Συγγραφέας: Βαγγέλης Γέττος Εικονογράφηση: Μιράντα Βερκάντε Παιδαγωγική επιμέλεια: Μαρίνα Κατσαρή
Συγγραφέας: Βαγγέλης Γέττος Εικονογράφηση: Μιράντα Βερκάντε Παιδαγωγική επιμέλεια: Μαρίνα Κατσαρή
Σχετικά με το παραμύθι Η Ποσειδωνία είναι, ουσιαστικά, είδος θαλάσσιου γρασιδιού το οποίο σχηματίζει υποβρύχια λιβάδια. Τα λιβάδια αυτά παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη διατήρηση του πλούτου της θαλάσσιας και παράκτιας ζωής – ό,τι, δηλαδή, ονομάζεται “βιοποικιλότητα” - αλλά και στην καθαριότητα και την υγεία των θαλασσών και ακτών. Τα νεκρά φύλλα της Ποσειδωνίας, συχνά, ξεβράζονται και συσσωρεύονται στις ακτές δημιουργώντας τους γνώριμους σε όλες και όλους μας μικρότερους και μεγαλύτερους λόφους των θημώνων Ποσειδωνίας. Οι θημώνες αυτοί σχηματίζουν φυσικά φράγματα που προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση, ενώ ταυτόχρονα αποτελούν σημαντικό καταφύγιο για πλήθος οργανισμών εμπλουτίζοντας παράλληλα με θρεπτικά στοιχεία τα παραλιακά οικοσυστήματα. Η λανθασμένη αντίληψη οργανισμών ότι οι θημώνες Ποσειδωνίας είναι “βρωμιά”, οδηγεί στην απομάκρυνσή τους από τους διαχειριστές των παραλιών, κυρίως με τη χρήση βαρέων μηχανημάτων, όπως π.χ. μπουλντόζες. ˽υτή η πρακτική είναι δυστυχώς συνηθισμένη στη Μεσόγειο και έχει ως αποτέλεσμα να αλλοιώνεται το φυσικό μεσογειακό τοπίο και να αναιρούνται όλα τα καλά που προσφέρει η Ποσειδωνία στη θάλασσα και τις ακτές. Στόχος του βιβλίου είναι να παρέχει σωστή ενημέρωση ως προς την προέλευση και τα οφέλη της Ποσειδωνίας. Παιδιά, μικρά και μεγάλα, να θυμάστε ότι τα λιβάδια και οι θημώνες Ποσειδωνίας Ποσειδωνίας αποτελούν δείκτη καθαρότητας του νερού, όχι το αντίθετο! Οπότε, αν τύχει να βρεθείτε σε κάποια παραλία με Ποσειδωνία, απολαύστε χωρίς δεύτερες σκέψεις την παρουσία της και αφεθείτε στο πλατσούρισμα των κρυστάλλινων νερών και στη θαλασσινή αύρα. Θα κάνετε τον Ποσειδώνα ακόμα πιο χαρούμενο! Ρεβέκκα Κατσαρή ̀ρ. Λούης Χατζηιωάννου ́νάλια Φύσις Περιβαλλοντικό Κέντρο ́ρευνών -------------------------------------------------------------------- Συγγραφή κειμένου: ˾αγγέλης ˿έττος ́ικονογράφηση και σελιδοποίηση: Μιράντα ˾ερκάντε Παιδαγωγική επιμέλεια: Μαρίνα Κατσαρή ́πιστημονική επιμέλεια: ̀ρ. Λούης Χατζηιωάννου και ̀ρ. Παντελής Σαββίδης ́πιμέλεια έκδοσης: Ρεβέκκα Κατσαρή και ̀ρ. Λούης Χατζηιωάννου ́κτύπωση-βιβλιοδεσία: Kailas Printers & Lithographers Ltd, Λευκωσία ISBN: 978-9925-7713-4-9 ˽παγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή, ολική ή μερική, του περιεχομένου με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ˽παγορεύεται ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του ́νάλια Φύσις Περιβαλλοντικού Κέντρου ́ρευνών. @ ́νάλια Φύσις Περιβαλλοντικό Κέντρο ́ρευνών, 2022 ˽κροπόλεως 2 2101 Λευκωσία, Κύπρος Τηλ.: 22331660, Φαξ: 22339959, www.enaliaphysis.org.cy Το παραμύθι αυτό δημιουργήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος POSBEMED2 - “̀ιακυβέρνηση και διαχείριση συστημάτων Ποσειδωνίας και αμμοθινών στη Μεσόγειο”. Το πρόγραμμα POSBEMED2 συγχρηματοδοτείται από τα ́υρωπαϊκά Προγράμματα ́δαφικής Συνεργασίας, INTERREG MED 2014-2020 και αποσκοπεί στην προώθηση και αειφόρο ανάπτυξη και διαχείριση, προστατευόμενων περιοχών παραλιακών συστημάτων, όπου συναντώνται θημώνες Ποσειδωνίας.
Το βιβλίο αυτό είναι αφιερωμένο σε όλους τους μικρούς και μεγάλους οργανισμούς που έχουν ξεσπιτωθεί και εξαφανιστεί από πολλές περιοχές, λόγω της εμμονής μας για ανάπτυξη αχρείαστων υπηρεσιών και κακής διαχείρισης του πανέμορφου μεσογειακού φυσικού πλούτου.
*Γεια σου, άνθρωπε! Τι κάνεις εδώ; Ευοί ευάν, ω φίλτατε άνερ! Τι ποιείς ενθάδε;*
Ορίστεεεεεεεεεε; Τι είπατε;;;;;;;;;;
*Μου φαίνεται ότι πρέπει να του μιλήσω σε πιο σύγχρονη γλώσσα... Δοκεί μοι δειν την μεταγενεστέραν γλώτταν τω ανδρί ομιλείν...*
Καλημέρα, λέω! Ρώτησα τί ακριβώς κάνεις εδώ.
Αααα! Καλημέρα...Ο κοινοτάρχης με έστειλε να καθαρίσω την παραλία από τις βρωμιές που έχει βγάλει η θάλασσα. ‘Ολο το χειμώνα έχει μαζευτεί εδώ όλο το φύκι της Μεσογείου!
Βρωμιά τα φύλλα Ποσειδωνίας; Μα τι σας ενοχλούν; Η Ποσειδωνία είναι πραγματικά θεόσταλτο δώρο για τις ακτές.
Οι ποιες; Μα ποιο δώρο; Τα φύκια; Τι `ναι αυτά που μου λες πρωινιάτικα, άνθρωπέ μου; ʻΑσε με να κάνω τη δουλειά μου, να χαρείς!
Εσείς; Προφανώς δε με αναγνώρισες…
Μα, ελάτε! Τόσο δύσκολο είναι;
Μήπως τώρα; Βέβαια, σε αυτή τη στάση, πολλοί με μπερδεύουν με τον αδερφό μου, τον Δία. Αλλά, ελάτε, για προσπαθήστε!
Εντάξει, εντάξει. Δώστε μου μόνο μισό λεπτό!
Ε, τώρα νομίζω ότι κάπως ξεκαθαρίζει το πράγμα! Βέβαια, θα αναρωτιέστε τί κάνει ο Ποσειδώνας σε μια παραλία της Μεσογείου αντί να είναι στον Όλυμπο και να γλεντάει με νέκταρ και αμβροσία με τους άλλους θεούς. Λογικό. Λοιπόν, να σας πω τον λόγο.
Ξέρω ότι εσείς οι άνθρωποι, αυτούς τους σχηματισμούς -τους θημώνες, για να είμαστε πιο ακριβείς- τους ονομάζετε “φύκια”. Κι όμως, δεν είναι “φύκια”. Σχηματίζονται από τα φύλλα ενός θαλάσσιου φυτού που ονομάζεται “Ποσειδωνία η Ωκεάνιος” και έχει ρίζες και καρπούς. ‘Οπως και κάθε άλλο φυτό, δηλαδή! Να, για παράδειγμα, τον καρπό της Ποσειδωνίας, στην Ιταλία τον αποκαλούν “ελιά της θάλασσας”. Δεν με πιστεύετε; Ελάτε!
Εμπρός!
Ορίστε! Οι Ποσειδωνίες σε όλο τους το μεγαλείο. Ολόκληρα λιβάδια! Ποιος θα το 'λεγε κοιτώντας την θάλασσα από την ακτή, σωστά; Μάλιστα, η παρουσία ενός υγιούς λιβαδιού Ποσειδωνίας στον βυθό είναι ένδειξη ότι τα νερά είναι πολύ καθαρά.
Θα αναρωτιέστε τί σχέση έχουν αυτά τα πράσινα φυτά με την καθαριότητα του νερού. Και πολύ καλά κάνετε. Η Ποσειδωνία λειτουργεί σαν φίλτρο νερού. Ανακυκλώνει τα θρεπτικά συστατικά για την υδρόβια ζωή αλλά και καθαρίζει, όπως λέμε, την στήλη νερού. Σκεφτείτε τώρα τί φιλτράρισμα μπορεί να κάνει ένα ολόκληρο λιβάδι από Ποσειδωνίες! Εκτός των άλλων, η Ποσειδωνία παράγει μεγάλη ποσότητα οξυγόνου από αυτό που αναπνέετε εσείς οι άνθρωποι. Ακόμα, μέσα στις φυλλωσιές της φιλοξενούνται φιλοξενούνται πολλά υδρόβια είδη όπου τρέφονται και αναπαράγονται.
Να και ένα από τα αρχαιότερα θαλάσσια είδη! Η θαλάσσια πράσινη χελώνα. Κρίνοντας από τις ακτίνες του ηλιακού φωτός που διαθλώνται, όπως λέμε, μέσα στο νερό, νομίζω ότι είναι ακριβώς η ώρα για το πρωινό της.
Βέβαια, με εσάς τους ανθρώπους, θέλω να πιστεύω όχι όλους, δύσκολα κάτι που είναι όμορφο διατηρείται για πολύ. Η Ποσειδωνία και μαζί της μεγάλο μέρος του θαλάσσιου οικοσυστήματος, απειλείται από μερικές συνήθειές σας. Το αγκυροβόλημα σκαφών σε ακατάλληλα σημεία, η ρύπανση αλλά και διάφορες κατασκευές που έχετε την φαεινή ιδέα να φτιάξετε μέσα στη θάλασσα και στις ακτές, είναι κάποιες από αυτές.
Τώρα, θύμωσα! Θα σηκώσω μια φουρτούνα που θα θυμάστε για καιρό!
Προς τη στεριά ο λ ο τ α χ ώ ς !
Μόλις παρακολουθήσατε σε ζωντανή μετάδοση μια τουλάχιστον ασυνήθιστη…απόβαση. Ένας λουόμενος, ντυμένος σαν θεός των Αρχαίων Ελλήνων αποβιβάστηκε στις ακτές της περιοχής μας πάνω σε ένα μηχανοκίνητο σκάφος στο σχήμα θαλάσσιας χελώνας!
τώρα εμείς θα ήμασταν κάτω από το νερό! Λάθος! Μόλις παρακολουθήσατε σε απευθείας μετάδοση μία από τις βασικότερες λειτουργίες των θημώνων. Αυτών που εσείς αποκαλείτε “φύκια” και απεχθάνεστε να τα βλέπετε στις παραλίες σας. Όπως είδατε, οι θημώνες λειτούργησαν σαν φυσικά εμπόδια στα κύματα που σήκωσα. Ας σκεφτείτε όλοι και όλες εσείς που μας βλέπετε πόσο σημαντικό είναι αυτό για τη διατήρηση του υπόλοιπου εδάφους της παραλίας. Δηλαδή προστατεύουν την παραλία απ' την διάβρωση. Αν δεν υπήρχαν οι θημώνες,
Εσείς επιτρέψτε μου να προσθέσω κάτι ακόμα. Οι θημώνες, που όπως καταλάβατε είναι τα νεκρά φύλλα βατε Ποσειδωνίας, εκτός των άλλων λειτουργούν και σαν ξενοδοχείο που παρέχει φιλοξενία και προστασία! Μα επιτρέψτε μου…
Ξενοδοχείο; Χαχα! Θα πρέπει να φιλοξενεί πολύ ξεχωριστούς επισκέπτες! Πολύ ξεχωριστούς και αρκετά σπάνιους, μπορώ να πω!
Γι'αυτό, σταματήστε όσους απομακρύνουν τους θημώνες από τις παραλίες όσο είναι καιρός!
Άλλωστε, σε τι σας ενοχλούν ακριβώς; Δεν έχω καταλάβει. Δεν μπορείτε δηλαδή να αποδεχθείτε ότι τα “φύκια” δεν είναι τίποτα άλλο από γερασμένα φύλλα Ποσειδωνίας που πρέπει να δώσουν τη θέση τους σε νεότερα και έτσι η υδρόβια αλλά και παράκτια ζωή να συνεχιστεί χωρίς να διαταράσσεται; Αφήστε που για να απομακρύνετε τους θημώνες σπαταλάτε τόσα χρήματα με τα οποία θα μπορούσατε, ας πούμε, να με προστατεύσετε ακόμα καλύτερα τις παραλίες! Και φυσικά, μαζί με τα φύλλα, η μπουλντόζα απομακρύνει μεγάλες ποσότητες άμμου που είναι πολύτιμη για πολλές μορφές ζωής. Με λίγα λόγια, η απομάκρυνση των θημώνων δεν διαφέρει από το κεραυνοβόλημα ενός ολόκληρου δάσους από τον αδερφό μου, τον Δία!
Γι'αυτό, την επόμενη φορά που θα σας υποσχεθούν ότι θα καθαρίσουν τις παραλίες από τα φύκια για να τις κάνουν πιο όμορφες, μπορείτε να τους απαντήσετε με την γνωστή παροιμία: “Μην μας πουλάτε φύκια για μεταξωτές κορδέλες!”
Σας ευχαριστούμε πολύ για όλες αυτές τις περιγραφές. Σας παρεξηγήσαμε, φαίνεστε πολύ κατατοπισμένος. Θα μπορούσατε να μας πείτε το όνομα σας; Ποσειδώνας. Ο κύριος Ποσειδώνας, λοιπόν. Και το επάγγελμά σας; Θεός. Αν μη τι άλλο, κυρίες και κύριοι, ο κύριος Ποσειδώνας έχει αρκετό χιούμορ και ξέρει να περνά τα μηνύματά του με τον δικό του τρόπο!
*Άκουσέ με, Ποσειδώνα με τα γαλάζια μαλλιά που κυβερνάς την γη
Οδύσσεια. Το αγαπημένο μου τραγούδι. Μιλάμε για έπος!
Έτοιμος. Ώρα να πάω και σε άλλες χώρες γιατί ο Ερμής με ενημέρωσε ότι τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Κάντε μου μια χάρη. Επειδή θεός είμαι κι εγώ, και έχω να ασχοληθώ με όλες τις θάλασσες του πλανήτη, θα με βοηθούσατε αν αναλαμβάνατε δράση για χάρη μου. Θα σας το χρωστώ! Χαίρετε!
ΤΕΛΟΣ
Σκάναρε τον κωδικό QR και βοήθησε τον Ποσειδώνα στην προστασία των θημώνων.