สรุปการพยาบาล

- 49 -

ภาวะทีม่ ไี ทรอยด์ฮอร์โมนมากและน้อยกวา่ ปกติ

ภาวะทม่ี ีไทรอยดฮ์ อร์โมนมากกว่าปกติ (Hyperthyroidism)

สาเหตุ ภาวะนีอ้ าจเรยี กอีกอยา่ งหน่ึงวา่ ตอ่ มไทรอยดเ์ ปน็ พิษ (Thyrotoxicosis)
เกิดจากต่อมไทรอยด์หลงั T3 และ T4 ออกมามากกว่าปกตจิ นทำให้เกิดความผิดปกติของระบบต่างๆในรา่ งกายซง่ึ
สาเหตเุ กดิ จาก

Graves diseasd เกิดจากความผิดปกตขิ องภมู ิคุม้ กันในรา่ งกาย ทอี่ อกฤทธิก์ ระต้นุ ต่อมไทรอยดใ์ ห้ผลตออรโ์ มน
มากขนึ้ โรคน้สี ามารถถ่ายทอดทางพนั ธกุ รรม มักพบในเพศหญงิ มากกวา่ เพศชาย และผู้ทม่ี อี ายปุ ระมาณ 30-40 ปี โรคน้ี
มผี ลทำให้ตอ่ มไทรอยดม์ ีขนาดโตขนึ้ ระบบประสาทซมิ พาเทติกทำงานมากขนึ้ และทำใหเ้ กิดอาการตาโปน (Bulging eyes
หรอื Exophthalmos)กลา้ มเนือ้ ตาอ่อนแรงเส้นประสาทท่ีตาถกู ทำลายมองเห็นไม่ชดั กลัวแสงระคายเคืองและปวดตา
รวมทัง้ อาจทำใหต้ าบอดได้

คอหอยพอกเป็นพษิ (Toxic nodular Coiler) สว่ นใหญพ่ บในผู้สูงอายุและเป็นภาวะแทรกซ้อนจากการมีคอ
หอยพอกเป็นเวลานานผู้ป่วยมักมตี อหอยพอกหลายก้อนและมีอาการและอาการแสดงทเี่ กิดจากระบบซมิ พาเทตึกทำา
งานมากข้ึนอย่างไรก็ตามอาการจะรุนแรงน้อยกวา่ Graves diseasd

มะเร็งของต่อมไทรอยด์ (Follicular thyroid Cancer) อุบตั ิการณ์พบไดน้ อ้ ยมาก-การอกั เสบของต่อมไท
รอยต์ (Thyroidis) มักเตติ จากการติดเช้ือไวรสั

อาการและอาการแสดงภาวะทีม่ ี T3 และ T4 มากกว่าปกติ
-ระบบตอ่ มไรท้ ่อ ทำให้เกิดคอหอยพยายเจฟงั ได้ยนิ เสยี ง Bruit ทต่ี ่อมไทรอยด์
-ระบบหวั ใจและหลอดเลอื ด เพม่ิ ปรมิ าณเลือดที่ออกจากหวั ใจและสติแรงตา้ นของหลอดเดือดส่วนปตายใจตน้ ชีพจรเตน้
เรว็ และมจี งั หวะการเส้นไม่สมำ่ เสมอกาญมีหวั ใจห้องล่างซ้ายใดและเกิดความตน้ โลหติ สูง
-ระบบประสาท ทำใหไ้ ม่มสี มาธสิ าระวนกระวายกระสับกระส่ายนอนไมห่ ลับมอื กนั เหนื่อยออ่ นเพลีย
-ระบบทางเดนิ อาหาร ทำให้หวั บอยน้ำหนักตวั ลดมี ีการเคลอื่ นไหวของลำไส้มากกวา่ ปกติท้องเสียคลืน่ ไสอ้ าเจยี นปวด
ท้องเพ่ิมการสายไภายโตเจนยะติโพสและโปรตนี รวมท้ังมกี ารใช้วิตามินทส่ี ะสมไว้มากขน้ึ .
-ระบบผิวหนัง ทำให้ทนต่อความร้อนไม่คอ่ ยได้เหง่ือออกมาผมวา่ งการงอกของเลบ็ ผีตปกตฝิ า่ มียแดง (Raimar
urythema)
-ระบบสืบพนั ธุ์ ทำใหป้ ระจำเดอื นออกน้อยในเพศหญงิ และเส่ือมสมรรถภาพทางเพศในเพศชาย
-ระบบกระดกู และกล้ามเนอ้ื ทำให้กลา้ มเน้ืออ่อนแรงโดยเฉพาะบริเวณต้นแขนและตน้ ขา

- 50 -

การวนิ ิจฉัย
การวินิจฉยั ได้จากอาการและอาการแสดงดงั ทก่ี ล่าวไปแล้วขา้ งตน้ รว่ มกบั การตรวจินตทางห้องปฏิบตั ิการ ถา้ ผลการตรวจ
มีคา่ สงู หมายถึงมีตยหอยพอกเป็นพิษ) หรอื มี dirawat disease และถ้ามคี า่ ตา่ หมายถงึ มปี ริมาณของไฮโอคนื ในร่างกาย
มากเกินไปหรอื อาจมีการอกั เสบของตอ่ มไทรอยต์

การรกั ษา
การรักษาจะขึน้ อยู่กบั สาเหตุและความรนุ แรงของอาการ ซึง่ อาจใชก้ ารรักษาเพียงวันเดยี วหรอื หลายวธิ รี ว่ มกัน ได้แก่
-การรกั ษาดว้ ยยาตา้ นไทรอยท์เชน่ Mathinzone (Tapartia), Propylthiousatin (PTU)
-การรกั ษาดว้ ย Radiscti3 iodine: มวี ตั ถุประสงค์เพียทำลายเซลล์ผิดปกตขิ องตอ่ มไทรอยต์
-การรักษาดว้ ยการผา่ ตดั ซงึ่ ควรทำโดยแพทยท์ มี่ ีความชำนาญเทา่ น้นั เนอ่ื งจากยาจเกิดผลข้างเคยี งตามมาหลงั การผา่ ตดั ได้

ภาวะทม่ี ีไทรอยด์ฮอร์โมนนอ้ ยกวา่ ปกติ (Hypothyroidism)

สาเหตุ
ภาวะทมี ไทรอยด์ฮอร์โมนน้อยกว่าปกตแิ บง่ ออกเปน็ 2 ชนดิ คือชนิดปฐมภมู ิ (Primary hypothyroidism) และชนิดทุติย
ภูมิ (Secondary hypothyroidism) โดยชนดิ ปฐมภูมิเกดิ จากความบกพร่องในTrรสังเคราะหอ์ อร์โมนของต่อมไทรอยด์
ซง่ึ อาจเป็นผลเนอ่ื งมาจาก

1) Acute thyroids ต่อมไทรอยตอ์ กั เสบเฉยี บพลันจากการติดเช้ือแบคทเี รยี
2) Subaruty toympolis ตอ่ มไทรอยดอ์ กั เสบถึงเฉียบพลนั จากการตดิ เชือ้ ไวรสั
3) Antintruns thyroids ระยะต่อมไทรอยต์เกิดการอกั เสบเนยี งจากเซลลถ์ ูกภูมคิ ุ้มกนั ของร่างกาย ทำมายและ
ถกู แทรกซมึ ดว้ ย Lymphon Trเหตเุ กดิ จากความบกพร่องของภมู คิ ุ้มกันทางพันธุกรรม
4) Congenital typestryfoldiern เป็นความผดิ ปกติตั้งแต่กำเนดิ เนือ่ งจากไมม่ ีเซลลข์ ่งต่อมไทรอยด์ทำใหต้ ่อม
ไมส่ ามารถสงั เคราะหอ์ อร์โมนได้มกั เปน็ ในทารกเพศหญงิ มากกว่าเพศชาย
5) Thyroid carcinoma คือมะเร็งของตอ่ มไทรอยด์มอี ุบัติการณ์ของโรคคอ่ นข้างสูงประมาณ 16, 100 คนต่อปี
และอัตราการเสยี ชีวติ ประมาณร้อยละ 0. 5 ต่อปี สาเหตเุ กดิ จากการไดร้ ับไอโอดนี ไม่เพียงพอ ไดร้ ับยาที่ใชร้ กั ษาคอหอย
พอกเป็นเวลานาน หรือเคยได้รบั รงั สี
6) การรักษา Hyperthyroidism ด้วย Radioactive iodine หรือมปี ระวัตเิ คยได้รับรงั สรี ักษามากอ่ น
7) การผา่ ตัดต่อมไทรอยด์ทัง้ แบบตดั ออกบางสว่ นหรอื ทั้งหมด:
8) การไดร้ ับยาบางชนิดเชน่ Amiodarone ทใี่ ช้รกั ษาโรคหัวใจหรือ Lithiurn ทใี่ ชร้ กั ษาโรคทางจติ เวชเป็นตน้
9) อยู่ในระหว่างต้ังครรภ์หรอื หลังคลอด
10) การขาดไอโอดนี สว่ นสาเหตชุ นดิ ทตุ ยิ ภมู ิเกิดจากความผดิ ปกตขิ องต่อมใต้สมองส่วนหนา้ หรือไฮโปทาลามัสที่
ไมส่ ามารถกระตุ้นใหต้ ่อมไทรอยด์หล่งั ฮอรโ์ มนไดต้ ามปกตจิ ากความบกพร่องในการสังเคราะห์ TSH หรือ TRH เชน่ เกิด
เนื้องอกของต่อมใตส้ มองหรือต่อมใตส้ มองขาดเลือดไปเล้ยี งเปน็ ต้น

- 51 -

อาการและอาการแสดงภาวะท่ีมไี ทรอยดฮ์ อร์โมนน้อยกว่าปกติ
มีผลต่อการทำหน้าท่ีของระบบตา่ งๆในร่างกายและทำให้เกิดอาการและอาการแสดงดงั ตอ่ ไปน้ี-
-ระบบต่อมไร้ทอ่ ทำให้ต่อมใต้สมองสว่ นหนา้ หลัง TSH มากขนึ้ ร่วมกับมีระดบั ของโปรแลคติน (Prolactin) ในเลอื ดสงู
-ระบบทางเดนิ อาหาร ทำใหอ้ ัตราเมตาบอลซิ มึ ของโปรตีนลดลงส่งผลใหก้ ระดกู และเนื้อเยือ่ ไมส่ ามารถเจรญิ เติบโตได้
อย่างเต็มท่ี
-ระบบกระดกู และกลา้ มเนื้อ ทำใหอ้ ตั ราการหดตวั และคลายตัวของกล้ามเนอ้ื ลดลงด้วยจะมีการเคล่ือนไหวตัวชา้ อาจมี
อาการปวดและเกร็งกลา้ มเนอื้
-ระบบผิวหนังตวั เปน็ เน่อื งจาการไหลเวียนเลือดไปเลยี้ งท่ีผวิ หนังมีนิสงผา้ แห้งไม่ตอ้ ยเหงอ่ื เนื่องจากต่อมไขมนั แตะต่อม
เหงอ่ื ทำงานสตลิ งผมร่วง / แหง้ กรอบเล็บหนาปงอกช้าถ้ามแี ผลจะหายยาก
-ระบบหวั ใจและหลอดเลอื ดทำใหป้ ริมาตรเสอื ตท่ีออปชาทหัวใจตอ่ นาทีส่ ติตงิ ตา้ นทานของหลอดเลือดส่วนปลายจึงสูงข้ึน
เพือ่ รกั ษาแรงดันซิสโฟลกิ ไวผ้ ู้ปว่ ย
-ระบบประสาทเลือดไปเลยี้ งสมองลดลงทำให้เนอื้ เยื่อสมองขาดเลือด ผปู้ ่วยอาจมอี าการสับสนพูดช้า เชอ่ื งซมึ เหน่ือยชา
หลงลืมและซมึ เศรา้ .
-ระบบทางเดินปัสสาวะ ทำใหเ้ ลือดถกู ส่งไปท่ีใดนยั ถึงสง่ ผลให้อัตราการกรองท่ีใดลิตลงผ้ปู ่วยจะมนี ้ำคั่งในร่างกายเกิด
อาการบวมร่วมกบั มรี ะดับของโซเดยี มในเลือดตำ่ (Hyponatremia)
-ระบบสบื พันธ์ุทำให้เมตาบอลซิ มึ ของออร์โมน Androgen และ Eslogan เปล่ยี นแปลงรวมกับลดระดบั ของกลอบสนที่
จับกับขอรโ์ มนเพศ
-ระบบเลือดทำใหเ้ กดิ ภาวะโลหิตจางเนื่องจากมีการสรา้ งเม็ดเลอื ดแดงน้อยลงผปู้ ว่ ยทมี่ ไี ทรอยด์ฮอร์โมนน้อยกวา่ ปกติ
มากๆอาจเกดิ อาการรุนแรงอย่างเฉยี บพลัน

การวินจิ ฉัยวนิ จิ ฉยั โรค
จากอาการและอาการแสดงร่วมกับผลการตรวจเลอื ดทางหอ้ งปฏบิ ัตกิ ารพบระดบั ของ T3 และ T4 ในเลอื ดต่ำ

อย่างไรกต็ ามในระยะแรกระทับของ T3 และ 4 ในเลอื ตอาจมีค่าปกตกิ ารวนิ จิ ฉยั โรคจึงตอ้ งใช้ระดบั ของ TSH เป็นหลกั ซ่ึง
พบวา่ มีค่าสูงกว่าปกติดังน้นั หาก TSH มคี า่ ปกติกไ็ มใ่ ช่ Hypothyroidism อยา่ งไรก็ตามการใชร้ ะดับของ TSH อาจมี
ข้อยกเว้นในกรณีทพ่ี บวา่ ระดับของไทรอยดฮ์ อร์โมนต่ำเนอ่ื งจากมีความผดิ ปกติของตอ่ มใต้สมองหรือไฮโปทาลามัสการ
วินจิ ฉยั โรคจะใชร้ ะดับของ TRH แทนเพ่ือแยกดวู ่าสาเหตเุ กิดจากท่ใี ดนอกจากนีก้ ารวินจิ ฉยั โรคอาจได้จากการตรวจ
ภูมิคุ้มกัน (Antibody screening) หรอื การตรวจสแทนด้วยคลื่นสนามแมเ่ หลก็ (Magnetic Resonance (คอื ging: MRI)

- 52 -

การรกั ษา
เปา้ หมายของการรักษาคอื ทำให้ไทรอยด์ฮอร์โมน (TA) และ TSH อยู่ในระดับปกติโดยการใหไ้ อโอดนี ทดแทน

(Thyroxine T4 replacement) เช่น Levothyroxine, Levothyroid, Levnxn, Synilhroid เปน็ ต้น
การให้ไอโอดนี ทดแทนร่วมกบั ธาตเุ หลก็ และแคลเซยี มเพราะอาจมผี ลต่อการดูดซึมไทรอยดฮ์ อรโ์ มนได้
ควรมีการติดตามระดับของไทรอยด์ฮอรโ์ มนทุก 6-10 สปั ดาหห์ ลงั จากมกี ารปรบั ขนาดของยา
สำหรับผูป้ ว่ ยทีอ่ ยู่ในระหวา่ งการตั้งครรภ์ควรได้รบั การตรวจเช็คระดบั ของไทรอยต์ฮอรโ์ มนบอ่ ยข้ึนเนอื่ งจาก

Hypothyroidism อาจทำให้เกดิ อันตรายต่อทารกในครรภ์ได้ หลังจากทแี่ พทยป์ รับขนาดยาจนเหมาะสมแล้วผปู้ ว่ ยควร
ได้รับการตรวจเช็คระดบั ของไทรอยดฮ์ อรโ์ มนปลี ะครงั้ อยา่ งไรกต็ ามผู้ปว่ ยควรรบี มาพบแพทยท์ ันทหี ากมีอาการกลับมา
อกี หรือมีอาการแย่ลงนำ้ หนักตัวขึน้ หรือลตลงมากเกินไป เรมิ่ หรือหยุดยาอ่ืนหรือสารทีม่ ผี ลต่อการดูดซึมไทรอยดฮ์ อรโ์ มน
(เชน่ แคลเซียมเหลก็ เป็นต้น) หรือลืมรบั ประทานยาตามแพทย์สงั่

- 53 -

การพยาบาลผ้ปู ว่ ยทม่ี ีความผดิ ปกติของตอ่ มพาราไทรอยด์

ตอ่ มพาราไทรอยด์ (Parathyroid gland)

เป็นตอ่ มไรท้ ่อที่อยู่บริเวณคอและด้านหลังของต่อมไทรอยดประกอบด้วยต่อมเล็กๆ 4 ตอ่ มโตยอยู่ด้านละ 2
ตอ่ มมีลกั ษณะเปน็ รปู ไข่สเี หลืองขนาดเทา่ เมล็ดขา้ ว (3 X มิลลิเมตร) (ดังภาพที่ 1) แมว้ า่ ตอ่ มพาราไทรอยต์จะมีขนาดเลก็
แต่กม็ เี ลอื ดมาเลีย้ งเป็นจำนวนมากเพื่อให้สามารถทำหน้าทีร่ ักษาสมดุลของระดบั แคลเซียมในร่างกายได้หลอดเลอื ดทีม่ า
เลยี้ งต่อมคู่บนมาจาก Superior thyroid arteries และหลอดเลอื ตทีม่ าเลย้ี งต่อมคู่ลา่ งมาจาก Inferior thyroid arteries
ในภาวะสมดุลระดับแคลเซยี มในเลือตจะมคี า่ เทา่ กบั 2. 2-2. 6 mmol / L หรือ 9. 0-10. 5 Tig / dL ซง่ึ แคลเซียมมี
บทบาทสำคญั ตอ่ การส่งสัญญาณประสาทการหดตวั ของกลา้ มเน้ือและการสร้างความแขง็ แรงใหแ้ กก่ ระดูก

กลไกการทำหน้าทีข่ องพาราไทรอยด์
ฮอรโ์ มน

ตอ่ มพาราไทรอยด์จะหลังพาราไทรอยด์ฮอรโ์ มน (Parathyroid hormone PTH) หรอื Parathormone) ซึง่ ทำ
หน้าทร่ี กั ษาสมดุลของระดบั แคลเซียมในรา่ งกายโดยทำงานรว่ มกับแคลซโิ ทนนิ (Calcitonin) ทห่ี ลง่ั มาจากต่อมไทรอยด์
และวติ ามนิ ดีผลจากการทาํ งานของ PTH จะทำใหร้ ะดบั แคลเซียมในเลอื ดสงู ข้ึน (ตรงกันข้ามกบั Calcitonin) และระดับ
ฟอสเฟรตในเลือดลดลง PTH จะออกฤทธิต์ ่ออวัยวะเป้าหมาย ไดแ้ ก่ กระจกได้และลำไส้เล็ก.
1) ทำใหก้ ารสร้างเซลลก์ ระดกู ลตลงร่วมกับมกี ารสลายกระดกมากขึน้ กระบวนนจ้ี ะทำให้แคลเซยี มและฟอสเฟรตถูกปล่อย
ออกจากกระดูกและเขา้ สู่กระแสเลอื ด (Ca & Po, resorption) สง่ ผลใหม้ รี ะดับแคลเซียมและฟอสเฟรตในเลอื ดสงู ขึ้นใน
ขณะเดยี วกนั กจ็ ะทำใหม้ วลกระดกู มีความหนาแน่นน้อยลง 2) ทำให้มีการตูตกลับของแคลเซยี ม (Ca reabsorption) ทไี่ ต
ในส่วนของ Ascending loop of Henle, Distal tubule และ Collecting duct มากขน้ึ ร่วมกับยับยง้ั การดูดกลับของ
ฟอสเฟรตท่ี Proximal tubule ทำให้ฟอสเฟรดถกู ขับออกจากไตมากขน้ึ (Po excretion) สง่ ผลใหม้ รี ะดับแคลเซยี มใน
เลือดสูงข้นึ (Hypercalcemia) และมีระดบั ของฟอสเฟรตในเลอื ดตำ่ ลง (Hypophosphatemia) 3) กระตุ้นใหม้ กี ารหลง่ั
เอนไซม์ 14-hydroxylase ท่ี Proximal tubule ของไตเอนไซม์นจ้ี ะไปเปล่ยี น 25-hydroxyvitarrin D หรือ Calcifediol
ซง่ึ เป็นฮอรโ์ มนทผี่ ลิตโดยดบั ใหอ้ ยู่ในรปู ของ 1, 25

dihydroxyitamin D, หรอื 1, 25 (OH) 2-b3 หรอื Calcitrial ซึ่งจะออกฤทธิท์ ลี่ ำไส้เลก็ ทำใหม้ กี ารดูดซมึ แคลเซยี มและ
ฟอสเฟรตจากอาหารมากขนึ้ และกระต้นุ ใหม้ กี ารสลายแคลเซยี มออกจากกระดกู เพ่ิ มขึ้นกระบวนการดังกลา่ วจะส่งผลทำ
ให้มีระดับแคลเซียมในเลอื ดสูงข้ึนอนึ่งการหล่ัง PTH จะถูกควบคุมด้วยระบบยบั ยั้งยอ้ นกลบั เชงิ ลบ (Negative
feedback) จากระดบั แคลเซยี มในเลือดทสี่ ูงกวา่ ปกติและ 1, 25 (OH) 2-D3 ซึง่ จะทำใหต้ ่อมพาราไทรอยตห์ ลัง PTH
ลดลง

- 54 -

ภาวะทมี่ พี าราไทรอยดฮ์ อร์โมนมากและนอ้ ยกว่าปกติ
ฮอร์โมน

3. 1 ภาวะที่มพี าราไทรอยด์ฮอร์โมนมากกวา่ ปกติ (Hyperparathyroidism)
อุบัตกิ ารณโ์ อกาสของการเกิด

ภาวะนมี้ ี 1 ใน 800 คนมักพบในเพศหญงิ มากกว่าเพศชายอัตราสว่ น 3: 1 และพบมากในผู้หญงิ ท่มี ีอายุมากกว่า
50 ปขี นึ้ ไป

พยาธสิ ภาพสาเหตุของการเกิด Hyperparathyroidism
แบ่งออกเปน็ 2 แบบคือแบบปฐมภูมิ (Primary) และแบบทุติยภมู ิ (Secondary) โดย Primary

hyperparathyroidism เกดิ จากความผดิ ปกติทตี่ ้อมพาราไทรอยด์เช่นเปน็ เนื้องอก (Parathyroid adenorma) พบ
ประมาณรอ้ ยละ 94 ของผูป้ ว่ ยทง้ั หมดโดยทวั่ ไปเนอ้ื งอกจะมขี นาดประมาณเท่าผลมะกอกหรอื ผลองุ่นและจะมขี นาดใหญ่
ขึ้นเรื่อยๆหากไมถ่ กู ตัดออกมกั เป็นเพียงต่อมเตียวโอกาสเกดิ เนอื้ งอก 2 ตอ่ มพร้อมกนั มีประมาณรอ้ ยละ 15 และโอกาสที่
จะเป็นพรอ้ มกันท้ัง 4 ต่อม (Parathyroid hyperplasia) มีเพยี งร้อยละ 1. 5 ส่วนการเกดิ มะเรง็ (Parabuyroid
carcinoma) พบไดน้ อ้ ยมากสาเหตุของการเกิดความผิดปกติน้ีไม่สามารถระบใุ หช้ ัดเจนได้อย่างไรก็ตามเชื่อวา่ อาจเปน็ ผล
เน่ืองมาจากการถา่ ยทอดทางพนั ธุกรรม

อาการและอาการแสดง
ระดับแคลเซยี มในเลอื ติสงู ส่งผลตอ่ ระบบตา่ งๆในรา่ งกายดังน้ี

ต่อระบบกระดูกและกลา้ มเนือ้ ทำให้มวลกระดกู บางลง (Outsapria) ปวดกระดูกเกดิ โรคกระดกู พรุน
(Dalestatpaness) ซ่งึ เป็นสาเหตสุ ำคัญท่ที ำให้เกดิ กระดูกหักตามมา

ตอ่ ระบบทางเดนิ ปสั สาวะ ระดับแตสเซยี มทสี่ ูงในเลือดทำใหแ้ คลเซียมถูกสง่ ไปกรองทไ่ี หนมากขน้ึ เกิดระดับ
แคลเซียมสงู ในปสั สาวะ (Flypercalciufia) และเน่ืองจากระดับแคลเซียมในเลอื ดสูงจะตรงขา้ มกบั ระดบั ฟอสเฟรตใน
เลอื ดเพื่อให้เกิดประดงั กล่าวร่างกายจึงขบั ฟอสเฟรตออกทางปัสสาวะมากข้นึ

ตอ่ หัวใจและหลอดเลือดทำให้มีอาการใจสนั่ หัวใจเตน้ ผิดจงั หวะหัวใจเต้นเรว็ ตรวจคลนื่ ไฟฟ้าหัวใจอาจพบ Atrial
fibrillation นอกจากนกี้ ารสะสมของแคลเซยี มในหลอดเลือดแดงทำให้เสยี งต่อการเกดิ โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)
โรคหัวใจและโรคความดนั โลหติ สูง

ตอ่ ระบบประสาท ทำใหไ้ ม่มสี มาธหิ งุดหงิด สับสน ซมึ เศรา้ นอนไม่หลั บความสามารถในการจำลดลง
ตอ่ ระบบทางเดนิ อาหาร ทำให้เกิดอาการปวดทอ้ งหรือเกิดแผลในกระเพาะอาหารเน่ืองจากมกี ารหลงั กรด
ไฮโดรคลอลิก (HCI acid) มากขึน้ นอกจากนี้ยงั ทำให้เกิดอาการท้องผูกเน่อื งจากการเคล่อื นไหวของกระเพาะอาหารและ
ลำไส้ลดลง

- 55 -

การวนิ จิ ฉยั
การวนิ จิ ฉยั นอกจากจะได้จากประวัติอาการและอาการแสดงแลว้ ยงั ไดจ้ ากการตรวจต่างๆดงั นี้

-การตรวจระดับแคลเซียมและฟอสเฟรดในเลอื ดและการตรวจระดบั PTH ในเลอื ดเพ่ือตรวจหาสาเหตขุ อง
Primary hyperparathyroidism-การตรวจความหนาแน่นของกระตกิ (B-มาz Tireral Hernity test หรือ DXA หรยี ์
DEXA, 8. cam) ดว้ ยการใชร้ งั สีเอกซเ์ รย์ในระดับตำ่ เพอื่ ประเมนิ การสูญเสยี มวลกระดูกและความเส่ียงตอ่ การเi
ๆกระดกู หัก

-การเก็บปสั สาวะ 24 ช่วั โมง (Urine cyclic adenosine monophosphate: CAIMP) เพอ่ื ตรวจหาระดบั
แคลเซยี มในปัสสาวะการทำลายของไตและความเสย่ี งต่อการเกิดน่ิวในไต-การตรวจหาระดับวติ ามินดี (25-flydroxy-
vilnirl D blood test)

การรกั ษา
1 การผา่ ตดั (Surgery) คือการตัดเอาตอ่ มทเี่ ป็นเนอ้ื งอกออกซ่ึงการพจิ ารณาในการทำผา่ ตดั จะมี 2 แบบคือ Minimally

invasive parathyroidectomy และ Standard neck exploration 1) Mirairnally invasive
parathyroidectomy เป็นการผา่ ตัดขนาดเล็กที่เปิดผวิ หนงั บรเิ วณลำคอเพ่ือเอาตอ่ มพาราไทรอยตอ์ อกการ
ผา่ ตดั แบบนี้เหมาะสำหรับตอ่ มไทรอยดท์ ม่ี ีความผดิ ปกตเิ พยี งต่อมเดยี วตามปกติจะใช้เวลาไมน่ านส่งผลให้เกิด
ความเจบ็ ปวดนอ้ ยและผปู้ ่วยไมจ่ ำเป็นต้องนอนรกั ษาตัวอยใู่ นโรงพยาบาลอยา่ งไรก็ตามต้องอาศัยผู้ท่ีมคี วาม
เชีย่ วชาญในการผา่ ตัดภายในหนึ่งชว่ั โมงหลงั การผา่ ตดั ระดับแคลเซียมในเลือดก็จะเริ่มลดลงส่วนอาการและ
อาการแสดงจะดีขึน้ ภายใน 1-2 สัปดาห์
2 Non-Surgery เป็นการรักษาวิธอี นื่ ที่ไม่ใช่การผ่าตดั ได้แก่
1) การใหย้ าขบั ปัสสาวะเพอ่ื ลดระดบั แคลเซียมในเลือด เพือ่ ช่วยใหไ้ ตขับแคลเซยี มออกไดม้ ากขึน้
2) การใหย้ า Calcirritatics และ Cinacalcet (Songipan) ซึ่งออกฤทธต์ิ อ่ ต่อมไทรอยต์ทำให้หล่งั PTH ลดลง
3) การให้ Phosphate รบั ประทานเพอ่ื ยับยง้ั การสลายของกระดูกและขดั ขวางการดูดซึมของแคลเซยี ม
4) การใหฮ้ อร์โมน Calcitonin เพื่อลดการปลอ่ ยแคลเซียมออกจากกระดูกและเพ่ิมการขับแคลเซียมทไ่ี ต
5) การให้ Calcium chelators เพอ่ื จับกบั แคลเซยี มทเี่ ปน็ โมเลกุลอิสระ เนื่องจากยามฤี ทธติ์ อ่ การลดลงของ
เกล็ดเลือดและอาจมีผลต่อการทำหนา้ ทขี่ องตับและไตจงึ ควรเจาะเลือดเพื่อประเมินการทำหน้าทีข่ องตับ การทำหนา้ ที่
ของไต รวมทัง้ CBC
6) การใหค้ ำแนะนำ เชน่ กระตุน้ ให้ผู้ป่วยดื่มน้ำมาก ๆ จำกัดการบริโภคอาหารท่ีมแี คลเซียมระวังการเกดิ
กระดกู หักจากการเกดิ อุบัติเหตหุ รือหกล้มเป็นต้น

- 56 -

3. 2 ภาวะทีม่ ีพาราไทรอยดฮ์ อรโ์ มนน้อยกว่าปกติ (Hyporparathyroidism)
อุบัติการณ์โอกาสของการเกิดภาวะนม้ี ีคอ่ นขา้ งน้อย

พยาธสิ ภาพภาวะที่มพี าราไทรอยด์ฮอรโ์ มนน้อยกว่าปกติ
เกิดจากมีการหล่งั ของ PTH นิตลิงหรอื ประสทิ ธิภาพในการออกฤทธิ์ของ PTH ท่อี วยั วะเป้าหมายลดลงทำให้

แคลเซียมถกู ปลอ่ ยออกจากกระดกู สตลงการดูดกลบั แคลเซยี มทีไ่ ดลดลงและการดูดซึมแคลเซียมที่สำไสเ้ ลก็ ก็ลดลงส่งผล
ใหม้ ีระดับแคลเซียมในเลอื ตตำ่ ซ่งึ สาเหตุของการเกดิ Hypaparathyroidism มดี ังนี้
1) atrogenic or acquired hypoparathyroidism เป็นสาเหตุท่ีพบไดบ้ อ่ ยทสี่ ุดเกิดจากความบังเอญิ ทีไ่ ปตดั เอาเน้อื เยื่อ
ของตอ่ มพาราไทรอยต์ออกในระหวา่ งการทำผ่าตดั ต่อมไทรอยตก์ ารผา่ ตัดบางส่วนของต่อมพาราไทรอยด์หรอื การผ่าตัด
บรเิ วณสำคอ
2) Idiopathic flypoparathyroidism สามารถเกิดไดเ้ องโดยไม่ทราบสาเหตแุ ต่เชื่อวา่ อาจเกิดจากภมู ิคุ้มกนั ทำลาย
ตนเอง (Autoimmune) อาจเกิตร่วมกับภาวะผิดปกติอ่นื ๆเชน่ Adrenal insufficiency. hypothyroidism, diabetes
Thalus, pernicious anomla, vitilig) เป็นตน้
3) Heroditary hypoparathyroidism เปน็ ความผิดปกตติ งั้ แตก่ ำเนิดเกิดจากไม่มตี ่อมพาราไทรอยตห์ รือต่อมไม่สามารถ
ทำหน้าท่ีไดต้ ามปกต.ิ
4) Radiation treatorชาเกิดจากการไดร้ ับรงั สรี กั ษาบริเวณลำคอทำให้ต่อมพาราไทรอยด์ถูกทำลายหรืออาจเกิดจากการ
รักษา Hyperthyroidism ดว้ ยการรังดีไอโอดนี (Radioactions itefine)
5) Hypomเลฎnotemisเปน็ ภาวะทีม่ ีระดับของแมกนีเซยี มในเลือดลดลงทำให้เกิดความบกพรอ่ งในการหลงั PTW และ
รบกวนการออกฤทธขิ์ อง PTH ต่ออวยั วะเป้าหมายมักพบในผ้ทู ีต่ ิดเหลา้ หรือผู้ป่วยทมี่ ีปัญหาเรื่องการดูดซึมอาหาร

อาการและอาการแสดง ระดบั แคลเซยี มในเลอื ดตำ่ สง่ ผลต่อร่างกายดังนี้
เกิดความผดิ ปกติของกล้ามเนอื้ ซงึ่ มีความรุนแรงของอาการแตกต่างกัน อาการชา (Numbness) และปวดคล้าย

เข็มท่มี (Tinging) บริเวณปากมอื และเทา้ ถอื เปน็ ระดับเล็กน้อยถึงปานกลางหากมีการเกร็งเปน็ ตะคริวของมือและเทา้ หรือ
มีอาการชักถือเปน็ ระดับมากหรือรุนแรงนอกจากนีอ้ าการหดเกรง็ ของกลา้ มเนือ้ ทำใหเ้ กดิ การงอของนิ้วมือมือและขอ้ ศอก
ซงึ่ อาจเปน็ อาการทนี่ ำไปสูอ่ าการชกั กระตุก (Totany) ไดส้ ามารถทดสอบอาการหดเกรง็ ของกลา้ มเนอ้ื วา่ เกิดจากการขาด
แคลเซียมไดโ้ ดยใชเ้ ครอ่ื งวัดความดนั โลหติ หลังจากพน้ ผา้ รอบแขนผู้ป่วยแล้วให้บีบแรงดันขนึ้ ไปจนเป็นแรงดนั ซีสโตลิก
ปลอ่ ยไว้ประมาณ 3 นาทีผูป้ ว่ ยจะเกดิ อาการเกร็งและงอมอื (Carpal spasm) เนอ่ื งจากเสน้ เลือดถกู บบี ใหต้ ีบทำให้
กล้ามเนอื้ ขาดแคลเซียมไปเล้ียงเราเรยี กอาการนี้วา่ Trousseaus sign

- 57 -

เอกสารอา้ งอิง

เอกสารคำสอนวชิ า NU 112 204 การพยาบาลสขุ ภาพผใู้ หญ่ 2 สำหรับนกั ศึกษาคณะพยาบาลศาสตร์
มหาวิทยาลยั ขอนแกน่ เรอ่ื งการพยาบาลผปู้ ว่ ยทมี่ ีความผดิ ปกตขิ องระบบผิวหนัง

เอกสารคำสอนวชิ า NU 112 204 การพยาบาลสขุ ภาพผใู้ หญ่ 2 สำหรับนกั ศึกษาคณะพยาบาลศาสตร์
มหาวิทยาลัยขอนแกน่ เร่อื งการพยาบาลผู้ทมี่ ีปัญหาการติดเชอื้

เอกสารคำสอนวิชา NU 112 204 การพยาบาลสขุ ภาพผู้ใหญ่ 2 สำหรบั นักศกึ ษาคณะพยาบาลศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยขอนแก่น เร่อื งการพยาบาลต่อมไร้ทอ่