayer in a coronary care unit
population. Southern Medical journal. 81(7); 826-829.
Cannon W. (1914). The emergency function of the adrenal medulla in pain and the major
emotions. Am J Physiol. 33: 356-372.
Delui MH, Yari M, Khouyinezhad G, Amini M, Bayazi MH. (2013). Comparison of cardiac
rehabilitation programs combined with relaxation and meditation techniques on
reduction of depression and anxiety of cardiovascular patients. Open Cardiovasc
Med J. 7; 99-103.
Emoto, Masaru. (2005). The true power of water: Healing and discovering ourselves.
Simon and Schuster.
Emoto, Masaru. (2008). The healing power of water. Hay House, Inc.
Engström, M., Pihlsgård, J., Lundberg, P., & Söderfeldt, B. (2010). Functional magnetic
resonance imaging of hippocampal activation during silent mantra meditation.
The journal of alternative and complementary medicine, 16(12); 1253-1258.
Imoun, S., Mitsungnern, T., & Techaatik, P. (2015). Effectiveness of a Praying Therapy
for Blood Pressure Control of Hypertensive Patients. Journal of Nursing and
Health Care, 33(2); 44-53.
Jang, J. H., Jung, W. H., Kang, D. H., Byun, M. S., Kwon, S. J., Choi, C. H., & Kwon, J. S.
(2011). Increased default mode network connectivity associated with meditation.
Neuroscience letters, 487(3); 358-362.
Luders, E., Toga, A. W., Lepore, N., & Gaser, C. (2009). The underlying anatomical
correlates of long-term meditation: larger hippocampal and frontal volumes of
gray matter. Neuroimage, 45(3); 672-678.

59

ประมวลผลประสิทธิผลของการสวดมนต์ การปฏิบตั สิ มาธิและเคร่ืองมอื 3ส.3อ.1น.

Sicher F, Targ E, Moore D, Smith SH. (1998). A Randomized double-blind study of the
effect of distant healing in a population with advanced AIDS. Report of a small
scale study. The Western journal of medicine, 169(6); 356-363.
Steinhubl, S. R., Wineinger, N. E., Patel, S., Boeldt, D. L., Mackellar, G., Porter, V.,&
Topol, E. J. (2015). Cardiovascular and nervous system changes during meditation.
Frontiers in human neuroscience, 9; 145.
Tang, Y. Y., Ma, Y., Wang, J., Fan, Y., Feng, S., Lu, Q., & Posner, M. I. (2007). Short-term
meditation training improves attention and self-regulation. Proceedings of the
National Academy of Sciences, 104(43), 17152-17156.
Vestergaard-Poulsen, P., van Beek, M., Skewes, J., Bjarkam, C. R., Stubberup, M., Bertelsen,
J., & Roepstorff, A. (2009). Long-term meditation is associated with increased gray
matter density in the brain stem. Neuroreport, 20(2); 170-174.

60

ประมวลผลประสิทธิผลของการสวดมนต์ การปฏิบัตสิ มาธแิ ละเครอ่ื งมอื 3ส.3อ.1น.

คณะผู้จดั ทำ�

นายแพทย์สุขมุ กาญจนพมิ าย ปลดั กระทรวงสาธารณสขุ ประธานทป่ี รึกษา

นายแพทยย์ งยศ ธรรมวฒุ ิ รองปลัดกระทรวงสาธารณสขุ ท่ีปรกึ ษา

นายแพทย์สวุ รรณชยั วฒั นายงิ่ เจริญชัย อธบิ ดกี รมควบคมุ โรค ทป่ี รกึ ษา

นายแพทยม์ รุต จิรเศรษฐสิริ อธบิ ดกี รมการแพทยแ์ ผนไทย ท่ีปรกึ ษา

ศ.พิเศษ ดร.นายแพทย์ไพจิตร ปวะบตุ ร ประธานกรรมการมลู นิธิไพจติ ร ปวะบุตร ที่ปรกึ ษา

นายแพทย์วินยั วิรยิ กจิ จา ประธานมลู นธิ อิ ทุ ยั สุดสขุ ที่ปรึกษา

ดร.นายแพทย์ อุทยั สุดสุข ประธานกรรมการจริยธรรม บรรณาธกิ าร

ดร.ดาราพร คงจา สมาคมศษิ ย์เกา่ พยาบาล รองบรรณาธกิ าร

กระทรวงสาธารณสขุ

ดร.ธีรพร สถริ องั กูร ทปี่ รึกษาระดบั กระทรวงสาธารณสุข รองบรรณาธกิ าร

ด้านการพยาบาล

นายแพทย์เทวญั ธานีรตั น์ ผู้อ�ำนวยการกองการแพทยท์ างเลือก รองบรรณาธิการ

แพทย์หญิงศศธิ ร ตั้งสวสั ดิ์ ผอู้ �ำนวยการกองโรคไมต่ ดิ ตอ่ รองบรรณาธกิ าร

นายแพทย์ธีรพงศ์ ตุนาค ผอู้ ำ� นวยการกองบรหิ ารการสาธารณสขุ รองบรรณาธิการ

สำ� นกั งานปลัดกระทรวงสาธารณสุข

นายแพทยป์ ระสิทธ์ชิ ยั มั่งจิตร ผ้อู ำ� นวยการส�ำนกั บริหารยทุ ธศาสตร์ รองบรรณาธิการ

สุขภาพดีวถิ ชี วี ิตไทย

นางอาริยา สพั พะเลข กรรมการมูลนธิ อิ ุทัย สุดสขุ รองบรรณาธกิ าร

นางนันทนา ศรพี นิ ิจ กรรมการมลู นิธอิ ทุ ัย สุดสุข ผชู้ ว่ ยบรรณาธกิ าร

นางนลินี มกรเสน กรรมการมลู นิธิอทุ ยั สุดสุข ผชู้ ว่ ยบรรณาธกิ าร

นางสีไพร พลอยทรพั ย์ รองผูอ้ ำ� นวยการกองการแพทย์ทางเลอื ก เลขานุการ

นางนวลฉวี เนตรแสงทิพย์ พยาบาลวิชาชพี ช�ำนาญการ ผู้ช่วยเลขานกุ าร

สำ� นักงานบรหิ ารยุทธศาสตร ์ ฝา่ ยตรวจทานอักษร

สขุ ภาพดีวถิ ชี วี ิตไทย

นางสาวนิตยา สรุ ิยะพันธ ์ นักวชิ าการจติ อาสาด้านจติ วทิ ยา ผ้ชู ว่ ยเลขานุการ

รพ.ศรธี ัญญา ฝา่ ยตรวจค้นเอกสารอ้างองิ

นางสาวทตั ธนนนั ท์ ธรรมรศั มี มูลนิธอิ ทุ ัย สดุ สขุ ผจู้ ดั พมิ พ์

นางสาวสธุ าทิพย์ มว่ งสีใส นักวชิ าการสาธารณสขุ ผจู้ ัดพมิ พ์

สำ� นกั บรหิ ารยทุ ธศาสตร์สขุ ภาพดวี ิถชี วี ิตไทย

นางเฉลมิ ศรี อนิ ทร์บุญ มลู นธิ ิอุทยั สุดสุข ผู้ประสานงาน

61



ประมวลประสทิ ธผิ ลของ
การสวดมนต์ การปฏบิ ัติสมาธแิ ละเครอื่ งมอื 3ส. 3อ. 1น.

ต่อการดูแลสขุ ภาพองค์รวม
การปอ้ งกันและควบคุมโรคไม่ตดิ ตอ่ เรื้อรัง

ผเู้ ขียน ดร.นายแพทย์อทุ ัย สดุ สุข และคณะ

พมิ พ์ ครั้งท่ี 1 จ�ำ นวน 500 เลม่

ISBN 978-616-11-4484-5

รวบรวมและเผยแพร่โดย 1. สำ�นักบริหารยทุ ธศาสตร์สขุ ภาพดวี ถิ ีชีวิตไทย
สำ�นกั งานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ ถนนติวานนท์
อำ�เภอเมอื งนนทบุรี จงั หวัดนนทบุรี 11000
โทรศพั ท์ 0 2590 1238 โทรสาร 0 2590 1239
2. สำ�นักงานมลู มูลนธิ อิ ุทยั สดุ สุข
อาคาร 3 ช้นั 3 ส�ำ นักงานปลดั กระทรวงสาธารณสุข
อ�ำ เภอเมอื งนนทบุรี จังหวดั นนทบรุ ี 11000
โทรศัพท์ 0 2590 2441 โทรสาร 0 2590 2035

พมิ พท์ ่ี บริษัท เดอะ กราฟโิ ก ซิสเต็มส์ จ�ำ กัด
119/138 หมู่ 11 เดอะเทอรเ์ รส ซอยติวานนท์ 3 ถนนตวิ านนท์
ต�ำ บลตลาดขวญั อำ�เภอเมืองนนทบุรี จังหวดั นนทบุรี 11000
โทรศพั ท์ 0 2525 1121, 0 2525 4669-70
E-mail : [email protected]