ภาษาถิ่น
ภาษาถิ่น
ภาษาถิ่น
ภาษาถิ่น เป็นภาษาย่อยที่ใช้พูดจากันในท้องถิ่นต่าง ๆ ซึ่งเกิดจากการใช้
ภาษาเพื่อการสื่อความหมาย ความเข้าใจกันระหว่างผู้คนที่อาศัยอยู่ตาม
ท้องถิ่นนั้น ๆ ซึ่งอาจจะแตกต่างไปจากมาตรฐาน หรือภาษาที่คนส่วนใหญ่
ของแต่ละประเทศใช้กัน และอาจจะแตกต่างจากภาษาในท้องถิ่นอื่นทั้งทาง
ด้านเสียง คำและ การใช้คำ
ภาษาถิ่น เป็นภาษาที่มีลักษณะเฉพาะ ทั้งถ้อยคำและสำเนียง ภาษาถิ่น
จะแสดงถึงเอกลักษณ์ ลักษณะความเป็นอยู่ และวิถีชีวิตของผู้คน ในท้องถิ่น
ของแต่ละภาค ของประเทศไทย บางทีเรียกว่า ภาษาท้องถิ่น และหากพื้นที่
ของผู้ใช้ภาษานั้นกว้างก็จะมีภาษาถิ่นหลากหลาย และมีภาษาถิ่นย่อย ๆ
ลงไปอีก เช่นภาษาถิ่นใต้ ก็มีภาษาสงขลา ภาษานคร ภาษาตากใบ
ภาษาสุราษฎร์ เป็นต้น ภาษาถิ่นทุกภาษาเป็นภาษาที่สำคัญในสังคมไทย
เป็นภาษาที่บันทึกเรื่องราว ประสบการณ์ และวัฒนธรรมทุกแขนงของท้องถิ่น
เราจึงควรรักษาภาษาถิ่นทุกถิ่นไว้ใช้ให้ถูกต้อง เพื่อเป็นสมบัติมรดกของชาติ
ต่อไป
ภาษาถิ่นจะเป็นภาษาพูด หรือภาษาท่าทางมากกว่าภาษาเขียนภาษาถิ่น
ของไทยจะแบ่งตาม ภูมิศาสตร์หรือท้องถิ่นที่ผู้พูดภาษา นั้นอาศัยอยู่ใน
ภาค ต่าง ๆ แบ่งได้เป็น ๔ ถิ่นใหญ่ ๆ คือ ภาษาถิ่นกลาง ภาษาถิ่นเหนือ
ภาษาถิ่นอีสานและภาษาถิ่นใต้
ภาษาถิ่น
ภาษาถิ่นกลาง
ภาษากลางได้แก่ภาษาที่ใช้พูดกันในจังหวัดภาคกลางของ ประเทศไทย
เช่น สุพรรณบุรี อ่างทอง ราชบุรี กาญจนบุรี นครปฐม และ
พระนครศรีอยุธยา เป็นต้น ภาษาภาคกลางที่สำคัญ คือ ภาษากรุงเทพฯ ซึ่ง
เป็นภาษาราชการ และเป็นภาษาประจำชาติ
การแบ่งภาษาถิ่นเป็นการแบ่งอย่างคร่าวๆ ซึ่งตามสภาพความเป็นจริง
แล้วภาษาในแต่ละภาคก็ไม่เหมือนกันทีเดียว มีความผิดเพี้ยนกันไปบ้าง ภาษา
กรุงเทพฯ ถือเป็นภาษาถิ่นภาคกลางที่ยอมรับกันว่าเป็นภาษามาตรฐานที่
กำหนดให้คนในชาติใช้ร่วมกัน เพื่อสื่อสารให้ตรงกัน แต่ภาษาถิ่นทุกภาษามี
ศักดิ์ศรีความเป็นภาษาเท่าเทียมกัน ถ้าเราเข้าใจและสามารถใช้ภาษาถิ่นได้
จะทำให้สื่อสารสัมฤทธิ์ผลและเสริมสร้างความเข้าใจอันดีต่อกันยิ่งขึ้น
ภาษาถิ่น
ภาษาถิ่นเหนือ
หรือภาษาถิ่นพายัพ (คำเมือง) ได้แก่ ภาษาถิ่นที่ใช้สื่อสารอยู่ในบางจังหวัด
ของภาคเหนือตอนบน หรือภาษาในอาณาจักรล้านนาเดิม มักจะพูดกันมากใน
จังหวัดเชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน เชียงราย พะเยา ลำปาง น่าน ลำพูน ตาก แพร่
เป็นต้น
ตัวอย่างคำในภาษาถิ่นเหนือ
ภาษาถิ่น
ภาษาถิ่นอีสาน
ภาษาถิ่นอีสานของประเทศไทยมีลักษณะใกล้เคียงกับภาษาที่พูดที่ใช้กัน
ในประเทศลาว แต่ภาษาอีสานก็ยังถือว่าเป็นภาษาถิ่นของภาษาไทย ภาษาถิ่น
อีสานมีภาษาถิ่นย่อยหลายภาษา ได้แก่ ภาษาที่ชนกลุ่มใหญ่ในภาคอีสานใช้
พูดจากัน ซึ่งใช้สื่อสารอยู่ในจังหวัดต่าง ๆ ของภาคอีสาน หรือภาคตะวันออก
เฉียงเหนือ เช่น สกลนคร หนองคาย นครพนม ขอนแก่น อุดรธานี
อุบลราชธานี ร้อยเอ็ด เลย ชัยภูมิ มหาสารคาม กาฬสินธุ์ เป็นต้น
ตัวอย่างคำในภาษาถิ่นอีสาน
ภาษาถิ่น
ภาษาถิ่นใต้
ได้แก่ ภาษาถิ่นที่ใช้สื่อสารอยู่ในจังหวัดต่าง ๆ ของภาคใต้ของ
ประเทศไทย ลงไปถึงชายแดนประเทศมาเลเซีย รวม ๑๔ จังหวัด เช่น ชุมพร
ระนอง สุราษฎร์ธานี ภูเก็ต พัทลุง สงขลา นครศรีธรรมราช เป็นต้น และบาง
ส่วนของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ภาษาถิ่นใต้ ยังมีภาษาถิ่นย่อยลงไปอีก เป็น
ภาษาถิ่นใต้ ภาคตะวันออก เช่น ภาษาถิ่นที่ใช้ใน จังหวัดนครศรีธรรมราช
พัทลุง สงขลา ปัตตานี ตรัง สตูล ภาษาถิ่นใต้ตะวันตก เช่น ภาษาถิ่นที่ใช้ใน
จังหวัดกระบี่ พังงา ระนอง สุราษฎร์ธานีและชุมพร และภาษาถิ่นใต้สำเนียงเจ๊
ะเห เช่น ภาษาถิ่นที่ใช้ในจังหวัดนราธิวาส และ ปัตตานี ในแต่ละภาคก็จะมี
ภาษาถิ่นใต้ เป็นภาษาถิ่นย่อยลงไปอีก เช่น ภาษาถิ่นระนอง ภาษาถิ่นภูเก็ต
ภาษาถิ่นพัทลุง ภาษาถิ่นสงขลา เป็นต้น ภาษาถิ่นย่อยเหล่านี้อาจจะมีเสียง
และคำที่เรียกสิ่งเดียวกันแตกต่างกันออกไป
ตัวอย่างคำในภาษาถิ่นใต้
ภาษาถิ่น
ภาษาถิ่นตะวันออก
วิเศษ ชาญประโคน (๒๕๕๐, หน้า ๔๐-๔๑) ได้กล่าวถึง ภาษาถิ่นตะวันออก
ว่าเป็นภาษาย่อย ที่ใช้พูดจากัน ในท้องถิ่นตะวันออกมี ระยอง จันทบุรี ตราด
เป็นต้น
ตัวอย่างคำในภาษาถิ่นตะวันออก
ภาษาถิ่น
คณะผู้จัดทำ
ชื่ อ - น า ม ส กุ ล
น า ย ธ น วั ฒ น์ ห่ ว ง วิเ ชี ย ร
วั น เ ดื อ น ปี เ กิ ด
๓ กั น ย า ย น พ . ศ . ๒ ๕ ๔ ๖
อ า ยุ
๑ ๘ ปี
ง า น อ ดิ เ ร ก
เ ต ะ ฟุ ต ซ อ ล
ค ติ ป ร ะ จำ ใ จ
ตั้ ง ใ จ ทำ ใ น สิ่ ง ที่ เ ร า ช อ บ
ชื่ อ - น า ม ส กุ ล
น า ย ณ ภั ท ร ผ่ อ ง อำ ไ พ
วั น เ ดื อ น ปี เ กิ ด
๑ ๘ มิ ถุ น า ย น พ . ศ . ๒ ๕ ๔ ๗
อ า ยุ
๑ ๗ ปี
ง า น อ ดิ เ ร ก
เ ลี้ ย ง สั ต ว์ เ ล่ น กี ฬ า ดู ห นั ง
ค ติ ป ร ะ จำ ใ จ
ทำ ใ น สิ่ ง ที่ รั ก สั ก วั น จ ะ สำ เ ร็ จ เ อ ง
ชื่ อ - น า ม ส กุ ล
น า ย ธ น วั ฒ น์ เ ลื อ ด ท ห า ร
วั น เ ดื อ น ปี เ กิ ด
๒ ๑ ตุ ล า ค ม พ . ศ . ๒ ๕ ๔ ๖
อ า ยุ
๑ ๘ ปี
ง า น อ ดิ เ ร ก
ฟั ง เ พ ล ง
ค ติ ป ร ะ จำ ใ จ
ร ะ ย ะ ท า ง พิ สู จ น์ ม้ า ก า ล เ ว ล า พิ สู จ น์ ค น
ชื่ อ - น า ม ส กุ ล ชื่ อ - น า ม ส กุ ล
น า ย สุ ร เ ช ษ ฐ์ ปิ่ น ป ร ะ เ ส ริฐ น า ย น ว พ ง ศ์ อุ ด ม สั น ติ๋
วั น เ ดื อ น ปี เ กิ ด วั น เ ดื อ น ปี เ กิ ด
๒ ๖ มิ ถุ น า ย น พ . ศ . ๒ ๕ ๔ ๖ ๒ ๗ พ ฤ ศ จิ ก า ย น พ . ศ . ๒ ๕ ๔ ๖
อ า ยุ อ า ยุ
๑ ๘ ปี ๑ ๘ ปี
ง า น อ ดิ เ ร ก ง า น อ ดิ เ ร ก
เ ล่ น กี ฬ า ฟั ง เ พ ล ง ฟั ง เ พ ล ง เ ล่ น เ ก ม
ค ติ ป ร ะ จำ ใ จ ค ติ ป ร ะ จำ ใ จ
ทำ ใ น สิ่ ง ที่ รั ก สั ก วั น จ ะ สำ เ ร็ จ เ อ ง ข อ แ ค่ ล ง มื อ ทำ ถึ ง มั น จ ะ ไ ม่ สำ เ ร็ จ
ชื่ อ - น า ม ส กุ ล ชื่ อ - น า ม ส กุ ล
น า ย ว ร ว ร ร ธ ห วั ง ส ม นึ ก น า ย ศ ร า ยุ ท ธ รู ป ส ว ย
วั น เ ดื อ น ปี เ กิ ด วั น เ ดื อ น ปี เ กิ ด
๑ ๐ กุ ม ภ า พั น ธ์ ๒ ๕ ๔ ๗ ๑ ๓ ธั น ว า ค ม พ . ศ . ๒ ๕ ๔ ๔
อ า ยุ อ า ยุ
๑ ๗ ปี ๑ ๙ ปี
ง า น อ ดิ เ ร ก ง า น อ ดิ เ ร ก
เ ล่ น กี ฬ า ว า ด รู ป
ค ติ ป ร ะ จำ ใ จ ค ติ ป ร ะ จำ ใ จ
ใ จ ร้ อ น น อ น ที่ แ ค บ ไ ม่ ทำ ต อ น นี้ จ ะ ทำ ต อ น ไ ห น