รายงานสถิติจังหวัดสุโขทัย พ.ศ. 2564

รายงานสถิติจังหวัดสโุ ขทัย พ.ศ. 2564

Sukhothai Provincial Statistical Report : 2021

สำนกั งานสถติ จิ ังหวดั สุโขทัย
Sukhothai Provincial Statistical Office

สำนักงานสถิติแหง่ ชาติ
กระทรวงดิจิทัลเพอ่ื เศรษฐกจิ และสังคม
National Statistical Office
Ministry of Digital Economy and Society

ii Division-in-Charge
Sukhothai Provncial Statistical Office
หน่วยงานเจ้าของเรอื่ ง Sukhothai City Hall, 4th Floor,
สำนักงานสถติ ิจงั หวัดสโุ ขทัย Nikornkasame Rd., Thanee Subdistrict,
ศาลากลางจังหวดั สุโขทยั ชนั้ 4 Muengsukhothai District, Sukhothai
ถนนนิกรเกษม ตำบลธานี 64000, THAILAND
อำเภอเมอื งสุโขทยั จังหวัดสโุ ขทัย Tel. +66 (0) 5561 1793
64000 Fax: +66 (0) 5561 0939
โทร 0 5561 1793 E-mail: [email protected]
โทรสาร 0 5561 0939
ไปรษณีย์อเิ ล็กทรอนิกส์: [email protected] Distributed by
Statistical Forecasting Bureau,
หนว่ ยงานทเ่ี ผยแพร่ National Statistical Office,
สำนักสถิติพยากรณ์ The Government Complex Commemorating His
สำนักงานสถติ ิแห่งชาติ Majesty the King’s 80th birthday Anniversary,
ศูนย์ราชการเฉลมิ พระเกยี รติ ๘๐ พรรษาฯ Ratthaprasasanabhakti Building, 2nd Floor.
อาคารรฐั ประศาสนภักดี ชนั้ 2 Chaeng watthana Rd., Laksi,
ถนนแจ้งวฒั นะ เขตหลักสี่ กทม. 10210 Bangkok 10210, THAILAND
โทร 0 2141 7497 Tel. +66 (0) 2141 7497
โทรสาร 0 2143 8132
ไปรษณีย์อิเล็กทรอนกิ ส์: [email protected] Fax: +66 (0) 2143 8132
E-mail: [email protected]
http://www.nso.go.th

ปีทีจ่ ดั พมิ พ์ 2564 Published 2021
จัดพิมพ์โดย สำนักงานสถิตจิ งั หวดั สโุ ขทยั Printed by Sukhothai Province Statistical office

iii

คำนำ

จากวิสัยทัศน์ของสำนักงานสถิติแห่งชาติท่ีว่า “เป็นศูนย์กลางข้อมูลสถิติและสารสนเทศเพ่ือการ
ตัดสินใจของประเทศ” และพันธกิจในการให้บริการข้อมูลสถิติและสารสนเทศ แก่ผู้ใช้บริการทุกภาคส่วน
สำนักงานสถิติจังหวดั สุโขทยั ซ่งึ เป็นหนว่ ยงานหลกั ดา้ นสถติ ิของจังหวดั จึงได้จดั ทำรายงานสถิติจงั หวัดขึ้น โดย
มีวัตถุประสงค์เพ่ือรวบรวมและนำเสนอข้อมูลสถิติพ้ืนฐานด้านเศรษฐกิจ สังคม และส่ิงแวดล้อม พร้อมทั้ง
ตัวช้ีวัดต่าง ๆ ของจังหวัด ที่ได้รวบรวมจากผลสำมะโนและการสำรวจตัวอย่างของสำนักงานสถิติแห่งชาติ และ
จากหน่วยงานสถิติอ่ืน ๆ เพ่ือเผยแพร่แก่หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และประชาชนท่ัวไป
นำขอ้ มูลสถติ ไิ ปใช้ในการกำหนด นโยบายวางแผน ตดั สินใจ และอ้างอิงตา่ ง ๆ

สำหรบั รายงานสถิติจงั หวัดสุโขทยั พ.ศ. 2564 ฉบับน้ี เนอื้ หาประกอบด้วย 2 สว่ น ดังนี้ ส่วนท่ี
หนึ่ง เป็นการนำเสนอสรปุ ข้อมูลเก่ียวกบั จังหวัดสุโขทัย แผนที่จังหวัด และขอ้ มูลสถิตทิ ี่น่าสนใจโดยนำเสนอใน
รปู แบบอินโฟกราฟฟิก ส่วนท่ีสอง เป็นการนำเสนอข้อมูลสถติ ิในรูปของตาราง และตัวชี้วัดทส่ี ำคัญของจังหวัด
เพ่ือให้ผู้ใช้มีข้อมูลสถิติท่ีครบถ้วน สะดวกในการนำไปใช้ โดยได้นำเสนอตามสาขาสถิติ คือสถิติ
ประชากรศาสตร์ ประชากรและเคหะ สถิติแรงงาน สถิตกิ ารศึกษา สถิติศาสนา ศลิ ปะ วฒั นธรรม สถิติสุขภาพ
สถิติสวัสดิการสังคม สถิติหญิงและชาย สถิติรายได้และรายจ่ายของครัวเรือน สถิติยุติธรรม ความม่ันคง
การเมือง และการปกครอง สถิติบัญชีประชาชาติ สถิติเกษตรและประมง สถิติอุตสาหกรรม สถิติพลังงาน
สถิติการค้าและราคา สถิติการขนส่งและโลจิสติกส์ สถิติเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สถิติการ
ท่องเที่ยวและกีฬา สถิติการเงิน การธนาคาร และการประกันภัย สถิติการคลัง และสถิติทรัพยากรธรรมชาติ
และส่ิงแวดล้อม ทั้งนี้ข้อมูลสถิติที่นำเสนอได้ระบุแหล่งที่มาของข้อมูลไว้ใต้ ตารางสถิติทุกตารางเพื่อ
ให้ผู้ใช้ข้อมูลสามารถสืบค้น หารายละเอยี ดเชงิ ลึกเพิม่ เตมิ ได้อย่างสะดวกมากขน้ึ

สำนักงานสถิติจังหวัดสุโขทัย ขอขอบคุณส่วนราชการ และรัฐวิสาหกิจ ที่ให้ความอนุเคราะห์
ข้อมูลเพื่อนำมาจัดทำรายงานสถิติจังหวัดไว้ ณ ที่น้ี และยินดีรับคำแนะนำ ข้อคิดเห็นจากผู้ใช้ข้อมูลสถิติ ซ่ึง
จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการพัฒนาและปรับปรุงรายงานสถิติจังหวัดฉบับต่อไป ทั้งนี้หากสนใจข้อมูลของ
จังหวัดเพิ่มเติม สามารถเข้าไปค้นหาได้ท่ี http://www.nso.go.th หรือศูนย์ข้อมูลสถิติจังหวัด
http://service.nso.go.th/nso/nsopublish/contact/datprov.html



v

Preface

As a vision is SMART Statistical Center for Decision Making, the National Statistical
Office has been carrying out the mission in provide statistical and information service to all
users. The Sukhothai Provincial Statistical Office, acting as a core agency of the local
statistical office, has therefore, produced provincial statistical report. This report presents
basic statistical data, concerning economic, social and environmental aspects, including the
provincial indicators. Those statistics were from both censuses and surveys conducted by
NSO as well as from other statistical units of Line Ministries. These statistical data could be
used to guide policy planning, decision making and references purposes.

The Sukhothai Provincial Statistical Report 2021 consists of; Part 1: Presentation of
an overview of Sukhothai, on basic information, its map and statistical data in the form of
Infographic. Part 2: Presentation of statistical data and some major indicators, in the form of
statistical tables, which enable users to use complete data in timely manner. The
presentation has been classified based on statistical sectors namely: Demographic,
Population and Housing Statistics, Labour Statistics, Education Statistics, Religion Art and
Culture Statistics, Health Statistics, Social Security Statistics, Gender Statistics, Household
Income and Expenditure Statistics, Justice, Security, Political and Public Administration
Statistics, National Accounts, Agricultural and Fishery Statistics, Industrial Statistics, Energy
Statistics, Trade and Price Statistics, Transport and Logistics Statistics, Information
Communication and Technology Statistics, Tourism and Sports Statistics, Finance, Banking
and Insurance Statistics, Fiscal Statistics and Natural Resources and Environment Statistics.
Sources of data presented have been provided under all statistical tables to enable users to
seek additional information.

The Sukhothai Provincial Statistical Office would like to express our sincere
gratitude to all government agencies and state enterprises for the kind support in
providing statistical data for this report. Any suggestions and comments are welcomed and
would be taken into account so as to improve our next report. For further information,
please visit our website at http://www.nso.go.th or Provincial Statistical Data Center at
http://service.nso.go.th/nso/nsopublish/contact/datprov.html



vii



ix

จงั หวดั สโุ ขทยั

ประวตั คิ วามเปน็ มา หลักฐานที่สะท้อนให้เห็นความเจริญม่ังคั่งทาง
เศรษฐกิจของสุโขทัยได้แก่ สมบัติทางวัฒนธรรมท่ี
จังหวดั สุโขทัย เป็นท่ีต้ังอาณาจักรแรก ไดร้ บั การบูรณะขึน้ เปน็ อทุ ยานประวตั ิศาสตรส์ ุโขทัย
และมรดกโลกในปัจจบุ ัน
ของชนชาติไทยเม่ือ 700 ปีที่แล้ว รอยอดีตแห่ง
ใน พ.ศ. 1890 กรงุ ศรีอยธุ ยามอี ำนาจมาก
ความรุ่งเรืองเห็นได้จากอุทยานประวัติศาสตร์ ขนึ้ และเป็นศนู ย์กลางแห่งอำนาจแทนสุโขทัย แต่
สุโขทัยก็ยังมีพระมหากษัตริย์ปกครองติดต่อกันมา
สุโขทัยและศรีสัชนาลัย ซ่ึงเป็นที่รู้จักของชาวไทย อีก 2 พระองค์ จึงสิ้นราชวงศ์พระร่วงและได้เข้า
ร่วมกับราชอาณาจักรกรุงศรีอยุธยา หลังจากท่ี
และต่างประเทศ ประวัติศาสตร์สุโขทัยเริ่มเม่ือ กรุงศ รีอ ยุธยาเสียก รุงแก่ พ ม่าค รั้งท่ี 2 แล้ว
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ประมาณ พ.ศ. 1800 เมื่อพ่อขุนศรีนาวนำถม แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงมีพระราชดำริว่า เมือง
สุโขทัยน้ันผู้คนไม่พอที่จะต่อสู้รักษาให้พ้นจากการ
พ ร ะ บิ ด าพ่ อ ขุ น ผ าเมื อ ง เจ้ าเมื อ งสุ โข ทั ย รุกรานของข้าศึกได้ จึงโปรดฯ ให้ย้ายผู้คนมาตั้ง
เมืองใหม่ท่ีบ้านธานี (ท่าหนี) ทางฝั่งตะวันออกของ
สิ้นพระชนม์ ขอมสมาดโขลญลำพง ข้าหลวงจาก ลำน้ำยม เม่ือ พ.ศ. 2336 ซ่ึงเป็นที่ตั้งจังหวัด
สโุ ขทัยในปัจจบุ นั บ้านธานจี ึงถูกยุบเปน็ อำเภอหน่ึง
เมืองพระนคร (นครธม) ได้เข้ายึดครองเมือง พ่อ ในจังหวัดสวรรคโลก เปลย่ื นช่ือใหม่เปน็ สุโขทยั ธานี
เมื่อวันท่ี 1 เมษายน 2475 จนถึง พ.ศ. 2482
ขนุ บางกลางหาวเจ้าเมืองบางยางและพ่อขุนผาเมือง จงึ ไดย้ กฐานะเปน็ จังหวดั สโุ ขทัย มาจนทกุ วันนี้

เจ้าเมืองราดรวมพลกันท่ีเมืองบางขลังและได้ยึด

เมืองคืน สร้างเมืองสุโขทัยข้ึนเป็นราชธานี

สถาปนาพอ่ ขนุ บางกลางหาวเป็น “พอ่ ขุนศรีอินทรา

ทิตย์” เป็นปฐมกษัตริย์ปกครองเมืองสุโขทัย

อาณาจักรแหง่ แรกของประเทศไทย

ในหลักศิลาจารึกบอกถึงความรุ่งเรืองของ

อาณาจกั รสุโขทัยสมยั พ่อขุนรามคำแหงมหาราชวา่ มี

อาณาเขตกวา้ งขวางมาก

ทิศเหนือ จดเมืองแพร่ นา่ น และ

หลวงพระบาง

ทศิ ใต้ จดนครศรีธรรมราช ขนาดและทต่ี ั้ง

ทิศตะวนั ออก จดเมืองเวยี งจันทร์ จงั หวัดสโุ ขทัยต้ังอยู่ภาคเหนือตอนล่างของ
ประเทศไทย ห่างจากกรุงเทพฯ ตามระยะทาง
ทิศตะวันตก จดเมอื งหงสาวดี หลวงแผ่นดินประมาณ 440 กิโลเมตร มีเนื้อท่ี
ประมาณ 6,569.1 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ
การปกครองบ้านเมืองเป็นระบบ “พ่อ 4,105,687.5 ไร่ มีอาณาเขตตดิ ต่อดังน้ี
ปกครองลูก” ประชาชนมีความเป็นอยู่ดี มีสิทธิ
เสรีภาพดั่งคำจารึกวา่ “ไพร่ฟ้าหน้าใส ในน้ำมีปลา ทศิ เหนือ เขตอำเภอศรีสัชนาลัย ติดต่อกับ
ในนามีข้าว เพ่ือนจูงวัวไปค้า ขี่ม้าไปขาย ใครจัก ทศิ ใต้ อ ำ เภ อ วั งชิ้ น อ ำ เภ อ สู งเม่ น
ใครค่ ้าชา้ ง คา้ ใครจักใคร่ค้าม้า คา้ ” ทิศตะวนั ออก จังหวัดแพร่ และอำเภอลับแล
จังหวัดอุตรดติ ถ์
สมยั นนั้ ชาวสโุ ขทัยทำเกษตรกรรมเปน็ หลัก เขตอำเภอคีรีมาศ และอำเภอ
อาศัยน้ำทมี่ อี ยบู่ ริบูรณ์ทำนา ทำสวน ทำไร่ มีการ กงไกรลาศ ติดตอ่ กบั อำเภอพราน
สร้างเขื่อนสำหรับกักน้ำไว้ใช้เม่ือหน้าแล้ง เรียกว่า กระต่าย จังหวัดกำแพงเพชร และ
“ทำนบพระร่วง” หรือ “สรีดภงส์” สุโขทัยเป็น อำเภอบางระกำ จงั หวัดพษิ ณุโลก
ศูนย์กลางการค้าและการผลิตเคร่ืองถ้วยชามท่ี เขตอำเภอกงไกรลาศ อำเภอ
เรียกว่า “สังคโลก” ส่งขายยังต่างประเท ศ ศรีสำโรง และอำเภอสวรรคโลก

x

ทศิ ตะวันตก ติดต่อกับอำเภอพิชัย จังหวัด ประเพณี ตลอดจนสำเนียงภาษาพดู เป็นเอกลักษณ์
อุตรดิตถ์ และอำเภอพรหมพิราม ของตนเอง จะมีคนอพยพมาจากท้องถิ่นอ่ืนบ้างไม่
อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัด มากนัก นอกจากนี้ยังมี ชนกลุ่มน้อย เป็นชาวเขา
พษิ ณุโลก เผ่ากระเหรี่ยง มง้ เย้า และลซี อ ซ่งึ สว่ นหนึ่งอาศัย
เข ต อ ำ เภ อ บ้ า น ด่ า น ล า น ห อ ย อยู่ในดินแดนแถบนี้มานานแล้ว และอีกส่วนหน่ึง
และอำเภอทุ่งเสล่ียม ติดต่อกับ อพยพมาจากจังหวัดใกล้เคียง เช่น จังหวัดลำปาง
อำเภอเมืองตาก อำเภอบ้านตาก น่าน พะเยา เชียงราย แพร่ ตาก และเพชรบูรณ์
จังหวัดตาก และอำเภอเถิน ปัจจุบันชาวเขาเหล่าน้ีอาศัยอยู่ในเขตตำบลบ้าน
จงั หวัดลำปาง แกง่ และตำบลแมส่ ิน แมส่ ำ ในอำเภอศรสี ัชนาลยั

ภมู ิประเทศและภูมิอากาศ ในปี พ.ศ. 2563 จังหวัดสุโขทัย แบ่งการ
ปกครองส่วนภูมิภาคออกเป็น 9 อำเภอ 84 ตำบล
ลกั ษณะภมู ปิ ระเทศ 843 หมู่บา้ น โดยมีอำเภอตา่ งๆ ดงั นี้ อำเภอเมอื ง
จงั หวัดสุโขทัยมีพื้นท่สี ่วนใหญ่เปน็ ทรี่ าบลุ่ม สุโขทัย อำเภอบ้านด่านลานหอย อำเภอคีรีมาศ
อำเภอกงไกรลาศ อำเภอศรีสัชนาลัย อำเภอ
โดยตอนเหนอื เปน็ ทรี่ าบสงู มภี ูเขาเปน็ พืดยาวมาทาง ศรีสำโรง อำเภอสวรรคโลก อำเภอศรีนคร และ
ทิศตะวันตก พ้ืนที่ตอนกลางเป็นที่ราบและตอนใต้ อำเภอทงุ่ เสล่ียม
เป็นท่ีราบสูง มีแม่น้ำไหลผ่านจากเหนือลงใต้ โดย
ผ่านพื้นท่ีอำเภอศรีสัชนาลัย สวรรคโลก ศรีสำโรง การปกครองส่วนท้องถิ่นประกอบด้วย
เมืองสุโขทัย อำเภอกงไกรลาศเป็นระยะทาง องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาลเมือง 3 แห่ง
ประมาณ 170 กิโลเมตร จังหวัดสุโขทัยมีภูเขาท่ีสูง เทศบาลตำบล 18 แห่ง และองค์การบริหารส่วน
ที่สุดคือ เขาหลวง ซึ่งสูงกว่าระดับน้ำทะเล ตำบล 69 แห่ง จำนวนประชากรทั้งส้ิน 587,883
ประมาณ 1,200 เมตร คน เป็นชาย 284,949 คน เป็นหญิง 302,934 คน
จำนวนผู้ชายคิดเป็นร้อยละ 48.5 ของประชากร
ลกั ษณะภูมอิ ากาศ ทง้ั หมดและจำนวนผูห้ ญิงคิดเป็นร้อยละ 51.5 ของ
ลักษณะภูมิอากาศโดยทั่วไปของจังหวัด ประชากรท้ังหมด ประชากรที่อาศัยอยู่ในเขต
เทศบาล 130,438 คน คิดเป็นร้อยละ 22.2 สว่ นท่ี
สุโขทัย มีลักษณะเปล่ียนไปตามอิทธิพลของลม เหลือ 457,445 คน หรือร้อยละ 77.8 อาศัยอยู่
มรสุมตะวันตกเฉียงใต้และมรสุมตะวันออกเฉียง นอกเขตเทศบาล ความหนาแน่นของประชากร
เหนือ อุณหภูมิเฉล่ีย 29.2 องศาเซลเซียส บริเวณ เท่ากับ 89.5 คนต่อตารางกิโลเมตร จำนวน
ที่ มี ฝ น ต ก ม า ก ที่ สุ ด จ ะ อ ยู่ ต อ น บ น ข อ ง จั ง ห วั ด ประชากรเฉล่ียต่ อ ค รัวเรือ น เท่ ากับ 2.8 ค น
บรเิ วณอำเภอศรีสชั นาลยั และอำเภอศรีนคร โดยครัวเรือนเฉล่ียต่อหมู่บ้านเท่ากับ 249.3
ครัวเรือน และจำนวนประชากรเฉล่ียต่อหมู่บ้าน
ในปี พ.ศ. 2563 จังหวัดสุโขทัย มีฝนตก เปน็ 694.4 คน
85 วัน ปริมาณ น้ำฝนวัดได้ 841.5 มิลลิเมตร
อุณหภูมิเฉล่ียสูงสุด 39.2 องศาเซลเซียส ในเดือน ทรัพยากรธรรมชาติ แหล่งน้ำและสภาพ
พฤษภาคม และอุณหภูมิเฉล่ียต่ำสุด 19.1 องศา ท า ง เศรษฐกิจ
เซลเซยี ส ในเดือนธนั วาคม
ทรพั ยากรธรรมชาติ
การปกครองและประชากร แร่ แร่ธาตุท่ีสำคัญท่ีพบในจังหวัดสุโขทัยมี

ประชากรในจังหวัดสุโขทัยส่วนใหญ่สบื เช้ือ อยู่หลายชนิด ได้แก่ หินอ่อน หินปูน พลวง ดิน
สายมาจากชาวไทยดั้งเดิมที่อาศัยอยู่ในดินแดนน้ี ขาว แมงกานิส ฟูลออไรด์ และแร่รัตนชาติ
นานมาแล้ว โดยมีวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม

นอกจากนีย้ ังมีแร่ธาตุท่ีมีการขดุ พบแต่ยังไม่นำมาใช้ xi
ประโยชน์ คือ ทองแดงและเหล็ก แหลง่ แรท่ ่ีสำคญั
ขอ งจั งห วัด สุ โขทั ย มี อ ยู่ แ ถบ ภู เข าท างด้ าน ลักษณะพ้ืนท่ีราบลุ่มขนาดใหญ่ เป็นระยะทาง
ตะวันออกเฉียงเหนือ บริเวณอำเภอศรีสัชนาลัย ประมาณ 90 กโิ ลเมตร
และอำเภอทงุ่ เสลีย่ ม
- ห้วยแม่ลำพัน เกิดจากเทือกเขาในเขต
แห ล่งน้ำ จังหวัดสุโขทั ยมีแหล่งน้ำ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ไหลจากทางทิศตะวันตก
ธรรมชาติเป็นน้ำผิวดินและน้ำใต้ดิน (น้ำบาดาล) ท่ี ไปตะวันออก ผ่านอำเภอบ้านด่านลานหอย แล้วมา
สำคัญคือ แม่น้ำยม ซ่ึงสามารถใช้ประโยชน์ใน บรรจบกับแม่น้ำยมท่ีอำเภอเมืองสุโขทัย เป็น
การเกษตรได้เป็นอย่างดี และยังมีห้วยแม่มอก ระยะทางประมาณ 100 กิโลเมตร
หว้ ยแม่ลำพนั และหว้ ยแม่ทา่ แพ นอกจากนีย้ ังมีการ
ชลประทานเพ่ือการเกษตรอีกหลายโครงการ เช่น - ห้วยแม่ท่าแพ เกิดจากเทือกเขาในเขต
ฝายแม่ยมและโครงการชลประทานขนาดเล็กอีก อำเภอศรีสัชนาลัย ไหลลงมาทางทิศใต้ ผ่านพ้ืนที่
หลายแหง่ อำเภอสวรรคโลก ไปบรรจบกบั หว้ ยแม่มอกท่อี ำเภอ
ศรสี ำโรง เป็นระยะทางประมาณ 70 กโิ ลเมตร
- แม่น้ำยม เกิดจากสันเขาผีปันน้ำ
อำเภอปง จังหวัดพะเยา ไหลผ่านจังหวัดแพร่ และ ป่าไม้ จังหวัดสุโขทัยเป็นจังหวัดหนึ่งท่ี
จังหวัดสุโขทัย จากทางเหนือสู่ทางใต้ ผ่านพ้ืนที่ อุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรป่าไม้ ในปี พ.ศ. 2527
อำเภอศรีสัชนาลัย อำเภอสวรรคโลก อำเภอ จังหวัดสุโขทัยมีเนื้อที่ป่าไม้ 2,367.08 ตาราง
ศรีสำโรง อำเภอเมืองสุโขทยั อำเภอกงไกรลาศ เป็น กิโลเมตร หรือประมาณร้อยละ 35.63 ของเนื้อที่
ระยะทางประมาณ 170 กิโลเมตร ไปบรรจบแม่น้ำ ทั้งหมดของจังหวัด กรมป่าไม้ได้ประกาศกำหนด
น่ า น ท่ี อ ำ เภ อ ชุ ม แ ส ง จั งห วั ด น ค ร ส ว ร ร ค์ พ้ืนท่ีป่าเป็นป่าสงวนแห่งชาติจำนวน 12 แห่ง เนื้อท่ี
1,923,499.75 ไร่ อุทยานแห่งชาติ จำนวน 2 แห่ง
แม่น้ำยมเป็นแหล่งน้ำที่สำคัญที่สุดของ เน้ือที่ 346,375 ไร่ เขตห้ามล่าสัตว์ป่า จำนวน 1
จังหวัดสุโขทัย เปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ของ แห่ง เน้ือที่ 15,875 ไร่ และวนอุทยาน จำนวน 1
จังหวัด ราษฎรส่วนใหญ่ได้อาศัยน้ำจากแม่น้ำยมใน แห่ง เนื้อที่ 11,250 ไร่
การทำการเกษตรและการอุปโภคบริโภค แม่
น้ำยมเป็นแม่น้ำที่มีความลาดเทสูง โดยเฉพาะช่วง สภาพทางเศรษฐกจิ
ต้นน้ำ ดังนั้นจึงเป็นปัญหาในเรื่องการเปลี่ยนแปลง อาชีพ ที่สำคัญของชาวจังหวัดสุโขทัย คือ
ของระดับน้ำในแม่น้ำ คือในฤดูฝนจะมีน้ำมากเกิน
ความต้องการ และไหลลงสู่ทางใต้อยา่ งรวดเร็ว ทำ การประกอบการเกษตร มีการทำนา เพาะปลูกพืช
ให้เกิดน้ำท่วมบริเวณท่ีราบลุ่ม จนเป็นเหตุให้พื้นที่ ไร่ชนิดต่างๆ เช่น ข้าวโพดเล้ียงสัตว์ อ้อยโรงงาน
การเกษตรได้รับความเสียหาย ส่วนในฤดูแล้งน้ำจะ ถ่ัวเขียว ถ่ัวเหลือง มันสำปะหลังและยาสูบฯลฯ
มีปริมาณน้อย ลำน้ำจะแห้งขอดเป็นตอน ๆ ราษฎร การปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น เช่น ส้มเขียวหวาน
จึงไม่มีน้ำใช้ในการเกษตรเพียงพอ ปัจจุบันได้มีการ มะม่วง กล้วยตานี ยางพารา ฯลฯ นอกจากน้ียังมี
สร้างแหล่งเกบ็ น้ำถาวรเป็นชว่ ง ๆ อาชีพรับจ้าง ประกอบธุรกิจทางการค้าการบริการ
และอตุ สาหกรรมในครัวเรอื น
- ห้วยแม่มอก เกิดจากเทือกเขาในเขต
จังหวัดลำปาง ไหลจากทิศตะวันตกไปตะวนั ออกผ่าน จ า ก ร า ย ง า น ค ณ ะ ก ร ร ม ก า ร พั ฒ น า ก า ร
อำเภอทุ่งเสล่ียม อำเภอสวรรคโลก อำเภอศรีสำโรง เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ในปี พ .ศ. 2562
และเข้าสู่อำเภอเมืองสุโขทัย จะถูกกลืนไปกับ จังหวัดสุโขทัยมีมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวม (GPP)
ตามราคาประจำปี 51,293 ล้านบาท รายได้เฉล่ีย
ต่อหัว (PER CAPITA GPP) 83,865 บาท จัดเป็น
อันดับท่ี 14 ของภาคเหนือ และเป็นอันดับท่ี 55

xii ธรรมดา จำนวน 2,204,187 ชิ้น มีบริการพัสดุ
ไปรษณีย์ จำนวน 29,671 ชิ้น และบริการพิเศษ
ของประเทศ โดยสาขาทท่ี ำรายได้ให้แก่จังหวัดมาก จำนวน 1,380,219 ชิน้
ที่สุด คือ สาขาเกษตรกรรม ซ่ึงมีมูลค่า 17,707
ล้านบาท (ร้อยละ 34.5 ) รองลงมาคือ การขายส่ง การศึกษา
การขายปลีก และการซ่อมแซมยายยนต์ 7,269 ในปีการศึกษา 2562 จังหวัดสุโขทัยมี
ล้านบาท (ร้อยละ 14.2) การผลิตอุตสาหกรรม
4,889 ล้านบาท (ร้อยละ 9.5) ส ถ า น ศึ ก ษ า ร ะ ดั บ อ นุ บ า ล ถึ งมั ธ ย ม ศึ ก ษ า
360 แห่ง มีครจู ำนวน 4,449 คน นักเรียนจำนวน
การคมนาคมและขนส่ง 74,257 คน และสถานศึกษาระดับอาชีวศึกษา
จังหวัดสุโขทัย มีทางหลวงแผ่นดินและ 6 แห่ง มีอาจารย์ 277 คนและนักเรียน จำนวน
7,010 คน
ทางหลวงจังหวัด สำหรับใช้เดินทางติดต่อกับ
จังหวัดใกล้เคียงได้สะดวก โดยใช้พาหนะรถยนต์ ประชาชนส่วนใหญ่ของจังหวัดสุโขทัย นับ
เป็นหลัก มีรถไฟผ่าน และสนามบินเอกชน การ ถือศาสนาพุทธ จึงมีวัดและที่พักสงฆ์กระจายอยู่
เดินทางไปกรุงเทพฯ มีเส้นทางท่ีใช้อยู่ 2 เส้นทาง ทั่วไปในจังหวัด โดยในปี พ.ศ. 2563 มีวัด 381
คือ แห่ง ท่ีพักสงฆ์ 132 แห่ง มีพระภิกษุ 2,457 รูป
และสามเณร 227 รูป
- ท างห ลวงแผ่น ดิ น หมายเลข 1 ผ่าน
นครสวรรค์-กำแพงเพชร เข้าสู่เส้นทางหมายเลข การสาธารณสขุ
101 ผ่านอ. พรานกระต่าย อ. คีรีมาศ-สุโขทัย ในปีงบประมาณ 25623จังหวัดสุโขทัย มี
ระยะทาง 440 กิโลเมตร
โรงพยาบาล 12 แห่ง (รัฐบาล 9 แห่ง เอกชน 3
- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 ผ่าน แห่ง) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 118 แห่ง
นครสวรรค์-พิษณุโลก เข้าสู่เส้นทางหมายเลข 12 คลินิกทุกประเภท 247 แห่ง แพทย์ 186 คน
ผ่าน อ. พรหมพิราม อ. กงไกรลาศ-สุโขทัย ระยะ ทันตแพทย์ 53 คน พยาบาล 1,109 คน จำนวน
ทาง 427 กิโลเมตร เตียงผู้ป่วย 1,099 เตียง โดยมีอัตราส่วนแพทย์
1 คนต่อประชากรเท่ากับ 3,176 คน ทันตแพทย์
ตามเส้นทางรถไฟจากสถานีกรุงเทพฯ ถึง 1 คนต่อประชากร 11,147 คน และอัตราส่วนเตียง
สถานีสวรรคโลก ระยะทางประมาณ 487 1 เตียงตอ่ ประชากร 538 คน
กิโลเมตร และตามเส้นทางการบินจากท่าอากาศ
ยานกรุงเทพฯ ถึงท่าอากาศยานสวรรคโลก สถานท่ีน่าสนใจและแหลง่ ท่องเทย่ี ว
ระยะทางประมาณ 378 กิโลเมตร โดยสายการบิน จงั หวัดสุโขทยั มีแหล่งทอ่ งเท่ียวธรรมชาติ
บางกอกแอร์เวย์
ประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม วัฒนธรรมประเพณี
การสาธารณปู โภค และหัตถกรรม สำหรับนักท่องเที่ยวชาวไทยและ
ชาวตา่ งประเทศเดนิ ทางมาเยยี่ มชม ดงั นี้
ปี พ.ศ. 2563 มีการประปาส่วนภูมิภาค
9 แห่ง มีกำลังผลิตรวม 2,690 ลูกบาศก์เมตร แ ห ล่ ง ท่ อ ง เที่ ย ว ป ร ะเภ ท ป ร ะวั ติ ศ า ส ต ร์ แ ล ะ
ปริมาณน้ำท่ีผลิตได้ 17,000,400 ลูกบาศก์เมตร สถาปัตยกรรม
มีการจำหน่ายกระแสไฟฟ้าภายในจังหวัดท้ังส้ิน
557.0 ล้านกิโลวัตต์ต่อช่ัวโมง ให้แก่ผู้ใช้ไฟจำนวน อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย (เมืองเก่า
240,840 ราย สุโขทัย) ตั้งอยู่ท่ีตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง
สุโขทัย อยู่ห่างจากจังหวัดสุโขทัยไปทางจังหวัด
การไปรษณีย์โทรเลข มีท่ีทำการไปรษณีย์ ตาก บนทางหลวงหมายเลข 12 (ถนนจรดวิถีถ่อง)
โทรเลข 13 แห่ง ให้บริการด้านส่ือสารไปรษณีย์
แ ล ะ โท ร ค ม น า ค ม ใ น ป ร ะ เท ศ แ ล ะ ต่ า ง ป ร ะ เท ศ
โดยในปีงบประมาณ 2563 มีบริการไปรษณียภัณฑ์

ประมาณ 12 กิโลเมตร เป็นแหล่งท่องเท่ียวที่ xiii
สำคัญทางด้านการศึกษาประวัติศาสตร์ โบราณคดี
ศิลปวัฒนธรรมสมัยสุโขทัย และได้รับการขึ้น ศาลหลักเมอื ง โบราณสถานนตี้ งั้ อยู่ตดิ กับ
ทะเบยี นมรดกโลกจากองค์การยูเนสโก (UNESCO) คูนำ้ ด้านเหนอื ของวดั มหาธาตุ ชาวบา้ นเรยี กวา่ ศาล
เมือ่ ปี พ.ศ. 2534 กลางเมอื งมาตง้ั แต่ พ.ศ. 2450 พระบาทสมเด็จ
พระมงกฎุ เกล้าเจา้ อยหู่ วั รัชกาลที่ 6 ทรงโปรดให้
พระบรมราชานุสาวรีย์พ่อขุนรามคำแหง พระวิเชยี รปราการไปขุดตรวจ พบวา่ มเี สาศลิ าแลง
มหาราช ประดิษฐานอยู่ริมถนนจรดวิถีถ่องทางทิศ ตัง้ อยู่ท้ังส่ีมุม มมุ ละ 2 เสาซอ้ น ทตี่ รงกลางมีหลมุ
เหนอื ของวัดมหาธาตุ พระบรมรปู พ่อขนุ รามคำแหง เขา้ ใจว่าเป็นหลุมฝังนิมติ ในหลมุ น้ีมศี ลิ าแผน่ แบนมี
ม ห า ร า ช ป ร ะ ทั บ นั่ ง บ น แ ท่ น ม นั ง ค ศิ ล า อ า ส น์ ลายที่ลางเลือน บางทอี าจเปน็ แผ่นดวงเมือง ข้อท่ี
ด้านข้างแท่นมีภาพแผ่นจำหลักเหตุการณ์เก่ียวกับ ทรงสนั นิษฐานเชน่ นีจ้ ึงกลายเป็นความเชื่อว่า ทน่ี ี่
พระราชกรณียกิจของพระองค์ เป็นศาลหลกั เมอื งจรงิ ๆ

วัดมหาธาตุ เป็นวัดใหญ่กลางเมือง ถือได้ วัดศรีชุม อยู่นอกกำแพงเมืองไปทางทิศ
ว่าเป็นวัดคู่บ้านคู่เมือง ศาสนสถานที่สะท้อนถึง ตะวันตกเฉียงเหนือ เป็นมณ ฑ ปขนาดใหญ่
สถาปัตยกรรมศิลปสุโขทัย คือ เจดีย์องค์ประธาน ประดิษฐานพระพุทธรูปปูนป้ันหน้าตักกว้าง 11.3
ของวัดซึ่งเป็นเจดียท์ รงพุ่มขา้ วบิณฑ์ หรือท่ีเรียกว่า เมตร จารึกสมัยสุโขทัยเรยี กวา่ “พระอจนะ” ที่ผนัง
เจดีย์ดอกบัวตูม เจดีย์มีปรางค์ศิลาแลง 4 ทิศ ดา้ นซ้ายของมณฑปทำเปน็ ช่องทางเดินในผนังคลา้ ย
และเจดีย์แบบเมืองเหนือ 4 ทิศ ที่ฐานข้ันล่างมีรูป อุโมงค์ บริเวณ นี้ได้ค้นพบศิลาจารึกหลักท่ี 2
ปูนป้ันเปน็ รูปสาวกเดนิ พนมมือประทกั ษิณรอบฐาน เรียกว่าศิลาจารึกวัดศรีชุม ท่ีเล่าเร่ืองราวของการ
ก่อต้ังราชวงศ์สุโขทัย และที่เพดานของช่องผนัง
วัดศรสี วาย พระปรางค์ประธาน ด้านหน้า ดั ง ก ล่ า ว มี ภ า พ ล า ย เส้ น เป็ น ภ า พ เล่ า เรื่ อ ง ร า ว
ฐานวิหาร 2 ฐานเรยี งติดกัน ล้อมรอบดว้ ยกำแพง พระพุทธเจ้าในชาติต่างๆ บางภาพมีลักษณะทาง
ศิลาแลงอีกช้ันหนึ่ง พบทับหลังศิลาจำหลักเป็นรูป ศิลปกรรมกับศิลปะลังกาโดยมีอักษรสมัยสุโขทัย
พระนารายณ์บรรทมสินธ์ุ ชิ้นส่วนเทวรูปศิวลึงค์ กำกบั บอกเรื่องชาดกไวท้ ี่ภาพแต่ละภาพด้วย
สำรดิ ตลอดจนพระพุทธรูปแบบลพบุรี
วัดสะพานหิน อยู่ในเขตอรัญญิกบนเนิน
วัดพระพายหลวง ต้ังอยู่นอกกำแพงเมือง เขาสูง มีทางเดินก่อด้วยหินชนวนข้ึนบนยอด
ดา้ นทิศเหนือ มีคูน้ำลอ้ มรอบ มพี ระปรางค์กอ่ ดว้ ย เขาวิหารก่อด้วยอิฐหนา พระพุทธรูปปูนปั้นประทับ
ศิลาแลง ลักษณะแผนผังและรูปศิลปะเป็นแบบ ยืนปางประทานอภัยสูง 12.5 เมตร หันพระพักตร์
ศลิ ปะสมัยบายน ยังคงเห็นลายปูนป้ันทีพ่ ระปรางค์ ไปทางด้านทิศตะวันออก เรียกว่า พระอัฏฐารส
ด้านทิศเหนือ ด้านหน้าปรางค์มีฐานวิหารเจดีย์ท่ี ระหว่างทางขึ้นเขาด้านซ้าย มีเจดีย์แบบดอกบัวตูม
ปรักหักพัง มีพระพุทธรูปปูนป้ันปางต่างๆ ส่วน องค์เลก็ 1 องค์
ใหญ่ชำรุดแลว้ ประดิษฐานท่มี ณฑปและซ้มุ เจดยี ์
อุทยานประวัติศาสตรศ์ รสี ัชนาลยั ตั้งอยู่
วัดสระศรี ต้ังอยู่บนเกาะกลางสระใหญ่ ที่ตำบลศรีสัชนาลัย อำเภอศรีสัชนาลัย บริเวณท่ี
กลางเมือง ที่เรียกกันว่า “ตระพังตระกวน” มี เรียกว่า “แก่งหลวง” ห่างจากตัวจังหวัด 52
เจดีย์ทรงลังกาเป็นเจดีย์ประธานของวัด ด้านหน้ามี กิโลเมตร เมืองศรีสัชนาลัยเป็นเมืองลูกหลวงท่ี
วิหารใหญ่ประดิษฐานพระพุทธรูปปูนปั้นปางมาร สำคัญท่ีสุดของอาณาจักรสุโขทัย ตัวเมืองเก่า
วิชัย ด้านหนา้ วิหารเปน็ พระอโุ บสถต้ังอยกู่ ลางเกาะ ศรีสัชนาลัยตั้งอยู่ฝ่ังขวาของแม่น้ำยม ห่างจากตัว
เล็กๆ ทางด้านทศิ ใต้ของเจดียป์ ระธานเป็นเจดียท์ รง อ ำ เภ อ ศ รี สั ช น า ลั ย ล ง ม า ท า ง อ ำ เภ อ ส ว ร ร ค โล ก
ลังกาผสมศรีวิชยั ขนาดเลก็ ประมาณ 11 กโิ ลเมตร ได้รับการขน้ึ ทะเบียนเป็น
ม รด ก โล ก จ าก อ งค์ ก ารยู เน ส โก (UNESCO)
เชน่ เดียวกบั อุทยานประวตั ิศาสตร์สโุ ขทัย

xiv จงกรมรอบก้านฉัตร เช่นเดียวกับวัดช้างล้อม ฐาน
วิหารก่อด้วยศลิ าแลง เจดีย์รายกอ่ ดว้ ยศลิ าแลง
วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ หรือวัดบรมธาตุ
เมื อ ง เช ลี ย ง ห รื อ ท่ี ช า ว บ้ า น เรี ย ก ว่ า วัดเจดีย์เจ็ดแถว ต้ังอยู่ค่อนข้างกลางตัว
วัดพระปรางค์ ต้ังอยู่นอกกำแพงเมืองศรีสัชนาลัย เมืองตรงข้ามกับวัดช้างล้อม โบราณสถานที่สำคัญ
ลงไปทางใต้ประมาณ 3 กิโลเมตร ภายในวัดมี คือ เจดีย์ประธานรูปดอกบัวตูมอยู่ด้านหลังพระ
พระปรางค์องค์ใหญ่ก่อด้วยศิลาแลงฐานส่ีเหลี่ยม วิหาร และเจดีย์รายแบบต่างๆ กัน 33 องค์
จัตุรสั กว้าง 22.5 เมตร ด้านหน้าพระปรางค์มีบันได เจดีย์รายท่ีวดั เจดีย์เจ็ดแถวมีรูปแบบท่ีได้รับอิทธิพล
ข้ึนไปสู่ซุ้มประตูเข้าองค์ปรางค์ ซ่ึงมีพระปรางค์ ศิลปะจากที่ต่างๆ กันมากมาย เป็นศิลปะสุโขทัย
องค์เลก็ ตั้งอยู่กลางห้อง เป็นท่ีประดิษฐานพระบรม แท้ก็มี ศิลปะแบบศรีวิชัยผสมสุโขทัย ประดิษฐาน
สารรี ิกธาตุ พระพุทธรูปปูนปั้นปางลีลา ส่วนซุ้มโถงเป็นท่ี
ป ร ะ ดิ ษ ฐ า น พ ร ะ พุ ท ธ รู ป ยื น ปู น ปั้ น แ ล ะ มี ภ า พ
วดั ช้างล้อม อยู่ในเขตตัวเมืองศรีสัชนาลัย จิตรกรรมใช้สีแบบเอกรงค์ แต่ปัจจุบันลบเลือน
มีเจดีย์ทรงลังกาองค์ใหญ่ ที่ฐานเจดีย์มีช้างปูนป้ัน เกอื บหมดแล้ว
ยนื หันหลังชนผนังเจดีย์ประดับอยู่โดยรอบ จำนวน
39 เชือก และช้างอยู่ตามมุมเจดีย์ท้ัง 4 ทิศ ศาลพระแม่ย่า องค์พระแม่ย่า เป็นองค์
ตกแต่งเป็นช้างทรงเครื่องสวยงาม โดยรอบเหนือ เท ว รูป ส ลั ก ด้ ว ย หิ น ช น ว น เป็ น รูป ส ต รีส า ว
ฐานเจดีย์จะมีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปปางมาร มเี ครื่องประดบั อยา่ งสตรีโบราณผู้สูงศักดิ์ วัดขนาด
วชิ ัยทุกซุ้ม สันนิษฐานว่าพ่อขุนรามคำแหงมหาราช จากพระบาทถึงยอดมงกุฎสูง 49 น้ิว ศิลาจำหลัก
เป็นผูส้ รา้ งวัดน้ี เป็นศิลาแท่งเดียวกันไม่มีรอยต่อ เดิมองค์พระแม่
ย่าประดิษฐานอยู่ท่ีปากถ้ำพระแม่ย่าเทือกเขาหลวง
วัดนางพญา เป็นวัดท่ีมีลวดลายปูนป้ัน ในท้องท่ีตำบลนาเชงิ คีรี อำเภอคีรมี าศ ปัจจุบันได้
งดงามปรากฏอยู่บนซากผนังวิหารด้านตะวันตก อัญเชิญมาประดิษฐานอยู่ท่ีศาลพระแม่ย่า บริเวณ
เฉียงเหนือ ซึ่งเป็นวิหารขนาดเจ็ดห้อง ภายใน หนา้ ศาลากลางจงั หวัดสโุ ขทัย
วิหารตามเสาทุกด้านมีเทพพนมและลวดลายต่างๆ
เจดีย์ของวัดก่อด้วยศิลาแลงสูงใหญ่มีสภาพสมบูรณ์ แหล่งทอ่ งเท่ียวประเภทวัฒนธรรม
รอบฐานเจดีย์ มเี สาโคมไฟ มบี นั ไดข้นึ ไปบนเจดีย์ พิ พิ ธ ภั ณ ฑ ส ถ า น แ ห่ ง ช า ติ ร า ม ค ำ แ ห ง

วัดเขาพนมเพลิง ต้ังอยู่บนยอดเขาพนม ตั้ งอ ยู่ บ ริเว ณ ห น้ า อุ ท ย า น ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์สุ โข ทั ย
เพลิง ส่ิงสำคัญคือพระเจดีย์ ศิลาแลงและวิหาร เป็ น พิ พิ ธ ภั ณ ฑ ส ถ า น ร ะ ดั บ น า น า ช า ติ
ใหญ่ด้านหน้า ด้านหลังเจดีย์มีมณฑปเล็กๆ หลัง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ เปิดเมื่อวันท่ี
หนึ่ง ที่วิหารยังมีเสาศิลาแลงและพุทธรูปประธาน 25 มกราคม พ.ศ. 2507 เป็นแหล่งเรียนร้ทู ี่รวบรวม
ป า ง ม า ร วิ ชั ย ป ร ะ ทั บ หั น พ ร ะ พั ก ต ร์ ไ ป ท า ง ทิ ศ แ ล ะ จั ด แ ส ด ง ศิ ล ป วั ต ถุ ที่ ได้ จ า ก ก า ร ขุ ด ค้ น ท า ง
ตะวันออก สร้างด้วยศิลาแลงเป็นชิ้นๆ นำมาต่อ โบราณ คดีภายในเมืองเก่าสุโขทัยและบริเวณ
กันและตกแตง่ พอกปนู อกี ช้นั หน่งึ ใก ล้ เคี ย ง รวม ท้ั งท่ี ป ระ ช าช น ม อ บ ให้ เช่ น
พระพุทธรูป ถ้วยชามสังคโลก ศิลาจารึก ท่อน้ำ
วัดเขาสุวรรณคีรี ต้ังอยู่ถัดจากเขาพนม ระบบชลประทานสมัยสุโขทัย
เพลิงไปทางด้านหลัง (ทิศตะวันตก) โดยต้ังอยู่บน
เข าอี ก ย อ ด ห นึ่ งใน เทื อ ก เข าเดี ย ว กั น ก ลุ่ ม ศูนย์ศึกษาและอนุรักษ์เตาสังคโลก ต้ังอยู่
โบราณสถานที่สำคัญคือเจดีย์ประธานทรงกลมองค์ ท่ีบ้านเกาะน้อย ห่างจากอุทยานศรีสัชนาลัย เลียบ
ระฆังขนาดใหญ่ก่อด้วยศิลาแลง ฐานเขียงใหญ่ 5 แม่น้ำยมประมาณ 5 กิโลเมตร ซึ่งเป็นบริเวณท่ีมี
ช้ัน ใช้สำหรับเป็นลานประทักษิณ มีซุ้มพระทั้ง 4 การค้นพบเตาเผาเคร่ืองถ้วยชามสังคโลกกว่า 500
ดา้ น ตรงก้านฉัตรมีพระพุทธรูปปูนป้ันปางลีลาเดิน เตา ถือได้ว่าเป็นเขตนิคมอุตสาหกรรมของเมือง

สุโขทัยในยุคนั้น และผลิตส่งเป็นสินค้าออกไปขาย xv
ยังต่างประเทศ เช่น ชวา ฟิลิปปินส์ ญ่ีปุ่น เปอร์เชีย
เป็นต้น ภายในศูนย์จะมีโบราณวัตถุ และแสดงถึง จำลองจำนวน 9 องค์ ที่จังหวัดสุโขทัยสร้างข้ึน
วิวัฒนาการเครือ่ งถ้วยสมัยโบราณหลากหลายชนิด ประกอบด้วย

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสวรรควรนายก -พระพุทธรูปปางลีลา ขนาดความสูง 2.03
ต้งั อยู่ทีต่ ำบลวังไมข้ อนหลังวัดสวรรคาราม หรือวัด เมตร ทำพิธีเททองหล่อองค์พระเมื่อวันที่ 14
กลาง อำเภอสวรรคโลก เป็นสถานท่ีจัดแสดงศิลป พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 เวลา 18.19 น. องค์เดิม
โบ ร า ณ วั ต ถุ ซึ่ ง ส่ ว น ให ญ่ เป็ น ม ร ด ก ข อ ง ประดิษฐาน ณ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
พระสวรรควรนายก (ทองคำ จิตรธร) เจ้าคณะ กรงุ เทพฯ
จงั หวดั และเจา้ อาวาสวัดสวรรคาราม ได้มอบสมบัติ
ท่ีเป็นศิลปโบราณท่ีท่านได้รวบรวมไว้ให้เป็นสมบัติ -พระร่วงโรจนฤทธ์ิ ขนาดความสูง 7.72
ของชาติ การจัดแสดงในอาคารพิพิธภัณฑ์สถาน เมตร ทำพิธีเททองหล่อองค์พระ เม่ือวันท่ี 15
แห่งชาติ ไดจ้ ัดแสดงออกเป็นสองสว่ น อาคารชั้นบน พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 เวลา 17.39 น. องค์เดิม
จัดแสดงประติมากรรมสมัยต่าง ๆ ซ่ึงเดมิ เป็นสมบัติ ประดิษฐาน ณ วัดพระปฐมเจดีย์ราชวรมหาวิหาร
ของพระสวรรควรนายก มีบางส่วนท่ีย้ายมาจาก จังหวัดนครปฐม
พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติรามคำแหงจัดแสดงสมทบ
อยู่บ้าง ส่วนช้ันล่างจัดแสดงเครื่องถ้วยสังคโลก -พระศาสดา ขนาดหน้าตักกว้าง 3 ศอก
ศิลปะสุโขทัย เพื่อประโยชน์ในการศึกษาหาความรู้ ท ำ พิ ธี เท ท อ งห ล่ อ อ งค์ พ ร ะ เม่ื อ วั น ท่ี 1 6
ในเรอ่ื งเคร่ืองถว้ ยสุโขทยั พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 เวลา 19.19 น. องค์เดิม
ประดษิ ฐาน ณ วดั สวุ รรณาราม กรงุ เทพฯ
พิพิธภัณฑ์สังคโลก ตั้งอยู่บริเวณเมืองเอก
พลาซ่า ถนนบายพาส นับเป็นพิพิธภัณฑ์สังคโลก -พระพุทธชินสีห์ หรือ พระนาคปรก
ของเอกชนที่มีขนาดใหญ่ท่ีสุดในเอเชีย ภายในจัด ขนาดหน้าตักกว้าง 3 ศอก ทำพิธีเททองหล่อองค์
แสดงโบราณวัตถุประเภทเคร่ืองสังคโลกที่มีคุณค่า พระเม่ือวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 เวลา
ก ว่ า 2,000 ช้ิ น ซึ่ ง ร ว บ ร ว ม ม า จ า ก ทั้ ง 19.19 น. องค์เดิมประดิษฐาน ณ วัดพระเชตุพน
ภายในประเทศและต่างประเทศ วิมลมงั คลาราม กรุงเทพฯ

พระพุทธอุทยานสุโขทัย พระพุทธรูป -พระพุทธสิหิงค์ ขนาดหน้าตักกว้าง 3
สมัยสุโขทัยเป็นที่ยอมรับ และได้รับการยกย่องว่า ศอก ทำพิธีเททองหล่อองค์พระ เม่ือวันท่ี 18
เป็นพระพุทธรูปท่ีมีลักษณะงดงามที่สุด เม่ือเทียบ พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 เวลา 19.19 น. องค์เดิม
กั บ พ ร ะพุ ท ธ รูป ใน ส มั ย อื่ น ๆ ใน อ ดี ต อ งค์ ประดิษฐาน ณ พระท่ีนั่งพุทไธสวรรย์ พิพิธภัณฑ์
พระมหากษัตริย์แห่งกรุงสุโขทัย และประชาชนชาว สถานแหง่ ชาติพระนคร กรุงเทพฯ
สุโขทัย มีความศรัทธาเลื่อมใสในบวรพุทธศาสนา
เป็นอย่างยิ่ง จึงได้มีการก่อสร้าง พระพุทธรูปท้ัง -หลวงพ่อร่วง ขนาดหน้าตักกว้าง 3 ศอก
ขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่เป็นจำนวน องค์เดิมทำพิธีเททองหล่อองค์พระ เมื่อวันที่ 19
มากนับพันองค์ หลังจากอาณาจักรสุโขทัยร่วงโรย พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 เวลา 19.19 น. องค์เดิม
พระพุทธรูปท่ีประดิษฐานอยู่ในเมืองสุโขทัย จึงถูก ประดิษฐาน ณ วัดมหรรณพาราม กรุงเทพฯ
ปล่อยท้ิงร้างเป็นจำนวนมาก และได้รับการอัญเชิญ
ไปประดิษฐานยังวัดต่างๆ มากกว่า 200 องค์ -พระสุโขทัยไตรมิตร ขนาดหน้าตักกว้าง
โดยเฉพาะอยา่ งยิง่ ในกรุงเทพมหานคร พระพทุ ธรปู 6xvศi อก 5 นิ้ว สูง 7 ศอก 9 นิ้ว ทำพิธีเททองหล่อ
องค์พระเม่ือวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542
เวลา 19.19 น. องค์เดิมประดิษฐาน ณ วัดไตรมิตร
วทิ ยาราม กรุงเทพฯ

-พระศรีศากยมุนี ขนาดหน้าตักกว้าง 3
ศอก ทำพิธีเททองหล่อองค์พระ เมื่อวันท่ี 21
พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 เวลา 19.19 น. องค์เดิม
ประดิษฐาน ณ วัดสทุ ัศน์เทพวราราม กรุงเทพฯ

xvi สร้างวัดวาอารามต่าง ๆ ไว้บริเวณรอบ ๆ ป่าเขา
หลวงแห่งนี้มีความเก่ียวข้องกับกรุงสุโขทัยตาม
-พระพทุ ธไสยาสน์ ขนาดความยาว 6 ศอก ความในศิลาจารกึ พ่อขนุ รามคำแหงฯ ตอนหน่ึงว่า
ท ำ พิ ธี เท ท อ งห ล่ อ อ งค์ พ ร ะ เม่ื อ วั น ท่ี 2 2
พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 เวลา 19.19 น. องค์เดิม “เบ้ืองหัวนอน (ทิศใต้) เมืองสุโขทัยมีกุฏิ
ประดิษฐาน ณ วัดบวรนิเวศวิหาร กรงุ เทพฯ พหิ าร ป่คู รอู ยู่ มีสรีดภงส์ (เขาหลวง) อนั นี้ ป่าพร้าว
ป่าลาง (ขนุน) มีป่าม่วง ป่าขาม มีน้ำโคก มีพระขะ
พระพุทธอุทยานสุโขทัย ได้เริ่มก่อสร้าง พุง ผี เทพดาในเขา (เขาหลวง) อันนี้เป็นใหญ่กว่า
เมื่อวันท่ี 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 ณ บริเวณ ทุกผีในเมืองนี้ ขุนผู้ใดถือเมืองสุโขทัยนี้แล้ ไหว้ดีพลี
ห น้ า ศ า ล า ก ล า ง จั ง ห วั ด สุ โข ทั ย ลั ก ษ ณ ะ ถูกเมืองนี้เที่ยง เมืองนี้ดี ผิไหว้บ่ดี พลีบ่ถูก ผีในเขา
สถาปัตยกรรมแบบวหิ ารพระปรางค์ห้ายอด ภายใน หลวงบค่ ุม้ บเ่ กรง เมืองนหี้ าย”
วหิ ารปูดว้ ยหนิ อ่อน พนื้ ภายนอกปดู ้วยหินแกรนิต
จากหลักศิลาจารึกดังกล่าวทำให้ทราบว่า
หลักศิลาจารึก ศิลาจารึกหลักน้ี เรียกว่า บริเวณป่าเขาหลวงแห่งนี้มีอิทธิพลต่อการ ดำรงชีพ
“จารึกพ่อขุนรามคำแหง” หรือ “จารึกหลักที่ 1” และเป็นส่ิงท่ียึดถือของบรรพบุรุษชาวเมืองสุโขทัย
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว อย่างย่ิง ส่ิงก่อสร้างต่าง ๆ ยังคงมี ร่องรอยปรากฏ
รัชก าลท่ี 3 แห่ งก รุงรัต น โกสิน ท ร์ เมื่ อค ร้ัง อยู่จนถึงทุกวันน้ี อุทยานแห่งชาติรามคำแหงได้รับ
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลท่ี 4 การพจิ ารณาเปน็ อทุ ยานแห่งชาตกิ รมป่าไมเ้ มื่อวันที่
ยังดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ 27 ตุลาคม พ .ศ. 2523 โดยให้ชื่อว่า อุทยาน
เจา้ ฟ้ามงกุฎฯ ขณะทรงผนวช ได้เสด็จจารกิ ธดุ งค์ไป แห่งชาติรามคำแหงเพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติพ่อ
ทางหัวเมืองแถบเหนือของประเทศไทย เมื่อปี ขุนรามคำแหงมหาราช นับเป็นอุทยานแห่งชาติ
พทุ ธศกั ราช 2376 เสดจ็ ถึงเมืองสุโขทัย ทรงพบศิลา ลำดับท่ี 18 ของประเทศไทย
จารึกพ่อขุนรามคำแหงที่เนินปราสาทเมืองเก่า
สุโขทัย ทอดพระเนตรเห็นเป็น “โบราณวัตถุที่ อุทยานแห่งชาติศรีสัชนาลัย อุทยาน
สำคัญ” จึงโปรดให้นำลงมาที่กรุงเทพฯ เม่ือปี แ ห่ ง ช า ติ ศ รี สั ช น า ลั ย ไ ด้ มี ก า ร ส ำ ร ว จ จั ด ตั้ ง เป็ น
พุทธศักราช 2376 พร้อมกับศิลาจารึกวัดป่ามะม่วง อุทยานแห่งชาติเม่ือปี พ.ศ. 2519 และมีพระราช
ภาษาเขมร (สท.3) หลักท่ี 4 และพระแท่นมนังศิลา กฤษฎีกากำหนดเป็นอุทยานแห่งชาติ ตามประกาศ
บาตร โดยนำมาเก็บรักษาไว้ท่ีวัดราชาธิวาส เป็น ในพระราชกิจจานุเบกษา เล่มท่ี 98 ตอนท่ี 70 ลง
แห่งแรก ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระ วนั ท่ี 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2524 เป็นอุทยานแห่งชาติ
นคร กรงุ เทพฯ ลำดับท่ี 26 ของประเทศไทยมีพื้นท่ีปฏิบัติงาน
รับผิดชอบทั้งส้ิน 311.57 ตารางกิโลเมตร หรือ
แหล่งท่องเทย่ี วธรรมชาติ ประมาณ 202,520.50 ไร่ ที่ทำการอุทยานแห่งชาติ
ศรสี ัชนาลัย ตั้งอยู่บ้านปา่ คา หมทู่ ่ี 6 ตำบลบา้ นแก่ง
อุทยานแห่งชาติรามคำแหง อุทยาน อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ครอบคลุมพื้นที่
แห่งชาติรามคำแหง ตั้งอยู่ท้องที่อำเภอคีรีมาศ อำเภอศรีสัชนาลัย อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย
อำเภอบ้านด่านลานหอย อำเภอเมืองสุโขทัย และอำเภอเถิน จังหวัดลำปาง จุดเด่นท่ีน่าสนใจคือ
จังหวัดสุโขทัย เป็นอุทยานแห่งชาติทางธรรมชาติท่ี มีพื้นท่ีเพื่อการศึกษา พ้ืนท่ีให้บริการพักผ่อน และ
มีสภาพป่าสมบูรณ์ เป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร และ อำนวยความสะดวก เป็นเขตท่ีจัดไว้ใช้ประโยชน์
ธรรมชาติที่สวยงาม เช่น นำ้ ตกสายรุ้ง สวนสมนุ ไพร ตัง้ อยโู่ ดยรอบทท่ี ำการอุทยาน
ทุ่งหญ้าธรรมชาติ มี เน้ือท่ีประมาณ 341 ตาราง
กิโลเมตร หรือ 213,125 ไร่ อุทยานแห่งชาติ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำเจ้าราม เขตห้ามล่า
รามคำแหงหรือคนส่วนใหญ่รู้จักกันในนาม ป่าเขา สัตว์ป่าถ้ำเจ้ารามตั้งอยู่ในท้องท่ีอำเภอตำบลกลาง
หลวง ในอดีตสมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ได้มีการ

ดง อำเภอทงุ่ เสลยี่ ม และตำบล นาขุนไกร อำเภอ xvii
ศรีสำโรง มีเนื้อที่ 15,875 ไร่ หรือประมาณ 24.5
ตารางกิโลเมตร โดยประกาศใน ราชกิจจานุเบกษา ความเป็นคนไทย พิธีเผาเทียนเล่นไฟ ลอยกระทง
เล่มที่ 107 ตอนที่ 15 ลงวันที่ 23 มกราคม 2533 พระราชทาน การแสดงแสงเสียง งานข้าวขวัญวัน
ก ร ม ป่ า ไม้ ไ ด้ ส่ ง เจ้ า ห น้ า ที่ ไป ด ำ เนิ น ก า ร จั ด ตั้ ง เล่นไฟ และอ่ืนๆ อีกมากมาย จัดในวันข้ึน 13-15
สำนักงานในปี พ.ศ. 2533 แต่เนื่องจากยังมีพื้นท่ีป่า ค่ำเดือนสิบสองของทุกปี ณ บริเวณ อุทยาน
ข้างเคียงท่ีมีสภาพที่สมบูรณ์อีกมาก และยังเป็น ประวัติศาสตร์สุโขทัยตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง
แหล่งต้นน้ำลำธารสำคัญหลายสายของลุ่มน้ำยม สโุ ขทยั จังหวัดสุโขทัย
เหมาะสมจะกำหนดเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า กรม
ป่ าไม้ จึงได้ มี ค ำสั่งท่ี 331 /2538 ลงวัน ที่ 2 0 งานวันพ่อขุนรามคำแหงมหาราช เป็น
กุมภาพันธ์ 2538 ให้เจ้าหน้าที่ไปดำเนินการผนวก การจดั งานเพ่อื รำลึกถงึ พระมหากรณุ าธคิ ุณของ พ่อ
พื้นท่ีป่าสงวนแห่งชาติป่าแม่ลำพัน -แม่มอก ป่าแม่ ขุนรามคำแหงมหาราชท่ีมีต่อประชาชนชาวไทย
ท่าแพในท้องที่ตำบลทุ่งเสลี่ยม ตำบลกลางดง โดยคณะรัฐมนตรีได้มีมติให้วันที่ 17 มกราคม ของ
อำเภอทุ่งเสลี่ยม อำเภอนาขุนไกร อำเภอศรีสำโรง ทุกปีเป็นวันรำลึกถึงพ่อขุนรามคำแหงมหาราช จึง
ตำบลตล่ิงชัน อำเภอบ้านด่านลานหอย จังหวัด กำห นด จัด งาน ณ บ ริเวณ อนุ สาวรีย์พ่ อ ขุน
สุโขทัย และป่าสงวนแห่งชาติแม่มอก ตำบลเวียง รามคำแหง อุทยานประวตั ศิ าสตรส์ ุโขทยั
มอก อำเภอเถนิ จังหวัดลำปาง เพื่อนำเสนอเปน็ เขต
รักษาพันธุ์สัตว์ป่าถ้ำเจ้าราม จังหวัดสุโขทัย และ งานพระแม่ย่าและงานกาชาด เป็นการ
จังหวัดลำปาง เนื้อที่ประมาณ 211,250 ไร่ หรือ จัดงานเทศกาลประเพณี เพ่ือให้ประชาชนได้
338 ตารางกิโลเมตรประกอบด้วยพ้นื ที่ป่าทม่ี ีสภาพ สักการะพระแม่ย่า นมัสการ 9 พระพุทธสุดแผ่นดิน
สมบูรณ์ถึง 4 ชนิด คือ ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ และสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 5
ป่าเต็งรัง และทุ่งหญ้า มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่มากมาย เป็นงานร่ืนเริงท่ีจัดข้ึนในฤดูหนาวให้ประชาชนได้
หลายชนิด ได้แก่ เลียงผา หมีควาย เก้ง กระจง พกั ผอ่ น ชมมหรสพและซอ้ื สนิ คา้ จำเป็นในครัวเรือน
สุนัขจิ้งจอก หมาป่า เสือไฟ หมูป่า อีเห็น เสือปลา ในราคาถูก งานสักการะพระแม่ย่าและงานกาชาด
เม่น ลิงลม กระต่ายป่า บ่าง กระรอก กระแต จัดประมาณ 1 สัปดาห์ ช่วงเดือน มกราคม -
ค้างคาว ฯลฯ และนกอีกประมาณ 161 ชนิด ภูมิ กุมภาพันธ์ของทุกปี ณ บริเวณหน้าศาลากลาง
ประเทศ เป็นเทือกเขาทอดยาวตามแนวเหนือ-ใต้ มี จังหวดั สโุ ขทัย
สันเขาสงู สลับซับซ้อน เริ่มจากความสูงตั้งแต่ 200 -
750 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง มีภูเขา งานแข่งขันเรือพายเทโวโรหณะ การ
หินปูนอยู่ทั่วไป มีถ้ำอยู่หลายถ้ำ ที่สำคัญ ได้แก่ ถ้ำ แข่งขันเรือพายได้กำหนดจัดในช่วงเทศกาลออก
เจ้าราม ถ้ำสีดา เป็นตน้ พรรษา หรือเรียกว่าเทศกาลเทโวโรหณะ กิจกรรม
ภายในงานประกอบด้วย การแข่งขันเรือพาย การ
งานเทศกาลประจำปี ประกวดเรือสวยงาม เรือความคิดสร้างสรรค์ เรือ
หัวใบ้ท้ายบอด การแข่งขันกีฬาพื้นบ้าน การ
งานประเพณีลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟ ปxรviะiiกวดกองเชียร์ของชุมชนต่างๆ และการแสดง
เป็ น งาน ป ระเพ ณี ที่ สืบ สาน ศิ ลป วัฒ น ธรรม ของนักเรยี นนักศึกษาและชมุ ชนตา่ งๆ
ขนบธรรมเนียม ประเพณีอนั ดงี ามของชาติไทยให้คง
อยู่ เป็นสถานท่ีท่ีเป็นต้นตำรับการจัดงานประเพณี ง า น ป ร ะ เพ ณี บ ว ช ช้ า ง ห า ด เส้ี ย ว
ลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ ผู้มาเท่ียวชมจะได้ ประเพณบี วชชา้ งหรือทเ่ี รยี กว่า “แห่ช้าง” อยเู่ คียง
สัมผัสกับบรรยากาศย้อนยุค 700 ปี ชมวิถีชีวิตของ คูผ่ คู้ นท่ีมีสายเลอื ดไทยพวนมานานแล้ว คอื การนำ
ช้างมาร่วมในพิธีบรรพชาอุปสมบทมาจากคติความ
เช่ือทางพุทธศาสนายึดถือตามท่ีพระเวสสันดรให้
ช้างปัจจัยนาเคนทร์อันเป็นช้างเผือกคู่บารมีเมือง
เชตุดรถือว่าเป็นมงคลหัตถี แก่พราหมณ์ท้ัง 8 จาก

xviii น้ันขบวนแห่ช้างก็จะแห่กันไปที่อนุสาวรีย์เจ้าพ่อ
เมืองด้ง กิจกรรมภายในงานประกอบด้วยขบวนแห่
แคว้นกลิงคราษฏร์ทม่ี าทูลขอ ความเชอื่ น้เี กีย่ วข้อง ช้างเครื่องสักการะบูชาเจ้าพ่อเมืองด้งจำนวนกว่า
กับอีกตำนานหนึ่ง คือ ตอนท่ีพระเจ้ากรุงสัญชัย 60 เชือก การแสดงการละเล่นพ้ืนบ้าน พิธีสรงน้ำ
พระราชบิดาของพระเวสสันดรขอให้พระเวสสันดร เจ้าพ่อเมืองด้งและรดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ กำหนดการ
กลบั มาเป็นกษัตรยิ ์ตามเดิมน้ัน พระองค์ไดจ้ ัดขบวน จัดงานช่วงเทศกาลสงกรานต์ของทุกปี ณ โรงเรียน
ช้างม้าประดับประดาเหมือนออกศึกสงครามให้ เมืองด้งวิทยา ตำบลบ้านตึก อำเภอศรีสัชนาลัย
สมเกยี รติ เพื่อไปรบั พระเวสสันดรและ พระนางมัท จงั หวัดสโุ ขทยั
รี ขบวนแห่ขับด้วยมโหรีและการละเล่นต่าง ๆ เป็น
การเฉลิมฉลอง ความเช่ืออีกประการหน่ึงคือคำส่ัง งานฉลองสมโภชหลวงพ่อศิลา หลวงพ่อ
สอนของพระพุทธองคท์ ่ีมงุ่ ใหผ้ ูบ้ วชถือปฏบิ ตั ิตนเพื่อ ศิลาเป็นพระพุทธรูปศิลานาคปรก ปางสมาธิท่ี
ไปสู่โลกอุดร หรือโลกุตรธรรม คือ ธรรมอันพ้นจาก สวยงามที่สุดในโลก แกะสลักด้วยหินทรายสีเทา มี
โลกได้แก่พระนิพพาน แต่คนท่ัวไปเข้าใจว่า อุดร อายุกว่า 800 ปี ชาวบ้านพบท่ีถ้ำเจ้าราม อำเภอ
หมายถึง ทศิ เหนือ ซงึ่ มสี ัญลกั ษณ์ คือ ช้าง ชาวบ้าน บ้านด่านลานหอย จังหวัดสุโขทัย เม่ือปี พ.ศ. 2472
หาดเสี้ยวจึงนำสัญลักษณ์ที่เรียกว่า โนนงก มาเป็น และได้อัญเชิญมาประดิษฐานที่วัดทุ่งเสล่ียม อำเภอ
ส่วนร่วมในขบวนแห่มาจนถึงทุกวันน้ี โดยกำหนด ทุ่งเสลี่ยม ต่อมาเม่ือปี พ.ศ. 2520 คนร้ายได้ขโมย
จัดงานในวันท่ี 7 เดือนเมษายน ของทุกปี กิจกรรม ไป และได้กลับคืนมาจากประเทศสหรัฐอเมริกา ใน
ภายในงานประกอบด้วยขบวนแห่นาคด้วยช้าง การ ปี พ.ศ. 2539 และได้นำมาประดิษฐานในวันท่ี 24
ทำขวัญนาคแบบด้ังเดมิ การละเลน่ ต่าง ๆ กุมภาพันธ์ 2540 หลวงพ่อศิลาเป็นพระพุทธรูปท่ี
ชาวไทยและชาวอำเภอทุ่งเสล่ียมเคารพสักการบูชา
งานสรงน้ำโอยทาน เป็นการจัดงาน และหวงแหน จึงได้จัดให้มีงานฉลองสมโภชขึ้นใน
ประเพณีสงกรานต์ของชาวศรสี ัชนาลัยที่สืบทอดกัน วันท่ี 24 กุมภาพันธ์ เป็นประจำทุกปี บริเวณวัดทุ่ง
มา ซ่ึงจัดในวันที่ 12 เมษายน ของทุกปี งานในภาค เสลี่ยม หมู่ท่ี 3 อำเภอท่งุ เสลีย่ ม จังหวดั สโุ ขทัย
เช้าจ ะเร่ิม ด้ วยพิ ธีบ วงสรวงบ ริเวณ ห ลัก เมือ งใน
บริเวณอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ตอนบ่าย ประเพณีการทำขวัญผึ้ง การทำขวัญผ้ึง
จะมีขบวนแห่รถบุปผชาติ ซึ่งตกแต่งอย่างสวยงาม เป็นประเพณีของชาวบ้านท่าดินแดง ตำบลศรีคีรี
ประกอบด้วยรถพระพุทธรูป และขบวนรถพร้อม มาศ ซ่ึงต้องส่งส่วยน้ำผ้ึงทดแทนการถูกเกณฑ์
เทพีสงกรานต์ของแต่ละตำบล ขบวนรถเคลื่อนจาก แรงงานตามพระราชกำหนด ต้ังแต่สมัยกรุงศรี
วัดพระปรางค์ไปยังอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนา- อยุธยาจนถึงสมัยรัชกาลท่ี 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
ลัย เม่ือขบวนรถเคล่ือนมาตามถนน ประชาชนที่อยู่ ด้ ว ย เห ตุ ที่ ต้ อ ง ส่ ง ส่ ว ย น้ ำ ผ้ึ ง ติ ด ต่ อ กั น ม า เป็ น
บริเวณริมถนนจะนำนำ้ มาสรงพระพทุ ธรูป เวลานานทำให้เกิดประเพณีนี้ขึ้น เพ่ือให้ผึ้งมาทำรัง
ตามต้นมากๆ จะได้มีน้ำผ้ึงพอเพียงแก่การส่งส่วย
งานประเพณีแห่น้ำข้ึนโฮงสรงน้ำเจ้าพ่อ ตามจำนวนท่ีทางราชการกำหนด
เมืองด้ง เป็นงานประเพณีสักการะศาลเจ้าพ่อเมือง
ดง้ กิจกรรมภายในงานประกอบด้วย การประกอบพิธี
ทำขวัญผ้ึง และการสาธิตการตีผึ้งกำหนดจัดงาน
ซึ่งเป็นเมืองเก่าแก่ ของอำเภอศรีสัชนาลัย ในสมัย ประเพณีทำขวัญผึ้งในวันข้ึน 3 ค่ำ เดือน 3 ของทุก
พระเจ้าอติโลกราช การดำเนินงานนี้เม่ือถึงวันเวลา ปี
ท่ีกำหนดไว้ บ้านใดที่มีช้างก็จะนำช้างมาทำความ
สะอาด ประดับตกแต่ง แล้วไปรวมกันท่ีศาลเจ้าพ่อ งาน ม ห ก รรม ของดี ก งไกรล าศแล ะ
เมืองด้ง เม่ือถึงเวลาผู้เข้าทรงเจ้าพ่อเมืองด้งจะขึ้นสู่ เทศกาลกินปลา อำเภอกงไกรลาศมพี ื้นท่ีส่วนใหญ่
ศาลเจ้าพ่อรับการรดน้ำจากขบวนช้างเหล่าน้ัน และ เป็นท่ีราบล่มุ มีแม่น้ำยมไหลผา่ น ในฤดฝู นของทุกปี
ผู้เข้าทรงเจ้าพ่อเมืองด้งก็จะให้พรทุกคน หลังจาก

xix

จะมีน้ำไหลล้นตล่ิงของแม่น้ำยม เข้าท่วมพ้ืนที่ ระดับนำ้ ทะเล เดินทอ่ งไพร 4 ยอดเขาแห่งเทือกเขา
บางส่วนของอำเภอ ทำให้เกิดแหล่งเพาะพันธ์ุปลา หลวง ไดแ้ ก่ยอดเขาเจดีย์ ยอดเขานารายณ์ ยอดเขา
ตามธรรมชาติข้ึน มปี ลาชนดิ ตา่ ง ๆ ชกุ ชุมมากในฤดู ภูกา และยอดเขาแม่ย่า ทุ่งหญ้าสมุนไพร ชมพระ
น้ำลด โดยเฉพาะปลาสร้อย ซึ่งสามารถนำมาผลิต อาทิตย์ข้ึนท่ียอดเขานารายณ์ ทะเลหมอกที่สวย
เป็นน้ำปลาและปลาร้าได้อย่างดี มีคุณ ภาพ สะดุดตา ในช่วงเดือนธันวาคม ซ่ึงเป็นเดือนท่ีมี
นอกจากปลาสร้อยแล้วยังมีปลาชนิดอื่น ๆ อีก ความหนาวเย็น เหมาะสมกับการท่องเท่ียวใน
มากมาย กิจกรรมภายในงานประกอบด้วย การ ลักษณ ะการเดินป่า และการพั กแรมเพ่ือชม
สาธิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ท่ีทำจากปลา การ ทัศนียภาพ กำหนดการจัดงานตั้งแต่วันเสาร์ที่สอง
จำหน่ายสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ การ ของเดือนธันวาคม ถึงกลางเดือนเมษายน ณ
ประกวดธิดาปลา การแข่งขันจับปลา การแสดง อทุ ยานแหง่ ชาติรามคำแหง
มหรสพ ต่างๆ กำหนด การจัดงาน ช่วงเดื อน
กุมภาพนั ธข์ องทุกปี ณ สนามหน้าทีว่ ่าการอำเภอกง งานรับลมหนาวเที่ยวน้ำตกตาดดาว ชม
ไกรลาศ น้ำตกตาดเดือน เยือนถ้ำธาราวสันต์ อุทยาน
แห่งชาติศรีสัชนาลัยเป็นภูเขาสลับซับซ้อน เป็นต้น
งานวันของดีศรีสัชนาลัย ประชาชนชาว กำเนิดของลำห้วยหลายสาย ซ่ึงเป็นลุ่มน้ำสาขา
อำเภอศรีสัชนาลัยส่วนใหญ่มีอาชีพทำสวนผลไม้ ของแม่น้ำยม สภาพป่าเป็นป่าเบญจพรรณและป่า
ได้แก่ สวนลางสาด ลองกอง และทุเรียนที่ตำบล ดงดิบเขา จึงมีพันธุ์ไม้ที่สำคัญหลายชนิด ตลอดจน
บ้านตึก และส้มเขียวหวานท่ีตำบลแม่สิน รวมทั้ง มีสัตว์ป่านานาชนิดอาศัยอยู่ เช่น กวาง เก้ง วัวแดง
หัตถกรรมพ้ืนบ้านสำคัญ คือ ผ้าตีนจก หาดเสี้ยว กระทิง เลียงผา หมี เสือปลา หมูป่า ฯลฯ และยังมี
เพื่ อ ป ร ะ ช า สั ม พั น ธ์ ผ ลิ ต ภั ณ ฑ์ ข อ งป ร ะ ช า ช น ใ น นกอีกหลายชนิด เช่น นกขุนทอง นกขมิ้นหัวดำ
ท้องถิ่น และเพื่อส่งเสริมอาชีพสร้างรายได้แก่ ใหญ่ นกปรอดเหลืองหัวจุก นกนางแอ่นผา นกกระ
ประชาชน จึงจัดงานประกวดลางสาด ลองกอง รางหวั หงอก ฯลฯ และในฤดูหนาวจะมอี ากาศหนาว
ทุเรียน ส้มเขียวหวาน มะม่วง การแปรรูปผลผลิต เย็น โดยเฉพาะระหว่างเดือนธันวาคม-กุมภาพันธ์
ทางการเกษตร การประกวดผ้าตีนจก การประกวด ซ่ึงเหมาะแก่การท่องเท่ียวในลักษณะเดินป่า ดูนก
เทพีชาวสวน ฯลฯ กำหนดจัดงานประมาณเดือน ชมพรรณไม้ ดูรอยเท้าสัตว์ บนเส้นทางศึกษา
สิงหาคมของทุกปีบริเวณโรงเรียนเมืองเชลียงวิทยา ธรรมชาติ เพ่ือชมทัศนียภาพพระอาทิตย์ขึ้นและ
ซึ่งจะมี การออกร้าน เช่น เงิน ทอง ผ้าทอพ้ืนเมือง ทะเลหมอกท่สี วยงาม
ผลไม้พื้นเมือง
คำขวัญประจำจงั หวัดสโุ ขทัย
งานรักป่า รักธรรมชาติ "ถ้ำพระราม"
ปรากฏอยู่ในหลักศิลาจารึก พ่อขุนรามคำแหง มรดกโลกลำ้ เลิศ กำเนดิ ลายสือไทย
มหาราช ต่อมาชาวบ้านเรียกเพี้ยนเป็น "ถ้ำเจ้า
ราม" เป็นถ้ำที่อาศัยของค้างคาวกินแมลง 6 ชนิด เล่นไฟลอยกระทง ดำรงพุทธศาสนา
ได้แก่ ค้างคาวเล็บกุด ค้างคาวปีกถุง ค้างคาวหน้า
ยักษ์กระบังหน้า ค้างคาวหน้ายักษ์สามลืบ ค้างคาว งามตาผา้ ตนี จก สังคโลก ทองโบราณ
ปากย่น และค้างคาวปีกพับใหญ่ กำหนดการจัดงาน
วันที่ 26 ธันวาคมของทุกปี ณ ถ้ำเจ้าราม หมู่ท่ี 9 สกั การแม่ยา่ พอ่ ขนุ รงุ่ อรณุ แห่งความสุข
บ้านภุทอง ตำบลวังน้ำขาว อำเภอบ้านด่านลาน
หอย จังหวัดสุโขทยั

งานเทศกาลพิชิตยอดเขาหลวง เป็นงาน
พิชิตยอดเขาหลวง ความสูง 1,200 เมตร จาก



สารบญั
Contents

คำนำ หนา้ /Page
Preface iii
แผนทีจ่ ังหวดั v
จังหวัดสุโขทยั vii
สำรบัญตำรำงสถิติ ix
List of Statistical Tables xxi
สัญลักษณ์ xxi
Symbols
มองจังหวดั ผ่ำนข้อมูลสถิติ xxxiii
Province at a glance xxxiii
xxxv
xxxv

สารบัญตารางสถติ ิ
List of Statistical Tables

สถิติสังคม
Social Statistics

สถิติประชากรศาสตร์ ประชากร และเคหะ
Demographic, Population and Housing Statistics

1.1 ประชำกรจำกกำรทะเบยี น อตั รำเพิ่ม และควำมหนำแน่นของประชำกร เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2559 - 2563 5
Population from Registration Record, Growth Rate and Density by District: 2016 - 2020 6
8
1.2 ประชำกรจำกกำรทะเบียน จำแนกตำมเพศ เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2561 - 2563 9
Population from Registration Record by Sex, Administration Zone and District: 2018 -2020 10
11
1.3 ประชำกรจำกกำรทะเบยี น จำแนกตำมหมวดอำยุ เปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2563 12
Population from Registration Record by Age Group and District: 2020 13

1.4 เนื้อท่ี ระยะทำงจำกเขตถึงจังหวัด และเขตกำรปกครอง เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Area, Distance from District to Province and Administration Zone by District: 2020

1.5 จำนวนและอตั รำเกิดมีชีพ ตำย ทำรกตำย และมำรดำตำย พ.ศ. 2559 - 2563
Number and Rate of Live births, Death, Infant Mortality and Maternal Mortality: 2016 - 2020

1.6 กำรเกดิ กำรตำย กำรย้ำยเข้ำ และกำรย้ำยออก จำแนกตำมเพศ เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Births, Deaths, Registered-In and Registered-Out by Sex and District: 2020

1.7 จำนวนและอตั รำกำรสมรส และหย่ำร้ำง พ.ศ. 2554 - 2563
Number and Crude Marriage and Divorce Rate: 2011 - 2020

1.8 กำรจดทะเบียนสมรส และหย่ำ เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2554 - 2563
Couple with Marriage and Divorce Certificate by District: 2011 - 2020

xxii
หน้า/Page

1.9 บำ้ นจำกกำรทะเบยี น เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2559 - 2563 14
House from Registration Record by District: 2016 - 2020 15

1.10 ร้อยละของครัวเรอื น จำแนกตำมลักษณะทีส่ ำคญั ของครวั เรอื น จังหวัดสุโขทัย พ.ศ. 2559 - 2563
Percentage of Households by Major Housing Characteristics Sukhothai Province: 2016 - 2020

สถิติแรงงาน
Labour Statistics

2.1 ประชำกรอำยุ 15 ปีข้ึนไป จำแนกตำมสถำนภำพแรงงำน และเพศ เป็นรำยภำค พ.ศ. 2563 21
Population Aged 15 Years and Over by Labour Force Status, Sex and Region: 2020 22
23
2.2 ประชำกรอำยุ 15 ปขี ้ึนไป จำแนกตำมสถำนภำพแรงงำน เปน็ รำยไตรมำส พ.ศ. 2561 - 2563 24
Population Aged 15 Years and Over by Labour Force Status and Quarterly: 2018 - 2020
25
2.3 ประชำกรอำยุ 15 ปีขึ้นไปที่มีงำนทำ จำแนกตำมอำชีพ และเพศ เปน็ รำยไตรมำส พ.ศ. 2563 - 2564
Employed Persons Aged 15 Years and Over by Occupation, Sex and Quarterly: 2020 - 2021 26

2.4 ประชำกรอำยุ 15 ปีขึ้นไปทม่ี ีงำนทำ จำแนกตำมอตุ สำหกรรม และเพศ เปน็ รำยไตรมำส พ.ศ. 2563 - 2564 27
Employed Persons Aged 15 Years and Over by Industry, Sex and Quarterly: 2020 - 2021 28
29
2.5 ประชำกรอำยุ 15 ปขี ึ้นไปท่มี ีงำนทำ จำแนกตำมสถำนภำพกำรทำงำน และเพศ เปน็ รำยไตรมำส
พ.ศ. 2563 - 2564
Employed Persons Aged 15 Years and Over by Work Status, Sex and Quarterly: 2020 - 2021

2.6 ประชำกรอำยุ 15 ปีขึ้นไปทม่ี ีงำนทำ จำแนกตำมระดับกำรศึกษำทีส่ ำเรจ็ และเพศ เป็นรำยไตรมำส
พ.ศ. 2563 - 2564
Employed Persons Aged 15 Years and Over by Level of Educational Attainment,
Sex and Quarterly: 2020 - 2021

2.7 ประชำกรอำยุ 15 ปขี ้ึนไปท่ีมีงำนทำ จำแนกตำมจำนวนช่ัวโมงทำงำนต่อสัปดำห์ และเพศ เปน็ รำยไตรมำส
พ.ศ. 2563 - 2564
Employed Persons Aged 15 Years and Over by Hours Worked per Week, Sex and Quarterly:
2020 - 2021

2.8 ผู้วำ่ งงำน และอตั รำกำรว่ำงงำน จำแนกตำมเพศ เป็นรำยไตรมำส พ .ศ. 2561 - 2564
Unemployed and Unemployment Rate by Sex and Quarterly: 2018 - 2021

2.9 อตั รำคำ่ จ้ำงข้ันต่ำ เป็นรำยจังหวัด พ.ศ. 2554 - 2563
Minimum Wage Rate by Province: 2011 - 2020

สถิติการศกึ ษา 37
Education Statistics

3.1 โรงเรียน จำแนกตำมสังกัด เป็นรำยอำเภอ ปีกำรศึกษำ 2563
School by Jurisdiction and District: Academic Year 2020

xxiii
หนา้ /Page

3.2 โรงเรียน จำแนกตำมระดับกำรศึกษำ เป็นรำยอำเภอ ปกี ำรศกึ ษำ 2563 38
School by Level of Education and District: Academic Year 2020 39
40
3.3 หอ้ งเรียน จำแนกตำมสังกดั เป็นรำยอำเภอ ปีกำรศึกษำ 2563 41
Classroom by Jurisdiction and District: Academic Year 2020 42
43
3.4 หอ้ งเรียน จำแนกตำมระดับกำรศกึ ษำ เปน็ รำยอำเภอ ปกี ำรศึกษำ 2563 45
Classroom by Level of Education and District: Academic Year 2020 46

3.5 ครู จำแนกตำมสังกดั เปน็ รำยอำเภอ ปกี ำรศกึ ษำ 2563 47
Teacher by Jurisdiction and District: Academic Year 2020 48
49
3.6 ครู จำแนกตำมระดับกำรสอน และเพศ เปน็ รำยอำเภอ ปกี ำรศึกษำ 2563
Teacher by Level of Teaching, Sex and District: Academic Year 2020 50

3.7 นักเรียน จำแนกตำมสังกัด เพศ และช้ันเรยี น ปีกำรศึกษำ 2563 51
Student by Jurisdiction, Sex and Grade: Academic Year 2020
52
3.8 นักเรียน จำแนกตำมสังกัด เปน็ รำยอำเภอ ปกี ำรศกึ ษำ 2563
Student by Jurisdiction and District: Academic Year 2020

3.9 นักเรยี น จำแนกตำมระดับกำรศกึ ษำ และเพศ เป็นรำยอำเภอ ปีกำรศึกษำ 2563
Student by Level of Education, Sex and District: Academic Year 2020

3.10 อตั รำส่วนนักเรียนต่อหอ้ งเรยี น และอตั รำส่วนนักเรียนต่อครู จำแนกตำมระดับกำรศกึ ษำ
เป็นรำยอำเภอ ปกี ำรศกึ ษำ 2563
Ratio of Student per Classroom and Student per Teacher by Level of Education
and District: Academic Year 2020

3.11 นักเรยี นที่ออกกลำงคนั จำแนกตำมชั้นเรียน ปกี ำรศกึ ษำ 2558 - 2563
Student Drop-out of School by Grade: Academic Year 2015 - 2020

3.12 นักเรยี นทีอ่ อกกลำงคัน จำแนกตำมสำเหตุทส่ี ำคัญ เปน็ รำยอำเภอ ปีกำรศึกษำ 2563
Student Drop-out of School by Important Causes and District: Academic Year 2020

3.13 สถำนศกึ ษำ อำจำรย์ และนักศกึ ษำในระดับอำชีวศกึ ษำ และอุดมศึกษำ จำแนกตำมสังกดั และเพศ
ปีกำรศึกษำ 2563
Institution, Lecturer and Student Enrollment in Vocational and Higher Education by
Jurisdiction and Sex: Academic Year 2020

3.14 อำจำรย์ในระดับอำชีวศึกษำ และอุดมศกึ ษำ จำแนกตำมวุฒกิ ำรศึกษำ สังกัด และเพศ ปกี ำรศึกษำ 2563
Lecturer in Vocational and Higher Education by Qualification, Jurisdiction and Sex:
Academic Year 2020

3.15 ผู้เรยี น/นักศึกษำที่ลงทะเบียนเรยี น และผู้เรยี น/นักศึกษำที่สำเรจ็ กำรศึกษำ ในสังกดั สำนักงำนส่งเสรมิ กำรศึกษำ
นอกระบบและกำรศกึ ษำตำมอธั ยำศยั จำแนกตำมเพศ และกิจกรรมกำรศกึ ษำ ปีงบประมำณ 2563
Enrolment Registered and Enrolment Graduated Under Office of The Non-Formal and Informal
Education by Sex and Educational Activities: Fiscal Year 2020

xxiv
หน้า/Page

3.16 ผู้เรยี น/นักศึกษำ ในสังกัดสำนักงำนส่งเสริมกำรศกึ ษำนอกระบบและกำรศกึ ษำตำมอัธยำศัย จำแนกตำมกิจกรรม 53
กำรศึกษำ และเพศ เป็นรำยอำเภอ ปีงบประมำณ 2563
Enrolment Registered in Office of The Non-Formal and Informal Education by Educational
Activities, Sex and District: Fiscal Year 2020

สถิติศาสนา ศลิ ปะ วัฒนธรรม
Religion, Art and Culture Statistics

4.1 วดั สำนักสงฆ์ โบสถ์คริสต์ มัสยิด พระภกิ ษุ และสำมเณร เปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2563 57
4.1 Temple, House of Priest, Church, Mosque, Buddhist Monk and Novice by District: 2020

สถิติสุขภาพ
Health Statistics

5.1 ผู้ป่วยนอก จำแนกตำมกลุ่มสำเหตุ (21 กลุ่มโรค) จำกสถำนบริกำรสำธำรณสุข ของกระทรวงสำธำรณสุข 61
พ.ศ. 2558 - 2562
Out-Patients According to 21 Cause Groups from Health Service Units, 63
Ministry of Public Health: 2015 - 2019 64

5.2 10 ลำดับโรคสูงสุดของผู้ป่วยใน จำแนกตำมสำเหตุกำรปว่ ย 298 กลุ่มโรค จำกสถำนบรกิ ำรสำธำรณสุข 65
ของกระทรวงสำธำรณสุข พ.ศ. 2558 - 2562 66
Top-Ten Most of In-Patients According to 298 Groups of Cause from Health Service Units, 67
Ministry of Public Health: 2015 - 2019 68

5.3 กำรตำย จำแนกตำมสำเหตุท่สี ำคญั และเพศ พ.ศ. 2562 - 2563
Deaths by Leading Causes of Death and Sex: 2019 - 2020

5.4 สถำนพยำบำลที่มีเตียงผู้ป่วยรับไวค้ ำ้ งคนื จำนวนเตียง แพทย์ ทันตแพทย์ เภสัชกร พยำบำล ผู้ช่วยพยำบำล
และผู้ปว่ ย จำแนกตำมประเภทสถำนพยำบำล และสังกัด พ.ศ. 2563
Hospital and Medical Establishments with Bed, Bed, Physician, Dentist, Pharmacist, Nurse,
Technical Nurse and Patient By Type and Jurisdiction: 2020

5.5 สถำนพยำบำล จำแนกตำมประเภท เปน็ รำยอำเภอ ปงี บประมำณ 2563
Hospital and Medical Establishment by Type and District: Fiscal Year 2020

5.6 เจ้ำหน้ำทีท่ ำงกำรแพทย์ของรฐั บำล เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Medical Personnel in the Government by District: 2020

5.7 ใบอนุญำตประกอบธรุ กิจเกี่ยวกับยำ พ.ศ. 2558 - 2562
Licence Concerning Drug: 2015 - 2019

xxv
หนา้ /Page

สถิติสวัสดิการสังคม
Social Security Statistics

6.1 สถิติกองทนุ ประกันสังคม พ.ศ. 2558 - 2562 71
Statistics of Social Security Fund: 2015 - 2019 72

6.2 ลูกจ้ำงทป่ี ระสบอันตรำยหรือเจ็บป่วยเน่ืองจำกกำรทำงำน จำแนกตำมควำมร้ำยแรง พ.ศ. 2559 - 2563
Employee Caused by Occupational Injuries or Diseases by Degree of Loss: 2016 - 2020

สถิติหญิงและชาย
Gender Statistics

7.1 ประชำกรจำกกำรทะเบยี น จำแนกตำมเพศ และหมวดอำยุ เป็นรำยอำเภอ พ.ศ.2563 75
Population from Registration Record by Sex, Age Group and District: 2020 76
77
7.2 กำรเกดิ มีชีพ กำรตำย จำแนกตำมเพศ พ.ศ. 2559 - 2563 78
Live births and Death by Sex: 2016 - 2020
79
7.3 ประชำกรอำยุ 15 ปีขึ้นไป จำแนกตำมเพศ และสถำนภำพแรงงำน เปน็ รำยไตรมำส พ.ศ. 2563 - 2564
Population Aged 15 Years and Over by Sex, Labour Force Status and Quarterly: 2020 - 2021

7.4 ครู จำแนกตำมเพศและวุฒกิ ำรศกึ ษำ และนักเรยี น จำแนกตำมเพศและระดับกำรศึกษำ พ.ศ. 2559 - 2563
Teacher by Sex and Qualification and Student by Sex and Level of Education: 2016 - 2020

7.5 ประชำกรอำยุ 15 ปขี ึ้นไปทต่ี ้องกำรพัฒนำขีดควำมสำมำรถ จำแนกตำมเพศ สถำนภำพแรงงำน
ระดับกำรศึกษำทสี่ ำเรจ็ และกลุ่มอำยุ พ.ศ. 2562 - 2564
Population Aged 15 Years and Over to Desirability for Development by Sex,
Labour Force Status, Level of Education Attainment and Age Groups: 2019 - 2021

สถิติรายได้และรายจ่ายของครัวเรือน
Household Income and Expenditure Statistics

8.1 รำยได้และค่ำใช้จ่ำยเฉลี่ยต่อเดือนของครัวเรอื น และหนี้สินเฉล่ียต่อครวั เรือนทงั้ ส้ิน จำแนกตำมสถำนะเศรษฐสังคม

ของครัวเรือน พ.ศ. 2563

Average Monthly Income and Expenditure per Housrhold and Average Amount of Debt per

Household by Socio - Economic Class : 2020 83

8.2 รำยได้เฉล่ียต่อเดือนของครวั เรือน จำแนกตำมแหล่งทีม่ ำของรำยได้ และสถำนะเศรษฐสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2563

Average Monthly Income per Household by Source of Income and Socio-Economic Class of

Household : 2020 85

8.3 ร้อยละของครัวเรือน จำแนกตำมรำยได้ท้ังสิ้นเฉล่ียต่อเดือน และขนำดของครัวเรือน พ.ศ. 2563

Percentage of Households by Average Total Monthly Income and Household Size: 2020 86

xxvi
หน้า/Page

สถิติยตุ ิธรรม ความม่ันคง การเมือง และการปกครอง
Justice, Security, Political and Public Administration Statistics

9.1 สถิติคดีอำญำท่นี ่ำสนใจ จำแนกตำมประเภทควำมผิด พ.ศ. 2560 - 2563 89
Statistics of Reported Interesting Crimes by Type of Crimes: 2017 - 2020

สถิติเศรษฐกิจ
Economic Statistics

บัญชีประชาชาติ
National Accounts

10.1 ผลิตภัณฑ์ภำค และจังหวัด ณ รำคำประจำปี พ.ศ. 2562 95
Gross Regional Product and Gross Provincial Product at Current Market Prices: 2019 100

10.2 ผลิตภัณฑ์จังหวัด ณ รำคำประจำปี จำแนกตำมสำขำกำรผลิต พ.ศ. 2558 - 2562 101
Gross Provincial Product at Current Market Prices by Economic Activities: 2015 - 2019

10.3 ผลิตภณั ฑ์จังหวัด แบบปริมำณลูกโซ่ (ปีอ้ำงอิง พ.ศ. 2545) จำแนกตำมสำขำกำรผลิต
พ.ศ. 2558 - 2562
Gross Provincial Product Chain Volume Measures (Reference Year = 2002)
by Economic Activities: 2015 - 2019

สถิติเกษตรและประมง
Agriculture and Fishery Statistics

11.1 กำรใช้ท่ีดิน พ.ศ. 2558 - 2562 105
Land Utilization: 2015 - 2019 106

11.2 ลักษณะกำรถือครองทีด่ ินทำงกำรเกษตร พ.ศ. 2558 - 2562 107
Type of Agricultural Landholding: 2015 - 2019
108
11.3 เนื้อท่ปี ลูกข้ำวนำปี เนื้อที่เก็บเก่ียว ผลผลิต และผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่ จำแนกตำมประเภทข้ำว
เป็นรำยอำเภอ ปเี พำะปลูก 2563/2564
Planted Area of Major Rice Harvested Area, Production and Yield per Rai by Type of Rice
and District: Crop Year 2020/2021

11.4 เน้ือที่ปลูกข้ำวนำปรงั เนื้อท่เี ก็บเกี่ยว ผลผลิต และผลผลิตเฉล่ียต่อไร่ จำแนกตำมประเภทข้ำว
เป็นรำยอำเภอ ปีเพำะปลูก 2563/2564
Planted Area of Second Rice, Harvested Area, Production and Yield per Rai by Type of Rice
and District: Crop Year 2020/2021

xxvii

หนา้ /Page

11.5 เน้ือทเ่ี พำะปลูกพืชไร่ เนื้อท่ีเกบ็ เกี่ยว ผลผลิต และผลผลิตเฉล่ียต่อไร่ จำแนกตำมชนิดของพืชไร่

ปเี พำะปลูก 2563/2564

Planted Area of Field Crops, Harvested Area, Production and Yield per Rai by Type

of Field Crops: Crop Year 2020/2021 109

11.6 เนื้อท่ีเพำะปลูกพืชผัก เน้ือทีเ่ ก็บเก่ียว ผลผลิต และผลผลิตเฉล่ียต่อไร่ จำแนกตำมชนิดพืชผัก ปีเพำะปลูก 2563/2564

Planted Area of Vegetable Crops, Harvested Area, Production and Yield per Rai by Type

of Vegetable Crops: Crop Year 2020/2021 110

11.7 เนื้อทเ่ี พำะปลูกไม้ผลและไม้ยืนต้น เน้ือทีเ่ ก็บเกี่ยว ผลผลิต และผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่ จำแนกตำมชนิดของไม้ผล

และไม้ยืนต้น ปเี พำะปลูก 2563/2564

Planted Area of Fruit Trees and Tree Crops, Harvested Area, Production and Yield per Rai

by Type of Fruit Trees and Tree Crops: Crop Year 2020/2021 111

11.8 ปศสุ ัตว์ จำแนกเปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2563

Livestock by District: 2020 112

11.9 ฟำร์มท่เี พำะเลี้ยงสัตว์นำ้ จืด จำแนกตำมประเภทกำรเล้ียง และผลผลิตกำรเลี้ยงสัตวน้ำจืด

เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2563

Freshwater Culture Farm by Type of Culture, Production of Freshwater Aquaculture

and District: 2020 113

11.10 สัตว์นำ้ จืดท่จี ับได้ จำแนกตำมชนิดสัตวน์ ้ำจืด เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2563

Catch of Freshwater by Species and District: 2020 114

สถิติอตุ สาหกรรม
Industrial Statistics

12.1 สถำนประกอบกำร คนทำงำน และลูกจ้ำง จำแนกตำมขนำดของสถำนประกอบกำร และกจิ กรรมทำงเศรษฐกจิ 117
พ.ศ. 2560 119
Establishment, Person Engaged and Employee by Size of Establishment and 120
Economic Activity: 2017 121
122
12.2 สถำนประกอบกำร และลูกจ้ำง จำแนกตำมขนำดของสถำนประกอบกำร พ.ศ. 2561 - 2563
Establishment and Employee by Size of Establishment: 2018 - 2020

12.3 สถำนประกอบกำรอุตสำหกรรม จำแนกตำมประเภทอตุ สำหกรรม พ.ศ. 2561 - 2563
Industrial Establishment by Type of Industries: 2018 - 2020

12.4 สถำนประกอบกำรอตุ สำหกรรม จำนวนเงนิ ทุน และจำนวนคนงำน เปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Industrial Establishment, Capital and Employee by District: 2020

12.5 เหมืองแร่ คนงำน และปรมิ ำณแร่ท่ผี ลิตได้ จำแนกตำมชนิดแร่ พ.ศ. 2559 - 2562
Active Mine, Workers Employed and Production by Kind of Mineral: 2016 - 2020

xxviii

หนา้ /Page

12.6 ผู้ที่ได้รบั อนุมัติให้กอ่ สร้ำง จำนวนสิ่งก่อสรำ้ ง และพ้ืนทีก่ อ่ สรำ้ งอำคำรโรงเรอื น จำแนกตำมเขตกำรปกครอง

และชนิดของอำคำร พ.ศ. 2563

Permitted, Number and Area of Building Construction by Area and Type of Building: 2020 123

12.7 ผู้ทไี่ ด้รับอนุมัติให้กอ่ สรำ้ ง จำนวนสิ่งกอ่ สร้ำง และพื้นทีก่ ่อสร้ำงท่ีมิใช่อำคำรโรงเรือน จำแนกตำมเขตกำรปกครอง

และชนิดของสิ่งก่อสร้ำง พ.ศ. 2563

Permitted, Number and Area of Civil Engineering Construction by Area and Type of

Construction: 2020 124

สถิติพลังงาน
Energy Statistics

13.1 ผู้ใช้ไฟฟ้ำ และกำรจำหน่ำยกระแสไฟฟ้ำ จำแนกตำมประเภทผู้ใช้ เปน็ รำยอำเภอ ปงี บประมำณ 2563 127
Consumer and Electricity Sales by Type of Consumers and District: Fiscal Year 2020 128

13.2 ปริมำณกำรจำหน่ำยน้ำมันเชื้อเพลิง จำแนกตำมชนิดของนำ้ มันเช้ือเพลิง พ.ศ. 2561 - 2563
Quantity of Gasoline Sold by Type of Gasoline: 2019 - 2020

สถิติการคา้ และราคา
Trade and Price Statistics

14.1 ทะเบยี นนิติบคุ คลทีค่ งอยู่ และทนุ จดทะเบยี น จำแนกตำมประเภทกำรจดทะเบียน พ.ศ. 2554 - 2563 131
Registered of Juristic Person and Authorized Capital by Type of Registration: 2011 - 2020
132
14.2 ทะเบียนนิติบุคคลทค่ี งอยู่ และทนุ จดทะเบียน จำแนกตำมประเภทกำรจดทะเบียน 133
เปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Registered of Juristic Person and Authorized Capital by Type of Registration and District: 2020 135
136
14.3 ทะเบียนนิติบุคคลทคี่ งอยู่ จำแนกตำมประเภทกำรจดทะเบยี น และหมวดธรุ กจิ พ.ศ. 2563 138
Registered of Juristic Person by Type of Registration and Category: 2020 139

14.4 ทะเบียนนิติบุคคลใหม่ และทุนจดทะเบียน จำแนกตำมประเภทกำรจดทะเบยี น เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2563
New Registered of Juristic Person and Authorized Capital by Type of Registration
and District: 2020

14.5 ทะเบียนนิติบุคคลใหม่ จำแนกตำมประเภทกำรจดทะเบียน และหมวดธุรกิจ พ.ศ. 2563
New Registered of Juristic Person by Type of Registration and Category: 2020

14.6 ดัชนีรำคำผู้บริโภคทั่วไป จำแนกตำมหมวดสินค้ำ พ.ศ. 2559 - 2562
General Consumer Price Index by Commodity Group: 2016 - 2019

14.7 ดัชนีรำคำผู้บรโิ ภคทว่ั ไป เปน็ รำยจังหวัด พ.ศ. 2559 - 2562
General Consumer Price Index by Province: 2016 - 2019

xxix
หนา้ /Page

สถิติการขนส่งและโลจสิ ติกส์
Transport and Logistics Statistics

15.1 รถจดทะเบียน (สะสม) ตำมพระรำชบญั ญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 จำแนกตำมประเภทรถ พ.ศ. 2559 - 2563 145
Vehicle Registered Under Motor Vehicle Act B.E. 1979 by Type of Vehicle: 2016 - 2020 146

15.2 รถจดทะเบียนใหม่ ตำมพระรำชบญั ญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 จำแนกตำมประเภทรถ พ.ศ. 2559 - 2563 147
New Vehicle Registered Under Motor Vehicle Act B.E. 1979 by Type of Vehicle: 2016 - 2020
148
15.3 รถจดทะเบียน (สะสม) และรถจดทะเบยี นใหม่ ตำมพระรำชบัญญัติกำรขนส่งทำงบก พ.ศ. 2522 149
จำแนกตำมประเภทรถ พ.ศ. 2559 - 2563 150
Vehicle and New Vehicle Registered Under Land Transport Act B.E. 1979
by Type of Vehicle: 2016 - 2020

15.4 ผู้โดยสำร และรำยได้จำกกำรโดยสำรรถไฟ จำแนกตำมช้ันกำรโดยสำร และสถำนี
เป็นรำยอำเภอ ปี พ.ศ. 2562
Railway Passenger and Passenger Revenue Classified by Category, Station and District: 2019

15.5 สถิติกำรขนส่งทำงอำกำศภำยในประเทศ พ.ศ. 2562 - 2563
Statistics of Domestic Air Transport: 2019 - 2020

15.6 อุบัติเหตุกำรจรำจรทำงบก และควำมเสียหำย พ.ศ. 2559 - 2563
Road Traffic Accident Casualty and Property Damaged: 2016 - 2020

สถิติเทคโนโลยสี ารสนเทศและการสื่อสาร
Information Communication and Technology Statistics

16.1 บรกิ ำรไปรษณีย์ เปน็ รำยอำเภอ ปีงบประมำณ 2562 - 2563 153
Postal Services by District: Fiscal Years 2019 - 2020
154
16.2 ประชำกรอำยุ 6 ปีข้ึนไป จำแนกตำมกำรใช้คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต และโทรศัพท์มือถือ พ.ศ. 2561 - 2563 155
Population Aged 6 Years and Over Access to Computer, Internet and Mobile Phone:
2018 - 2020

16.3 ครัวเรือนที่มีอปุ กรณ์ เครื่องมือเทคโนโลยีสำรสนเทศและกำรสื่อสำร เปน็ รำยจังหวดั พ.ศ. 2563
Households with Information and Communication Technology Devices by Province: 2020

สถิติการท่องเทย่ี วและกีฬา
Tourism and Sports Statistics

17.1 สถำนพักแรม ห้องพัก ผู้เยีย่ มเยือน และรำยได้จำกกำรทอ่ งเท่ยี ว เปน็ รำยจังหวดั พ.ศ. 2562 159
Accommodation, Room, Visitor and Tourism Receipt by Province: 2019 163

17.2 สถิติกำรทอ่ งเท่ยี วของจังหวดั สุโขทัย พ.ศ. 2560 - 2562
Sukhothai Tourism Statistics: 2017 - 2019

xxx
หน้า/Page

สถิติการเงิน การธนาคาร และการประกันภัย

Finance, Banking and Insurance Statistics

18.1 เงินรับฝำก และเงินใหส้ ินเชื่อของธนำคำรพำณิชย์ เปน็ รำยจังหวัด พ.ศ. 2563 167
Commercial Banks' Deposits and Loans Classified by Province: 2020 172

18.2 เงนิ รับฝำก และเงนิ ใหส้ ินเช่ือของธนำคำรพำณชิ ย์ พ.ศ. 2554 - 2563 173
Commercial Banks' Deposits and Loans: 2011 - 2020 174
175
18.3 สำขำ เงินฝำก เงนิ ถอน และเงินฝำกคงเหลือของธนำคำรออมสิน จำแนกตำมประเภทบัญชี
เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Branches, Deposit, Withdrawals and Deposit Outstandings of The Government Saving Bank
by Type and District: 2020

18.4 สหกรณ์ จำแนกตำมประเภทสหกรณ์ เป็นรำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Cooperatives by Type of Cooperatives and District: 2020

18.5 สถิติกำรรบั ประกนั ชีวติ พ.ศ. 2554 - 2563
Statistics of Life Insurance Business: 2011 - 2020

สถิติการคลัง 179
Fiscal Statistics 180

19.1 รำยรับ และรำยจ่ำยจรงิ ขององคก์ ำรบริหำรส่วนจังหวัด เทศบำล และองคก์ ำรบริหำรส่วนตำบล 182
จำแนกตำมประเภท ปงี บประมำณ 2562 - 2563 185
Actual Revenue and Expenditure of Provincial Administrative Organization, Municipality and 186
Subdistrict Administration Organization by Type: Fiscal Years 2019 - 2020

19.2 รำยรับ และรำยจ่ำยจรงิ ของเทศบำล จำแนกตำมประเภท เป็นรำยอำเภอ และเทศบำล ปงี บประมำณ 2563
Actual Revenue and Expenditure of Municipality by Type, District and Municipality:
Fiscal Year 2020

19.3 รำยรบั และรำยจ่ำยจริงขององคก์ ำรบรหิ ำรส่วนตำบล จำแนกตำมประเภท เป็นรำยอำเภอ
และองคก์ ำรบริหำรส่วนตำบล ปีงบประมำณ 2563
Actual Revenue and Expenditure of Subdistrict Administration Organization by Type, District
and Subdistrict Administration Organization: Fiscal Year 2020

19.4 รำยได้จำกกำรจัดเกบ็ เงินภำษีของกรมสรรพำกร จำแนกตำมประเภทภำษี เปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Revenue Tax by Type of Taxes and District: 2020

19.5 รำยได้จำกกำรจัดเก็บเงินภำษขี องกรมสรรพสำมิต จำแนกตำมรำยกำร พ.ศ. 2559 - 2563
Revenue of Excise Tax by Items: 2016 - 2020

สถิติทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม xxxi
Natural Resources and Environment Statistics หนา้ /Page

สถิติทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม 191
Natural Resources and Environment Statistics 193
194
20.1 ปริมำณนำ้ ท่ีนำไปใช้งำนได้ จำกอ่ำงเกบ็ น้ำขนำดใหญ่ จำแนกตำมอ่ำงเก็บน้ำ เข่ือน เป็นรำยภำค 195
ณ วันที่ 1 มกรำคม พ.ศ. 2562 - 2564 196
The Effective Storage Capacity from Reservoir by Dam and Region as of 1st January: 200
2019 - 2021 201
202
20.2 แหล่งนำ้ จำแนกตำมประเภทแหล่งน้ำ เปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2562 - 2563
Water Resources by Type of Water Resources and District: 2019 - 2020 205

20.3 ปริมำณน้ำทเ่ี ก็บเฉลี่ยท้ังปี จำแนกตำมประเภทแหล่งนำ้ เปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2562 - 2563
Average Quantity of Water as Dammed Up by Type of Water Resources and District:
2019 - 2020

20.4 สถิติกำรประปำ เปน็ รำยอำเภอ พ.ศ. 2563
Statistics of Water Supply by District: 2020

20.5 ปรมิ ำณขยะมูลฝอย เป็นรำยจังหวดั พ.ศ. 2560 - 2562
Quantity of Solid Waste by Province: 2017 - 2019

20.6 อุณหภมู ิ และควำมกดอำกำศ ณ สถำนีตรวจอำกำศ เปน็ รำยเดือน พ.ศ. 2562 - 2563
Monthly Temperature and Atmospheric Pressure Data : 2019 - 2020

20.7 ควำมช้ืนสัมพัทธ์ เปน็ รำยเดือน พ.ศ. 2562 - 2563
Monthly Relative Humidity Data: 2019 - 2020

20.8 ปรมิ ำณฝนเป็นรำยเดือน พ.ศ. 2562 - 2563
Monthly Rainfall Data: 2019 - 2020

ตัวช้ีวัด
Indicators

ตัวช้ีวัดทีส่ ำคญั ของจังหวดั
Provincial Key Indicators



xxxiii

สัญลักษณ์ ตัวย่อ และชือ่ ย่อ
Symbols, Abbreviations and Acronyms

... ยังไม่มขี อ้ มูล Data not available

-- มขี อ้ มูลจำนวนเล็กนอ้ ย Negligible amount

- ไมม่ ีข้อมูล หรอื ขอ้ มูลมีค่าเป็น 0 Nil or zero

e ตัวเลขประมาณ Estimated

r ตัวเลขปรับปรงุ ใหม่ Revised

p ตวั เลขเบ้อื งต้น Preliminary

x แยกรายละเอยี ดไม่ได้ Data unclassified or not

หรือคำนวณไมไ่ ด้ computable

D ตวั เลขไม่พึงเปดิ เผย Disclosure prohibited

สปก. สถานประกอบการ Est. Establishment

EFC. Effective Storage Capacity

ลูกจ้าง Emp. Employee

ความกดอากาศเฉลยี่ hPa Hegtopascarl

คา่ ออกเทน RON Research Octane Number

ขย1 ขายยาแผนปัจจุบนั A licence to sell modern drug

ขย2 ขายยาแผนปจั จบุ ัน A licence to sell only

เฉพาะยาบรรจเุ สร็จที่ ready-packed modern

ไม่ใชย่ าอนั ตรายหรือ drugs which are not

ยาควบคมุ พเิ ศษ dangerous or specially-

controlled drug

ขย3 ขายยาแผนปจั จบุ ันเฉพาะยาบรรจุ A licence to sell only

เสร็จสำหรบั สัตว์ ready-packed modern drug

for veterinary use

ผย1 ผลิตยาแผนปัจจบุ ัน A licence to produce Modern drug

นย1 นำหรือสงั่ ยาแผนปจั จุบันเข้ามาใน A licence to import or

ราชอาณาจักร order drug into the Kingdom

ขยบ ขายยาแผนโบราณ A licence to sell traditional drug

ผยบ ผลิตยาแผนโบราณ A licence to produce traditional drug

นยบ นำหรอื สั่ง A licence to import

ยาแผนโบราณเข้ามา or order traditional drug

ในราชอาณาจกั ร into the Kingdom

ข้อสังเกต: ข้อมูลบางตาราง ผลรวมของแต่ละจำนวนอาจไม่เทา่ กบั รวมยอด เนอื่ งจากการปดั เศษ
Remarks: Figures for some table may not add up to total because of rounding data.



มองจงั หวัดผานขอ มลู สถิติ
Province at a glance



สโุ ขทัย
Sukhothai

ประชากร พ.ศ. 2563 คน (Person) แรงงาน ไตรมาส 3 พ.ศ. 2563 คน (Person)
Population: 2020 Labour Force 3rdQuarter: 2020

587,883 339,318

กำลังแรงงานรวม Total Labour Force

284,949 302,934 330,515 ผูรอฤ-ดูกาล
(48.5%) (51.5%)
Empผloมู yงี eาdนทPำersons LaSbeaosuornFaollryceInPaecrtsivoens

จำแนbกyตEาdมuระcดaบัtiกoาnรศกึ ษา 8,803

08(14-4,.417%42)0(yearsป) 135(7674-.4,55%91)(3yearsป) 124,307 1,34360+ (yearsป) ไNมoมีกEdารuศcึกaษtiาon 5,101 Unempผlวู oา yงeงาdนPersons
จำแนกอายไุ มไ ด Uอnัตeรmากpาloรวyาeงdงาrนate
(Not specified of age) ตLe่ำกssวาthปaรnะถeมlศeึกmษeาntary 89,644
2.6%
(21.2%) ปElรeะmถมeศnกึ taษrาy 84,289
กลมุ อายคุ ำนวณเฉพาะผูม สี ัญชาติไทย และมีชอ่ื อยูในทะเบียนบาน (586,540 คน)
Age Group Calculated from Thai National and House Registration Certificate Sมeธั cยoมnศdึกษarาy
(586,540 Persons)
92,086

22.2% 77.8% อHุดigมhศeึกrษleาvel 59,396

ในเขตเทศบาล Municipal area นอกเขตเทศบาล Non-Municipal area อOืน่ thๆeแrsละaไnมdท รUาnบknown -

ทSoม่ี uาr:ceก:รมDกeาpรaปrกtmครeอnงt of Provincial Administration ทSoมี่ uาr:ceส:ำนNกัaงtiาoนnสaถlติ Sิแtหatงiชstาiตcaิ l Office บาท (Baht)

ผลิตภณั ฑภาคและจงั หวัด (ณ ราคาประจำป) พ.ศ. 2562 รายจา ยของครวั เรอื น พ.ศ. 2563
Household Expenditure: 2020
GRP and GPP at Current Prices: 2019
14,098 1,761Nคกาาoรใnชอ-จปุ cาโoภยnคทsบ่ไีuมรmเิโกภpยี่คtวioกnบั expenditures
1,299,834 ลา นบาท (Million baht) 12,337กคCาาnรใsชอuจุปmาโภยpคทtบiี่เoกรnย่ีิโภวeคกxบั penditures
คา ใชจายเฉลี่ยท้ังสนิ้
ผลติ ภณั ฑภ าคเหนอื ตอเดือนตอครัวเรือน
Gross Regional Product (GRP) of Northern expAevnedraitgueretoptaelr mhoounstehhlyold

ผลติ ภณั ฑจ งั หวดั สโุ ขทั
ย
Gross Province hothai Province
51,293 34.2% 23.9% 19.0%

Prod(Mucilลtliาo(นGnบPbาPทa)hot)f Suk อาหารและเคร่ืองดม่ื ท่อี ยอู าศัย เครือ่ งแตง บาน การเดนิ ทางและ
(ไมม แี อลกอฮอล) และเครื่องใชต า ง ๆ การส่ือสาร
Food and beverages
(excludes alcoholic) Household operation, Transport and
furnitures and equipment communication

ภาคนอกเกษตรกรรม ภาคเกษตรกรรม 2.9% 1.8% 18.2%
Agriculture
N3o3n,5-A8gr6iculture คาใชจ า ยสว นบคุ คล เวชภณั ฑแ ละ อนื่ ๆ
17,707 Personal care คาตรวจรกั ษาพยาบาล Others
ลMา iนlliบoาnทbaht Medical and health care
Millioลnานbบaาhทt

ทSo่มี uาr:ceส:ำนOกั ffiงาcนeสoภfาtพhัฒeนNาaกtาiรoเnศaรlษEฐcกoจิ nแoลmะสicังคaมnแdหงSชoาcตiaิ l Development Council Sทoมี่ uาr:ceส:ำนNักaงtiาoนnสaถlิตSิแtหatง iชstาiตcaิ l Office



สถิติสงั คม

 

Social Statistics



สถติ ปิ ระชากรศาสตร์ ประชากรและเคหะ

 

Demographic,Population and Housing Statistics



 

ตาราง 1.1 ประชากรจากการทะเบยี น อตั ราเพ่ิม และความหนาแนน่ ของประชากร เปน็ รายอำเภอ พ.ศ. 255
Table 1.1 Population from Registration Record, Growth Rate and Density by District: 2016

ประชากร
Population
อำเภอ

รวมยอด 2559 2560 2561 2562 2563 2560
อำเภอเมืองสุโขทยั (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) (2017
อำเภอบ้านด่านลานหอย
อำเภอคีรมี าศ 600,231 599,319 597,257 595,072 587,883 -
อำเภอกงไกรลาศ 104,779 104,712 104,328 103,932 102,794 -
อำเภอศรสี ัชนาลยั 48,067 48,123 47,960 47,887 47,920
อำเภอศรสี ำโรง 56,962 56,977 56,864 56,643 56,297 -
อำเภอสวรรคโลก 64,727 64,592 64,308 64,094 63,612 -
อำเภอศรนี คร 93,364 93,223 93,099 92,785 91,601 -
อำเภอทุง่ เสลี่ยม 71,419 71,286 71,110 70,805 68,914 -
84,711 84,414 83,919 83,555 81,797 -
26,364 26,277 26,177 25,991 25,678 -
49,838 49,715 49,492 49,380 49,270

ท่ีมา:  กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย

59 - 2563
- 2020

ความหนาแนน่

อตั ราเพิ่มของประชากร ของประชากร
Population growth rate (%)
(ตอ่ ตร. กม.) District
0 2561 2562 Population
7) (2018) (2019)
-0.15 -0.34 -0.37 2563 density
-0.06 -0.37 -0.38
(2020) (per sq. km.)
0.12 -0.34 -0.15
0.03 -0.20 -0.39 -1.22 89.49 Total
-0.21 -0.44 -0.33
-0.15 -0.13 -0.34 -1.10 176.77 Mueang Sukhothai District
-0.19 -0.25 -0.43
-0.35 -0.59 -0.43 0.07 47.07 Ban Dan Lan Hoi District
-0.33 -0.38 -0.71
-0.25 -0.45 -0.23 -0.61 107.87 Khiri Mat District

-0.75 126.62 Kong Krailat District

-1.28 44.67 Si Satchanalai District

-2.71 121.82 Si Samrong District

-2.13 139.54 Sawankhalok District

-1.21 128.45 Si Nakhon District

-0.22 86.45 Thung Saliam District

Source:  Department of Provincial Administration, Ministry of Interior

5

 
ตาราง 1.2 ประชากรจากการทะเบียน จำแนกตามเพศ เขตการปกครอง เป็นรายอำเภอ พ.ศ. 2561 - 2563
Table 1.2 Population from Registration Record by Sex, Administration Zone and District: 2018 -

อำเภอ และ รวม 2561 หญิง รวม 2562
เขตการปกครอง Total (2018) Female Total (2019)
597,257 ชาย 595,072 ชาย
รวมยอด Male 307,148 Male
ในเขตเทศบาล 134,223 70,497 133,029
นอกเขตเทศบาล 463,034 290,109 236,651 462,043 288,842
อำเภอเมอื งสุโขทัย 104,328 63,726 54,480 103,932 63,037
เทศบาลเมอื งสุโขทยั ธานี 14,653 226,383 7,771 14,325 225,805
เทศบาลตำบลบา้ นสวน 49,848 2,328 49,615
เทศบาลตำบลเมอื งเกา่ 4,424 6,882 3,910 4,390 6,717
เทศบาลตำบลบ้านกล้วย 7,372 2,096 8,839 7,323 2,076
นอกเขตเทศบาล 16,791 3,462 31,632 16,804 3,424
อำเภอบ้านดา่ นลานหอย 61,088 7,952 23,944 61,090 7,953
เทศบาลตำบลลานหอย 47,960 29,456 1,915 47,887 29,445
นอกเขตเทศบาล 3,717 24,016 22,029 3,664 23,947
อำเภอคีรีมาศ 44,243 1,802 28,926 44,223 1,770
เทศบาลตำบลทุ่งหลวง 56,864 22,214 3,792 56,643 22,177
เทศบาลตำบลบา้ นโตนด 7,313 27,938 1,655 7,244 27,803
นอกเขตเทศบาล 3,109 3,521 23,479 3,061 3,463
อำเภอกงไกรลาศ 46,442 1,454 32,854 46,338 1,425
เทศบาลตำบลกงไกรลาศ 64,308 22,963 2,193 64,094 22,915
นอกเขตเทศบาล 4,186 31,454 30,661 4,146 31,305
อำเภอศรสี ชั นาลยั 60,122 1,993 47,630 59,948 1,986
เทศบาลเมอื งศรีสชั นาลยั 93,099 29,461 8,025 92,785 29,319
เทศบาลตำบลหาดเสยี้ ว 15,394 45,469 3,617 15,300 45,305
นอกเขตเทศบาล 6,807 7,369 35,988 6,688 7,305
อำเภอศรสี ำโรง 70,898 3,190 37,120 70,797 3,150
71,110 34,910 70,805 34,850
33,990 33,805

6

- 2020

หญงิ รวม 2563 หญงิ District and Administration Zone
Female Total (2020) Female
587,883 ชาย
306,230 Male 302,934 Total
69,992 130,438
236,238 457,445 284,949 68,765 Municipal area
54,317 102,794 61,673
7,608 14,045 223,276 234,169 Non-municipal area
2,314 48,987
3,899 4,374 6,552 53,807 Mueang Sukhothai District
8,851 7,168 2,073
31,645 16,128 3,339 7,493 Sukhothai Thani Town Municipality
23,940 61,079 7,593
1,894 47,920 29,430 2,301 Ban Suan Subdistrict Municipality
22,046 3,602 23,920
28,840 44,318 1,733 3,829 Mueang Kao Subdistrict Municipality
3,781 56,297 22,187
1,636 7,136 27,628 8,535 Ban Kluai Subdistrict Municipality
23,423 3,032 3,414
32,789 46,129 1,425 31,649 Non-municipal area
2,160 63,612 22,789
30,629 4,119 30,980 24,000 Ban Dan Lan Hoi District
47,480 59,493 1,952
7,995 91,601 29,028 1,869 Lan Hoi Subdistrict Municipality
3,538 15,097 44,607
35,947 6,589 7,184 22,131 Non-municipal area
37,000 69,915 3,090
68,914 34,333 28,669 Khiri Mat District
32,970
3,722 Thung Luang Subdistrict Municipality

1,607 Ban Tanot Subdistrict Municipality

23,340 Non-municipal area

32,632 Kong Krailat District

2,167 Kong Krailat Subdistrict Municipality

30,465 Non-municipal area

46,994 Si Satchanalai District

7,913 Si Satchanalai Town Municipality

3,499 Hat Sieo Subdistrict Municipality

35,582 Non-municipal area

35,944 Si Samrong District

 
ตาราง 1.2 ประชากรจากการทะเบยี น จำแนกตามเพศ เขตการปกครอง เป็นรายอำเภอ พ.ศ. 2561 - 2563 (ตอ่ )
Table 1.2 Population from Registration Record by Sex, Administration Zone and District: 2018 -

อำเภอ และ รวม 2561 หญิง รวม 2562
เขตการปกครอง Total (2018) Female Total (2019)
ชาย ชาย
เทศบาลตำบลศรสี ำโรง 7,676 Male 4,105 7,604 Male
นอกเขตเทศบาล 63,434 33,015 63,201
อำเภอสวรรคโลก 83,919 3,571 43,535 83,555 3,517
เทศบาลเมอื งสวรรคโลก 16,093 30,419 8,458 15,857 30,288
เทศบาลตำบลป่ากมุ เกาะ 7,900 40,384 4,078 7,874 40,184
เทศบาลตำบลในเมือง 8,116 7,635 4,167 8,171 7,511
นอกเขตเทศบาล 51,810 3,822 26,832 51,653 3,801
อำเภอศรนี คร 26,177 3,949 13,492 25,991 3,973
เทศบาลตำบลศรีนคร 3,155 24,978 1,672 3,107 24,899
นอกเขตเทศบาล 23,022 12,685 11,820 22,884 12,607
อำเภอทุ่งเสล่ียม 49,492 1,483 25,167 49,380 1,450
เทศบาลตำบลทุ่งเสลย่ี ม 7,517 11,202 3,972 7,471 11,157
นอกเขตเทศบาล 41,975 24,325 21,195 41,909 24,271
3,545 3,516
20,780 20,755

ทม่ี า:  กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย

- 2020 (Cont.)

หญิง รวม 2563 หญงิ District and Administration Zone
Female Total (2020) Female
ชาย
4,087 7,287 Male 3,902 Si Samrong Subdistrict Municipality
32,913 61,627
43,371 81,797 3,385 32,042 Non-municipal area
8,346 15,465 29,585
4,073 7,743 39,226 42,571 Sawankhalok District
4,198 8,148 7,323
26,754 50,441 3,726 8,142 Sawankhalok Town Municipality
13,384 25,678 3,952
1,657 3,088 24,225 4,017 Pa Kum Koa Subdistrict Municipality
11,727 22,590 12,449
25,109 49,270 1,440 4,196 nai muang Subdistrict Municipality
3,955 7,417 11,009
21,154 41,853 24,182 26,216 Non-municipal area
3,492
20,690 13,229 Si Nakhon District

1,648 Si Nakhon Subdistrict Municipality

11,581 Non-municipal area

25,088 Thung Saliam District

3,925 Thung Saliam Subdistrict Municipality

21,163 Non-municipal area

Source:  Department of Provinical Administration, Ministry of Interior

7

 

ตาราง 1.3 ประชากรจากการทะเบียน จำแนกตามหมวดอายุ เปน็ รายอำเภอ พ.ศ. 2563
Table 1.3 Population from Registration Record by Age Group and District: 2020

หมวดอายุ (ป)ี Ag

อำเภอ

รวมยอด รวม 0-4 5-9 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55
ในเขตเทศบาล Total 22,989 29,492 32,239 32,505 35,730 39,880 37,403 39,349 45,393 48,273 49,519 4
นอกเขตเทศบาล 587,883 4,499 6,279 7,355 7,066 7,529 8,573 8,085 8,357 9,345 9,889 10,650 1
อำเภอเมอื งสโุ ขทยั 130,438 18,490 23,213 24,884 25,439 28,201 31,307 29,318 30,992 36,048 38,384 38,869 3
อำเภอบา้ นดา่ นลานหอย 457,445 4,028 5,288 5,698 5,720 6,369 7,244 6,655 6,837 7,628 8,078 8,347
อำเภอครี ีมาศ 102,794 2,273 2,939 2,994 2,979 3,100 3,419 3,289 3,429 3,856 4,066 4,046
อำเภอกงไกรลาศ 2,227 2,958 3,255 3,154 3,523 3,756 3,610 3,770 4,566 4,822 4,694
อำเภอศรีสชั นาลยั 47,920 2,443 3,165 3,648 3,545 3,793 4,226 4,079 4,351 4,950 4,975 5,416
อำเภอศรสี ำโรง 56,297 3,519 4,235 4,717 4,792 5,696 6,125 5,606 6,171 7,158 7,835 7,975
อำเภอสวรรคโลก 63,612 2,742 3,455 3,574 3,818 4,095 4,576 4,222 4,656 5,360 5,819 5,665
อำเภอศรนี คร 91,601 2,888 3,938 4,634 4,555 4,740 5,336 5,029 5,367 6,279 6,594 6,844
อำเภอทุง่ เสลีย่ ม 68,914 1,191 1,257 1,389 1,528 1,742 1,714 1,588 1,900 2,020 2,157
81,797 997 2,323 2,462 2,553 2,886 3,456 3,199 3,180 3,696 4,064 4,375
25,678 1,872
49,270

หมายเหตุ:  ไมท่ ราบ = ไมท่ ราบ/ระบุปจี นั ทรคติ
ท่ีมา:  กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย