ใบความรู้ไมโครมิเตอร์

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 1/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

หน่วยการเรียนรู้ท่ี 5
ไมโครมเิ ตอร์

เป็นอุปกรณ์วดั ละเอียดอีกชนิดหน่ึงที่นิยมใชใ้ นงานอุตสาหกรรมต่าง ๆ อยา่ งแพร่หลายไมโครมิเตอร์
ถือกาเนิดข้ึนมาต้งั แต่ประมาณปี ค.ศ. 1848 โดยชาวฝร่ังเศส หลงั จากไดร้ ับความนิยมก็ไดม้ ีการพฒั นา
ปรับปรุงใหส้ ามารถใชง้ านไดส้ ะดวกและละเอียดมากข้ึนตามลาดบั

5.1 ประเภทของไมโครมเิ ตอร์

ไมโครมิเตอร์ทาการจาแนกออกเป็นประเภทหลกั ๆ ได้ 3 ประเภท คือ

5.1.1ไมโครมิเตอร์วดั นอก
5.1.2ไมโครมิเตอร์วดั ใน
5.1.3ไมโครมิเตอร์วดั ลึก

ซ่ึงแต่ละประเภทเหมาะกบั ลกั ษณะงานท่ีแตกต่างกนั ดงั ตวั อยา่ งไมโครมิเตอร์แบบตา่ ง ๆ ในรูปท่ี 5.1- 5.3

ภาพท่ี 5.1 แสดงไมโครมิเตอร์วัดนอก

ภาพที่ 5.2 แสดงไมโครมิเตอร์วดั ใน ภาพท่ี 5.3 แสดงไมโครมิเตอร์วดั ลึก

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 2/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.1.1 ไมโครมเิ ตอร์วดั นอก (Outside Micrometer Caliper)
1.) ลกั ษณะโดยทว่ั ไปของไมโครมิเตอร์วดั นอก
ไมโครมิเตอร์แบบใช้วดั ขนาดภายนอกจะอาศยั หลักการทางานของเกลียวที่จะเกิดค่า

ระยะพติ ช์ เมื่อทาการหมุนเกลียวไป 1 รอบ ก็จะไดร้ ะยะพิตช์เท่ากบั 1 (1 Pitch) ซ่ึงระยะพิตช์นี่เองที่ไดถ้ ูก
นาไปเปรียบเทียบกบั การเคลื่อนท่ีของเกลียว 1 ช่อง กบั สเกลหลกั บรรทดั เหล็ก เช่น ถา้ เราแบ่งระยะบรรทดั
เหล็กออกเป็ น 20 ส่วน แลว้ หมุนเกลียว 1 ช่อง ผา่ นบรรทดั เหล็ก จะไดร้ ะยะ 1/20 ของระยะพิตช์ ซ่ึง
หลกั การน้ีถูกนาไปสร้างเป็นไมโครมิเตอร์

ภาพท่ี 5.4 แสดงไมโครมิเตอร์วัดนอก

5.2 ช่ือส่วนประกอบและหน้าทข่ี องไมโครมเิ ตอร์วดั นอก

ภาพที่ 5.5 แสดงส่วนประกอบของไมโครมิเตอร์

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 3/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

ช่ื อส่ วนประกอบ หน้าท่ี
1. แกนรับ  หนา้ ท่ีรองรับการวดั ที่ผวิ สัมผสั ของแกนรับจะชุบผิวแข็งเพ่ือป้องกนั การ

2. แกนวดั สึกหรอ
 เล่ือนสัมผสั วดั ขนาดของชิ้นงานผิวสัมผสั จะชุบผิวแข็งเหมือนกบั แกน
3. ปลอกหมุนวดั
รับและขนาดของแกนวดั เทา่ กบั แกนรับ
4. เกลียว  หมุนเลื่อนใหแ้ กนวดั สัมผสั ชิ้นงานในทิศทางตามเขม็ นาฬิกา ส่วนท่ีลาย
5. ปลอกหมุนกระทบเลื่อน
6. กลไกล็อคแกนวดั สาหรับมือจบั
 เป็นส่วนเดียวกบั แกนวดั มีระยะพิตชเ์ ทา่ กบั 0.5 มม.
7. กา้ นสเกล  ป้องกนั แกนวดั ในการเลื่อนสมั ผสั ผวิ งานวดั เพอื่ ใหไ้ ดค้ า่ วดั ที่ถูกตอ้ ง
8. ขีดสเกล 0.01 มม.  ล็อคหรือบีบแกนวดั ไม่ให้เคลื่อนที่ และคลายเม่ือตอ้ งการให้แกนวดั
9. โครง
10. ขนาดวดั เคล่ือนที่
 ปลอกขีดสเกลแบ่งตามแนวยาว
11. แหวนเกลียว  อยบู่ นปลอกหมุนวดั แต่ละช่องสเกลมีค่าความละเอียด 0.01 มม.
12. ขีดสเกล 1 มม.  เป็นตวั รองรับส่วนประกอบต่าง ๆ ของไมโครมิเตอร์
13. ขีดสเกล 0.5 มม.  เป็ นตวั เลขที่บอกขนาดของไมโครมิเตอร์ เช่น 0-25 มม. หมายถึง

ไมโครมิเตอร์สามารถวดั ขนาดไดต้ ้งั แต่ 0-25 มม.
 ใชป้ รับความฝืดของปลอกหมุนวดั
 บอกคา่ ความละเอียดขีดละ 1 มม.
 บอกค่าความละเอียดขีดละ 0.5 มม. โดยมองประกอบกบั สเกลท่ีใช้

ละเอียด 1 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 4/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.3 หลกั การแบ่งสเกลค่าความละเอยี ด

5.3.1 สเกลไมโครมิเตอร์ท่ีใชก้ นั อยทู่ วั่ ไปมีความละเอียด 0.01 มม. (1/100 มม.) โดยมีหลกั การแบ่งสเกล
ดงั น้ี

ภาพท่ี 5.6 การแบ่งสเกลท่ีปลอกหมนุ วดั ออกเป็ น 50 ช่อง

เม่ือหมุนเกลียวไป 1 รอบ = 1 ระยะพติ ชเ์ กลียว (0.50 มม.)

จากภาพท่ี 5.6 ถา้ ปลอกหมุนวดั แบ่งช่องสเกลออกเป็ น 50 ช่อง (50 ขีด) การเคลื่อนท่ีในแต่ละ
ช่วงจะหาค่าความละเอียดไดด้ งั น้ี

ถา้ หมุนเกลียวไป 1 รอบ (50 ขีด) = 0.50 มม. 0.25 มม.
ถา้ หมุนเกลียวไป 1/2 รอบ (25 ขีด) = 0.5/2 = 0.01 มม.
ถา้ หมุนเกลียวไป 1/50 รอบ (1 ขีด) = 0.5/50 =

 เมื่อหมุนปลอกวดั ไป 1 ขีดแกนวดั จะเคล่ือนที่ 0.01 มม.

การอ่านค่าวดั จากไมโครมเิ ตอร์ (1/100 มม.)

1. สเกลดา้ นล่างจะแบ่งความกวา้ งเป็ น 1 มม./ช่อง

เรียกวา่ สเกล 1 มม.

2. สเกลดา้ นบนจะแบ่งความกวา้ งเป็ น 1 มม./ช่อง

โดยเร่ิมที่จุดก่ึงกลางของสเกล 1 มม. ไปจนสุด

ปลอกวดั เรียกวา่ สเกล 0.50 มม.

3. สเกลปลอกหมุนวดั ถูกแบง่ ออกเป็น 50 ช่องเทา่ ๆ

ภาพท่ี 5.7 สเกลของไมโครมิเตอร์ กนั มีความละเอียด 0.01 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 5/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

จากภาพท่ี 5.7 อา่ นคา่ จากขีดสเกล 1 มม. = 10.00 มม.
อ่านค่าจากขีดสเกล 0.5 มม. = 0.00 มม.
อา่ นคา่ จากขีดสเกล 0.01 มม. = +0.00 มม.
อ่านคา่ รวม = 10.00 มม.

ภาพท่ี 5.8 อ่านค่าสเกลจากการวดั ด้วยไมโครมิเตอร์

จากภาพท่ี 5.8 อ่านคา่ จากขีดสเกล 1 มม. = 33.00 มม.
อ่านคา่ จากขีดสเกล 0.5 มม. = 0.50 มม.
อ่านค่าจากขีดสเกล 0.01 มม. = +0.00 มม.
อ่านค่ารวม = 33.50 มม.

ภาพที่ 5.9 อ่านค่าสเกลจากการวดั ด้วยไมโครมิเตอร์

จากภาพท่ี 5.9 อ่านค่าจากขีดสเกล 1 มม. = 5.00 มม.
อ่านค่าจากขีดสเกล 0.5 มม. = 0.50 มม.
อา่ นค่าจากขีดสเกล 0.01 มม. = +0.19 มม.
อ่านคา่ รวม = 5.69 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 6/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.3.2 การอา่ นไมโครมิเตอร์วดั ละเอียด 2/1000 มม. (0.002 มม.)
ไมโครมิเตอร์ชนิดน้ี เหมือนกบั ไมโครมิเตอร์ชนิด 1/100 มม. ทุกประการแต่มีสเกลที่เพิ่มเขา้ มา

คือ เวอร์เนียร์สเกล โดยขีดแบ่งสเกลไวท้ ี่ปลอกสเกลหลกั เป็ นขีดไปแนวนอน 5 ส่วน หรือ 5 ช่อง ขีดขนาดกบั
เส้นอ่าน (Reading Line)

วธิ ีแบ่งเป็นเวอร์เนียร์สเกลของไมโครมิเตอร์วดั ละเอียด 2/1000 มม. ทาไดด้ งั น้ี
1. นาระยะ 9 ช่องของสเกลปลอกหมุนวดั (9 x 0.01 = 0.09 มม.) นาแบ่งออกเป็ นเวอร์เนียร์สเกล 5

ส่วนเทา่ ๆ กนั ดงั น้นั แตล่ ะส่วนเท่ากบั 0.9/5 = 0.018 มม.
2. ผลต่าง 2 ส่วนของปลอกสเกลหลกั (0.02 มม.) กบั 1 ส่วนของเวอร์เนียร์สเกล (0.018 มม.) มีค่า

เท่ากบั 0.02-0.018 = 0.002 มม. ซ่ึงเป็นความละเอียดท่ีไมโครมิเตอร์วดั ไดน้ น่ั เอง

ภาพท่ี 5.10 เวอร์เนยี ร์สเกลไมโครมิเตอร์ 2/1000 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 7/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

วธิ ีอ่าน จากภาพที่ 5.10 อา่ นตามลาดบั ไดด้ งั น้ี = 5.00 มม.
1. ท่ีปลอกสเกลหลกั อา่ นได้ = 0.00 มม.
2. ขีด 0 บนปลอกหมุนวดั ตรงกบั เส้นอ่าน = 0.00 มม.
3. ขีด 0 ของเวอร์เนียร์สเกลตรงกบั ขีดสเกลของปลอกหมุนวดั จึงมีค่า = 5.00 มม.
4. รวมคา่ วดั ท่ีอ่านได้ 5.00 + 0.00 + 0.00

ภาพท่ี 5.11 ค่าวดั ไมโครมิเตอร์ชนิด 2/1000 มม.

วธิ ีอ่าน ภาพท่ี 5.11 อา่ นค่าวดั ตามลาดบั ไดด้ งั น้ี

1. ที่ปลอกสเกลหลกั อา่ นได้ = 5.00 มม.

2. ขีด 0 ปลอกหมุนวดั อยูต่ ่ากวา่ เส้นอ่าน (แสดงวา่ จะตอ้ งอ่านหรือรวมกบั ค่าท่ีอ่านไดจ้ ากขีดเวอร์

เนียร์สเกล) ไดค้ า่ อ่าน = 0.00 มม.

3. เวอร์เนียร์สเกลขีดท่ี 8 ตรงกบั ขีดของปลอกหมุนวดั = 0.008 มม.

4. รวมคา่ วดั ที่อ่านได้ 5.00 + 0.00 + 0.008 = 5.008 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 8/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.3.3 การแบ่งสเกลละเอียด 1/1000 มม. ( 0.001 มม.)

แบ่งละเอียด 1 มม.

1000

เพิม่ สเกลแบ่งค่าบนสเกลหลกั
ใหล้ ะเอียด เป็น 0.001 มม.

1 ช่อง บนปลอกหมนุ วดั 1 รอบ = 1  0.5
50
50

1 = 0.01 มม.

100

ภาพที่ 5.12 การแบ่งสเกลละเอียดแบบ 1 มม.

1000

คา่ ที่วดั ได้ = คา่ บนสเกลหลกั + สเกลบนปลอกหมุนวดั

= 2.500 + 0.360 + 0.008

= 2.868 มม.

5.3.4 อา่ นไมโครมิเตอร์วดั ละเอียด 1/1000 นิ้ว (0.001 นิ้ว)

แบง่ ละเอียด 1/1000 นิ้ว แบ่งละเอียด 1/1000 นิ้ว

รูปที่ 5.13

1 ช่อง บนปลอกหมุนวดั 1/25 รอบ 1/25 คูณ 1/40 ค่าท่ีวดั ได้ = คา่ บนสเกลหลกั + คา่ บนปลอกหมุนวดั

1/1000 = 0.001 นิ้ว = 0.7 + 0.075 + 0.023

= 0.798 นิ้ว

5.3.5 อา่ นไมโครมิเตอร์วดั ละเอียด 1/10000 นิ้ว (0.0001 นิ้ว)
ไมโครมิเตอร์ชนิดน้ี เหมือนกบั ไมโครมิเตอร์ชนิด 1/1000 นิ้ว ทุกประการแต่มีสเกลที่เพ่ิมเขา้ มา

คือเวอร์เนียร์สเกล โดยขีดแบง่ สเกลไวท้ ่ีปลอกสเกลหลกั เป็ นขีดในแนวนอน 10 ส่วนหรือ 10 ช่อง ขีดขนาด

กบั เส้นอา่ น (Reading Line)

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 9/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

วธิ ีแบง่ เป็นเวอร์เนียร์สเกลของไมโครมิเตอร์วดั ละเอียด 1/10000 นิ้ว ทาไดด้ งั น้ี
1. นาระยะ 9 ช่องของสเกลปลอกหมุนวดั (9 x 0.001 = 0.009 นิ้ว) มาแบ่งออกเป็ นเวอร์

เนียร์สเกล 10 ส่วนเท่า ๆ กนั ดงั น้นั แตล่ ะส่วนเท่ากบั 0.009/10 = 0.0009 นิ้ว

2. ผลต่าง 1 ส่วนของปลอกสเกลหลกั (0.001 นิ้ว) กบั 1 ส่วนของเวอร์เนียร์สเกล (0.0009 นิ้ว)
มีค่าเท่ากบั 0.001-0.0009 = 0.0001 นิ้ว ซ่ึงเป็นความละเอียดท่ีไมโครมิเตอร์วดั ไดน้ น่ั เอง

ภาพที่ 5.12 เวอร์เนยี ร์สเกลไมโครมิเตอร์ 1/10000 นิว้

วธิ ีอา่ น จากภาพที่ 5.12 อา่ นค่าวดั ตามลาดบั ดงั น้ี = 0.225 นิ้ว
1. ท่ีปลอกสเกลหลกั อ่านได้ = 0.022 นิ้ว
2. ขีด 22 บนปลอกหมุนวดั ตรงกบั เส้นอ่าน = 22 (.001) = 0.0000 นิ้ว
3. ขีด 0 ของเวอร์เนียร์สเกลตรงกบั ขีดสเกลของปลอกหมุนวดั จึงมีค่า = 0.2470 นิ้ว
4. รวมค่าวดั ที่อา่ นได้ 0.225 + 0.022 + 0.000

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 10/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

ตวั อยา่ งที่ 2 การอา่ นไมโครมิเตอร์วดั ละเอียด 1/10000 นิ้ว

ภาพที่ 5.13 ค่าวดั ไมโครมิเตอร์ชนิด 1/10000 นิว้

วธิ ีอ่าน จากภาพที่ 5.13 อา่ นคา่ วดั ตามลาดบั ไดด้ งั น้ี

1. ท่ีปลอกสเกลหลกั อา่ นได้ 0.200 + 0.075 = 0.275 นิ้ว

2. ขีดเส้นอา่ นบนปลอกสเกลหลกั อยรู่ ะหวา่ งเลข 11 กบั 12 ของปลอกหมุนวดั (แสดงวา่ จะรวมกบั

คา่ ท่ีอ่านไดจ้ ากขีดเวอร์เนียร์สเกล) ได้ = 0.011 นิ้ว

3. เวอร์เนียร์สเกลเลขท่ี 2 ตรงกบั ขีดของปลอกหมุนวดั = 2 (0.0001) นิ้ว

= 0.0002 นิ้ว

4. รวมค่าวดั ท่ีอ่านได้ 0.275 + 0.011 + 0.0002 = 0.2862 นิ้ว

5.3.6 การอ่านไมโครมิเตอร์วดั ละเอียด 1/10000 นิ้ว (0.0001 นิ้ว)

ไมโครมิเตอร์ชนิดน้ี เหมือนกบั ไมโครมิเตอร์ชนิด 1/1000 นิ้ว ทุกประการ แต่มีสเกลที่เพิ่มเขา้
มาคือเวอร์เนียร์สเกลโดยขีดแบ่งสเกลไวท้ ี่ปลอกสเกลหลกั เป็นขีดในแนวนอน 10 ส่วน หรือ 10 ช่อง ขีดขนาด
กบั เส้นอา่ น (Reading Line)

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 11/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

วธิ ีแบง่ เป็นเวอร์เนียร์สเกลของไมโครมิเตอร์วดั ละเอียด 1/10000 นิ้ว ทาไดด้ งั น้ี
1. นาระยะ 9 ช่องของสเกลปลอกหมุนวดั (9 x 0.001 = 0.009 นิ้ว) มาแบ่งออกเป็น

เวอร์เนียร์สเกล 10 ส่วนเท่า ๆ กนั ดงั น้นั แตล่ ะส่วนเทา่ กบั 0.009/10 = 0.0009 นิ้ว
2. ผลต่าง 1 ส่วนของปลอกสเกลหลกั (0.001 นิ้ว) กบั 1 ส่วนของเวอร์เนียร์สเกล (0.0009 นิ้ว)

มีคา่ เทา่ กบั 0.001 – 0.0009 = 0.0001 นิ้ว ซ่ึงเป็นความละเอียดที่ไมโครมิเตอร์วดั ไดน้ น่ั เอง

ภาพที่ 5.14 เวอร์เนียร์สเกลไมโครมิเตอร์ 1/10000 นิว้

5.4 การตรวจสอบไมโครมเิ ตอร์

เม่ือใช้งานไมโครมิเตอร์วดั งานไปนาน ๆ ช่างท่ีดีจะตอ้ งมีการตรวจสอบไมโครมิเตอร์อย่างสม่าเสมอ
ก่อนนาไปวดั ชิ้นงานทุกคร้ัง เพ่ือให้ค่าวดั ท่ีไดถ้ ูกตอ้ ง โดยตรวจสอบส่วนต่าง ๆ ของไมโครมิเตอร์ ซ่ึงมี
ดงั ตอ่ ไปน้ี

5.4.1 ตรวจสอบผวิ สมั ผสั แกนรับและแกนวดั ของไมโครมิเตอร์
5.4.2 ตรวจสอบตาแหน่งศูนยข์ องไมโครมิเตอร์

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 12/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.4.1 ตรวจสอบผวิ สัมผสั แกนรับและแกนวดั
โดยการใชแ้ ผน่ แกว้ (Optical flat) วางแนบกบั ผวิ สมั ผสั และสังเกตจากลกั ษณะของสีที่เกิดข้ึน คือ
จากภาพท่ี 5.15 แสดงถึงลกั ษณะความสมบูรณ์ของ
ผิวสัมผสั ถา้ เอียงแผน่ แกว้ เล็กนอ้ ยจะเกิดแถบสีเส้นตรง
เตม็ หนา้ ของผวิ สมั ผสั

ภาพท่ี 5.15 ความสมบูรณ์ของผิวสัมผสั
จากภาพที่ 5.16 แสดงถึงลกั ษณะของผิวสัมผสั ท่ี

สึกไปเล็กนอ้ ยแต่ใชว้ ดั งานไดค้ ือ เกิดวงสีวงเดียว ความ
ลึกของผิวท่ีสึกไปประมาณ 0.3 ไมโครมิเตอร์ (0.3
μm. )

ภาพที่ 5.16 ผิวสัมผสั สึกเลก็ น้อย

จากภาพที่ 5.17 แสดงถึงลกั ษณะของผิวสัมผสั ท่ี
สึกไปมากจนไมส่ ามารถใชว้ ดั งานได้ คือ เกิดวงสี 6 วง
ความลึกของผวิ ท่ีสึกไปประมาณ 1.5 ไมโครมิเตอร์ (1.5
μm. )

ภาพท่ี 5.17 ผิวสัมผสั สึกไปมาก

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 13/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.4.2 ตรวจสอบตาแหน่งศูนย์ของไมโครมเิ ตอร์

เมื่อหมุนปลอกหมุนวดั จนกระทง่ั แกนวดั และแกนรับสัมผสั กบั ขีดศูนยป์ ลอกหมุนวดั กบั ขีดศูนย์
บนกา้ นสเกลตรงกนั (ดงั ภาพท่ี 5.18) ถือวา่ ใชง้ านไดใ้ นกรณีท่ีแกนวดั มีขนาด 0-25 มม. เท่าน้นั ในกรณีที่
แกนวดั มีขนาด 25-50 มม. ข้ึนไปให้ใชเ้ กจบล็อค แต่ถา้ ขีดศูนยบ์ นปลอกหมุนวดั กบั ขีดศูนยบ์ นกา้ นสเกลไม่
ตรงกนั แสดงวา่ ไมโครมิเตอร์น้นั มีความคลาดเคล่ือน (ดงั ภาพที่ 5.19) จึงจาเป็ นตอ้ งมีการปรับตาแหน่งของ
ศูนยข์ องไมโครมิเตอร์ใหม่ใหถ้ ูกตอ้ งดงั น้ี

ภาพที่ 5.18 ไมโครมิเตอร์ไม่มคี วามคลาดเคลื่อน ภาพที่ 5.19 ไมโครมิเตอร์มีความคลาดเคลื่อน
ข้นั ตอนการปรับตาแหน่งศูนยข์ องไมโครมิเตอร์

ภาพท่ี 5.20 การลอ็ คแกนวดั ด้วยปลอกรัด ภาพท่ี 5.21 การลอ็ คแกนวดั ด้วยลูกเบยี้ ว

ล็อคแกนวดั ของไมโครมิเตอร์กลไกล็อคอาจเป็ นแบบปลอกรัด (ดงั ภาพที่ 5.20) หรือแบบลูกเบ้ียว (ดงั
ภาพที่ 5.21) การปรับศูนยว์ ิธีน้ีใชไ้ ดก้ บั ไมโครมิเตอร์ขนาด 0.25 มม. แต่ถา้ เป็ นการปรับศูนยข์ องไมโครมิเตอร์
ขนาด 25-50 มม., 50-75 มม. เป็นตน้ จะใชเ้ กจบล๊อคตรวจสอบ

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 14/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.5 การใช้ไมโครมเิ ตอร์

วธิ ีท่ี 1
เ ม่ื อ ชิ้ น ง า น แ ล ะ ไ ม โ ค ร มิ เ ต อ ร์ มี ข น า ด เ ล็ ก

สามารถจบั ข้ึนมาได้ ใหจ้ บั ชิ้นงานดว้ ยมือซ้ายและ
มือขวาจบั ไมโครมิเตอร์ (ดงั ภาพที่ 5.22) โดยใช้
นิ้วหวั แม่มือ และนิ้วหมุนปลอกหมุนวดั

ภาพที่ 5.22 การวดั ชิน้ งานขนาดเลก็ ใช้มือจับได้

วธิ ีที่ 2
เม่ือชิ้นงานอยกู่ บั ท่ี (ดงั ภาพท่ี 5.23) เช่น จบั ยึด

อยูก่ บั หนา้ จานของเคร่ืองกลึงมือซ้ายจบั โครงและ
มือขวาหมุนปลอกหมุนวดั

ภาพท่ี 5.23 การวดั ชิ้นงานท่ีอย่กู บั ท่ี

วธิ ีท่ี 3

จากภาพท่ี 5.24 ยดึ ไมโครมิเตอร์ดว้ ยปากกาต้งั
มือซ้ายจบั ชิ้นงาน มือขวาหมุนปลอกหมุนวดั (ดงั
ภาพที่ 5.24) วิธีน้ีส่วนใหญ่จะใชใ้ นห้องประลอง
ง า น ว ัด ล ะ เ อี ย ด เ พ่ื อ ใ ห้ ไ ด้ ค่ า ว ัด ที่ ถู ก ต้อ ง แ ล ะ
ป้องกนั เครื่องมือวดั เสียหาย

ภาพที่ 5.24 การวดั ชิน้ งานโดยยึดไมโครมิเตอร์ ด้วยขาตงั้

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 15/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.5.1 เทคนิคในการใชไ้ มโครมิเตอร์

1. ขณะวดั ชิ้นงานท่ีผิวขนานกนั จะตอ้ งให้
แนวแกนวดั และแกนรับต้งั ฉากกบั ผิวของชิ้นงาน
(ดงั ภาพที่ 5.25)

ภาพท่ี 5.25 การสัมผสั ชิน้ งานของแกนรับและแกนวดั

2. ขณะวดั ชิ้นงานจะตอ้ งให้แนวแกนของ
ไมโครมิเตอร์ อยู่ในแนวเดียวกับแนวแกนวดั
มิฉะน้ันแล้วค่าวดั ที่ได้จะมากกว่าขนาดจริงของ
ชิ้นงาน (ดงั ภาพที่ 5.26)

ภาพท่ี 5.26 แนวแกนวดั ของไมโครมิเตอร์

3. งานกลมทรงกระบอกกลม ผิวงานกลมไม่
สามารถบงั คบั ผวิ สมั ผสั ของแกนวดั และแกนรับให้
ต้งั ฉากกบั ผวิ ของชิ้นงานได้ (ดงั ภาพที่ 5.27) ดงั น้นั
ผวู้ ดั จะตอ้ งปรับแนวแกนของไมโครมิเตอร์เพ่ือให้
ไดค้ ่าวดั ที่ถูกตอ้ ง

ภาพท่ี 5.27 การวดั ทรงกระบอกกลม

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 16/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

4. ในการวดั ชิ้นงานทุกคร้ัง ควรใชป้ ลอกหมุน
กระทบ-เล่ือนวดั ชิ้นงานแทนปลอกหมุนวดั เพราะ
การหมุนปลอกวดั อาจทาให้ผิวของชิ้นงานยุบทา
ใหค้ า่ วดั ท่ีไดผ้ ดิ ไป (ดงั ภาพท่ี 5.28)

ภาพที่ 5.28 การวดั ชิน้ งานที่มเี นือ้ อ่อน

5. การอ่านตวั เลขบนสเกลจะต้องถือ
ไมโครมิเตอร์ให้อยู่ในแนวต้งั ฉากกบั แนวสายตา
ทางดา้ นหน้า (ดงั ภาพท่ี 5.29) เพ่ือป้องกนั ความ
คลาดเคล่ือนในการอ่าน

ภาพที่ 5.29 การอ่านตัวเลขบนสเกล

5.5.2 วธิ ีการบารุงรักษาไมโครมิเตอร์
1. ทาความสะอาดผวิ แกนรับและแกนวดั ทุกคร้ัง ก่อนและหลงั การวดั
2. เมื่อตอ้ งการใหแ้ กนวดั เล่ือนเขา้ ออกอยา่ งรวดเร็วใหเ้ ล่ือนกบั ฝ่ ามือ (ดงั ภาพท่ี 5.30) เพ่ือป้องกนั
ความเสียหายท่ีจะเกิดข้ึนกบั ไมโครมิเตอร์
3. ใชป้ ลอกหมุนกระทบเล่ือนขณะวดั ชิ้นงานทุกคร้ัง
4. อยา่ งใชไ้ มโครมิเตอร์วดั ชิ้นงานผวิ ดิบหรือหยาบเกินไป

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 17/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

ภาพที่ 5.30 การเลื่อนแกนวัดเข้าอย่างรวดเร็ว

5. อยา่ ปล่อยใหไ้ มโครมิเตอร์สกปรกขาดการหล่อล่ืน ขาดการปรับแต่งและปล่อยให้หมุนวดั ฝื ดหรือ
หลวมเกินไป

6. อยา่ เก็บหรือวางไมโครมิเตอร์รวมกบั เคร่ืองมืออื่น ๆ
7. ควรวางไมโครมิเตอร์ในกล่องไม้ หรือวางบนผา้ นุ่ม
8. ควรตรวจสอบผวิ สมั ผสั ของแกนรับและแกนวดั อยเู่ สมอ
9. อยา่ วดั ชิ้นงานที่กาลงั เคล่ือนท่ี
10. อยา่ วดั ชิ้นงานร้อน

5.6 ไมโครมเิ ตอร์วดั ใน (Inside Micrometer caliper)

ลกั ษณะโดยทว่ั ไปของไมโครมิเตอร์วดั ใน
ลกั ษณะของไมโครมิเตอร์วดั ใน จะมีปากวดั หลกั กบั ปากวดั เลื่อน หมุนปลอกสเกลวดั ทาใหป้ ากวดั ขยาย
กวา้ งสมั ผสั กบั ผวิ งานท่ีวดั ลกั ษณะของปากวดั จะอกแบบใหม้ ีลกั ษณะแตกต่างกนั ข้ึนอยูก่ บั จุดประสงคข์ องการ
วดั งาน เช่น วดั ขนาดงานต้งั แต่ 5-25 มม. หรือ 25-50 มม. ที่ปากวดั ส่วนปลายจะทาใหม้ ีส่วนโคง้ เพื่อช่วยให้
หน้าสัมผสั ของปากวดั เขา้ กบั ส่วนโคง้ ของรู ในการแบ่งสเกลเช่นเดียวกบั ไมโครมิเตอร์ทว่ั ไป ขนาดของ
ไมโครมิเตอร์ระบบองั กฤษ เช่น 0.2-1.2 นิ้ว 1-2 นิ้ว เป็นตน้ (ดงั ภาพท่ี 5.31)

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 18/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

ภาพที่ 5.31 แสดงไมโครมิเตอร์วดั ใน
5.6.1 ไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์

1.) ส่วนประกอบของไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์ ประกอบดว้ ย

ภาพท่ี 5.32 ไมโครมิเตอร์ วดั ใน

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 19/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

ช่ื อและส่ วนประกอบ หน้าท่ี
ปากวดั เป็ นส่วนที่สัมผสั กบั ชิ้นงาน ที่ผิวสัมผสั ดา้ นนอกของปลายปากวดั แต่ละดา้ นจะ
เป็ นผิวโคง้ ปากวดั จะเคล่ือนท่ีเขา้ หากนั หรือแยกออกจากกนั ได้ดว้ ยการหมุน
กา้ นสเกล ปลอกหมุนวดั
ปลอกหมุนวดั เป็ นปลอกกลมยึดติดอยู่กบั ปากวดั เลื่อน และจะเคล่ือนท่ีไปพร้อมกับปากวดั
หวั หมุนกระทบเล่ือน เล่ือนบนกา้ นสเกลจะมีขีดสเกลตามแนวยาวของกา้ นสเกล
บนปลอกหมุนวดั จะมีขีดสเกล สาหรับอ่านค่าละเอียดอยูแ่ ละมีส่วนที่พิมพล์ าย
กนั ล่ืนสาหรับมือจบั หมุน
ใชส้ าหรับหมุนเลื่อนเขา้ กดผวิ งาน

2.) การอา่ นคา่ การวดั ดว้ ยไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์
ไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์ จะมีลกั ษณะการแบง่ สเกลเช่นเดียวกนั ไมโครมิเตอร์วดั

นอก แต่การเรียงตัวเลขของขีดสเกลบนสเกลหลักและสเกลเลื่อนจะมีทิศทางตรงกันข้ามกับตัวเลขบน
ไมโครมิเตอร์วดั นอก ดงั ภาพท่ี 5.33-5.34

ภาพท่ี 5.33 ไมโครมิเตอร์วดั นอก ภาพท่ี 5.34 ไมโครมิเตอร์วัดในแบบคาลิปเปอร์

ขีดสเกลบนสเกลหลกั ของไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์ จะเร่ิมอ่านค่าขีดสเกลจากดา้ นนอกเขา้
มา และขีดสเกลบนสเกลเล่ือน คา่ ท่ีอา่ นไดจ้ ะเพิม่ ข้ึนเมื่อหมุนปลอกหมุนวดั ตามเขม็ นาฬิกา

ส่วนวธิ ีการอ่านคา่ ขนาดของชิ้นงาน ก็เหมือนวธิ ีการอ่านค่าการวดั ดว้ ยไมโครมิเตอร์วดั นอกทวั่ ไป
1. การวดั ขนาดชิ้นงานดว้ ยไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์
การวดั ขนาดชิ้นงานดว้ ยไมดครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์ มีข้นั ตอนดงั ต่อไปน้ี

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 20/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

รูปท่ี 5.35 1. หมุนปลอกหมุนวดั ให้ระยะห่างระหวา่ งปากวดั นอ้ ย
รูปท่ี 5.36 กวา่ ความกวา้ งของงานเล็กนอ้ ย

2. เลื่อนไมโครมิเตอร์เขา้ หาชิ้นงานให้ปากวดั หลกั
สัมผสั กบั ผวิ ชิ้นงาน

3. หมุนปลอกหมุนวดั ใหป้ ากวดั เลื่อนเขา้ ใกลผ้ วิ ชิ้นงาน

รูปที่ 5.37

4. ค่อย ๆ หมุนหวั หมุนกระทบเลื่อนให้ปากวดั เขา้ สัมผสั
ผิวชิ้นงาน จนมีเสียงดงั คล๊ิกข้ึน 1 คร้ัง จึงหยดุ หมุน แลว้
อ่านคา่ ที่วดั ได้

รูปที่ 5.38

การนาไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์ออกจากชิ้นงาน ให้หมุนปลอกหมุนวดั เลื่อนปากวดั เขา้
เล็กนอ้ ย แลว้ จึงนาไมโครมิเตอร์ออกมา

2. การตรวจสอบความถูกตอ้ งของไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์
ก่อนการวดั ขนาดชิ้นงาน ควรตรวจสอบไมโครมิเตอร์วดั ในแบบคาลิปเปอร์ก่อน เพื่อให้ไดค้ ่า

การวดั ท่ีถูกตอ้ ง การตรวจสอบสามารถทาไดโ้ ดยตรวจสอบดว้ ยวงแหวนมาตรฐาน (Setting Ring) ซ่ึงมีมาให้
ในกล่องของไมโครมิเตอร์แลว้

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 21/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

ภาพที่ 5.39 การตรวจสอบด้วยวงแหวนมาตรฐาน
ถา้ ค่าที่อ่านไดไ้ มต่ รงกบั ค่าท่ีระบุในวงแหวนมาตรฐาน ให้ทาการปรับให้ตรงโดยวธิ ีการเดียวกบั การ
ปรับไมโครมิเตอร์วดั นอก
อีกวิธีหน่ึงคือการตรวจสอบด้วยไมโครมิเตอร์วดั นอกที่มีความถูกตอ้ งและเที่ยงตรง โดยต้ังค่า
ไมโครมิเตอร์วดั นอกไวท้ ่ีคา่ ใดค่าหน่ึง แลว้ ใชไ้ มโครมิเตอร์วดั ในวดั ระยะห่างระหวา่ งแกนวดั และแกนรับของ
ไมโครมิเตอร์วดั นอก

ภาพท่ี 5.40 การตรวจสอบด้วยไมโครมิเตอร์วัดนอก
ถา้ คา่ ท่ีอา่ นไดไ้ ม่ตรงกนั ใหป้ รับไมโครมิเตอร์วดั ในใหอ้ ่านค่าไดเ้ ทา่ กบั ไมโครมิเตอร์วดั นอก

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 22/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.6.2 ไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแทง่
1.) ส่วนประกอบของไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแทง่ ประกอบดว้ ย (ดงั ภาพท่ี 5.41)

แกนต่อ

ภาพที่ 5.41 แสดงไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง

ชื่ อและส่ วนประกอบ หน้าท่ี
ปลายแกนวดั หลกั เป็ นส่วนที่อยู่กับที่ ส่วนปลายจะมีผิวสัมผสั เป็ นผิวโค้ง ปลายแกนวดั หลักน้ี
สามารถถอกออกเพอ่ื สวมต่อแกนต่อได้
กา้ นสเกล บนกา้ นสเกลจะมีขีดสเกลเหมือนกบั ไมโครมิเตอร์วดั นอก
ปลอกหมุนวดั บนปลอกหมุนวดั จะมีขีดสเกลเหมือนกบั ไมโครมิเตอร์วดั นอก
ปลายแกนวดั เลื่อน จะยดึ ติดกบั อยกู่ บั ปลอกหมุนวดั และเคล่ือนที่ไปตามแนวแกนพร้อมกนั
แกนตอ่ ใชต้ อ่ ที่ดา้ นปลายแกนวดั หลกั ของไมโครมิเตอร์ใหม้ ีความยาวเพิ่มข้ึน แกนต่อมีอยู่
ดว้ ยกนั หลายขนาดใหเ้ ลือกใชต้ ามตอ้ งการ

2.) การอา่ นค่าการวดั ดว้ ยไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง
ขีดสเกลของไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง จะมีลกั ษณะเช่นเดียวกบั ไมโครมิเตอร์วดั

นอกทุกประการ จึงมีวิธีการอ่านค่าท่ีวดั ไดเ้ หมือนกนั แต่ค่าท่ีอ่านไดจ้ ากสเกลไม่ใช่ค่าขนาดชิ้นงานจริง จะ
เป็นเพยี งตวั เลขบอกระยะที่ไมโครมิเตอรืยดึ ออกจากขนาดต่าสุดที่วดั ไดเ้ ทา่ น้นั

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 23/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

ภาพท่ี 5.42 การอ่านค่าไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง
ในกรณีท่ีใชแ้ กนต่อสวมตอ่ กบั ไมโครมิเตอร์วดั ใน จะตอ้ งรวมขนาดของแกนต่อเขา้ ไปดว้ ย

ภาพท่ี 5.43การอ่านค่าไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง แบบต่อสวม

ภาพท่ี 5.44 การอ่านค่าไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง แบบต่อสวมหลายแท่ง

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 24/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

3.) การวดั ขนาดชิ้นงานดว้ ยไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแทง่
การวดั ขนาดชิ้นงานดว้ ยไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง มีข้นั ตอนดงั ตอ่ ไปน้ี

1. ใช้บรรทดั เหล็กวดั ความโตของขนาดชิ้นงานโดยประมาณ เพื่อ
เลือกขนาดของไมโครมิเตอร์และแกนต่อไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

ภาพที่ 5.45

2. หมุนปลอกหมุนวดั ให้ลาตวั ของไมโครมิเตอร์ส้ันกว่าขนาดของ
ชิ้นงานท่ีจะวดั เลก็ นอ้ ย

ภาพที่ 5.46

3. เลื่อนไมโครมิเตอร์เขา้ หาชิ้นงานโดยใหป้ ลายแกนวดั หลกั สัมผสั
กบั ผวิ ชิ้นงาน

ภาพท่ี 5.47

4. หมุนปลอกหมุนวดั ใหป้ ลายแกนวดั เลื่อนเขา้ สัมผสั กบั ผวิ ชิ้นงาน
แลว้ อ่านคา่ ที่วดั ได้

ภาพท่ี 5.48

การนาไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่งออกจากชิ้นงานให้หมุนปลอกหมุนวดั ให้ไมโครมิเตอร์ส้ันลง
เลก็ นอ้ ย แลว้ จึงดึงไมโครมิเตอร์ออกมา

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 25/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

4.) การตรวจสอบความถูกตอ้ งของไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง
การตรวจสอบความถูกตอ้ งของไมโครมิเตอร์วดั ในแบบแท่ง สามารถตรวจสอบไดโ้ ดย

ใชเ้ กจเทียบความสูงมาตราฐาน (Hight Comparators) หรืออีกวิธีหน่ึงอาจใช้ไมโครมิเตอร์วดั นอกที่มีความ
ถูกตอ้ งและเท่ียงตรงทาการวดั เทียบคา่ ก็ได้

ภาพท่ี 5.49 ตรวจสอบโดนใช้เกจเทียบความสูงมาตรฐาน ภาพท่ี 5.50 ตรวจสอบโดยใช้ไมโครมิเตอร์วดั นอก

ถา้ ค่าที่อ่านไดจ้ ากไมโครมิเตอร์วดั ใน ไม่ตรงกบั ค่าท่ีระบุในเกจเทียบความสูงมาตรฐาน หรือค่าที่
อา่ นไดจ้ ากไมโครมิเตอร์วดั นอก ใหท้ าการปรับไมโครมิเตอร์วดั ในใหอ้ ่านค่าไดถ้ ูกตอ้ ง

5.6.3 ไมโครมิเตอร์วดั ลึก (Micrometer Depth Gauge)
1.) ลกั ษณะงานที่ใชว้ ดั ดว้ ยไมโครมิเตอร์วดั ลึก
วธิ ีวดั ความลึก เช่น ความลึกของรูเจาะ , รูควา้ นและงานตกร่องภายนอกต่าง ๆ สามารถวดั ไดด้ ว้ ย

เครื่องมือหลายชนิดข้ึนอยูก่ บั ค่าความละเอียดท่ีตอ้ งการ แต่ถา้ เป็ นการวดั ความลึกของชิ้นงานที่ตอ้ งการความ
ถูกตอ้ งและใหค้ ่าความละเอียดถึง 0.01 มม. แลว้ จะตอ้ งวดั ดว้ ยไมโครมิเตอร์วดั ลึกดงั ภาพที่ 5.51

ภาพที่ 5.51 การวดั ความลึกของชิ้นงาน

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 26/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

ภาพท่ี 5.52 ลักษณะสร้างของไมโครมิเตอร์วัดลึก และก้านวดั ลึก 0.25 มม., 25-50 มม. และ 50-75 มม.

2.) ลกั ษณะสร้างของไมโครมิเตอร์วดั ลึก
ลกั ษณะสร้างภายนอกของไมโครมิเตอร์วดั ลึกเป็ นการรวมกนั ระหว่างเวอร์เนียร์วดั ลึก

กบั ไมโครมิเตอร์ คือ ส่วนล่างจะเป็ นตวั สะพานยนั กดแนบกบั ผิวงานขณะวดั ผิวประกบงานของสะพานยนั จะ
ทาใหล้ าตวั ของไมโครมิเตอร์วดั ลึกต้งั ฉากกบั ผิวงาน ส่วนบนเป็ นลกั ษณะสร้างของไมโครมิเตอร์มีปลอกหมุน
กระทบเลื่อน, ปลอกหมุนวดั , กา้ นสเกลและแหวนเกลียวลอ็ ค

การแบ่งขีดสเกลบนกา้ นสเกลมีอยู่ 25 มม. โดยเริ่มจากดา้ นบนสุดและรอบปลอกหมุน
วดั มีขีดสเกลอยู่ 50 ช่อง เกลียวในของไมโครมิเตอร์วดั ลึกมีระยะพิทช์เท่ากบั 0.50 มม. เพราะฉะน้นั เม่ือหมุน
ปลอกหมุนวดั ไป 1 ช่องสเกล จะทาใหด้ า้ นวดั ลึกเคลื่อนที่ไป 0.01 มม. ในแต่ละชุดของไมโครมิเตอร์วดั ลึกจะ
มีกา้ นวดั ลึกอยู่ 3 อนั เพื่อเลือกใชใ้ ห้เหมาะกบั ความลึกงาน เช่น งานลึก 60 มม. จะตอ้ งเลือกใชก้ า้ นวดั ลึก
ขนาด 50-75 มม. เป็นตน้

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 27/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

5.6.4 ไมโครมิเตอร์วดั ลึก
1.) ส่วนประกอบของไมโครมิเตอร์วดั ลึก

ภาพท่ี 5.53 ส่วนประกอบต่าง ๆ ของไมโครมิเตอร์ วดั ลึก

ช่ื อและส่ วนประกอบ หน้าท่ี
ฐาน เป็นส่วนท่ีใชว้ างทาบกบั ผวิ งานใหต้ วั ไมโครมิเตอร์ต้งั ไดฉ้ ากกบั ผวิ งาน
กา้ นสเกล เป็นปลอกกลมยดึ ติดอยกู่ บั ฐาน บนกา้ นสเกลจะมีขีดสเกลอยตู่ ามแนวยาวของ
ปลอกหมุนวดั กา้ นสเกล
บนปลอกหมุนวดั จะมีขีดสเกลสาหรับอ่านคา่ ละเอียดอยแู่ ละมีส่วนท่ีพมิ พล์ ายกนั
กา้ นวดั ลึก ล่ืนสาหรับมือจบั หมุน ดา้ นในของปลอกหมุนวดั จะมีรูยาวตลอดตามแนวแกน
สาหรับใส่ดา้ นวดั ลึก
นตั ยดึ ปิ ดทา้ ย จะสอดอยใู่ นรูของปลอกหมุนวดั ผา่ นออกมาทางฐานของไมโครมิเตอร์ และยดึ
หวั หมุนกระทบเลื่อน ติดกบั ปลอกหมุนวดั โดยนตั ยดึ ปิ ดทา้ ย กา้ นวดั ลึกน้ีมีขนาดความยาวหลายขนาด
สามารถถอดเปล่ียนได้
สาหรับยดึ กา้ นวดั ลึกใหต้ ิดกบั ปลอกหมุนวดั
ใชส้ าหรับหมุนเลื่อนกา้ นวดั ลึกเขา้ สัมผสั ผวิ งาน

2.) วธิ ีการใชไ้ มโครมิเตอร์วดั ลึก
ใช้บรรทดั เล็กวดั ความลึกของงานโดยประมาณเสียก่อน เพ่ือเปลี่ยนก้านวดั ลึกให้

เหมาะสมกบั ความลึกของงาน หมุนปลอกหมุนวดั ตามเขม็ นาฬิกาใหก้ า้ นวดั ลึกเล่ือนออกเกือบเท่ากบั ความลึก
งานวางไมโครมิเตอร์วดั ลึกลงบนชิ้นงานโดยออกแรงกดให้ผิวประกบงานของสะพานยนั แนบสนิทกบั ผิวงาน
หมุนปลอกหมุนกระทบเล่ือนจนกา้ นวดั ลึกเล่ือนลงสัมผสั ผิวงานแลว้ จึงอ่านค่าวดั ถา้ ใชแ้ กนวดั 25-50 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 28/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

จะตอ้ งบวกดว้ ย 25 มม. แตถ่ า้ ใชแ้ กนวดั 50-75 มม. จะตอ้ งบวกดว้ ย 50 มม. และถา้ จะยกไมโครมิเตอร์วดั
ลึกข้ึนมาอยา่ งใหล้ อ็ คแหวนเกลียวลอ็ คก่อนเพ่อื ป้องกนั ปลอกหมุนวดั เคล่ือน

3.) วธิ ีการอ่านค่าวดั จากขีดสเกลบนกา้ นสเกลและปลอกหมุนวดั
เน่ืองจากการแบ่งขีดสเกลบนก้านสเกลของไมโครมิเตอร์วดั ลึก จะเร่ิมจากดา้ นนอก ซ่ึง

ตรงกนั ขา้ มกบั การแบ่งขีดสเกลของไมโครมิเตอร์วดั นอก ท่ีเร่ิมจากดา้ นในด้วยเหตุน้ีอาจจะทาให้อ่านค่าวดั
สบั สนเพราะปลอกหมุนวดั ทบั ขีดสเกลที่ผา่ นมาวิธีแกไ้ ข โดยหมุนปลอกหมุนวดั เลื่อนกา้ นวดั ข้ึนไปก่อน แลว้
จึงหมุนใหก้ า้ นวดั ลึกเลื่อนลงสัมผสั ผวิ งานใหมพ่ ร้อมกบั อ่านคา่ วดั ไปพร้อม ๆ กนั

จากภาพที่ 5.54
ก. วดั ความลึกได้ 0.13 มิลลิเมตร
ข. วดั ความลึกได้ 12 + 0.18 = 12.18 มิลลิเมตร
ค. วดั ความลึกได้ 0.5 + 0.22 = 0.72 มิลลิเมตร
ง. วดั ความลึกได้ 17 + 0.50 + 0.34 = 17.84 มิลลิเมตร

ภาพท่ี 5.54 การอ่านสเกลไมโครมิเตอร์วดั ลึก

4. วธิ ีการตรวจสอบความถูกตอ้ งของไมโครมิเตอร์วดั ลึก
เน่ืองจากผิวสัมผสั ของกา้ นวดั ลึกอาจจะสึกหรอหรือเกลียวที่ยดึ กา้ นสเกลไม่แน่นพอทา

ให้กา้ นสเกลเคลื่อนที่ เพราะฉะน้นั ก่อนใชง้ านจะตอ้ งนาไปตรวจและต้งั สเกลศูนย์ (Set-Zero) ใหม่ทุกคร้ัง
เช่นเดียวกนั ไมโครมิเตอร์วดั นอกคือ

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 29/31
หน่วยการเรียนท่ี 5 : ไมโครมเิ ตอร์

 เมื่อใชก้ า้ นวดั ลึก 0.25 มม. ใหใ้ ชต้ รวจสอบ
กบั ผวิ โตะ๊ ระดบั โดยกดผวิ ประกบงานของสะพาน
ยนั แนบกบั ผวิ โตะ๊ ระดบั หมุนปลอกหมุนกระทบ
เล่ือนใหก้ า้ นวดั เล่ือนลงสมั ผสั ผวิ โตะ๊ ระดบั แลว้ ดูวา่
ขีดสเกลศูนยต์ รงกนั หรือไม่ถา้ ไม่ตรงจะตอ้ งปรับให้
ตรงเช่นเดียวกบั ไมโครมิเตอร์วดั นอก

ภาพท่ี 5.55 การตง้ั สเกลศูนย์ที่ 0. มม.

 เม่ือใชก้ า้ นวดั ลึก 25.50 มม. ใชเ้ กจบล็อคหนา
25 มม. วางบนผวิ โตะ๊ ระดบั กดผิวประกบงานของ
สะพานยนั กบั เกจบล็อคหมุนปลอกหมุนกระทบ
เลื่อนใหก้ า้ นวดั ลึกเลื่อนลงสมั ผสั ผวิ โตะ๊ ระดบั แลว้ ดู
วา่ ขีดสเกลวศูนยต์ รงกนั หรือไม่ ถา้ ไมต่ รงจะตอ้ ง
ปรับใหต้ รง เช่นเดียวกบั ไมโครมิเตอร์วดั นอก

ภาพที่ 5.56 การต้งั สเกลศูนย์ท่ี 25. มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 30/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

6.) ค่าผดิ พลาดท่ีอาจเกิดจากการใชไ้ มโครมิเตอร์วดั ลึก
ขณะวดั งานผูว้ ดั จะตอ้ งวดั อย่างระมดั ระวงั และถูกตอ้ ง แต่ถา้ วดั ไม่ถูกวธิ ีจะทาให้ไดค้ ่า

วดั ท่ีผดิ ไปดว้ ยเช่น

จากภาพที่ 5.57 การวดั งานท่ีใช้แรงกดที่
สะพานยนั นอ้ ยและไม่ใชป้ ลอกหมุนกระทบเลื่อน จะทา
ให้ผิวประกบงานไม่แนบสนิทกบั ผิวงาน ค่าท่ีอ่านไดจ้ ะ
มากกวา่ ค่าความลึกจริงของงาน

ภาพที่ 5.57 แรงกดสะพานยนั น้อยเกินไป

จากภาพที่ 5.58 การวดั ความลึกงานที่ใชแ้ รง
กดที่สะพานยนั ไม่เท่ากนั ทาให้ผิวประกบงานแนบสนิท
กบั ผวิ งานไม่เทา่ กนั ค่าวดั ท่ีผา่ นไดจ้ ะมากกวา่ ค่าความลึก
จริงของงาน

ภาพที่ 5.58 แรงกดสะพานยนั ไม่เท่ากัน
จากภาพที่ 5.59 ลกั าณะผิวงานหลักที่ไม่

สมบูรณ์พอซ่ึงไม่สามารถใชไ้ มโครมิเตอร์วดั ลึกวดั ความ
ลึกท่ีแน่นอนของงานได้

ภาพท่ี 5.59 ผิวงานหลักไม่สมบรู ณ์

วชิ า : การวดั ละเอยี ด ใบเนื้อหา 31/31
หน่วยการเรียนที่ 5 : ไมโครมเิ ตอร์

จากภาพที่ 5.60 ลกั ษณะการวางไมโครมิเตอร์
วดั ลึกท่ีผิดเน่ืองจากกา้ นวดั ลึกอยู่กบั ผิวงาน ปลายสัมผสั
งานของกา้ นวดั ลึกอาจจะไม่สัมผสั ผิวล่างของงานอย่าง
แทจ้ ริงดงั ภาพที่ 5.60 และกา้ นวดั ลึกถูกรูดไปกบั ผิวเป็ น
รอย

ภาพที่ 5.60 ครีบหรือรัศมโี ค้งของร่อง

นอกจากขอ้ ผดิ พลาดต่าง ๆ อนั อาจเกิดข้ึนไดด้ งั กล่าวมาแลว้ ยงั จะตอ้ งปฏิบตั ิตามกฎของการวดั งานอีก
ดว้ ย เช่น ค วามสะอาดของชิ้นงาน, ตาแหน่งของแนวเลง็ และยดึ ชิ้นงานใหแ้ น่นเป็นตน้

7.) ขอ้ ควรระวงั และการบารุงรักษา
นอกจากจะใช้ไมโครมิเตอร์วดั ลึกวดั ความลึกงานให้ไดค้ ่าวดั ท่ีถูกตอ้ งยงั ตอ้ งใชอ้ ยา่ ง

ระมดั ระวงั เพ่ือมิใหไ้ มโครมิเตอร์วดั ลึกชารุดเสียหายอีกดว้ ยคือ

1. หา้ มวดั งานที่มีผวิ หยาบ
2. จะตอ้ งทาความสะอาดกา้ นวดั ลึกก่อนประกอบเขา้ กบั ไมโครมิเตอร์วดั ลึก
3. หลงั จากใชแ้ หวนล็อคแลว้ อยาลืมคลายแหวนล็อค
4. หลงั จากเลิกใชง้ านแลว้ ใหป้ ระกอบกา้ นวดั ลึก 0.25 มม. ไวแ้ ละอยา่ ให้ผวิ สัมผสั งานของกา้ นวดั
ลึกเลื่อนพน้ ผวิ ประกบงานออกมา เพราะอาจจะไปถูกกบั เคร่ืองมืออื่นจนเกิดรอยเยนิ ได้
5. ใหใ้ ชป้ ลอกหมุนกระทบเลื่อนทุกคร้ังท่ีวดั งาน
6. เม่ือตอ้ งการจะเปลี่ยนจุดวดั บนผิวงานให้ยกตวั สะพานยนั ข้ึน ห้ามใช้วิธีเลื่อนไปมาเพราะ
อาจจะทาใหผ้ วิ ประกบงานสึก