ท่านพุทธทาสภิกขุ มีนามเดิมว่า เงือม นามสกุล พานิช
เกิดเมือวันอาทิตย์ ขึน ๗ คา เดือน ๗ ปมะเมีย
วันที ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๔๙
บิดาของท่านมีเชือสายจีน ประกอบอาชีพค้าขายของชาํ เฉกเช่นทีชาวจีน
นิยมทํากันทัวไป แต่อิทธิพลทีท่านได้รับจากบิดากลับเปนเรืองของความสามารถ
ทางด้านกวี และทางด้านช่างไม้ ซึงเปนงานอดิเรกทีชืนชอบของบิดา
ส่วนอิทธิพลทีได้รับจากมารดาคือ ความสนใจในการศึกษาธรรมะอย่างลึกซึง
อุปนิสัยทีเน้นเรืองความประหยัด ความละเอียดลออในการใช้จ่ายและการทําทุก
สิงให้ดีทีสุด และต้องทําให้ดีกว่าครูเสมอ ท่านได้เรียนหนังสือถึงชัน ม.๓ แล้วต้อง
ออกมาค้าขายแทนบิดาซึงเสียชีวิตด้วยโรคลมปจจุบัน
ครันท่านอายุครบ ๒๐ ป ก็ได้บวชเปนพระตามคตินิยมทีวัดอุบล (วัดนอก) ไชยา
ได้รับนามฉายาว่า “อินทปญโญ” แปลว่า ผู้มีปญญาอันยิงใหญ่ เดิมท่านตังใจจะ
บวชเรียนตามประเพณีเพียง ๓ เดือน แต่ความสนใจ ความซาบซึง ความรู้สึกเปนสุข
สนุกในการศึกษา และเทศน์แสดงธรรม ทําให้ท่านไม่อยากสึก เล่ากันว่า เจ้าคณะ
อําเภอเคยถามท่านขณะทีเปนพระเงือมว่า
มีความคิดเห็นอย่างไรในการใช้ชีวิต ท่านตอบว่า
“ผมคิดว่าจะใช้ชีวิตให้เปนประโยชน์แก่เพือนมนุษย์มากทีสุด”
จากนันได้เขาได้มาศึกษาพระธรรมวินัยต่อทีกรุงเทพมหานคร จนสอบได้เปรียญ
ธรรม 3 ประโยค แต่แล้วท่านพุทธทาสภิกขุก็พบว่าสังคมพระพุทธศาสนาแบบที
เปนอยู่ในขณะนันแปดเปอนเบือนบิดไปมาก และไม่อาจทําให้เข้าถึงหัวใจของ
ศาสนาพุทธได้เลย ท่านจึงตัดสินใจหันหลังกลับมาปฏิบัติธรรมทีอําเภอไชยา ซึงเปน
ภูมิลําเนาเดิมของท่านอีกครัง พร้อมปวารณาตนเองเปน พุทธทาส เนืองจาก
ต้องการถวายตัวรับใช้พระพุทธศาสนาให้ถึงทีสุด
ผลงานด้านการเขยี น/แต่งหนังสอื
นอกจากการเผยแผ่ธรรมะด้วยการแสดงธรรมแล้ว ท่านยังได้เผยแผ่ธรรมะด้วย
การเขียนหนังสือมากมาย เช่น หนังสือชุดธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส หนังสือชุดลอย-
ปทุม หนังสือชุดหมุนล้อธรรมจักร หนังสือชุดเทิดทูนธรรมและอืนอีกมากมาย
ผลงานด้านสถาปตยกรรม
รวมทังยังเปนผู้ก่อตังสวนโมกขพลารามเปนสวนทีตังขึนเพือการศึกษาค้นคว้า
ธรรมะ เพือปฏิบัติธรรมะให้เปนตัวอย่างแก่ผู้อืนต่อไป
ผลงานด้านศาสนา/สงิ ทที ําใหไ้ ด้รบั การยกยอ่ ง
การปาฐกถาธรรม ของท่าน กระตุ้นให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์เรืองการตีความ
ของพุทธศาสนา ทําให้ผู้คนกลับมาสนใจธรรมะกันอย่างลึกซึงมากขึน
อุดมคติ ในชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุนันเปนไปเพือดํารงรักษาพระพุทธ
ศาสนาและเผยแผ่พระศาสนาเพือผู้อืน ดังมีปรากฏไว้ในบันทึกของท่านว่า
“…ชีวิตของข้าพเจ้าสละทุกๆ อย่าง มุ่งหมายต่อความสุขนี และประกาศเผยแพร่
ความสุขนีเท่านัน ไม่มีอะไรดีกว่านีในบรรดามีอยู่ในพระพุทธศาสนา”
ในการประชุมสมัยสามัญขององค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่ง
สหประชาชาติหรือยูเนสโก ณ สาํ นักงานใหญ่กรุงปารีส ประเทศฝรังเศส ทีประชุม
มีมติประกาศ ยกย่องท่าน “พุทธทาสภิกขุ” เปนบุคคลสาํ คัญของโลก
เหตุผลทียูเนสโกได้ประกาศยกย่อง “พุทธทาสภิกขุ” เปนบุคคลสาํ คัญของโลก
“เพราะท่านได้อุทิศตนเพือการเผยแพร่แก่นพระธรรมทีมีความร่วมสมัย และประยุกต์
ใช้ได้กับทังระดับบบุคลและสังคม รวมถึงท่านยังส่งเสริมความเข้าใจอันดีระหว่าง
ศาสนา เพือสันติภาพ”
มีความเสียสละและรับผิดชอบ
เมือบิดาเสียชีวิตท่านยอมออกจากโรงเรียนเพือช่วยแบ่งเบาภาระทางบ้าน
และเพือให้น้องชายได้มีโอกาสเรียนต่อ
ศึกษาค้นคว้าหลักธรรมะให้เข้าใจอย่างแท้จริง
ท่านทรงเปนแบบอย่างของพระภิกษุและชาวพุทธทุกคนในการศึกษาค้นคว้า
หลักธรรมะให้เข้าใจอย่างแท้จริง จนสามารถเทศนาสังสอนพุทธศาสนิกชน
ทังชาวไทยและชาวต่างประเทศ ได้เข้าใจธรรมะของพระพุทธเจ้า
อย่างถูกต้องชัดเจน และสามารถนําไปเปนแนวปฏิบัติได้
ใฝเรียนใฝรู้
ในวัยเด็กท่านชอบอ่านหนังสือทุกประเภท ทัง หนังสือธรรมะและ
หนังสือทัวไป นอกจากนันยังสนใจเรือง ธรรมชาติ ดนตรี และวิทยาศาสตร์
แม้เมือท่านบวชเปนพระแล้ว ก็ได้ใช้เวลาว่างจากการเรียนบาลีทีวัดปทุมคงคา
ไปศึกษาภาษาอังกฤษ เรียนถ่ายรูป และซ่อมวิทยุอีกด้วย
มีความกตัญ ูกตเวที
ทัง ๆ ทีความคิดของท่านนันจะบวชหรือไม่บวชก็ได้ แต่มารดาต้องการให้บวช
เพราะคนหนุ่มในสมัยนันเมืออายุครบบวชก็จะบวชกันเปนจํานวนมาก ด้วยความ
กตัญ ู ท่านจึงบวชเพือทดแทนคุณพ่อแม่โดยตอนแรกตังใจว่าจะบวชเพียง 3 เดือน
จากทีได้ศึกษาเกียวกับประวัติของท่าน และ สิงต่างๆ
คุณงามความดีทีท่านได้กระทํามานัน ได้พบว่า 1) ท่านเปนผู้ที
เมตตาและต้องการเผยแพร่หลักธรรมคําสอนทีถูกต้องในทาง
ธรรมเปนอย่างมาก ซึงท่านอยากให้ผู้คนเข้าใจและใกล้ชิดกับ
พระพุทธศาสนามากขึน โดยท่านตังใจทําการถ่ายทอดพระพุทธ
ศาสนาให้อยู่ในฐานะทีเปนพุทธศาสนาอย่างแท้จริง นันคือเปน
ศาสนาแห่งความรู้ไม่เจือปนไปด้วยความหลงผิด และท่านยังอุทิศ
ตนเพือการสอนธรรมะเพือให้ผู้คนอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข เราจะ
เห็นได้ว่าท่านพุทธทาสภิกขุนันมีผลงานด้านต่างๆมากมาย
ทังยัง 2) เปนตัวอย่างทีดีในฐานะลูก ในฐานะศิษย์
ในฐานะเพือน ในฐานะพลเมือง และ ในฐานะศาสนิกชน
อีกทังท่านยังเปน
3) ผู้บุกเบิกในความเข้าใจระหว่างต่างศาสนา และผลงานของ
ท่านแต่ละอย่างก็ชีทางให้พุทธศาสนานันให้ดียิงขึนมากขึนกว่าเดิม
แหลง่ อา้ งองิ
1) http://www.bia.or.th/html_th/index.php/site-content/65-archives/746-00
2) https://clib.psu.ac.th/southerninfo/content/4/a72f775f
3) http://www.cicc.ac.th/index.php?
option=com_content&view=article&id=339:2019-09-14-14-25-
10&catid=83&Itemid=482
4) ไฟล์เรียนวิชาสังคมศึกษาสัปดาห์ที 5(22/11/2565) : คาบที 1 เรือง ชาวพุทธ
ตัวอย่าง ตอนที 1
5) https://amarinbooks.com/พุทธทาสภิกขุ-ผู้เขียนคู/
เลปรกิ า ประชาศรยั สรเดช ม.5/2 เลขที 25