การสืบค้นข้อมูลเพื่อการทำรายงาน

มหาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั วทิ ยาเขตล้านนา
ภาคเรียนท2่ี /2564 ช้ันปี ท่ี2 คณะสังคมศาสตร์ สาขาเอกการปกครอง
วชิ า เทคโนโลยสี ารสนเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้ากางวางแผนชีวติ

ช่ือ นางสาว ญาณดิ า ถนอมครี ี รหัส 038
เรื่อง การสืบค้นข้อมูลเพ่ือการทารายงาน

การสืบค้นข้อมูลเพื่อการค้นคว้าและเขยี นรายงาน (Searching information for research report)
เป็ นรายวิชาที่สอนในเร่ืองของกระบวนการพฒั นาทกั ษะการสืบคน้ ขอ้ มูล สารสนเทศ ได้แก่ การ

วิเคราะห์ความต้องการสารสนเทศ กลยุทธ์การค้นและทักษะการคน้ สารสนเทศ การประเมินคุณค่าของ
สารสนเทศ การเรียบเรียงและการนาเสนอสารสนเทศในรูปแบบต่าง ๆ

วตั ถุประสงค์การเรียนรู้

1. ผูเ้ รียนสามารถอธิบายและกาหนดความตอ้ งการสารสนเทศ และกาหนดกลยุทธ์การคน้ และเทคนิคการคน้
สารสนเทศได้

2. ผเู้ รียนสามารถใชเ้ ครื่องมือคน้ สารสนเทศประเภทต่าง ๆ ได้

3. ผเู้ รียนสามารถประเมินสารสนเทศท่ีคน้ ควา้ เพอื่ นามาใชใ้ นการคน้ ควา้ วิจยั ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม

4. ผเู้ รียนสามารถเขียนรายงานไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

5. ผเู้ รียนสามารถอา้ งอิงเอกสารไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ งตามหลกั วิชาการ

การเขยี นรายงานวชิ าการ

การเขียนรายงานทางการศึกษา เป็ นเครื่องมือในการเผยแพร่ผลงาน และเคร่ืองมือส่ือสารระหว่าง
ผพู้ ฒั นาการศึกษาดว้ ยกนั เป็ นเอกสารหลกั ฐานในการวางแผนพฒั นางาน และเป็ นเครื่องมือ ในการประเมิน
คุณภาพงาน การเขียนรายงานเป็ นการสื่อสารให้ผอู้ ่ืนรับทราบ จึงตอ้ งเขียนให้ถูกตอ้ ง ตามรูปแบบสากล ที่
คนทัว่ ไปเขา้ ใจ ยอมรับ คืออิงหลกั วิชาการ ถา้ ผูเ้ ขียนได้ศึกษาหลกั การ แนวคิดท่ีเป็ นพ้ืนฐานในการเขียน
รายงาน มีการฝึกทกั ษะการเขียนกจ็ ะเขียนได้ เขียนเป็น

1. ความหมายของการเขียนรายงานทางวชิ าการ

ในการเขียนรายงานน้ัน มีความหมายของคาบางคา ใกลเ้ คียงกนั ที่ควรทราบ เพ่ือเปรียบเทียบความ
แตกต่าง และนาไปใชใ้ นการวางแผนการเขียน ใหส้ อดคลอ้ งกบั ลกั ษณะของงาน ดงั น้ี

รายงาน (Report) หมายถึง ผลงานของการศึกษาคน้ ควา้ หรือการปฏิบตั ิงานเร่ืองใดเร่ืองหน่ึงอยา่ ง
ละเอียด แลว้ นามาเรียบเรียงข้ึนใหม่ อยา่ งมีระเบียบ แบบแผน ที่กาหนดไว้ เพื่อให้ผสู้ ั่งงาน หรือผรู้ ับรายงาน
และผสู้ นใจทว่ั ไป พจิ ารณา
·

บทนิพนธ์ หมายถึง ผลงานการเรียบเรียง อนั เนื่องมาจากการศึกษาคน้ ควา้ ของผูศ้ ึกษา จาแนกเป็ น
รายงาน ภาคนิพนธ์ และปริญญานิพนธ์
·

ภาคนิพนธ์ (Term Paper) หมายถึง ผลงานท่ีรวบรวมและเรียบเรียงจากการศึกษาคน้ ควา้ เร่ืองใด
เร่ืองหน่ึง ที่ผูส้ อนมอบหมายให้ทา ใช้เป็ นส่วนประกอบของการศึกษาวิชาใดวิชาหน่ึง มีลักษณะเป็ น
การศึกษาเอกสาร ไม่ใช่วจิ ยั สนาม (Field Research) ซ่ึงมกั มีการเกบ็ รวบรวมขอ้ มูลในสถานการณ์จริง
·

วิทยานิพนธ์ (Thesis Dissertations) เป็ นรายงาน ท่ีเรียบเรียงจากการศึกษาคน้ ควา้ วิจยั ขอ้ เท็จจริง
อยา่ งละเอียดลึกซ้ึงรอบคอบ ตามลาดบั ข้นั ของการวิจยั เป็นรายงานที่จดั ทาเพื่อการศึกษา ระดบั ปริญญาโท
หรือปริญญาเอก มีปริมาณและคุณภาพสูงกวา่ ภาคนิพนธ์

รายงานโดยทว่ั ไป มีลกั ษณะคลา้ ยคลึงกนั คือ การแสดงความคิด ความรู้ และความรู้สึก มีรายละเอียดการเขียน
แตกต่างกนั บา้ ง อาจแบ่งรายงานเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ 2 ประเภท คือรายงานทวั่ ไป กบั รายงานทางวิชาการ

รายงานท่ัวไป
ไดแ้ ก่รายงานขอ้ เทจ็ จริง หรือ ขอ้ คิดเห็น ของบุคคลหรือหน่วยงานหรือสถานการณ์ เหตุการณ์ ซ่ึง

ไดด้ าเนินไปแลว้ หรือกาลงั ดาเนินอยู่ หรือจะดาเนินต่อไป ไดแ้ ก่ รายงานแสดงผลงาน หรือรายงานเสนอ
ผลงาน ซ่ึงผูร้ ับผิดชอบรายงานผลการปฏิบัติงาน ต่อผูบ้ ังคับบัญชาหรือผู้เกี่ยวข้อง ว่ามีผลงานเป็ น
อยา่ งไร หรือมีแนวโนม้ ไปทางใด รายงานเหตุการณ์ บอกใหท้ ราบเรื่องราวต่าง ๆ เป็นระยะ ถา้ มีเหตุการณ์ใด
เกิดข้ึนจะไดแ้ กไ้ ขไดท้ นั ท่วงที

รายงานทางวชิ าการ
ไดแ้ ก่ รายงานที่ไดจ้ ากการศึกษา คน้ ควา้ ของนกั วิชาการหรือสถาบนั ทางวิชาการ มกั ไดจ้ ากการศึกษา

ค้นคว้าวิจัย โดยมีระเบียบวิธีการศึกษาค้นคว้าที่เป็ นระบบ และมีลักษณะเป็ นวิทยาศาสตร์ เป็ น
ขอ้ เท็จจริง ปราศจากการต่อเติมเสริมแต่งใช้สานวนภาษาที่เรียบง่าย ตรงไปตรงมา ไม่ใช้พรรณนาโวหาร
ไพเราะ เนน้ ความรู้ ความถูกตอ้ ง มีระบบการอา้ งอิง ท่ีมาของขอ้ มูล เพ่ือให้เป็ นส่วนหน่ึงของการศึกษาคน้ ควา้
อ้างอิงได้ใช้ชื่อต่าง ๆ เช่น รายงานการคน้ ควา้ ทดลอง รายงานการวิจัย รวมถึง รายงานภาคนิพนธ์ และ
วิทยานิพนธ์ กเ็ ป็นรายงานทางวิชาการแบบหน่ึง

2. แนวคดิ พืน้ ฐานในการเขียนรายงาน
การเขียนรายงาน โดยเฉพาะรายงานทางวิชาการที่มีประโยชน์ จาเป็ นจะตอ้ งอิงหลกั วิชาการ เป็นการ

นาเสนอความคิด ความรู้ ท่ีถูกตอ้ ง เกิดประโยชนใ์ นการอ่าน ตอบสนองความตอ้ งการของผอู้ ่านได้ เพราะความ
มุ่งหมายท่ีแทจ้ ริงของการเขียน ก็คือ เขียนเพื่อให้ผูอ้ ่ืนอ่านการท่ีจะเขียนให้ผูอ้ ่านไดร้ ับประโยชน์จากการอ่าน
ตามจุดมุ่งหมาย ผเู้ ขียนควรจะไดเ้ ขียนอยา่ งประณีตในการใชร้ ูปแบบถอ้ ยคาภาษา จดั ลาดบั การนาเสนอเน้ือหา
เป็นข้นั ตอน ต่อเนื่องสมั พนั ธ์กนั นกั เขียนมืออาชีพ จะพจิ ารณาตอบคาถาม 3 ขอ้ ต่อไปน้ี ก่อนลงมือเขียนผลงาน

1. คุณลกั ษณะของผอู้ ่านเป็นอยา่ งไร
2. ผเู้ ขียนมีจุดประสงคใ์ นการเขียนอยา่ งไร
3. ควรจะเรียบเรียงนาเสนอเน้ือหาอยา่ งไร
หลกั การ แนวคิดพ้ืนฐานสาคญั ของนกั เขียนมืออาชีพ ไดแ้ ก่

1. คานึงถึงผู้อ่าน ถ้าได้ทราบล่วงหน้า ว่าผูอ้ ่านรายงานคือใคร พ้ืนฐานความรู้ความคิดเป็ น
อย่างไร จะทาให้ทราบความรู้ ความสามารถ และความคาดหวงั ท่ีผอู้ ่านตอ้ งการจากรายงานได้ ทาให้การ
เขียนรายงานทาไดต้ รงความตอ้ งการของผอู้ ่าน รายงานจะมีประโยชน์มากกว่าเขียนครอบคลุมผูอ้ ่านหลาย
ระดบั ซ่ึงตอบสนองไดย้ ากกวา่ เขียนโดยคานึงถึงผอู้ ่าน ยดึ ความตอ้ งการของผอู้ ่านเป็นสาคญั ผอู้ ่านตอ้ งการ

ทราบอะไรเขียนให้ตรง ไม่ควรเขียน หรือรายงานทุกอยา่ งท่ีผูเ้ ขียนทราบ แต่รายงานเฉพาะที่ผูร้ ับรายงาน
ตอ้ งการหรือควรทราบเท่าน้ัน ประหยดั เวลาของผูอ้ ่าน เพื่อให้ผูอ้ ่านทราบถึงส่ิงที่ตอ้ งการโดยเร็ว เขียน
เน้ือหาส้ัน ๆ ให้ไดค้ วามชดั เจนเขียน สาระสาคญั บทสรุปและขอ้ เสนอแนะ ให้มีจุดสังเกต เห็นไดง้ ่าย เช่น
ตวั ใหญ่ ตวั หนา แยกห่างจากขอ้ ความอ่ืน หรือมีเคร่ืองหมายพิเศษกากบั เขียนใหส้ อดคลอ้ งกบั พฤติกรรมการ
อ่านของผอู้ ่าน (พอกซนั . 2537 : 26) มีการวิจยั พบว่า แนวคิด ขอ้ ความ ที่กล่าวถึงก่อน จะทาให้ผอู้ ่านจาได้
มากกวา่ แนวคิดขอ้ ความท่ีกล่าวภายหลงั เอกสารยงิ่ ยาว ความน่าอ่านกย็ งิ่ ลดลง ผอู้ ่านสนใจที่จะอ่าน ปัญหา
และข้อสรุป ตลอดจนคาแนะนาต่าง ๆมากกว่าจะอ่าน คาบรรยาย เร่ื อง วิธีการ เน้ือหาทั่วไปหรื อ
ขอ้ มูล รายละเอียดปลีกยอ่ ยต่าง ๆ และผอู้ ่านรายงานมกั จะคิดวา่ ตนเองถูกเสมอ
·
2. กาหนดจุดประสงค์ในการเขยี น

ถา้ ผูเ้ ขียนมีจุดประสงคข์ องการเขียนชัดเจนผูเ้ ขียนจะไดแ้ นวทางในการเขียน และผูอ้ ่านจะไดร้ ับรู้
แนวทางชัดเจนตามไปด้วย ไม่ควรเขียนเพราะจาเป็ นต้องเขียน ก่อนเขียน ควรจะตอบคาถามให้ได้
วา่ ตอ้ งการใหร้ ายงานน้ี มีผลต่อผอู้ ่านและต่อผเู้ ขียนเองอยา่ งไรบา้ ง จุดประสงคข์ องการเขียนทวั่ ไป 4 ขอ้ มี
ดงั น้ี

1. เพ่อื บอกเล่าขอ้ เทจ็ จริง ใหค้ วามรู้ ใหข้ อ้ มูล

2. เพอื่ แนะนา ชกั จูงใหเ้ ชื่อถือ ปฏิบตั ิตาม

3. เพอื่ แสดงตวั ของผเู้ ขียน เพราะการเขียนจะบ่งบอกคุณลกั ษณะของผเู้ ขียน

4. เพ่อื สนบั สนุนหลกั การ ใหค้ วามบนั เทิง อารมณ์ขนั

การเขียนท่ีมีจุดประสงคแ์ ตกต่างกนั ตอ้ งเลือกเน้ือหา วิธีเขียน รูปแบบการเขียน และเลือกใชภ้ าษาที่
ต่างกนั จึงจะเกิดผลตามความมุ่งหมาย

จุดประสงค์ของการเขียนรายงาน ควรจะมีหลายขอ้ เรียงตามลาดบั ความสาคญั คือ ควรมุ่งแสดง
ขอ้ เทจ็ จริง ใหข้ อ้ มูล แนวปฏิบตั ิ ความคิด ความรู้

3. กาหนดรูปแบบการเรียบเรียงนาเสนอเนื้อหา

การเสนอเน้ือหา หรือแนวในการเขียน หมายถึง วิธีเรียบเรียงข้อความให้สอดคล้องกับเน้ือหา
จุดมุ่งหมายในการเขียน จนผอู้ ่านสามารถรับ และเขา้ ใจไดด้ ีถึงสาระ ท่ีผเู้ ขียนตอ้ งการจะส่ือสาร แนวการเขียนมี
หลายแบบตามประเภทของงานเขียน ผเู้ ขียนจะตอ้ งกาหนดแนวการเขียนไวล้ ่วงหนา้ เพื่อจะไดย้ ดึ ถือเป็นแนวใน
การเขียนให้สม่าเสมอตลอดท้งั เล่มรายงาน เป็ นความเรียงให้ความคิด ความรู้ ตอ้ งการให้ผูอ้ ่านเขา้ ใจเร่ืองราว
อยา่ งรวดเร็ว แจ่มแจง้ จึงนิยมเขียนเป็นความเรียง ซ่ึงเป็นแนวการเขียนในลกั ษณะเรียบเรียงขอ้ ความเป็นเรื่องเป็น
ราว โดยใชภ้ าษาตรงไปตรงมา ส้ัน กระชบั ลกั ษณะของรายงานที่ดีตาม ความคาดหวงั ของผอู้ ่านมีแนวทางการ
นาเสนอ 3 ประการ คือ

1. นาเสนอความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ เป็ นของตนเอง ความแปลกใหม่ เช่น นาเสนอแนวคิดเก่าดว้ ย
วิธีการใหม่ ใชว้ ธิ ีใหม่ ๆ ในการปฏิบตั ิ การอธิบายความ ไม่ใช่เพยี งแต่นาขอ้ เทจ็ จริงมาเรียงต่อ ๆ กนั เท่าน้นั

2.ใชท้ านองเขียนที่สม่าเสมอ ลกั ษณะของการนาเสนอ ย่อมข้ึนอยู่กบั เร่ืองท่ีเขียน และ.คุณลกั ษณะ
ของผูอ้ ่านและผเู้ ขียนแต่ละคนดว้ ย แต่ควรจะใชท้ านองเขียน เสมอตน้ เสมอปลายท้งั เล่ม เช่นการดาเนินเรื่อง
การเขียนหวั ขอ้ การเขียนสรุป การกล่าวถึงตวั ผเู้ ขียนและกล่าวถึงผอู้ ่าน

3.จดั ลาดบั เน้ือหาสาระ ใชโ้ ครงสร้างรูปแบบสากล โดยทว่ั ไปงานเขียนมีองคป์ ระกอบ 3 ส่วน คือ บท
นา เน้ือหา และบทสรุป บทนาตอ้ งสร้างความสนใจในเน้ือหา เน้ือหาใหค้ วามกระจ่าง ชดั เจน ถูกตอ้ ง แสดงผล
ตามจุดมุ่งหมาย บทสรุปมีขอ้ ความอภิปรายที่ผอู้ ่านประทบั ใจ

4. แสดงใหเ้ ห็นวา่ ผเู้ ขียนไดศ้ ึกษาคน้ ควา้ อยา่ งจริงจงั กวา้ งขวาง มีเน้ือหาครบถว้ นตามหวั ขอ้ ที่กาหนด

5. ใชภ้ าษาถูกตอ้ งที่เป็นทางการ ภาษาราชการ เป็นที่นิยมใชก้ นั โดยทว่ั ไป

1.กาหนดหัวข้อ

สมมุติว่าคุณสนใจทาวิจยั เร่ืองอาหารกบั สุขภาพเราจะตอ้ งกาหนดหัวขอ้ งานวิจยั ก่อนซ่ึงทาไดโ้ ดยหาขอ้ มูล
เบ้ืองตน้ จากการคน้ ควา้ จากเอกสารต่างๆ เช่นบทความลองใชฐ้ านขอ้ มูล lsls opac หรือเร่ิมจากการคน้ ฐานขอ้ มูล
cmul opac โดยใชห้ วั เร่ือง หรือความสาคญั วา่ อาหารเพ่ือสุขภาพ

หากขอ้ มูลที่คน้ พบมีมากเกินไป อาจทาใหก้ ารขยายกนั คน้ หา หรือทาใหห้ วั ขอ้ ใหค้ วามแคบลงไปเพอ่ื ใหห้ วั ขอ้ มี
ความเฉพาะเจาะจงมากข้ึน เช่น กาหนดหวั ขอ้ เป็น การเลือกอาหารสุขภาพเพ่ือผสู้ ูงวยั และการคน้ ขอ้ มูลดว้ ยการ

ใชค้ าคน้ อาหารเพ่ือสุขภาพ และ ผสู้ ูงวยั ต่อจากน้นั ให้ต้งั คาถามในหัวขอ้ ท่ีเราต้งั ข้ึน เช่น ผสู้ ูงวยั มีความใส่ใจ
เร่ืองสุขภาพจริงหรือไม่ ผูส้ ูงวยั สนใจบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพประเภทใดมากท่ีสุด อะไรที่เป็ นปัจจยั ในการ
เลือกบริโภคอาหารเพ่ือสุขภาพของผูส้ ูงวยั การโฆษณามีผลต่อการเลือกซ้ืออาหารเพ่ือสุขภาพหรือไม่ เป็ นตน้
ท้งั น้ีเพอ่ื การกาหนดหวั ขอ้ วจิ ยั ท่ีชดั เจนมากข้ึน

2.รวบรวมข้อมูลเบื้องต้น

เม่ือกาหนดหัวขอ้ การวิจยั ไดแ้ ลว้ จะตอ้ งทาการรวบรวมขอ้ มูลเบ้ืองตน้ ในเรื่องดงั กล่าวประเด็นหวั ขอ้ ท่ี
กาหนดโดยคน้ ควา้ จากเอกสารประเภทต่างๆเพื่อสารวจดูวา่ มีหนงั สือทรัพยากรสารนิเทศรายการใดบา้ งที่จะใช้
อา้ งอิงการศึกษาคน้ ควา้ เรื่องน้ีจดั การหาเอกสารดงั กล่าวไดจ้ ากที่ใดผวู้ ิจยั ตอ้ งการและจดบนั ทึกขอ้ ความไวเ้ พื่อ
นาไปเรียบเรียงเน้ือหาของรายงาน

การรวบรวมข้อมูลทเี่ กยี่ วกบั ความหมาย

ทรัพยากรสารนิเทศที่ให้ขอ้ มูลประเภทน้ีจะปรากฏในสิ่งที่ผิดประเภทบรรณานุกรมสารานุกรมเช่น
ความหมายของคาวา่

อาหารสุขภาพ ผสู้ ูงวยั ตวั อยา่ งหนงั สือ เช่น

การรวบรวมข้อมูลทเี่ กย่ี วกบั สถิติ

สารนิเทศท่ีใหข้ อ้ มูลประเภทน้ีปรากฏในส่ิงพิมพป์ ระเภทใดสมุดสถิติรายงานประจาปี เช่น จานวนผสู้ ูง
วยั ในประเทศไทย

อตั ราการเติบโตของสินคา้ เพอ่ื สุขภาพ ตวั อยา่ งหนงั สือ เช่น สมุดสถิติ รายงาน ที่สาคญั ของประเทศไทย

สมุดรายปี หรือ Annual Report อตั ราการจดทะเบียนบริษทั ท่ีผลิตอาหารเพท่อสุขภาพ

การรวบรวมข้อมูลทเ่ี กยี่ วกบั ข้อทก่ี าหนด

เร่ิมตน้ จากการใชร้ ะบบสืบคน้ รายการทรัพยากรสารนิเทศของหอ้ งสมุดซ่ึงควบคู่เอกกะสานท้งั ประเภท
หนงั สือ

วารสารหนงั สืออิเลก็ ทรอนิกส์วารสารอิเลก็ ทรอนิกส์ฐานขอ้ มูลต่างๆทางท่ีใหบ้ ริการของหอ้ งสมุดและ
นอกหอ้ งสมุด

เครือข่ายความร่วมมือจะรอแต่งขอ้ มูลที่ให้เปล่าหากคุณไม่แน่ใจว่าไดข้ อ้ มูลจากแหล่งขอ้ มูลครบถว้ น
หรือไม่

ลองปรึกษาบรรณารักษเ์ พื่อให้คาแนะนาแหล่งสืบคน้ ในการหาทรัพยากรสารสนเทศจากระบบสืบคน้
สารสนเทศ

ตอ้ งอาศยั ความเขา้ ใจและทกั ษะในเร่ืองในการสืบคน้ พอสมควรโดยเฉพาะคาท่ีใชแ้ ทนแนวคดิ หรือ

ความสาคญั หรือหวั เร่ืองเพ่ือใชใ้ นการสืบคน้ เช่นเร่ืองการขยายบริการทางเพศคาสาคญั หรือคาเร่ืองที่ใช้
คน้ อดั ใชค้ าวา่

โสเภณีการคา้ ประเวณีธุรกิจบริการทางเพศ อย่างไร ผูส้ ืบคน้ อาจไม่ตอ้ งกงั วลเกี่ยวกบั เร่ืองน้ีมากนัก
เนื่องจากในเบ้ืองตน้

สามารถใชช้ ่องทางคน้ ดว้ ยคาสาคญั และดูหวั ขอ้ เรื่องในรายการท่ีคน้ พบเป็นแนวทางในการสืบคน้

3. รู้จักระบบการสืบค้นของห้องสมุด

ระบบการสืบคน้ ของห้องสมุดในยุคท่ีมาถึงเทคโนโลยีจะช่วยให้การคน้ ขอ้ มูลเป็ นอย่างง่ายกว่าเดิม
สามารถสืบคน้ ขอ้ มูลหลายแห่งไดจ้ ากการสืบคน้ เพียงคร้ังเดียวเช่นเทคโนโลยีเป็ นตน้ ห้องสมุดท้งั หมดยงั ไม่
สามารถปรับใชเ้ ทคโนโลยใี หม่ไดท้ ้งั หมดดว้ ยปัจจยั ในการพฒั นาเทคโนโลยที ่ีจากดั ของระบบการคน้ จะเพาะใน
แต่ละฐานขอ้ มูลซ่ึงมีการกาหนดวิธีการคน้ ที่อาจแตกต่างกนั ผศู้ ึกษาคน้ จึงเป็นท่ีการสืบคน้ เป็นเบ้ืองตน้

ช่องทางเลือกในการสืบคน้

ระบบการสืบคน้ ขอ้ มูลของห้องสมุดในยุคที่มาถึง เทคโนโลยีจะช่วยให้การคน้ ขอ้ มูลเป็ นไปอย่างง่ายมากข้ึน
กว่าเดิม สามารถสืบคน้ ขอ้ มูลหลายแหน่งไดม้ าจากการสืบคน้ เพียงคร้ังเดียว เช่น เทคโนโลยี Web2.0 Metadata
เป็ นตน้ อย่างไรก็ดี ห้องสมุดท้งั หมดยงั ไม่สามารถปรับใชใ้ นปัจจุบนั มกั เป็ นระบบการสืบคน้ เฉพาะในแต่ละ
ฐานขอ้ มูล ซ่ึงกาหนดวิธีการคน้ ท่ีอาจแตกต่างกนั ผูส้ ืบคน้ จึงจาเป็ นที่ทาความเขา้ ใจในระบบการสืบคน้ เป็ น
เบ้ืองตน้

ช่องทางเลือกในการสืบคน้

ระบบการสืบคน้ ขอ้ มูลสารสนเทศในระบบหอ้ งสมุดอตั โนมตั ิส่วนใหญ่จะปรากฎช่องทางเลือกเพื่อการ
สืบคน้

หรือเรียกวา่ การกาหนดเขตขอ้ มูลที่ตอ้ งการใหค้ าคน้ ปรากฏ ดงั น้ี

ผแู้ ต่ง ใชช้ ่องทางน้ีเมื่อทราบชื่อผแู้ ต่ง หากเป็นชื่อคนไทย ใหพ้ ิมพช์ ่ือสกลุ ของผแู้ ต่ง โดยไม่ตอ้ งระบุ

ยศ บรรดาศกั ด์ิ ตาแหน่งทางวิชาการใดๆ เช่น เกษม วฒั นชยั ศึกฤทธ์ิ ปราโมช เป็นตน้

หากผแู้ ต่งเป็นชาวต่างประเทศ ใหใ้ ชช้ ื่อสกลุ ตามดว้ ยช่ือตวั เช่น Clinton Bill Bernard G.W

ช่ือเร่ือง ใชช้ ่องทางน้ีเมื่อทราบช่ือเร่ืองท่ีถูกตอ้ งชดั เจน เช่น กระบวนการตดั สินใจของผบู้ ริโภคในการ
เลือกใชบ้ ริการสปาในอาเภอเมืองเชียงใหม่ หากใชช้ ื่อเรื่องไม่ถูกตอ้ ง โดยเฉพาะการเร่ิมตน้ ชื่อเร่ือง เช่น พิมพว์ า่
การตดั สินใจของผบู้ ริโภค

ในการเลือกใชส้ ปา จะทาใหท้ ่านไม่พบรายการส่ิงพมิ พน์ ้ีจากช่องทางช่ือเรื่อง

หัวเร่ือง ในช่องทางน้ีเมื่อตอ้ งการตรวจสอบว่าห้องสมุด มีขอ้ มูลในหัวขอ้ เรื่องท่ีเราตอ้ งการอยหู่ รือไม่
เช่น พมิ พค์ าวา่ ธุรกิจสปา

ในช่องทางหัวเรื่อง โดยทวั่ ไปเราจะใชช้ ่องทางหัวเร่ืองในการสืบคน้ ขอ้ มูลมากกว่าช่องทางอ่ืนๆ แต่
ขอ้ จากดั ในการใชห้ วั เรื่องกม็ ีอยู่

เช่น การกาหนดคาท่ีใชแ้ ทนหัวเรื่องของห้องสมุด อาจจะไม่ตรงกบั ที่คิดไว้ ตวั อยา่ งเช่น คาว่า สปา ไม่
ใชเ้ ป็ นหวั เร่ือง แต่ใชค้ าว่า ธุรกิจสปาแทนซ่ึงการแกไ้ ขปัญหาในการใชห้ ัวเรื่องแลว้ ไม่พบรายการใดๆในเรื่ออง
น้ันๆ ทางการแกไ้ ขคือ เปลี่ยนหัวเรื่องไปยงั หัวเร่ืองอ่ืนที่มีเน้ือหาเช่นเดียวกนั เช่น การนวด การรักษาดว้ ยน้า
หรือใชช้ ่องทางความสาคญั ในการคน้ หาแทน

ที่ควรไดน้ ้นั เป็นแนวทางในการใชเ้ ป็นหวั ขอ้ ในการคน้ เอกสารรายการอ่ืนเพิม่ เติมต่อไป