หน่วยที่ 4 ตัวเหนี่ยวนำ

ตวั เหน่ยี วนำ (Inductor)

ตัวเหน่ยี วนำ (Inductor)

หลักการเบือ้ งต้นของตัวเหนีย่ วนา (Inductor)

ตัวเหนี่ยวนำ (Inductor) เป็นอุปกรณ์ที่นิยมใชใ้ นการปรับความถี่
ของเครอ่ื งรบั วิทยุและ โทรทัศน์โดยอาศัยหลักการของลวดทองแดง นามาขด
หลาย ๆ รอบท่ีเรียกว่าคอย (Coil) แล้วจ่ายกระแสไฟฟ้าเข้าไป เพ่ือให้แสดง
คุณสมบัติของตัวเหน่ียวนา โครงสร้างประกอบด้วยขดลวด (Coil) พันรอบ
แกน (Core) ซ่ึงแกนนี้อาจจะเปน็ แกนอากาศ, แกนเหล็ก, หรือแกนเฟอร์ไรท์
ขนึ้ อย่กู ับคุณสมบตั ขิ องการเหนยี่ วนาไฟฟ้า ตวั เหนี่ยวนาชนิดต่าง ๆ

ตวั เหน่ยี วนำ (Inductor)

สญั ลกั ษณข์ องตวั เหนี่ยวนำ

หนว่ ยของกำรเหนี่ยวนำ

ตัวเหน่ียวนาจะมีคุณสมบัติในการเหน่ียวนาทางไฟฟ้าโดย
เกิดขึ้นในรูปของสนามแม่เหล็ก ภายในตัวเหนี่ยวนามีค่าที่เรียกว่า
ค่าความเหนี่ยวนา (Inductance) มีหน่วยเป็นเฮนร่ี (Henry)
รายละเอียดต่าง ๆ สามารถแสดงค่าไดด้ ังนี้

กำรอำ่ นคำ่ ควำมเหน่ียวนำ

ค่าความเหนี่ยวนา มักแสดงโดยการพิมพ์ค่าลงบนตัวเหน่ียวนา
แสดงเป็นรหัสตวั เลข หรือแสดงเป็นแถบสีแบบตัวต้านทาน ส่วนค่าความ
ผิดพลาดในกรณีการพิมพ์ค่าหรือใช้รหัสตัวเลขน้ันจะมีการพิมพ์เป็น
ตวั อักษร ดังนี้

กำรอ่ำนคำ่ ควำมเหนยี่ วนำ

กรณพี ิมพ์ค่าบนตัวเหนี่ยวนาถา้ คา่ ความเหน่ียวนาไม่เกนิ 100 uH จะ
ใชต้ ัวเลข 3 ตวั และใช้ R แทนจดุ ทศนยิ มดังนี้

กำรอ่ำนค่ำควำมเหน่ยี วนำ

กรณพี มิ พค์ ่าบนตัวเหน่ียวนาถ้าคา่ มากกวา่ 100 uH ขนึ้ ไป จะ
ใช้ตัวเลข 4 ตวั โดยตวั ที่ 1-3 ให้อา่ นค่าตามตัวเลขท่ีพิมพ์ สว่ นตัวที่ 4
แสดงเลขยกกาลงั หรือตัวเติมศนู ยด์ ังตวั อย่าง

กำรอำ่ นคำ่ ควำมเหนีย่ วนำ

กรณีแสดงเป็นรหัสตัวเลข จะใช้ตัวเลข 3 ตัวโดยตัวที่ 1-2 ให้อ่านค่า
ตามตัวเลขท่ีพิมพ์ ส่วนตัวท่ี 3 แสดงเลขยกกาลังหรือตัวเติมศูนย์ดัง
ตัวอย่าง

กำรอ่ำนค่ำควำมเหนย่ี วนำ

กรณแี สดงเป็นแถบสีแบบตวั ตา้ นทาน อาจจะมีลกั ษณะเปน็
แถบ 3 สี แถบ 4 สี หรอื แสดงเป็นจุด อา่ นค่าเปน็ หนว่ ย uH แตก่ าร
อ่านค่ายงั มลี กั ษณะ คล้ายกบั การอ่านคา่ แถบสขี องตัวต้านทาน



ปัจจัยทีม่ ผี ลต่อควำมเหน่ียวนำ

คา่ ความเหนยี่ วนาจะมคี า่ มากหรือน้อยขึ้นอยกู่ ับตวั แปร 4 ประการคอื

1. จานวนรอบของขดลวดเขียนแทนด้วยอกั ษร N ถ้าจานวน
รอบของขดลวดมีปรมิ าณมาก ก็จะทาให้เกิดค่าความเหน่ียวนามากข้ึน
ตามไปด้วย ค่าความเหน่ียวนาจะแปรผันตรงกับจานวนรอบของ
ขดลวด

ปจั จัยทม่ี ีผลตอ่ ควำมเหน่ยี วนำ

2. วัสดทุ น่ี ามาทาเป็นแกน เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ u วสั ดุท่ี
นามาทาเป็นแกนมีหลายชนิดเช่น อากาศ, เหล็ก, เฟอร์ไรท์, โคบอล
ฯลฯ เป็นต้น แต่ละชนิดจะมีคุณสมบัติในการเพิ่มความเข้ม
สนามแม่เหล็ก ท่ีเรียกว่าความซาบซึม (Permeability) แตกต่างกัน
ในกรณีท่ีมีความซาบซึมมากก็จะทาให้เกิดค่าความเหนี่ยวนามาก ค่า
ความเหนย่ี วนาจะแปรผันตรงกบั ความซาบซึมของแกน

ปจั จัยทมี่ ผี ลต่อควำมเหนี่ยวนำ

3. พื้นท่ีหน้าตัดของแกน เขียนแทนด้วยอักษร A ถ้า
พื้นท่ีของแกนมีปริมาณมาก ก็จะทาให้เกิดค่าความเหนี่ยวนามาก
ขน้ึ ตามไปดว้ ย คา่ ความเหนี่ยวนาจะแปรผันตรงกับพนื้ ทีข่ องแกน

4. ความยาวของแกน เขียนแทนด้วยอกั ษร l ถ้าความยาว
ของแกนมีปริมาณมาก ก็จะทาให้เกิดค่าความเหนี่ยวนาน้อย ค่า
ความเหนย่ี วนาจะแปรผกผนั กบั ความยาวของแกน

ชนิดของตัวเหน่ยี วนำ

ตัวเหนี่ยวนาแบบคา่ คงท่ี (Fixed Inductors)

ตวั เหนี่ยวนาแบบค่าคงท่ี (Fixed Inductors) คือตัวเหน่ียวนาที่ไม่
สามารถเปลี่ยนแปลงค่าได้ โดยปกติตัวเหนี่ยวนาประเภทน้ี ทามาจากขด
ลวดทองแดง แกนที่ใช้พันขดลวดจะมีปลายลวดย่ืนออกมาทั้งสองข้าง
รปู รา่ งโดยทวั่ ไปจะเป็นแกนยาวแบบทรงกระบอก มชี อ่ื เรยี กแตกต่าง กันเช่น
โซลินอยด์, เซอรเ์ ฟสเมาส,์ โชค๊ , ทอรร์ อยด์ และแบบแถบสี ฯลฯ เป็นตน้

ตวั เหน่ยี วนำแบบคำ่ คงท่ี (Fixed Inductors)

ตวั เหนีย่ วนำแบบปรบั ค่ำได้ (Variable Inductors)

นิยมใช้ในเคร่ืองรับวิทยุ ค่าการเหนี่ยวนาจะเปลี่ยนแปลงไปตาม
การเคลื่อนที่ของแกนหมุน ที่สามารถปรับสกรูเลื่อนตาแหน่งของขดลวดให้
เขา้ หรอื ออก เพ่ือเปลี่ยนคา่ ของความเหนี่ยวนา ถา้ แกนเคล่ือนที่ออกมานอก
สุด ค่าความเหน่ียวนาจะมีค่าต่า แต่ถ้าหมุนสกรูให้แกนเคล่ือนที่เข้าไปใน
ขดลวดมาก จะทาให้ค่าความเหนี่ยวนามากข้ึนตามไปด้วย ในการปรับควร
ใช้เคร่ืองมือที่ทาด้วยพลาสติก หรืออุปกรณ์จาพวกท่ีไม่ใช่โลหะ เน่ืองจาก
วัสดุท่ีทามาจากโลหะจะไปรบกวนการเกิดสนามแม่เหล็ก และมีผลต่อค่า
ความความเหน่ียวนาได้

ตวั เหน่ยี วนำแบบปรับคำ่ ได้ (Variable Inductors)

กำรตรวจสอบตวั เหนยี่ วนำ

การตรวจสอบตัวเหน่ียวนาว่ามีสภาพดีหรือชารุด สามารถ
ตรวจสอบได้โดยใช้มัลติมิเตอร์ต้ังย่านวัดโอห์ม แล้วใช้สายวัดต่อกับขา
ของตัวเหนย่ี วนาทงั้ สองดา้ น ผลท่ีเกิดขึ้นมี 3 กรณคี อื

1. กรณีที่เข็มของมิเตอร์ไม่ขึ้น
หรืออยู่ในตาแหน่งของอินฟินิตี้
แสดงว่าตวั เหนย่ี วนาขาด

กำรตรวจสอบตัวเหนีย่ วนำ

2. กรณีที่เขม็ ของมเิ ตอร์เบี่ยงเบนจนเข้าใกล้ 0 หรือเปน็ 0 แสดงวา่
ตวั เหนย่ี วนาช็อต

กำรตรวจสอบตวั เหนีย่ วนำ

3. กรณเี ข็มของมิเตอรเ์ บ่ียงเบนให้เห็นค่าความต้านทาน แสดงวา่ เปน็
ตัวเหน่ยี วนาทด่ี ี สามารถนาไปใช้งานได้