ตลาดในระบบเศรษฐกิจ

ตลาด
ในระบบ
เศรษฐกจิ

ตลาดในระบบเศรษฐกจิ

1 ตลาดแข่งขนั
สมบูรณ์

2 ตลาดแข่งขนั ไม่

สมบูรณ์

3 ระบบเศรษฐกจิ

2

ตลาด
(Market)

ตลาดในความหมายนี้ จะไมไ่ ดห้ มายถงึ
สถานที่ แต่จะหมายถึง “กจิ กรรม” การตกลง
ซอื้ ขายสนิ คา้ และบรกิ าร รวมทงั้ ปัจจยั การผลติ
การทาการซอื้ ขายแลกเปลยี่ นสนิ คา้ กนั โดยทผ่ี ู้
ซอื้ และผูข้ ายอาจไมไ่ ดพ้ บกนั เลย แตจ่ ะสามารถ
ตดิ ตอ่ กนั ได ้ หรอื มกี ารซอื้ ขายกนั เกดิ ขนึ้

3

ตลาด
แข่งขนั
สมบูรณ์

4

ตลาดแขง่ ขนั สมบูรณ์
(perfect competitive market)

ลกั ษณะของตลาดแขง่ ขนั สมบูรณ์
1. ผูซ้ อื้ และผูข้ ายมจี านวนมาก
2. สนิ คา้ มลี กั ษณะเหมอื นกนั ทุกประการ
3.ผูซ้ อื้ และผูข้ ายมคี วามรขู ้ องสภาวะตลาด

เป็ นอยา่ งดี
4. การตดิ ตอ่ ซอื้ ขายทาไดส้ ะดวก
5. หน่วยธรุ กจิ สามารถเขา้ ออกจากธรุ กจิ

ไดโ้ ดยเสรี

ตลาดทใี่ กลเ้ คยี งกบั ตลาดแข่งขนั สมบูรณ์ คอื ตลาด
สนิ คา้ เกษตร เชน่ ตลาดขา้ วเปลอื ก ตลาดมนั
สาปะหลงั ตลาดหนุ้

5

ขอ้ ดขี องตลาด
แขง่ ขนั สมบูรณ์

● ดา้ นผูบ้ รโิ ภค
○ ราคาสนิ คา้ และบรกิ ารทถี่ กู กาหนด
ขนึ้ ในสภาพการแขง่ ขนั เป็ น ราคาที่
ค่อนขา้ งยตุ ธิ รรมต่อผบู ้ รโิ ภค

● ดา้ นผูผ้ ลติ
○ ทาใหผ้ ผู ้ ลติ ปรบั ปรงุ คณุ ภาพสนิ คา้
และบรกิ ารของตนเอง เพอื่ การ
แขง่ ขนั กบั ผผู ้ ลติ รายอนื่ ๆ

● ดา้ นสงั คม
○ ทาใหส้ งั คมมกี ารใชท้ รพั ยากรตา่ งๆ
อยา่ งคมุ ้ คา่ เพอื่ ใหเ้ กดิ ประสทิ ธภิ าพ
ทางเศรษฐกจิ

“ในทางเศรษฐศาสตรถ์ อื วา่ ตลาดแขง่ ขนั
สมบรู ณ์

เป็ นตลาดในอุดมคติ “

ตลาดแขง่ ขนั ไมส่ มบูรณ์ (imperfectly
competitive market)

หมายถงึ ตลาดทผ่ี ูซ้ อื้ หรอื ผูข้ ายมอี ทิ ธพิ ลใน
การกาหนดราคาหรอื ปรมิ าณซอื้ ขายสนิ คา้ กนั
บา้ งไมม่ ากกน็ อ้ ย ซงึ่ ขนึ้ อยกู่ บั ความไม่สมบูรณ์
ของตลาดจะมมี ากนอ้ ยเพยี งใด

ลกั ษณะของตลาดแขง่ ขนั ไมส่ มบูรณ์

1. ผูข้ ายมจี านวนไม่มาก
2. ลกั ษณะสนิ คา้ ไม่เหมอื นกนั ทกุ ประการ
สนิ คา้ มลี กั ษณะคลา้ ยกนั แตไ่ ม่เหมอื นกนั
3. การเขา้ หรอื ออกจากการผลติ ทาได ้
ยาก การเขา้ ไปผลติ แขง่ ขนั หรอื ออก
จากการผลติ ทาไดย้ ากเนื่องจาก ตอ้ งมี
ลขิ สทิ ธิ ์ มเี ทคโนโลยี และมกี ารลงทนุ ทส่ี งู
ในการผลติ
4. ความรใู ้ นเรอื่ งการตลาดไม่สมบูรณ์ ทง้ั
ผูซ้ อื้ และผูข้ ายไม่มคี วามรเู ้ รอ่ื งการตลาด
หรอื ขอ้ มูลการตลาดอยา่ งสมบูรณท์ าให ้
ราคาแตกตา่ งกนั

ตลาดแขง่ ขนั ไมส่ มบูรณแ์ บ่งได้
เป็ น 3 ประเภท

● ตลาดผูกขาดสมบูรณ์ (Pure
Monopoly)

● ตลาดผูข้ ายนอ้ ยราย
(Oligopoly)

● ตลาดกงึ่ แขง่ ขนั กง่ึ ผูกขาด
(Monopolistic Competition)

ตลาดผูกขาดสมบูรณ์
(Pure Monopoly)

หมายถงึ ตลาดท่มี ผี ผู้ ลติ หรอื ผขู้ ายเพยี งรายเดียวโดยสนิ คา้ และ
บรกิ ารในตลาดเป็นสนิ คา้ ท่ไี มม่ ีสนิ คา้ อ่นื ใดมาทดแทนกนั ไดเ้ ลย

สาเหตกุ ารเกดิ การผูกขาด ขอ้ ดขี องตลาดผูกขาด

1. การกดี กนั เนื่องมาจาก 1. เกดิ การประหยดั ตอ่ ขนาดการ
การผลติ ผลติ
2. สง่ เสรมิ ดา้ นการวจิ ยั และ
2. การทผี่ ูผ้ ลติ เป็ นผูผ้ ูกขาด พฒั นา
ทรพั ยากรทใี่ ชใ้ นการผลติ
เอง จงึ มอี านาจผูกขาด ขอ้ เสยี ของตลาดผูกขาด
ตลาด สนิ คา้ ดว้ ย
1. ทาใหก้ ารผลติ สนิ คา้ เป็ นไป
3. การกดี กนั เนื่องมาจาก อยา่ งไมม่ ปี ระสทิ ธภิ าพ
ภาครฐั เป็ นอานาจ 2. ผลผลติ ทนี่ าออกมาจาหน่ายใน
ผูกขาดอนั เนื่องมาจาก ตลาดอาจมจี านวนไม่พอเพยี ง
กฎหมาย ตามความตอ้ งการ บรโิ ภค

10

ตลาดกงึ่ แขง่ ขนั กงึ่ ผูกขาด
(Monopolistic Competition)

ลกั ษณะสาคญั ของตลาดก่ึงแขง่ ขนั ก่งึ ผกู ขาดมผี ขู้ ายหรอื ผผู้ ลติ ใน
ตลาดเป็นจานวนมาก สนิ คา้ มีลกั ษณะแตกต่างกนั ผผู้ ลติ หรอื
ผขู้ ายสามารถเขา้ ออกจากตลาดไดอ้ ย่างเสรี

ขอ้ ดขี องตลาดกง่ึ แข่งขนั กงึ่ ขอ้ เสยี ของตลาดกงึ่ แข่งขนั กงึ่
ผูกขาด ผูกขาด

1. เป็ นตลาดทสี่ รา้ งทางเลอื กใหก้ บั การทมี่ ผี ผู้ ลติ จานวนมาก ทาใหแ้ ต่ละ
ผบู ้ รโิ ภคใกลเ้ คยี งกบั ตลาด รายแขง่ ขนั กนั ในดา้ นต่างๆ เพอื่
แขง่ ขนั สมบรู ณ์ คอื มสี นิ คา้ และ
บรกิ ารทที่ ดแทนกนั ได ้ ตอ้ งการใหผ้ บู้ รโิ ภคมคี วามภกั ดตี ่อตรา
สนิ คา้ ของตน และเพมิ่ ยอด
2. การแขง่ ขนั กนั โดยการใชส้ อื่
ประเภทต่างๆ ทาใหผ้ บู ้ รโิ ภค จาหน่าย จงึ มคี ่าใชจ้ ่ายในการส่งเสรมิ การ
ไดร้ บั รูข้ อ้ มูลเกยี่ วกบั สนิ คา้ ได ้ ขายคอ่ นขา้ งสงู
อย่างกวา้ งขวาง

ตลาดผูข้ ายน้อยราย
(Oligopoly)

ลกั ษณะสาคญั ของตลาดผูข้ ายนอ้ ยราย ผูข้ ายหรอื ผผู้ ลิตมีจานวนนอ้ ย
สินคา้ ที่นามาขายในตลาด อาจจะเป็นสินคา้ ที่มีลกั ษณะคลา้ ยคลงึ กนั
ผูผ้ ลิตรายใหมๆ่ จะเขา้ สตู่ ลาดไดย้ าก

ขอ้ ดขี องตลาดผูข้ าย ขอ้ เสยี ของตลาดผูข้ าย
น้อยราย น้อยราย

การทมี่ ผี ูข้ ายจานวนนอ้ ยทมี่ อี ทิ ธพิ ล การมผี ขู ้ ายนอ้ ย และมอี านาจ
ตอ่ ตลาดสงู สนิ คา้ และบรกิ าร ตลาดสูง อาจทาใหร้ าคา
สามารถทดแทนกนั ไดอ้ ย่างดี ทา สนิ คา้ และบรกิ ารสูงจากการที่
ใหผ้ ูข้ ายแต่ละรายตอ้ งสนใจทจี่ ะ ผผู ้ ลติ แต่ละรายมอี านาจ
แขง่ ขนั ผกู ขาดอย่ใู นระดบั หนึ่ง

ในตลาดผขู ้ ายนอ้ ยรายมโี อกาสเกดิ
การวจิ ยั และพฒั นาผลติ ภณั ฑส์ งู
เพราะผูข้ ายแต่ละรายมสี ว่ นแบ่ง
ตลาดมาก มกี าไรมาก
ขณะเดยี วกนั ก็ตอ้ งการแขง่ ขนั
เพอื่ ชว่ งชงิ ตลาดในอนาคต หรอื
กา้ วไปขา้ งหนา้ เหนือค่แู ขง่ สงั คม
จงึ ไดป้ ระโยชนใ์ นเรอื่ งของการ
วจิ ยั และพฒั นาจากตลาด
ประเภทนี ้

ระบบ
เศรษฐกจิ

ระบบเศรษฐกจิ หมายถงึ การรวมตวั กนั เป็ น
กลุ่มของหน่ วยเศรษฐกิจ ซง่ึ ประกอบดว้ ยบุคคล
หรอื สถาบนั ทท่ี าหนา้ ทเ่ี ฉพาะอยา่ งในทางเศรษฐกจิ

ใชห้ ลกั การแบ่งงานกนั ทาตามความถนัด มีการ

ปฏบิ ตั ภิ ายใตร้ ะเบยี บ กฎเกณฑ ์ นโยบาย และ แนว
ทางการปฏบิ ตั ทิ ค่ี ลา้ ยคลงึ กนั หน่วยเศรษฐกจิ คือ
หน่ วยงานท่ีมีอยู่ในระบบเศรษฐกิจ จะทาหน้าที่
เกยี่ วกบั กจิ กรรมทสี่ าคญั ทางดา้ นเศรษฐกจิ อนั ไดแ้ ก่

การผลติ การบรโิ ภค และ การแจกจ่ายสินคา้ และ

บรกิ าร

ระบบเศรษฐกจิ แบ่งออกเป็ น
4 ระบบ ดงั นี้

1.ระบบเศรษฐกจิ แบบคอมมวิ นิสต ์(Communism)

ระบบเศรษฐกจิ แบบคอมมวิ นิสต ์ เป็ นระบบเศรษฐกจิ ทรี่ ฐั บาลเป็ น
เจา้ ของทรพั ยากรตา่ ง ๆ ของประเทศ ซงึ่ รวมทง้ั ปัจจยั การผลติ ทกุ
ชนิด เอกชนไม่มกี รรมสทิ ธิ ์ ตลอดจนเสรภี าพทจ่ี ะเลอื กใชป้ ัจจยั
การผลติ ได ้ รฐั บาลทาหนา้ ทเี่ ป็ นผูป้ ระกอบการ และ ทาหนา้ ที่
จดั สรรทรพั ยากรตา่ ง ๆ ใหก้ บั หน่วยธรุ กจิ และ ครวั เรอื น การผลติ
และบรโิ ภคมาจากคาสง่ั ของรฐั กลไกราคาไม่มบี ทบาทในการแกไ้ ข
ปัญหาพนื้ ฐานทางเศรษฐกจิ การแกไ้ ขปัญหาพนื้ ฐานทาง
เศรษฐกจิ กระทาโดยรฐั บาล จะมลี กั ษณะเดน่ อยทู่ ก่ี ารรวมอานาจ
ทกุ อยา่ งไวท้ สี่ ว่ นกลาง

ขอ้ ดี

1. ชว่ ยลดปัญหาความเหลอื่ มลา้ ทางฐานะ
2. เอกชนจะทาการผลติ และ บรโิ ภคตามคาสง่ั ของรฐั

ขอ้ เสยี

1. ประชาชนไม่มเี สรภี าพในการเลอื กสรรบรโิ ภคสนิ คา้ และบรกิ ารตา่ งๆ
ตามความพอใจของตน เพระรฐั บาลจะเป็ นผกู ้ าหนดสนิ คา้ และบรกิ ารตา่ ง ๆ
2. ประชาชนไม่มกี รรมสทิ ธใิ ์ นการถอื ครอง
3. ประชาชนไม่มเี สรภี าพในการเลอื กทางานหรอื อาชพี ตามอาเภอใจเพราะ
รฐั บาลจะเป็ นผกู ้ าหนดการทางาน

2. ระบบเศรษฐกจิ แบบทนุ นิยม (Capitalism)

ระบบเศรษฐกจิ แบบทนุ นิยม เป็ นระบบเศรษฐกจิ ทเ่ี ปิ ด
โอกาสใหบ้ คุ คลทว่ั ไปเลอื กตดั สนิ ใจดาเนินกจิ กรรมทางเศรษฐกจิ
ตามความสามารถและโอกาสของตนโดยอาศยั ตลาดและราคาใน
การเลอื ก โดยรฐั หรอื เจา้ หนา้ ทจี่ ากสว่ นกลางมบี ทบาทเกย่ี วขอ้ ง
นอ้ ยมาก

ขอ้ ดี
1. ทรพั ยส์ นิ และปัจจยั การผลติ เป็ นของเอกชน
2. เอกชนเป็ นผดู ้ าเนินการกจิ กรรมทางเศรษฐกจิ โดยผ่านกลไก
ราคา และ มกี าไรเป็ นแรงจงู ใจ
3. มกี ารแขง่ ขนั เป็ นรากฐานของระบบเศรษฐกจิ
4. รฐั ไม่เขา้ แทรกแซงทางเศรษฐกจิ มบี ทบาทเพยี งการรกั ษาความ
สงเรยี บรอ้ ย ความยตุ ธิ รรม
5. ประชาชนสามารถใชค้ วามรคู ้ วามสามารถ โอกาส ความคดิ รเิ รมิ่
ของตนในการผลติ และบรโิ ภคเพอ่ื ประโยชนท์ างเศรษฐกจิ ของตนได ้
อยา่ งเต็มที่

ขอ้ เสยี
1. เน่ืองจากความสามารถ และ โอกาสของบคุ คลทแี่ ตกตา่ งกนั ทา
ใหม้ รี ะดบั รายไดแ้ ตกตา่ งกนั นาไปสปู่ ัญหาการกระจายรายได ้
ระหวา่ งคนรวยกบั คนจน
2. การผลติ ในระบบทนุ นิยมเป็ นทม่ี าของการแขง่ ขนั กนั ผลติ นาไปสู่
การทาลายทรพั ยากร และ สง่ิ แวดลอ้ มตามธรรมชาตจิ นกลายเป็ น
ปัญหาของโลกในปัจจบุ นั

3. ระบบเศรษฐกจิ แบบสงั คมนิยม (Socialism)

ระบบเศรษฐกจิ แบบสงั คมนิยม เป็ นระบบเศรษฐกจิ ทีร่ ฐั
เป็ นเจา้ ของปัจจยั การผลิต วางแผนและควบคุมการผลิตบาง
ประเภท โดยเฉพาะการผลิตที่เป็ นผลประโยชน์ร่วมกนั ของ
ประชาชน เชน่ การสาธารณูปโภค ต่าง ๆ สถาบนั การเงิน ป่ าไม ้
เอกชนถกู จากดั เสรภี าพในกจิ กรรมทางเศรษฐกจิ โดยเฉพาะส่วนที่
เป็ นผลประโยชนข์ องส่วนรวม ดาเนินการไดเ้ พียงอุตสาหกรรม
และเกษตรกรรมขนาดย่อม ทง้ั นีเ้ พื่อแกไ้ ขปัญหาความแตกต่าง
ดา้ นฐานะระหวา่ งคนรวยและคนจน

ขอ้ ดี
1. รฐั ควบคมุ การดาเนินกจิ กรรมทางเศรษฐกจิ มกี ารวางแผนจาก
สว่ นกลาง
2. ความเสมอภาคดา้ นฐานะทางเศรษฐกจิ ของบุคคลในสงั คม
ประชาชนไดร้ บั สวสั ดกิ ารจากรฐั บาลกลางโดยเท่าเทียมกนั และ
สามารถกาหนดนโยบายเป้ าหมายตามทรี่ ฐั บาลกลางตอ้ งการได ้

ขอ้ เสยี
1. ประชาชนขาดแรงจงู ใจในการทางาน
2. เศรษฐกจิ ของประเทศอาจเผชญิ วกิ ฤตหิ ากรฐั กาหนดความ
ตอ้ งการผดิ พลาด
3. การไม่มรี ะบบแข่งขนั แบบทนุ นิยมทาใหไ้ ม่มีการพฒั นาสนิ คา้
และ บรกิ ารใหมๆ่

4. ระบบเศรษฐกจิ แบบผสม (Mixed Economy)

ระบบเศรษฐกจิ แบบผสม เป็ นระบบเศรษฐกจิ ทผ่ี สมระหวา่ ง
ระบบทุนนิยมกบั สงั คมนิยม มีรฐั เป็ นเจา้ ของปัจจยั การผลิตหรอื
ควบคุมการผลิตขนาดใหญ่ แต่ปัจจยั การผลิตส่วนใหญ่เป็ นของ
เอกชน การกาหนดราคาขนึ้ กบั กลไกแห่งราคาของตลาด เอกชนมี
เสรภี าพ มีการแข่งขนั แต่รฐั อาจแทรกแซง การผลิตไดบ้ า้ ง รฐั
ดาเนินกจิ การบางอย่างในรูปของรฐั วสิ าหกจิ เชน่ สาธารณูปโภค
( ไฟฟ้ า ประปา ) มีการวางแผนจากส่วนกลางและมีสวสั ดกิ ารจาก
รฐั

ขอ้ ดี
1. เป็ นการยกฐานะของคนในสงั คมใหเ้ ท่าเทียมกนั และเป็ นการ
แลกเปล่ยี นแปลงจากทุนนิยมเป็ นแบบสงั คมนิยม โดยสนั ตวิ ธิ ที าง
รฐั สภา
2. รายไดถ้ ูกนามาเฉลยี่ ใหผ้ ูท้ างานตามกาลงั งานทไ่ี ดก้ ระทา มใิ ช่
ตามความจาเป็ นทาใหแ้ รงจงู ใจในการทางานจงึ ดกี วา่ ระบบอน่ื ๆ
3. เอกชนมีบทบาททางเศรษฐกิจ มีการแข่งขนั สูง สินคา้ จึงมี
คณุ ภาพสงู
4. ผบู ้ รโิ ภคมโี อกาสเลอื กสนิ คา้ ไดม้ ากพอสมควร

ขอ้ เสยี
1. การควบคุมกจิ กรรมทางเศรษฐกจิ บางสว่ นโดยรฐั เป็ นเครอื่ งกดี
ขวางเสรภี าพของเอกชน
2. การวางแผนจากสว่ นกลางเพอ่ื ประสานประโยชนข์ องรฐั บาลเขา้
กบั เอกชนใหเ้ กดิ ผลดแี กส่ ว่ นรวมอยา่ งแทจ้ รงิ ทาไดย้ าก
3. นักธุรกิจขาดความม่นั ใจในการลงทุน เพราะไม่แน่ ใจว่าใน
อนาคตกจิ กรรมของตนจะถกู โอนเป็ นของรฐั หรอื ไม่

Thanks!

จดั ทาโดย
นายประสทิ ธิ ์ พวงมาลี
รหสั 614110626

สาขาวชิ า สงั คมศกึ ษา

19