วิธีการจัดการเรียนรู้

วิธกี ารจดั การเรียนรู้

1

สารบญั

วิธกี ารจดั การเรยี นรู้เพือ่ พัฒนาความรแู้ ละทกั ษะ.............................................................................................. 6
1. การจัดการเรยี นรู้แบบบรรยาย............................................................................................................ 6
2. การจดั การเรียนรู้แบบอภปิ ราย (Discussion Method) .................................................................... 6
3. การจัดการเรยี นรู้โดยใช้การอภิปรายกลมุ่ ย่อย (Small group discussion)...................................... 7
4. การจัดการเรยี นรแู้ บบสาธติ (Demonstration Method)................................................................. 7
การประเมินผล......................................................................................................................................... 7
เครอื่ งมือในการวดั ผล............................................................................................................................... 7
5. การจัดการเรียนรู้แบบบทบาทสมมติ (Role playing)........................................................................ 7
การประเมนิ ผล......................................................................................................................................... 7
6. การจัดการเรียนรโู้ ดยใชก้ ารแสดงละคร (Dramatization)................................................................. 8
การอภปิ รายและสรปุ หลังเรยี น................................................................................................................ 8
7. การจัดการเรียนรู้แบบสถานการณ์จาลอง (Simulation).................................................................... 8
ขั้นสรปุ และประเมนิ ผล............................................................................................................................. 8
8. การจดั การเรยี นรโู้ ดยใช้เกม (Game).................................................................................................. 8
ขัน้ การอภปิ รายหลงั การเล่นและการสรุปผล............................................................................................ 9
9. การจัดการเรียนรู้ท่เี น้นกระบวนการ (Process).................................................................................. 9
10. การจัดการเรียนรูโ้ ดยกระบวนการกลุม่ (Group Process)................................................................. 9
การวัดและการประเมินผล ....................................................................................................................... 9
11. การจดั การเรียนร้แู บบรว่ มมือ (Corporative Learning) ................................................................. 10
การประเมินผล ....................................................................................................................................... 10
12. การจัดการเรยี นรู้โดยใชเ้ ทคนคิ TGT................................................................................................. 11

2

13. การจดั การเรียนรโู้ ดยใช้เทคนิค STAD (Student Teams Achievement Division)..................... 11
14. การจดั การเรียนรู้โดยใชเ้ ทคนคิ จิ๊กซอว์ (Jigsaw)............................................................................... 11
15. การเรียนรู้แบบบรู ณาการ (Integration Instruction) ..................................................................... 12
16. การจดั การเรียนรู้แบบ Storyline (Storyline) ................................................................................. 12
17. การจัดการเรียนรู้แบบมุ่งประสบการณภ์ าษา (มปภ.) (Concentrated Language Encounter)... 12
18. การเรยี นรแู้ บบชแี้ นะ (Direct Instruction) ..................................................................................... 12
19. การจดั การเรียนรูแ้ บบเอสคิว 3 อาร์ ................................................................................................. 13
20 วิธีการจัดการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยม และการเรียนรู้โดยการแสวงหาความรู้
ดว้ ยตนเอง ..............................................................................................................................................................14
1. การจัดการเรียนรูแ้ บบเอกัตภาพ (Individualized Instruction)..................................................... 14
2. การจดั การเรยี นรู้แบบศูนยก์ ารเรียน (Learning center)................................................................. 14
3. การจดั การเรยี นรู้โดยใช้บทเรยี นโปรแกรม (Programmed Instruction) ....................................... 14
4. การจดั การเรียนโดยใช้บทเรียนโมดูล (Induction Module) หรือหนว่ ยการเรยี น........................... 14
5. การจดั การเรียนรโู้ ดยใช้ชดุ การสอน (Instructional Package) ....................................................... 15
6. การจัดการเรียนรโู้ ดยใชค้ อมพิวเตอรช์ ว่ ยสอน (CAI) (Computer Assisted Instruction)............. 15
7. การจัดการเรยี นร้แู บบโครงงาน (Project Method) ........................................................................ 15
8. การจัดการเรยี นรู้โดยไปทัศนศกึ ษา (Field Trip).............................................................................. 15
9. การจดั การเรียนรู้โดยใชแ้ หลง่ เรียนรใู้ นชมุ ชนและธรรมชาติ ............................................................. 16
10. การจดั การเรียนรแู้ บบไตรสิกขา........................................................................................................ 16
11. การจดั การเรียนรโู้ ดยศรทั ธาและโยสิมนสกิ าร .................................................................................. 16
12. การจัดการเรียนรู้ดว้ ยการทาค่านิยมให้กระจ่าง ................................................................................ 17
13. การจัดการเรยี นรแู้ บบเบญจขันธ์....................................................................................................... 17
14. การจัดการเรียนรู้ตามขัน้ ทสี่ ข่ี องอริยสัจ............................................................................................ 17

3

15. การจดั การเรียนรโู้ ดยใช้กระบวนการสรา้ งนสิ ัย................................................................................. 17
16. การจดั การเรยี นรูเ้ พือ่ พฒั นาจริยธรรม .............................................................................................. 17
17. การจดั การเรียนรู้โดยใช้กระบวนการเผชิญสถานการณ์ .................................................................... 18
18. การจัดการเรยี นรโู้ ดยใชน้ ทิ าน........................................................................................................... 18
19. การจดั การเรยี นร้แู บบซักค้าน (Jurisprudential Inquiry Model) ................................................. 18
22 วิธกี ารจัดการเรียนรเู้ พอื่ พัฒนากระบวนการคดิ .........................................................................................19
1. การจดั การเรียนรแู้ บบอปุ นยั (Inductive Method) ........................................................................ 20
2. การจัดการเรียนรู้แบบนิรนัย (Deductive Method) ....................................................................... 20
3. การจัดการเรยี นรู้แบบคน้ พบ (Discovery method)....................................................................... 20
4. การจัดการเรียนรแู้ บบวิทยาศาสตร์ (Scientific Method)............................................................... 20
5. การจัดการเรียนรแู้ บบทดลอง (Experimental Method) ............................................................... 21
6. การจดั การเรียนรแู้ บบแก้ปญั หา (Problem Solving Method)...................................................... 21
7. การจัดการเรยี นรแู้ บบแก้ปัญหาโดยใช้สารสนเทศ (Information Problem-solving approach:
big 6 skills)....................................................................................................................................................... 21
8. การจัดการเรียนรู้แบบใช้คาถาม (Questioning Method) .............................................................. 21
9. การจดั การเรยี นรู้แบบ KWL (Know-Want-Learned).................................................................... 21
10. การจัดการเรยี นรู้โดยใช้กรณีศกึ ษา (Case Study Method)........................................................... 21
11. การจัดการเรยี นรแู้ บบสร้างสรรค์ (Creative Teaching) ................................................................. 22
12. การจัดการเรยี นรโู้ ดยการระดมสมอง (Brainstorming Method) ................................................... 22
13. การจดั การเรียนรู้แบบซินเนคตกิ ส์..................................................................................................... 22
14. การจัดการเรยี นรแู้ บบสร้างสรรคค์ วามรู้ (Constructivism) ............................................................ 22
15. การจัดการเรียนรแู้ บบสบื สวนสอบสวน (Inquiry Method) ............................................................ 22
16. การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะแสวงหาความรเู้ ป็นกลุม่ (Group Investigation Method)............. 23

4

17. การจดั การเรียนรแู้ บบ 4MAT ........................................................................................................... 23
18. การจดั การเรยี นรู้แบบกรอบมโนทัศน์ (Concept Mapping Teaching)......................................... 23
19. การจัดการเรียนร้โู ดยใช้ผังความร้แู บบวี (Knowledge Vee diagramming).................................. 23
20. การจดั การเรียนรูแ้ บบวรรณี (Wannee Teaching Model)............................................................ 23
21. การจัดการเรียนรู้แบบพยากรณ์ (Forecast or Prediction Method)............................................ 24
22. การจัดการเรียนรแู้ บบหอ้ งเรียนกลับด้าน (Flipped classroom).................................................... 24

5

วธิ กี ารจดั การเรยี นรูเ้ พอ่ื พัฒนาความรู้และทกั ษะ

1. การจัดการเรียนร้แู บบบรรยาย

คือกระบวนการเรียนรู้ท่ีผู้สอนเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ให้แก่ผู้เรียนด้วยการพูดบอกเล่า อธิบายเนื้อหา
เรื่องราวท่ีผู้สอนได้เตรียมการศึกษาค้นคว้ามาเป็นอย่างดี ผู้เรียนเป็นฝ่ายรับฟัง อาจจะมีการจดบันทึก
สาระสาคัญในขณะที่ฟงั บรรยายหรืออาจมีโอกาส ซักถามแสดงความคิดเห็นได้บ้าง ถ้าผู้สอนเปิดโอกาส วธิ ีน้ี
เหมาะสาหรับผู้ฟังจานวนมาก และผู้บรรยายซ่ึงเป็นผู้เชี่ยวชาญในเรื่องน้ันๆ ต้องการนาเสนอเน้ือหาสาระ
จานวนมากในลกั ษณะคม ชดั ลึก โดยใชเ้ วลาไมม่ ากนัก จึงเป็นการเรยี นรู้ท่ปี ระหยัดเวลาและคา่ ใชจ้ ่าย

ขน้ั นา เปน็ การเตรียมความพร้อมกอ่ นเรียน

 ใช้ปญั หาเป็นสง่ิ เร้าความสนใจ เช่น ข่าว เหตกุ ารณสาคัญ กรณตี วั อย่าง การต้ังคาถามนา เปน็ ต้น
 ทดสอบความเขา้ ใจก่อนเรียน เพื่อวดั ความร้คู วามเขา้ ใจก่อนเรียน

ขน้ั อธบิ าย อธบิ ายเน้ือหาสาระตามลาดบั

 ควรยกตวั อย่างประกอบการบรรยายสอดคลอ้ งกบั เนอ้ื หา
 ควรใช้เทคนิคการแบง่ กลุ่ม การระดมสมอง การแสดงความคดิ เห็นผ่านวิธีการตา่ งๆ การอภิปรายกลุม่ ย่อย
 ควรใชค้ าถามระหวา่ งบรรยาย

ข้ันสรุป

 สรปุ สาระสาคญั ของการบรรยาย
 ซักถามหรืออภิปรายแลกเปลย่ี นความคดิ เหน็

ขั้นประเมนิ การเรียนรู้

 ทดสอบหลังเรยี น ทาแบบฝึกหดั เพิ่มเติม เปน็ ต้น

2. การจดั การเรียนร้แู บบอภิปราย (Discussion Method)

คอื กระบวนการท่ีผูส้ อนม่งุ ใหผ้ เู้ รียนมโี อกาสสนทนาแลกเปล่ยี นความคดิ เห็นหรือระดมความคิดในเร่อื งใด
เรื่องหน่ึง ซึ่งอาจจะเป็นเร่ืองหรือปัญหาท่ีเกี่ยวข้องกับบทเรียนหรือกลุ่มที่มีความสนใจร่วมกัน โดยมี

6

จุดมุ่งหมายเพอื่ หาคาตอบแนวทางหรือแก้ปัญหาร่วมกัน การจัดการเรยี นรู้แบบนม้ี ุง่ เน้นใหผ้ ู้เรยี นมีส่วนร่วมใน
การเรียนรู้ คอื รว่ มคดิ รว่ มวางแผน รว่ มตัดสินใจ ร่วมปฏิบตั ิงานและชนื่ ชมผลงานร่วมกัน

3. การจัดการเรยี นร้โู ดยใชก้ ารอภปิ รายกลุม่ ย่อย (Small group discussion)

คือ กระบวนการเรียนรู้ท่ีผู้สอนจัดกลุ่มผู้เรียนออกเป็นกลุ่มย่อยประมาณ 4-8 คน ให้ผู้เรียนในกลมุ่ มีโอกาส
สนทนาแลกเปล่ียนข้อมูล ความคิดเห็น ประสบการณ์ในประเด็นหรือปัญหาท่ีกาหนด และสรุปการอภิปราย
ออกมาเปน็ ข้อสรุปกล่มุ

4. การจัดการเรยี นรแู้ บบสาธิต (Demonstration Method)

กระบวนการท่ีผู้สอน หรือบุคคลใดบุคคลหนึ่งใช้ในการช่วยให้ผู้เรียนได้เกิดการเรียนรู้ตามวัตถุประสงค์
โดยการแสดงหรือการกระทาให้ดูเป็นตัวอย่างพร้อมๆ กับการบอก อธิบายพร้อมๆ กับการบอก อธิบาย ให้
ผู้เรียนได้เรียนรู้ ผู้เรียนจะเกิดการเรียนรู้จากการสังเกตกระบวนการข้ันตอน การสาธิตน้ันๆ แล้วให้ผู้เรียน
ซกั ถาม อภิปราย และสรปุ การเรียนรทู้ ีไ่ ด้จากการสาธิต การจัดการเรยี นรแู้ บบนจี้ ึงเหมาะสมสาหรบั การสอนท่ี
ตอ้ งการให้ผู้เรียนเห็นข้ันตอน การจัดการเรยี นรูแ้ บบนี้จึงเหมาะสมกบั การสอนทต่ี ้องการให้ผเู้ รยี นเห็นข้ันตอน
ของการปฏบิ ตั ิ เช่น วิชาพลศึกษา นาฏศลิ ป์ ศิลปศกึ ษา เป็นตน้

การประเมินผล

ผู้สอนอาจใช้วิธกี ารต่างๆ เพ่ือประเมินว่าผเู้ รียนเข้าใจเน้ือเรื่อง ขั้นตอนการสาธิตมากนอ้ ยเพียงใด เช่น ให้
ตอบคาถาม ใหเ้ ขยี นรายงาน ใหแ้ สดงการสาธติ ให้ดู เปน็ ต้น

เครอื่ งมอื ในการวัดผล

เชน่ แบบบนั ทึกการสาธิตการทดลอง แบบฝึกทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

5. การจัดการเรียนรแู้ บบบทบาทสมมติ (Role playing)

คือ กระบวนการที่ผู้สอนกาหนดหัวข้อเร่ือง ปัญหา หรือสร้างสถานการณ์ขึ้นมาคล้ายกับสภาพความเป็น
จริง แล้วให้ผู้เรียนสวมบทบาทนั้นตามความรู้สึกนึกคิดและประสบการณ์ของผู้เรียนท่ีคิดว่าควรจะเป็น
ภายหลังของการแสดงบทบาทสมมติจะต้องมกี ารอภิปรายเกย่ี วกับการแสดงออกทัง้ ด้านความรู้และพฤติกรรม
ของผู้แสดงเพ่ือการเรยี นรู้ตามวัตถปุ ระสงค์

การประเมินผล

7

ผู้สอนควรประเมินจากการสังเกต ผลจากการสรุปข้อคดิ เหน็ ของผู้เรยี น การสอบถาม เปน็ ตน้ ทุกครง้ั และ
นาผลการประเมนิ ไปใช้เพอ่ื ปรบั ปรุงในการแสดงคร้ัง/ตอนต่อไป

6. การจดั การเรยี นรู้โดยใชก้ ารแสดงละคร (Dramatization)

คือ กระบวนการเรียนรู้ที่ผู้สอนให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ตามวัตถุประสงค์ โดยการให้ผู้เรียนแสดงละคร ซงึ่
เป็นเรื่องราวท่ีต้องการให้ผู้เรียนได้เรียนรู้เน้ือหาและบทละครท่ีได้กาหนดไว้ตั้งแต่ต้นจนจบ ซึ่งผู้เรียนจะต้อง
แสดงบทบาทหรือสมมติว่าตนเองเป็นหรือแสร้งทาเปน็ ตัวเขาเองหรือบุคคลอ่ืนหรือตัวละครตัวใดตัวหน่ึง โดย
จะต้องแสดงบทบาทการใช้ภาษา แสดงสีหน้า ท่าทางกับการเคล่ือนไหวประกอบการสนทนาตามบทละครท่ี
แต่งไว้เรียบร้อยแล้ว และผู้แสดงจะไม่นาเอาบุคลิกภาพและความรู้สึกนึกคิดของตนเองเข้าไปมีส่วนเก่ียวข้อง
ซึ่งจะมีส่วนทาให้เกิดผลเสียหายต่อการแสดงบทบาทนั้นๆ วิธีการนี้จะทาให้ผู้เรียนมีประสบการณ์ในการที่จะ
เข้าใจในความรสู้ ึก เหตุผล และพฤตกิ รรมของผูอ้ น่ื และจะสามารถจดจาเรอ่ื งราวนั้นได้นาน

การอภปิ รายและสรปุ หลงั เรยี น

ผู้สอนและผูเ้ รยี นอภปิ รายรว่ มกัน โดยมงุ่ ถงึ การอภิปรายเรือ่ งราวทแ่ี สดงออกมา ความสามารถของผ้แู สดง
และประเดน็ ทีเ่ ปน็ เนอื้ หาสาระสาคัญของการเรียนรู้

7. การจัดการเรียนรู้แบบสถานการณจ์ าลอง (Simulation)

คือ กระบวนการเรียนรู้ที่ผู้สอนเข้าไปอยู่ในสถานการณ์ท่ีสร้างข้ึนมา ซ่ึงสถานการณ์นั้นจะมีลักษณะ
คล้ายคลึงกับสภาพความเป็นจริงมากท่ีสุด ทั้งสภาพแวดล้อมและปฏิสัมพันธ์โดยมีการกาหนดบทบาท ข้อมูล
และกติกาไว้เพ่ือให้ผู้เรียนได้ฝึกการคิดแก้ปัญหาและตัดสินใจจากสภาพการณ์ที่เขากาลังเผชิญอยู่ ซึ่งผู้เรียน
จะต้องใช้ข้อมูลทั้งหมดประกอบกับวิจารณญาณของตนเองให้ปฏิบัติหน้าที่ตามสถานการณ์น้ันให้ดีท่ีสุด ซึ่ง
การเรียนรู้แบบสถานการณ์จาลองนี้จะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการถ่ายโยงการเรียนได้ดีและสามารถนาไปแก้ไข
ปญั หาในชีวิตจริงได้

ขนั้ สรปุ และประเมนิ ผล

ผเู้ รียนสามารถสรปุ สาระสาคญั และประเมินผลการเรียนรู้

8. การจัดการเรียนรู้โดยใชเ้ กม (Game)

คือ กระบวนการเรียนรู้ที่ผู้สอนให้ผู้เรียนเล่มเกมท่ีมีกฏเกณฑ์ กติกา เงื่อนไข หรือข้อตกลงร่วมกันที่ไม่
ยุ่งยากซับซ้อน ทาให้เกิดความสนุกสนาน ร่าเริง เป็นการออกกาลังกาย เพื่อพัฒนาความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ มี

8

โอกาสแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์การเรียนรู้ร่วมกับผู้อื่น โดยมีการนาเนื้อหา ข้อมูลของเกม
พฤตกิ รรมการเลน่ วธิ ีการเลน่ และผลของการเลน่ เกมมาใชเ้ พ่ือการอภปิ รายเพอื่ สรุปผลการเรียนรู้

ข้ันการอภปิ รายหลังการเลน่ และการสรุปผล

มีการตั้งประเด็นคาถามเพ่ือนาไปสู่การอภิปราย เกี่ยวกับเทคนิคหรือทักษะต่างๆ ท่ีผู้เรียนได้รับ และ
ประเด็นเกีย่ วกบั เนอื้ หาสาระตา่ งๆ ที่ได้รับ เช่น การทดสอบความรู้ การให้เขยี นแผนผังความคดิ เป็นต้น

9. การจดั การเรยี นรู้ทเี่ น้นกระบวนการ (Process)

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นให้ผู้เรียนได้เรียน “วิธีการเรียนรู้” อย่างเป็นข้ันตอน หรือเป็นกระบวนการ
โดยให้ผู้เรียนเป็นผู้คิด ผู้ลงมือปฏบิ ัติ ทากิจกรรมต่างๆ ผู้สอนเป็นผู้กากับควบคุมให้ผู้เรียนมีการปฏิบัติ ฝึกฝน
จนเกิดทักษะ สามารถปฏิบัติตามขั้นตอนไดแ้ ละรับรู้ขั้นตอนท้ังหมด จนสามารถนามาใชไ้ ด้อย่างอัตโนมัติและ
นาไปใช้ได้จริงในสถานการณ์ต่างๆ โดยเสนอแนะกระบวนการที่ผู้สอนควรใช้ 13 กระบวนการคือ 1. ทักษะ
กระบวนการ (9 ขั้นตอน) 2. กระบวนการสร้างความคิดรวบยอด 3. กระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณ 4.
กระบวนการแก้ปัญหา 5. กระบวนการสร้างความตระหนัก 6. กระบวนการปฏิบตั ิ 7. กระบวนการคณิตศาสตร์
8. กระบวนการทางภาษา 9. กระบวนการกลุ่ม 10. กระบวนการสร้างเจตคติ 11. กระบวนการสร้างค่านิยม 12.
กระบวนการเรียนความร้คู วามเขา้ ใจ 13. กระบวนการสบื สวน สอบสอน

10. การจดั การเรียนรโู้ ดยกระบวนการกลมุ่ (Group Process)

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนได้รับความรู้จากการลงมือปฏิบัติเป็นกลุ่ม กลุ่มจะมีอิทธิผลต่อการ
เรียนรู้ของสมาชิกแต่ละคน และสมาชิกแต่ละคนในกลุ่มมีอิทธิพลและปฏิสัมพันธ์ต่อกันและกัน การจัดการ
เรียนรู้โดยกระบวนการกระบวนการลุ่มมีหลายวิธี เช่น เกม บทบาทสมมติ กรณีศึกษา การอภิปรายกลุ่ม เป็น
ตน้

การวดั และการประเมนิ ผล

1. สังเกตจากการทางาน กระบวนการทางาน พฤติกรรมของสมาชิกในกลุ่ม บทบาทผู้นา ผู้ตาม
ความคิดริเรม่ิ สร้างสรรค์

2. ซักถามสมาชิกให้ท่ัว ให้นักศึกษาได้มีโอกาสคิดค้นคาตอบและแก้ปัญหาร่วมกัน ผู้สอนฟังและ
สงั เกตจากคาตอบของผู้เรยี น

3. พจิ ารณาจากการเข้าร่วมกจิ กรรมตา่ งๆ

9

4. ทดสอบข้อเขียน ควรมีบา้ ง แตไ่ มค่ วรใหค้ วามสาคญั มาก
5. ผลงานของผ้เู รยี น พจิ ารณาทง้ั รายกลมุ่ และรายบุคคล
6. ให้ผู้เรียนมโี อกาสหรอื มีสว่ นร่วมในการวัดและประเมินผลด้วย
7. มีการประเมนิ ผลผเู้ รยี นทกุ ครง้ั
8. ผู้เรยี นต้องรู้ผลการประเมินและวัดผลของตนเอง
9. ผเู้ รียนมโี อกาสประเมินผสู้ อนดว้ ย
11. การจดั การเรียนรแู้ บบรว่ มมือ (Corporative Learning)
คือ กระบวนการเรียนรู้ท่ีจัดให้ผู้เรียนได้ร่วมมือและช่วยเหลือกันในการเรียนรู้ โดยแบ่งกลุ่มผู้เรียนที่มี
ความสามารถต่างกันออกเป็นกลุ่มเล็กๆ ซ่ึงเป็นลักษณะการรวมกลุ่มอย่างมีโครงสร้างที่ชัดเจน มีการทางาน
ร่วมกัน มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น มีการช่วยเหลือพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน มีความรับผิดชอบร่วมกันท้ัง
ในส่วนตนและสว่ นรวม เพื่อให้ตนเองและสมาชิกทุกคนในกลมุ่ ประสบความสาเร็จตามเป้าหมายท่ีกาหนดไว้
การประเมินผล
การประเมนิ ผลแบ่งเปน็ 2 ดา้ น ดังนี้
 ประเมินจากการทางานกลุ่มร่วมกันระหว่างผู้สอนและผู้เรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการ

ทางานกลุ่ม
 ประเมินจากผู้เรยี นเป็นรายบคุ คล โดยการสงั เกตพฤติกรรมการปฏบิ ัติงาน
 ประเมินจากการบนั ทึกการรายงานผลอภิปราย/ ประเมนิ ผลงานการนาเสนอของสมาชกิ แต่ละคน

ให้สมาชิกของกลมุ่ ทราบ
 ตรวจผลงาน
 สังเกตการตอบคาถาม ความสนใจ การสื่อความหมายและมารยาทในการฟัง
 ประเมินผลงานการนาเสนอของสมาชกิ ของแต่ละคนใหส้ มาชิกของกลมุ่ ทราบ

10

12. การจัดการเรยี นรูโ้ ดยใชเ้ ทคนคิ TGT

เป็นการเรียนรู้แบบร่วมมือกันอีกรูปแบบหนึ่ง คล้ายกับเทคนิค STAD ที่แบ่งผู้เรียนที่มีความสามารถ
แตกตา่ งกันออกเป็นกลุ่มเพ่ือทางานร่วมกัน กลุ่มละประมาณ 4-5 คน โดยกาหนดให้สมาชิกของกลุ่มไดแ้ ข่งขัน
กันในเกมการเรียนที่ผู้สอนจัดเตรียมไวแ้ ล้ว ทาการทดสอบความรู้ โดยการใชเ้ กมการแข่งขัน คะแนนที่ได้จาก
การแข่งขันของสมาชิกแต่ละคน ในลักษณะการแข่งขันตัวต่อตัวกับทีมอ่ืน นาเอามาบวกเป็นคะแนนรวมของ
ทีม ผู้สอนจะต้องใช้เทคนิคการเสริมแรง เช่น ให้รางวัล คาชมเชย เป็นต้น ดังนั้น สมาชิกกลุ่มจะต้องมี
เปา้ หมายรว่ มกนั ชว่ ยเหลือซงึ่ กนั และกนั เพอื่ ความสาเรจ็ ของกลุ่ม

13. การจัดการเรียนรโู้ ดยใชเ้ ทคนคิ STAD (Student Teams Achievement Division)

เป็นการเรียนรู้แบบร่วมมือกันอีกรูปแบบหน่ึงคล้ายกันกับเทคนิค TGT ที่แบ่งผู้เรียนที่มีความสามารถ
แตกตา่ งกันออกเป็นกลุ่ม เพ่ือทางานร่วมกันกลุ่มละ 4-5 คน โดยกาหนดให้สมาชิกของกลุ่มได้เรียนรู้ในเน้ือหา
สาระที่สอนจัดเตรียมไว้แล้วทาการทดลองความรู้ คะแนนท่ีได้จากการทดสอบสมาชิกของแต่ละคนนาเอามา
บวกเป็นคะแนนรวมของทีม ผู้สอนจะต้องใช้เทคนิคการเสริมแรง เช่น การให้รางวลั คาชมเชย เป็นตน้ ดังน้ัน
สมาชกิ กลมุ่ จะกาหนดเปา้ หมายรว่ มกันชว่ ยเหลอื ซึ่งกนั และกนั เพอ่ื ความสาเร็จของกลุ่ม

ข้ันประเมนิ ผล

 ทดสอบย่อย
 ตรวจสอบการพัฒนา
 จัดทาคะแนนการพฒั นา
 นาคะแนนเทียบระดับคณุ ภาพ

14. การจดั การเรียนรโู้ ดยใช้เทคนิคจ๊ิกซอว์ (Jigsaw)

เปน็ กระบวนการจดั การเรียนรทู้ ใี่ ชแ้ นวคิดการต่อภาพ โดยแบง่ ผู้เรยี นเปน็ กลุม่ ทุกกลุม่ จะได้รับมอบหมาย
ให้ทากิจกรรมเดยี วกัน ผู้สอนจะแบง่ เน้ือหาของเรื่องทีจ่ ะใหเ้ รียนรู้ออกเป็นหัวข้อย่อยเท่ากับจานวนสมาชกิ แต่
ละกลุ่ม และมอบหมาย ให้ผู้เรียนแตล่ ะกลุ่มศึกษา ค้นควา้ คนละหัวข้อ ซึ่งผู้เรียนแตล่ ะคนจะเป็นผู้เชยี่ วชาญ
เฉพาะเรื่องที่ตนได้รับมอบหมายให้ศึกษาจากกลุ่ม สมาชิกต่างกลุ่มท่ีได้รับมอบหมายในหัวข้อเดียวกันก็จะ
ทาการศึกษาค้นคว้าร่วมกัน จากน้ันผู้เรียนแต่ละคนจะกลับเข้ากลุ่มเดิมของตน เพื่อทาหน้าท่ีเป็นผู้เชี่ยวชาญ
อธบิ ายความรู้ เน้ือหาสาระทต่ี นศึกษาให้เพอ่ื นร่วมกลมุ่ ฟงั เพื่อใหเ้ พอ่ื นสมาชิกทั้งกลมุ่ ไดร้ ูเ้ น้ือหาสาระครบทุก
หวั ข้อยอ่ ยและเกิดการเรียนรเู้ นือ้ หาสาระท้งั เรื่อง

11

15. การเรียนรู้แบบบูรณาการ (Integration Instruction)

การเรียนร้ทู ่เี ช่ือมโยงศาสตร์หรอื เนือ้ หาสาขาวิชาต่างๆ ทมี่ ีความสมั พันธเ์ ก่ยี วขอ้ งกนั มาผสมผสานเข้า
ด้วยกัน เพื่อให้เกิดความรู้ที่มีความหมาย มีความหลากหลายและสามารถนามาใช้ประโยชน์ได้จริงใน
ชีวติ ประจาวนั

16. การจดั การเรียนรแู้ บบ Storyline (Storyline)

เป็นการเรียนรู้แบบบูรณาการที่นาเอาสาระการเรียนรู้จากหลากหลายกลุ่มสาระมาเช่ือมโยงกัน เพื่อ
จดั การเรียนร้ภู ายใต้หัวข้อเร่ือง (Theme) เดียวกัน โดยผูกเรื่องเปน็ ตอนๆ (Episode) เรื่องแตล่ ะตอนจะตอ่ เนอ่ื งกัน
และมีลาดับเหตุการณ์ (sequence) หรือท่ีเรียกว่าเส้นทางเดินของเรื่อง (Topic line) และใช้คาถามหลัก (Key
questions) เป็นตัวนาไปสู่การให้ผู้เรียนทากิจกรรม (Activity) อย่างหลากหลาย ซึ่งกิจกรรมเหล่าน้ีจะส่งเสริมให้
ผู้เรียนได้เรียนรู้ตามสภาพจริง ได้ลงมือปฏิบัติจริง เน้นทักษะการคิด การวเิ คราะห์ การตัดสินใจ กระบวนการ
กลุ่ม ตลอดจนการสร้างความรู้ด้วยตนเอง ดังน้ันการจัดการเรียนรู้แบบ storyline จึงเป็นการบูรณาการเนื้อหา
สาระและทกั ษะกระบวนการต่างๆ เข้าด้วยกัน

17. การจดั การเรียนร้แู บบม่งุ ประสบการณ์ภาษา (มปภ.) (Concentrated Language Encounter)

เป็นกระบวนการเรียนรู้ทางด้านภาษาที่เรียนรู้จากส่วนรวมไปหาส่วนย่อย สามารถทาให้ผู้เรียนเกิดการ
เรียนรู้อย่างสอดคล้องกับสภาพจริงในชีวิตประจาวัน ผู้เรียนได้มีโอกาสฝึกทักษะทางด้านภาษาอย่างต่อเนื่อง
ตามลาดับข้ันของการเรียนรู้ ได้แก่ ฟัง พูด อา่ น เขียน นอกจากน้ียงั เน้นกระบวนการกลมุ่ และการบูรณาการที่
สอดคล้องสมั พันธ์กบั สาระการเรียนรู้อน่ื ๆ ได้อีกดว้ ย

18. การเรยี นรแู้ บบชี้แนะ (Direct Instruction)

เป็นรูปแบบการสอนท่ีมีเป้าหมายเพื่อฝึกทักษะหรือให้ความรู้เบื้องต้นแก่ผู้เรียนเพ่ือให้มีพฤติกรรมตาม
วัตถุประสงค์ท่ีได้กาหนดการเรียนการสอนแบบช้ีแนะนี้ มีพ้ืนฐานมาจากทฤษฎีทางจิตวิทยากลุ่มพฤติกรรม
นิยมและจิตวิทยาการ ฝึกการเรียนการสอน เน้นการฝึกและเสริมแรงในขณะเรียนและฝึกปฏิบัติงาน และค่อย
ลดการเสริมแรงเมื่อผู้เรียนเกิดพฤติกรรมที่ตอ้ งการ การเรียนการสอนจะเน้นให้ผู้เรียนสามารถทางานได้อย่าง
มีลาดับข้ันตอน รวมทั้งสามารถทางานกับคนอื่นได้ การฝึกจะแบ่งออกเป็นทักษะย่อย เรียงลาดับตามความ
ซบั ซอ้ นของทักษะ

12

19. การจดั การเรียนรแู้ บบเอสควิ 3 อาร์
เป็นกระบวนการเรียนรู้ท่ีมุ่งเน้นสอนการเปล่ียนหัวข้อ ให้เป็นประโยคคาถาม โดยการฝึกให้ผู้เรียนกวาด

สายตาหาหัวข้อเร่ืองแล้วเปล่ียนหัวข้อนั้นๆ เป็นคาถาม สอนและฝึกให้ผู้เรียนบันทึกสิ่งที่จะได้จากการอ่าน
เมื่ออ่านจบขอ้ ความแล้วและฝึกให้ผู้เรียนทบทวนโดยการตรวจสอบบันทึกทเี่ ขยี นไว้ รูปแบบนี้พัฒนาขน้ึ เพอื่ ใช้
ในการสอนการอา่ น

ที่มา : สุวิทย์ มูลคาและอรทัย มูลคา. (2545). 19 วิธีการจัดการเรียนรู้: เพื่อพัฒนาความรู้และทักษะ.
กรุงเทพฯ: โรงพิมพภ์ าพพิมพ.์

13

20 วิธีการจัดการเรียนรู้ เพอื่ พัฒนาคุณธรรม จรยิ ธรรม และคา่ นยิ ม และการเรยี นรโู้ ดยการแสวงหา
ความรู้ด้วยตนเอง

1. การจดั การเรียนร้แู บบเอกตั ภาพ (Individualized Instruction)

เป็นการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียนท่ีคานึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล โดยจะจัดให้
สอดคล้องกับสตปิ ัญญา ความสามารถ ความสนใจ ความต้องการ และความสะดวกของผเู้ รียนแต่ละบุคคล ซ่ึง
ผู้เรียนจะได้รับความรู้และประสบการณ์เรียนรู้จากการศึกษา ค้นคว้า สืบค้นด้วยตนเอง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับ
ความสามารถและความสะดวกของผ้เู รยี นเองเปน็ สาคัญ

2. การจดั การเรียนรู้แบบศนู ย์การเรยี น (Learning center)

เป็นกระบวนการที่ผู้สอนจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้ผู้เรียน โดยให้ผู้เรียนศึกษาหาความรู้ด้วยตนเอง
ตามความต้องการ ความสนใจและความสามารถจากศูนย์การเรียนที่ผู้สอนได้จัดเตรียมเน้ือหาสาระ กิจกรรม
และสื่อการสอนแบบประสม โดยปกติศูนย์การเรียนจะมีหลายศูนย์ แต่ละศูนย์จะมีเน้ือหาสาระและกิจกรรม
เบ็ดเสร็จในตนเอง ผู้เรยี นจะหมนุ เวียนกันเข้าศึกษาหาความรจู้ ากศูนยต์ า่ งๆ ที่จดั เตรยี มไวอ้ ยา่ งหลากหลายจน
ครบทุกศูนย์ ผู้เรียนจะต้องประกอบกิจกรรมต่างๆ ตามท่ีโปรแกรมได้กาหนดเอาไว้ภายใต้การดูแลของผู้สอน
ซ่ึงผู้สอนจะทาหน้าที่เป็นผู้จัดเตรียมศูนย์การเรียน ให้คาแนะนาอานวยความสะดวกในการเรียนรู้ พร้อมท้ัง
ประเมินผลการเรยี นรขู้ องผู้เรียนดว้ ย

3. การจดั การเรียนรู้โดยใชบ้ ทเรียนโปรแกรม (Programmed Instruction)

เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่มีการสร้างบทเรียนโปรแกรมหรือบทเรียนสาเร็จรูปไว้ล่วงหน้า ที่จะให้
ผู้เรียนเรียนรู้ด้วยตนเอง จะเรียนรู้ได้เร็วหรือช้าตามความสามารถของบุคคล โดยบทเรียนดังกล่าวจะเป็น
บทเรียนท่ีนาเนื้อหาสาระท่ีจะให้ผู้เรียนได้เรียนรู้มาแบ่งเป็นหน่วยย่อยๆ หลายๆ กรอบ (frames) เพ่ือให้ง่ายตอ่
การเรียนรู้ในแต่ละกรอบจะมีเนื้อหาคาอธบิ ายและคาถามท่ีเรียบเรียงไว้ ต่อเนื่องกันโดยเร่ิมจากง่ายไปหายาก
เพื่อมุ่งให้เกิดการเรียนรู้ตามลาดับบทเรียนโปรแกรมที่สมบูรณ์จะมีแบบทดสอบความก้าวหน้าของการเรียน
โดยผเู้ รยี นสามารถทาการทดสอบกอ่ นและหลังเรียนเพอื่ ตรวจสอบการเรยี นรู้ของตนเองไดท้ นั ที

4. การจัดการเรียนโดยใชบ้ ทเรียนโมดูล (Induction Module) หรือหน่วยการเรยี น

เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่มีการสร้างบทเรียนเป็นหน่วยท่ีมีเนื้อหาและกลุ่มประสบการณ์จบใน
ตัวเอง สร้างข้ึนเม่ือให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ด้วยตนเอง โดยมีวัตถุประสงค์ท่ีกาหนดไว้แน่นอนและชัดเจน โมดูล

14

หน่ึงๆ จะประกอบดว้ ยแนวคิด วตั ถุประสงค์ กิจกรรมการเรียน ส่ือและการประเมนิ ผล ตามปกติมักนิยมจัดไว้
ในลักษณะเป็นแฟ้มห่วงชนิดปกแข็งบรรจุเอกสารพิมพ์ด้วยกระดาษอย่างดีหรือรวบรวมเป็นชุดเอกสาร เป็น
หนงั สือ เป็นต้น

5. การจดั การเรียนร้โู ดยใช้ชดุ การสอน (Instructional Package)

เป็นกระบวนการเรียนรู้จากชุดการสอน เป็นสื่อการสอนชนิดหนึ่งท่ีมีลักษณะผสม (Multi-media) เป็นการใช้
สื่อต้ังแต่สองชนิดขึ้นไปร่วมกันเพ่ือให้ผู้เรียนได้รับความรู้ตามต้องการ โดยอาจจัดข้ึนสาหรับหน่วยการเรียน
ตามหัวข้อเน้ือหาและประสบการณ์ของแต่ละหน่วยทีต้องการจะให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ อาจจัดเอาไว้เป็นชุดๆ
บรรจุในกล่อง ซองหรือกระเป๋า ชุดการสอนแต่ละชุดประกอบด้วยเนื้อหาสาระ บัตรคาสั่ง/ใบงานในการทา
กิจกรรม วัสดุอุปกรณ์ เอกสาร/ใบความรู้ เคร่ืองมือหรือส่ือท่ีจาเป็นสาหรับกิจกรรมต่างๆ รวมทั้งแบบวัด
ประเมนิ ผลการเรียนรู้

ประเมินผลการเรยี น

โดยการทาแบบทดสอบหลังเรียน เพอื่ ประเมินดูวา่ ผู้เรยี นบรรลุตามวัตถุประสงค์หรอื ไม่ เพื่อจะได้ปรบั ปรุง
แก้ไขข้อบกพร่องของผูเ้ รยี น ในกรณที ไ่ี ม่ผ่านจุดประสงคท์ ี่กาหนดในข้อใดข้อหนึง่

6. การจัดการเรยี นรู้โดยใชค้ อมพิวเตอรช์ ่วยสอน (CAI) (Computer Assisted Instruction)

เปน็ กระบวนการจดั การเรียนรขู้ องผู้เรยี นทอ่ี าศยั คอมพิวเตอร์ซ่ึงเปน็ เทคโนโลยรี ะดับสงู มาประยุกตใ์ ช้เป็น
ส่ือหรือเคร่ืองมือสาหรับการเรียนรู้ โดยจัดเน้ือหาสาระหรือประสบการณ์สาหรับผู้เรียนได้เรียนรู้ อาจจัดเป็น
ลกั ษณะบทเรียนหนว่ ยการเรยี นหรือโปรแกรมการเรียน เป็นตน้

7. การจดั การเรยี นรแู้ บบโครงงาน (Project Method)

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้กับผู้เรียนได้ศึกษาค้นคว้าและลงมือปฏบิ ัติกิจกรรมตามความสนใจ
ความถนัดและความสามารถของตนเอง ซ่ึงอศัยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หรือกระบวนการอื่นๆ ท่ีเป็น
ระบบ ไปใช้ในการศึกษาหาคาตอบในเร่อื งนั้นๆ ภายใต้คาแนะนา ปรึกษาและความชว่ ยเหลอื จากผสู้ อนหรอื ผู้
ที่เชี่ยวชาญ เริ่มตั้งแต่การเลือกเรื่อง หรือหัวข้อที่จะศึกษา การวางแผน การดาเนินงานตามข้ันตอนท่ีกาหนด
ตลอดจนการนาเสนอผลงาน ซ่ึงในการทาโครงงานน้ันสามารถทาได้ทุกระดับช้ัน อาจเป็นรายบุคคลหรือราย
กลุม่ จะกระทาในเวลาเรียนหรอื นอกเวลาเรยี นก็ได้

8. การจดั การเรียนรูโ้ ดยไปทัศนศึกษา (Field Trip)

15

เป็นกระบวนการเรียนรู้ท่ีนาผู้เรียนออกไปศึกษาเรียนรู้ ณ สถานท่ีท่ีเป็นแหล่งเรียนรู้ในเรื่องนั้น (ซ่ึงอยู่
นอกสถานท่ีเรียนกันอยู่โดยปกติ โดยมีการศึกษาเรียนรู้สิ่งต่างๆ ในสถานท่ีน้ันตามกระบวนการหรือวิธีการท่ี
ผสู้ อนและผเู้ รยี นไดร้ ่วมกันวางแผนไว้ และมีการอภิปรายสรุปผลการเรยี นรูจ้ ากขอ้ มูลที่ไดศ้ กึ ษาเรยี นรู้

การประเมนิ ผล

เป็นข้ันท่ีผู้สอนและผู้เรียนร่วมกันประเมินผลเพื่อให้ทราบว่าการไปทัศนศึกษาในครั้งน้ีมีผลเป็ นอย่างไร
เชน่ บรรลุตามวัตถุประสงค์หรอื ไม่ ปัญหาหรืออุปสรรคมอี ะไรบ้าง ตลอดจนข้อเสนอแนะอนื่ ๆ ซึง่ อาจประเมิน
ไดจ้ ากการสอบถาม การสงั เกต หรอื ข้อเสนอแนะตา่ งๆ เปน็ ต้น

9. การจัดการเรยี นรู้โดยใช้แหล่งเรียนรูใ้ นชมุ ชนและธรรมชาติ
หมายถึงกระบวนการเรียนรู้ที่ใช้ทักษะกระบวนการต่างๆ ในการวางแผนเพ่ือแสวงหาความรู้จากแหล่ง

เรียนรู้ในโรงเรียนและชุมชนรว่ มกันระหว่างผสู้ อนและผู้เรยี นอย่างเป็นระบบ

การประเมินผล
เป็นข้ันที่ผู้สอนและผู้เรียนร่วมกัน ประเมินผลเพื่อให้ทราบว่าการไปทัศนศึกษาคร้ังนี้มีผลเป็นอย่างไร เช่น
บรรลุตามวัตถุประสงค์หรือไม่ ปัญหาและอุปสรรคมีอะไรบ้าง ตลอดจนข้อเสนอแนะอ่ืนๆ ซ่ึงประเมินได้จาก
การสอบถาม การสังเกต หรือขอ้ เสนอแนะตา่ งๆ เปน็ ต้น

10. การจัดการเรียนรู้แบบไตรสิกขา

เป็นกระบวนการเรียนรู้ท่ีเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ปฎิบัติกับสิ่งที่เรียนจริงๆ แล้วพิจารณาให้เห็นประโยชน์
คณุ โทษ ตามความเปน็ จรงิ ด้วยตนเอง แลว้ นาความรนู้ น้ั มาเป็นหลกั ฐานในการปฏิบัติอยา่ งจรงิ จงั

11. การจดั การเรียนรู้โดยศรทั ธาและโยสมิ นสิการ
เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนได้ใช้ความคิดท่ีถูกวิธี คิดเป็นหรือคิดอย่างมีระเบียบ รู้วิธีคิดหาสาเหตุ

สืบสาว แยกแยะปัญหาได้ โดยไม่เอาอุปทานของตนเองเข้าจับ “โยนิโส” แปลว่า เหตุ ตน้ เหตุ ตน้ เค้า แหล่งเกิด
ปัญหา อุบาย วิธีการ “มนสิการ” แปลว่า การทาในใจ การคิด การคานึง ใส่ใจพิจารณา เมื่อรวมเป็น โยนิโส
มนสกิ าร หมายถึง การทาใจโดยแยบคาย

การประเมนิ ผล

16

เช่น การวัดผลดว้ ยการประเมินความคิดรวบยอดของผู้เรียนทเ่ี กย่ี วขอ้ งกับสิ่งทเ่ี รียน

12. การจัดการเรียนรู้ด้วยการทาค่านิยมใหก้ ระจ่าง

เป็นกระบวนการที่ให้บุคคลได้ตรวจสอบสิ่งท่ีเค้าเห็นคุณค่า จนเกิดความกระจ่ายในส่ิงท่ีเค้าควรมองเห็น
คุณค่าน้ัน โดยถือว่าการที่คนจะเห็นคุณค่าของส่ิงใดส่ิงหน่ึงข้ึนอยู่กับตัวบุคคลน้ันเลือกสรรด้วยตัวของเขาเอง
เหน็ คุณค่าของสงิ่ น้นั แลว้ แสดงออกเปน็ พฤตกิ รรม

13. การจดั การเรยี นรู้แบบเบญจขันธ์

เป็นการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่นาเอาขั้นตอนท้ัง 5 ชั้นของเบญจขันธ์มาใช้ ซ่ึงจะเน้นให้ผู้เรียนยึดมั่นใน
คุณธรรม โดยการควบคมุ ให้ผเู้ รยี นกระทาทางกายและจิตใจตามลาดับตั้งแต่การควบคุมส่ิงเร้าหรือรูป การรับรู้
เข้าจิตใจหรือเวทนา ลึกเข้าไปถึงการวิเคราะห์สภาวะธรรมท่ีรับเข้ามาหรือสัญญา และพิจารณาแง่ดีและช่ัว
ภายหลังท่ีวิเคราะห์แล้วว่า ควรยอมรับในแง่ใดหรือสังขาร แล้วในส่วนที่ยอมรับนั้นตกตะกอน เป็นส่วนหนึ่ง
ของความรู้สึกในถาวรที่จิตใจ หรือท่ีเรียกว่าวิญญาณ คุณธรรมที่เกิดข้ึนกับผู้เรียนนับว่าเป็นวิธีการเรียนรู้ที่
เป็นธรรมชาตทิ ่สี ดุ

14. การจดั การเรียนร้ตู ามข้นั ทส่ี ีข่ องอรยิ สจั

เปน็ กระบวนการแสวงหาความรู้ โดยผ้เู รียนพยายามคดิ คน้ วิธกี ารแกป้ ัญหาต่างๆ โดยใชล้ าดับขนั้ ตอนทง้ั ส่ี
ขัน้ ของอริยสจั เปน็ แนวทางการแกป้ ญั หาของตนเอง

15. การจดั การเรียนรู้โดยใช้กระบวนการสร้างนิสัย

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่มุ่งปลูกฝังคุณลักษณะและบคุ ลิกภาพของผู้เรียน โดยจัดกิจกรรมการเรียนรู้เป็น
ข้ันตอนที่สอดคล้องกับระดับข้ันพฒั นาของพฤติกรรมด้านคุณลักษณะ ซึ่งจะทาให้เกิดคุณลักษณะนิสัยท่ีดแี ละ
ถาวรขนึ้ ในตวั ผ้เู รยี น

16. การจดั การเรียนรู้เพื่อพัฒนาจริยธรรม

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เข้าใจบทบาทและหน้าท่ีของตนท่ีพงึ ปฏิบัตติ ่อผู้อน่ื และสังคม
โดยรวมทอี่ ยู่ในปทัสถานของสังคม ซ่ึงจะกอ่ ใหเ้ กิดความสันติสุขแกส่ งั คม

การจัดการเรียนรู้เพอ่ื พฒั นาบคุ ลกิ ภาพ เป็นกระบวนการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎมี นษุ ยสัมพนั ธข์ องคารล์ โร
เจอร์ (Carl Rogers, 1951) ที่ว่าความสัมพันธ์อันดีท่ีมีต่อกันระหว่างผู้สอนกับผู้เรียนจะช่วยเสริมสร้างให้ผู้เรียนมี

17

ความเจริญงอกงามในด้านต่างๆ ซ่ึงการจัดการเรียนรู้ตามรูปแบบนี้ ผู้สอนและผู้เรียนจะต้องแสดงความรัก
ความห่วงใย ความมีน้าใจ และความเอ้ืออาทรซ่ึงกันและกัน ผู้สอนเป็นผู้รับฟังผู้เรียนอย่างตั้งใจและพยายาม
ทาให้ผู้เรียนได้ระบายความในใจหรือปัญหาออกมา แล้วคอยตะล่อมให้ผู้เรียนเข้าใจปัญหาของตนเองจะช่วย
ใหผ้ ้เู รยี นเกดิ ความรู้สึกม่งุ มนั่ ทจ่ี ะแกป้ ัญหา ชว่ ยในการตดั สนิ ใจที่ดีขึ้น และเกิดมีพฤติกรรมใหมใ่ นทีส่ ุด
17. การจดั การเรยี นรู้โดยใช้กระบวนการเผชญิ สถานการณ์

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เช่ือมโยงการกระทากับการคิดวิเคราะห์เข้าด้วยกัน โดยผู้สอนสร้างหรือนา
สถานการณ์ด้านต่างๆ มาให้ ผู้เรียนได้เผชิญสถานการณ์ลักษณะต่างๆ ซึ่งอาจะเป็นประสบการณ์ส่วนหน่ึงที่
จะเกิดข้ึนในชีวิตจริงของผู้เรียน เป็นการฝึกให้ผู้เรียนมีความเชื่อม่ันในการนาความรู้ ข้อมูล ข่าว มาสรุป
ประเด็น เพ่ือประเมินค่าส่ิงใดที่ถูกต้อง ดีงาม เกิดประโยชน์ ควรหรือไม่ควรแก่การปฏิบัติ และสามารถนา
ความรู้ ประสบการณ์ไปใช้ปฏิบัติได้ เมื่อมีการเผชญิ สถานการณ์และเจอปัญหา วิธีการจัดการเรียนรู้นี้เป็นการ
ประยกุ ตม์ าจากหลกั พุทธธรรมและพทุ ธวิถี เพ่ือนาไปใช้ให้เหมาะกับกาลเวลา ลกั ษณะเนื้อหาสาระและวัยของ
ผเู้ รยี น
18. การจัดการเรียนรโู้ ดยใช้นทิ าน

เป็นกระบวนการเรียนรู้ท่ีนานิทานเข้ามาเป็นสื่อเพ่ือการเรียนรู้ในวิชาต่างๆ เช่น ประวัติศาสตร์
วิทยาศาสตร์ เป็นต้น ตลอดจนการสอนคุณธรรม จริยธรรม การปรับตัว และส่งเสริมการอ่าน จินตนาการ
ความคดิ สรา้ งสรรค์ใหก้ ับผเู้ รียนได้เปน็ อย่างดี
19. การจัดการเรยี นรูแ้ บบซกั ค้าน (Jurisprudential Inquiry Model)

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ใช้กระบวนการคิดอย่างมีเหตุผล ในการแก้ไขปัญหาแล้ว
แสดงจุดยืนของตัวเองและทดสอบจุดยืนท่ีเลือกน้ันว่าเป็นจุดยืนที่แท้จริงของตนเอง โดยมีผู้สอนเป็นผู้คอย
ช่วยเหลือในการทดสอบจุดยืน โดยใช้คาถามซักค้าน ซึ่งคาถามท่ีผู้สอนนามาใช้เป็นคาถามท่ีช่วยให้ผู้เรียน
ย้อนกลับไปพัฒนาจุดยืนของตนเองและช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้วิธีการให้เหตุผลท่ีถูกต้องและเหมาะสม
ตอ่ ไป

18

22 วิธกี ารจัดการเรียนรเู้ พือ่ พฒั นากระบวนการคดิ
เป็นกระบวนการเรียนรู้ทีผู้เรียนได้ใช้ความสามารถทางสมองในการประมวลข้อมูลความรู้และ
ประสบการณ์ต่างๆ ท่ีมีอยู่ให้เป็นความร้ใู หม่ วธิ ีการใหม่ เพื่อใชใ้ นสถานการณ์ต่างๆ อย่างเหมาะสมสอดคลอ้ ง
กนั เม่อื ได้คดิ แล้วกต็ อ้ งไปปฏิบัตงิ านจริง จึงจะเกดิ การเรยี นรทู้ ี่ครบถว้ นสมบรู ณ์ โดยเนน้
มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ มีวจิ ารณญารณ มีความคิดสร้างสรรค์ คิดไตร่ตรองและ
มีวสิ ัยทศั น์
- ความสามารถการจาแนกประเภทขอ้ มลู เปรยี บเทียบและมคี วามคดิ รวบยอด
- สามารถประเมินความน่าเช่ือถอื ของข้อมูล รูจ้ ักพจิ ารณาขอ้ ดี-ข้อเสีย ความถกู -ผิด ระบสุ าเหต-ุ ผล คน้ หา
คาตอบ เลือกวธิ แี ละปฏภิ าณในการแกป้ ัญหา
- มคี วามคดิ รเิ ร่ิม มีจนิ ตนาการ สามารถคาดการณแ์ ละกาหนดเปา้ หมายได้

19

1. การจดั การเรียนร้แู บบอุปนัย (Inductive Method)

คือ กระบวนการท่ีผู้สอนสอนจากรายละเอียดปลีกย่อยหรือส่วนย่อยไปหาส่วนใหญ่ หรือกฏเกณฑ์
หลักการ ขอ้ เท็จจริงหรือข้อสรุป โดยการนาเอาตวั อย่าง ข้อมูล เหตกุ ารณ์ หรือปรากฏการณ์ ที่มีหลักการแฝง
อยู่มาให้ผู้เรียนศึกษา สังเกต ทดลอง เปรียบเทียบหรือวิเคราะห์จนสามารถสรุปหลักการหรือกฏเกณฑ์ได้ด้วย
ตนเอง

2. การจดั การเรยี นรแู้ บบนริ นยั (Deductive Method)

คือ กระบวนการท่ีผู้สอนจัดการเรียนรู้ให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเก่ียวกับ กฏ หลักเกณฑ์ ข้อเท็จจริง
หรือขอ้ สรปุ ตามวตั ถุประสงค์ในบทเรยี น จากน้นั จงึ ใหต้ ัวอย่างหลายๆ ตัวอยา่ ง หรืออาจให้ผเู้ รยี นฝึกนาทฤษฎี
หลักการ หลักเกณฑ์ กฏหรือข้อสรุปไปใช้ในสถานการณ์ท่ีหลากหลาย หรืออาจเป็นลักษณะให้ผู้เรียนหา
หลักฐานเหตุผลมาพิสูจน์ยืนยันทฤษฎี กฎหรือข้อสรุปเหล่านั้น การจัดการเรียนรู้แบบนี้จะช่วยให้ผู้เรียนเป็น
คนมีเหตผุ ล ไม่เช่ืออะไรงา่ ยๆ และมีความเข้าใจในกฏเกณฑ์ ทฤษฎี ข้อสรุปเหล่านี้อย่างลึกซ่ึงการสอนแบบนี้
อาจกล่าวไดว้ ่า เป็นการสอนจากทฤษฎีหรอื กฎไปสูต่ ัวอย่างที่เป็นรายละเอยี ด

3. การจัดการเรียนรูแ้ บบค้นพบ (Discovery method)

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นให้ผู้เรียนค้นหาคาตอบ หรือความรู้ด้วยตนเอง โดยผู้สอนจะเป็นผู้สร้าง
สถานการณ์ในลักษณะที่ผู้เรียนจะเผชิญปัญหา ซึ่งในการแก้ปัญหานั้นผู้เรียนจะใช้กระบวนการที่ตรงกับ
ธรรมชาติของวิชาหรือปัญหาน้ัน เช่น ผู้เรียนจะศึกษาปัญหาทางชีวิวิทยา ก็จะใช้วิธีเดียวกันกับนักชีววิทยา
ศึกษา หรือผู้เรียนจะศึกษาปัญหาประวัติศาสตร์ก็จะใช้วิธีการเช่นเดียวกับนักประวัติศาสตร์ศึกษา ดังนั้นจึง
เป็นวิธีจัดการเรียนรู้ท่ีเน้นกระบวนการ เหมาะสาหรับวิชาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ แต่ก็สามารถใช้กับวิชา
อ่ืนๆ ได้ ในการแก้ปัญหานั้นผู้เรียนจะต้องนาข้อมูล มาทาการวิเคราะห์ สังเคราะห์ และสรุปเพ่ือให้ได้ข้อ
คน้ พบใหม่ หรือเกิดความคดิ รวบยอดในเรือ่ งน้นั

4. การจดั การเรียนรแู้ บบวิทยาศาสตร์ (Scientific Method)

คอื กระบวนการเรยี นรูท้ ่ไี ดน้ าเอาระเบยี บวธิ กี ารทางวทิ ยาศาสตร์ใชแ้ สวงหาความรู้ โดยผูเ้ รยี น
พยายามคดิ คน้ หาวธิ แี กป้ ัญหาต่างๆ โดยใชล้ าดบั ขนั้ ตอนทงั้ 5 ขนั้ ของวทิ ยาศาสตรม์ าแก้ปัญหาดว้ ย
ตนเอง

20

5. การจดั การเรียนร้แู บบทดลอง (Experimental Method)

คอื กระบวนการจดั การเรยี นรูท้ ใ่ี หผ้ ูเ้ รยี นไดล้ งมอื ศกึ ษาคน้ ควา้ หาความรูแ้ ละทาการทดลองดว้ ย
ตนเอง เพ่อื ทาการพสิ จู น์หลกั การทฤษฎี หรอื ขอ้ เทจ็ จรงิ ต่างๆ โดยกาหนดปัญหา ตงั้ สมมตฐิ านในการ
ทดลอง ลงมอื ปฏบิ ตั ติ ามขนั้ ตอนทก่ี าหนด โดยใชว้ สั ดอุ ุปกรณ์จาเป็น เกบ็ รวบรวมขอ้ มลู วเิ คราะหข์ อ้ มลู
สรุปอภิปรายผลการทดลองและสรุปผลการเรียนรู้ท่ีได้จากการทดลองภายใต้การแนะนา ดูแล ให้
คาปรกึ ษาและชว่ ยเหลอื อยา่ งใกลช้ ดิ จากผสู้ อน

6. การจดั การเรียนร้แู บบแก้ปัญหา (Problem Solving Method)

คอื กระบวนการทผ่ี สู้ อนเน้นใหผ้ เู้ รยี นคดิ แกป้ ัญหาอย่างเป็นกระบวนการ มขี นั้ ตอน มเี หตุผลดว้ ย
ตนเอง โดยเรมิ่ ตงั้ แต่มกี ารกาหนดปัญหา วางแผน แกป้ ัญหา ตงั้ สมมตฐิ าน เกบ็ รวบรวมขอ้ มูล พสิ ูจน์
ขอ้ มลู วเิ คราะหข์ อ้ มลู และสรปุ ผล

7. การจดั การเรียนรู้แบบแก้ปัญหาโดยใช้สารสนเทศ (Information Problem-solving approach: big 6

skills)

เป็นวิธีการจดั การเรยี นรู้ท่ีเน้นให้ผู้เรียนแก้ปัญหาโดยใช้สารสนเทศ ซ่ึงเน้นการใช้เทคโนโลยี
สารสนเทศเป็นเคร่อื งมอื ในการคน้ หา รวบรวมและการสงั เคราะห์ นาเสนอและประเมนิ ผลสารสนเทศ
ต่างจากรปู แบบการจดั การเรยี นรแู้ บบอ่นื ๆ ทไ่ี มไ่ ดเ้ น้นการใชเ้ ทคโนโลยเี ป็นเคร่อื งมอื ชว่ ยในการจดั การ
สารสนเทศ

8. การจดั การเรียนร้แู บบใช้คาถาม (Questioning Method)

เป็นกระบวนการเรียนรู้ท่ีมุ่งพฒั นากระบวนการทางความคิดของผู้เรียน ถามเพ่อื ให้ผู้เรียนใช้
ความคดิ เชงิ เหตุผล วเิ คราะห์ วจิ ารณ์ สงั เคราะห์ หรอื ประเมนิ คา่ เพอ่ื จะตอบคาถามเหล่าน้ี

9. การจดั การเรียนรแู้ บบ KWL (Know-Want-Learned)

เป็นกระบวนการเรยี นรทู้ เ่ี น้นใหผ้ เู้ รยี นมที กั ษะกระบวนการอา่ น ซง่ึ สอดคลอ้ งกบั ทกั ษะการคดิ อยา่ ง
รตู้ วั ว่าตนคดิ อะไร มวี ธิ คี ดิ อย่างไร สามารถตรวจสอบความคดิ ของตนเองได้ และสามารถปรบั เปล่ยี น
กลวธิ คี ดิ ของตนได้ โดยผูเ้ รยี นจะไดร้ บั การฝึกใหต้ ระหนักในกระบวนการทาความเขา้ ใจตนเอง มกี าร
วางแผน ตงั้ จุดมุ่งหมายตรวจสอบความเขา้ ใจของตน มกี ารจดั ระบบขอ้ มลู เพ่อื การดงึ มาใชภ้ ายหลงั ได้
อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ

10. การจดั การเรียนร้โู ดยใช้กรณีศึกษา (Case Study Method)

21

คอื กระบวนการเรยี นรูท้ ใ่ี หผ้ ูเ้ รยี นไดศ้ กึ ษาเรยี นรูก้ รณีหรอื เร่อื งราวต่างๆ ซ่งึ อาจจะเป็นเร่อื งจรงิ
หรอื สมมตขิ น้ึ จากความจรงิ โดยมกี ารเกบ็ รวบรวมขอ้ มูล นามาวเิ คราะห์ อภปิ ราย แลกเปล่ยี นขอ้ มลู
การจดั การเรยี นรแู้ บบน้ีเป็นการฝึกใหผ้ เู้ รยี นแสวงหาความรดู้ ว้ ยวธิ กี ารหลากหลาย สามารถเช่อื มโยง
ความรเู้ ดมิ กบั ความรใู้ หม่ หรอื เสรมิ สรา้ งความรใู้ หก้ วา้ งขวางและนาไปใชแ้ กป้ ัญหาในชวี ติ ประจาวนั ได้

11. การจดั การเรียนร้แู บบสร้างสรรค์ (Creative Teaching)

เป็นกระบวนการเรยี นรทู้ ผ่ี สู้ อนเน้นใหผ้ เู้ รยี นฝึกกระบวนการคดิ และสรา้ งผลงานแปลกๆ ใหมๆ่ ท่ี
ตา่ งจากความคดิ ของคนอ่นื หรอื เป็นผลงานทย่ี งั ไมม่ ผี ใู้ ดสรา้ งมาก่อน

12. การจดั การเรียนรโู้ ดยการระดมสมอง (Brainstorming Method)

เป็นกระบวนการเรยี นรทู้ ใ่ี หผ้ เู้ รยี นทุกคน ไดแ้ สดงความคดิ เหน็ หรอื ใหข้ อ้ เสนอแนะในการแกป้ ัญหา
ใหม้ ากท่สี ุด โดยเสนอไดอ้ ย่างเสรี ไม่มกี ารวพิ ากษ์วจิ ารณ์ความคดิ เหน็ หรอื ขอ้ เสนอแนะทเ่ี สนอมา มี
การบนั ทกึ ความคดิ เหน็ จดั เป็นหมวดหม่หู รอื ประเภทและตดั สนิ เลอื กวธิ กี ารทส่ี ามารถนาไปใชใ้ นการ
แกป้ ัญหาได้

13. การจดั การเรียนร้แู บบซินเนคติกส์

เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่มุ่งพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ของผู้เรีนและการคิดร่วมกันเป็นกลุ่ม จัด
กระบวนการเรียนรู้ตามลาดบั ขั้นทก่ี าหนดไว้ โดยอาศัยกระบวนการเปรียบเทียบ จงึ จะสามารถเพม่ิ ความคดิ
สรา้ งสรรคข์ องผเู้ รยี นแตล่ ะคนและกลุม่ ได้

14. การจดั การเรียนรแู้ บบสรา้ งสรรคค์ วามรู้ (Constructivism)

เป็นกระบวนการเรยี นรูท้ ่ผี ูส้ อนจดั สถานการณ์ใหผ้ ู้เรยี นสร้างองค์ความรูใ้ หม่ของตนเอง โดยให้
ผเู้ รยี นไดศ้ กึ ษา คดิ คน้ ควา้ ทดลอง ระดมสมอง ศกึ ษาจากใบความรู้ สอ่ื หรอื แหล่งเรยี นรตู้ ่างๆ ซง่ึ จะมี
การเช่อื มโยงความรูใ้ หม่ท่เี กดิ ขน้ึ กบั ความรูเ้ ดมิ ทผ่ี ูเ้ รยี นมอี ยู่แลว้ โดยผูส้ อนจะเป็นผูช้ ่วยเหลอื มกี าร
ตรวจสอบความรใู้ หม่ ซง่ึ สามารถกระทาไดท้ งั้ การตรวจสอบกนั เอง ระหวา่ งกลุม่ หรอื ผสู้ อนชว่ ยเหลอื ใน
การตรวจสอบความรใู้ หม่

15. การจดั การเรียนรแู้ บบสืบสวนสอบสวน (Inquiry Method)

คอื กระบวนการเรยี นรทู้ เ่ี น้นการพฒั นาความสามารถในการแกป้ ัญหาดว้ ยวธิ กี ารฝึกใหผ้ เู้ รยี นรูจ้ กั
ศกึ ษาคน้ ควา้ หาความรโู้ ดยผสู้ อนตงั้ คาถามกระตุน้ ในผเู้ รยี นใชก้ ระบวนการทางความคดิ หาเหตุผลจน
ค้นพบความรูห้ รอื แนวทางในการแก้ไขปัญหาท่ถี ูกต้องดว้ ยตนเอง สรุปเป็นหลกั การ กฎเกณฑ์หรอื

22

วธิ กี ารในการแกไ้ ขปัญหาและสามารถนาไปประยกุ ตใ์ ชป้ ระโยชน์ในการควบคุม ปรบั ปรุง เปลย่ี นแปลง
หรอื สรา้ งสรรคส์ งิ่ แวดลอ้ มในสภาพการณ์ตา่ งๆ ไดอ้ ยา่ งกวา้ งขวาง

16. การจดั การเรียนรแู้ บบสืบเสาะแสวงหาความร้เู ป็ นกล่มุ (Group Investigation Method)

คอื กระบวนการท่เี น้นให้ผู้เรยี นมอี ิสระในการศึกษาหาความรู้ตามหลกั ประชาธิปไตย รู้จกั การ
ทางานรว่ มกบั ผอู้ ่นื การทางานระบบกลุ่ม การศกึ ษาหาความรจู้ ากแหล่งเรยี นรตู้ ่างๆ สง่ ผลทาใหผ้ เู้ รยี น
เกดิ นิสยั รกั การศกึ ษาคน้ ควา้ หาความรดู้ ว้ ยตนเองดว้ ยความมนั่ ใจ

17. การจดั การเรียนร้แู บบ 4MAT

เป็นการจดั การเรยี นรคู้ านึงถงึ รปู แบบการเรยี นรขู้ องกลุ่มผเู้ รยี น 4 คุณลกั ษณะ กบั พฒั นาการสมอง
ซีกซ้ายและซีกขวาอย่างสมดุล เพ่ือให้ผู้เรียนเรียนรู้ตามแบบและความต้องการของตนเองอย่าง
เหมาะสม และสามารถพฒั นาตนเองอยา่ งเตม็ ศกั ยภาพ ซง่ึ ไดแ้ ก่

 ผเู้ รยี นแบบท่ี 1 (Why) ผเู้ รยี นทม่ี จี นิ ตนาการเป็นหลกั
 ผเู้ รยี นแบบท่ี 2 (What) ผเู้ รยี นทเ่ี รยี นรดู้ ว้ ยการวเิ คราะหแ์ ละการเกบ็ รายละเอยี ดเป็นหลกั
 ผเู้ รยี นแบบท่ี 3 (How) ผเู้ รยี นทเ่ี รยี นรดู้ ว้ ยสามญั สานึกหรอื ประสาทสมั ผสั
 ผู้เรยี นแบบท่ี 4 (If) ผู้เรยี นท่เี รยี นรู้ด้วยการรบั รู้จากประสบการณ์รูปธรรมไปสู่การลงมอื

ปฏบิ ตั ิ

18. การจดั การเรียนร้แู บบกรอบมโนทศั น์ (Concept Mapping Teaching)

เป็นกระบวนการท่ีให้ผู้เรียนนามโนทศั น์ในเน้ือหาสาระท่ีได้เรียนรู้มาจดั ระบบ จดั ลาดบั และ
เช่อื มโยงความสมั พนั ธแ์ ตล่ ะมโนทศั น์ทม่ี คี วามเกย่ี วขอ้ งกนั เขา้ ดว้ ยกนั ทาใหเ้ กดิ เป็นกรอบมโนทศั น์ขน้ึ

19. การจดั การเรียนร้โู ดยใช้ผงั ความร้แู บบวี (Knowledge Vee diagramming)

เป็นกระบวนการเรยี นรูท้ ่ผี ูเ้ รยี นได้เขยี นแผนผงั ท่แี สดงถงึ ความสมั พนั ธ์ระหว่างทฤษฎี หลกั การ
มโนทศั น์ กบั วธิ กี าร การทดลอง หรอื การจดั กระทาขอ้ มลู ขอ้ ความรทู้ เ่ี กดิ จากการกระบวนการสบื เสาะ
เป็ นแผนผังรูปตัววี (Vee diagram) จะทาให้ผู้เรียนเข้าใจถึงวิธีการศึกษาธรรมชาติของความรู้ ซ่ึง
ประกอบดว้ ยกระบวนการแสวงหาความรแู้ ละขอบเขตของความรแู้ ละผลผลติ ของความรู้

20. การจดั การเรียนรแู้ บบวรรณี (Wannee Teaching Model)

เปน็ กระบวนการจัดการเรียนรหู้ รือวิธสี อนรูปแบบหนง่ึ ท่มี ีลักษณะเฉพาะ ทเ่ี สนอไว้ดงั นี้

23

1. เป็นรูปแบบการสอนคณิตศาสตรท์ ่ีประกอบด้วยกระบวนการสอน 8 ขั้นตอน สัมพันธ์และเชื่อมโยงกนั
อย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ แต่ผู้สอนก็สามารถจะยืดหยุ่นหรือปรับเปลี่ยนได้ ขั้นตอนเหล่านี้เข้าใจ
ง่ายไม่ซับซ้อนหรือยุ่งยาก และสามารถวิธีสอนหรือกิจกรรมต่างๆ ได้อย่างหลากหลาย รวมท้ังสื่อการ
เรียนการสอนและวสั ดุอปุ กรณ์ทใ่ี ชป้ ระกอบก็ยงั หางา่ ยอีกด้วย

2. ในรูปแบบการสอนมีขั้นนาและข้ันทบทวนแยกออกจากกัน เพ่ือช่วยส่งเสริมและสนับสนุนให้ข้ันสอน
สามารถดาเนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพสูง และยังมีขั้นสร้างเจตคติอีกต่างหาก เพ่ือช่วยโน้มน้าว
จติ ใจให้ผเู้ รียนเกดิ ศรัทธาและมองเห็นคุณคา่ ของคณิตศาสตรแ์ ละรักคณติ ศาสตรเ์ พ่ิมมากขึ้น

3. ทุกขั้นตอนในรูปแบบการสอนเน้นให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางและมีอิสระในการคิด การแสดงออกและ
การปฏิบัติ เพ่ือสร้างเสริมความคิดสร้างสรรค์ท่ีสามารถนาไปใช้ ในการแก้ปัญหาต่างๆ และสร้างองค์
ความร้ใู หม่ รวมทั้งให้ผเู้ รยี นมโี อกาสฝกึ ทกั ษะทางคณติ ศาสตรไ์ ดอ้ ยา่ งเตม็ ที่

4. ช่วยเพ่ิมบรรยากาศสุนทรีย์ทางการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ให้มีชีวิตชีวา น่าสนใจ และสนุกสนาน
ซึ่งทาให้ทั้งผู้สอนและผูเ้ รียนเรยี นอยูร่ ่วมกันอย่างมีความสุข เพราะถือว่าความน่าเบ่อื หน่ายและความ
เครง่ เครียดน้ันเปน็ อปุ สรรคที่สาคัญต่อการเรียนรู้

5. เน้นวัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรมทุกๆ ด้านในลักษณะขององค์รวม ผลการเรียนรู้ท่ีได้รับจากการนา
รูปแบบการสอนไปใชจ้ ึงอยู่ในเกณฑ์สูงอย่างน่าพอใจเสมอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านผลสัมฤทธิ์ทางการ
เรียน ความคงทนในการเรียนรู้และความคิดสร้างสรรค์ ซ่ึงพบจากผลการวิจัยแบบสังเ คราะห์
ผลงานวจิ ยั หลายครั้งวา่ ไดผ้ ลสงู กวา่ รูปแบบการสอนอืน่ ๆ ทีผ่ สู้ อนทว่ั ไปใช้กนั อยภู่ ายในประเทศ

6. ม่งุ เนน้ ให้ผู้เรียนเกดิ ผลการเรยี นรทู้ ุกดา้ นในลกั ษณะผสมผสานหรือบรู ณาการเปน็ หลกั

21. การจดั การเรียนรแู้ บบพยากรณ์ (Forecast or Prediction Method)

เป็นกระบวนการเรยี นรทู้ เ่ี น้นใหผ้ เู้ รยี นคดิ อยา่ งเป็นระบบต่อเน่ืองและมเี หตุมผี ล โดยอาศยั ขอ้ มลู ใน
อดตี ปัจจุบนั และคาดคะเนเหตุการณ์จะเกดิ ขน้ึ ในอนาคต เพ่อื ช่วยใหม้ องเหน็ ผลกระทบทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ ใน
อนาคต ซง่ึ จะเป็นแนวทางในการตดั สนิ ใจทจ่ี ะเลอื กกระทาหรอื หลกี เลย่ี งการกระทา เพราะการคานึงถงึ
ผลกระทบทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ ในอนาคต ดงั นนั้ กระบวนการเรยี นรแู้ บบพยากรณ์จงึ เป็นการทกั ษะการพยากรณ์
มากกวา่ ความรู้

22. การจัดการเรียนรแู้ บบหอ้ งเรียนกลบั ด้าน (Flipped classroom)

หมายถงึ การเปลย่ี นบทบาทการเรยี น การสอนจากทเ่ี รยี นเน้ือหาในหอ้ งเรยี น เป็นการเรยี นเน้ือหา
ทบ่ี า้ น และจากทย่ี ดึ ครเู ป็นศูนยก์ ลาง เน้นการบรรยายเป็นหลกั มาเป็นการยดึ ผเู้ รยี นเป็นศูนยก์ ลาง ท่ี

24

ไมเ่ น้นเน้ือหาทม่ี าก ครทู าหน้าทเ่ี ป็น โคช้ คอยแนะนา เป็นทป่ี รกึ ษา ตงั้ คาถามเพ่อื ใหเ้ ดก็ คดิ เน้นการ
พฒั นาทกั ษะและการลงมอื ปฏบิ ตั ิ และมคี วามรบั ผดิ ชอบ

ทมี่ า : สวุ ิทย์ มลู คา และ อรทยั มูลคา. (2003). 19 วิธจี ัดการเรียนรูเ้ พื่อพฒั นาความรู้และทกั ษะ. กรงุ เทพฯ: ภาพพมิ พ์.
สุวิทย์ มูลคา. (2003). 20 วิธีการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนคุณธรรม วัฒนธรรม ค่านิยม และการเรียนรู้โดยการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง .
กรุงเทพฯ: ภาพพมิ พ.์
สุวิทย์ มูลคา. (2003). 20 วิธกี ารจดั การเรียนรเู้ พ่ือพัฒนากระบวนการคิด. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.
*********************************

25