๓.๒ อาณาจักรโบราณในดินแดนไทยและอิทธิพลที่มีต่อสังคมไทย

๓หนว่ ยการเรยี นรู้ที่

วิเคราะห์ประเด็นสาคญั ทางประวตั ิศาสตรไ์ ทย

๓.๒ อาณาจกั รโบราณในดนิ แดนไทยและอทิ ธิพลทมี่ ตี อ่ สังคมไทย

โดย : ครณู ฐั กฤต อตุ มะโน
ครูอรทัย ฟูไฟต๊ิบ
ครสู ุปรียา คาโมนะ

อาณาจักรโบราณในดนิ แดนไทยและอิทธิพลทมี่ ีต่อสงั คมไทย
อาณาจักรโบราณในดินแดนไทย

• ดินแดนไทยในอดีตเป็นทตี่ ั้งของอาณาจักรโบราณต่างๆ ดังปรากฏหลกั ฐานทางโบราณคดแี ละ
หลกั ฐานทางประวัติศาสตร์ เช่น จารึกตา่ งๆ และเรื่องราวในเอกสารจดหมายเหตุจนี
แผ่นดนิ ไทยมีอาณาจกั รโบราณต้ังอยใู่ นทกุ ภาคของประเทศไทย

• ภาคเหนือ เช่น อาณาจักรลา้ นนา

• ภาคกลาง เช่น อาณาจกั รทวารวดี ทีแ่ ผอ่ ิทธพิ ลทางอารยธรรมออกไปไกลทั่วทุกภาคของไทย

• ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ เชน่ อาณาจกั รโคตรบูรณ์
• ภาคใต้ เชน่ มอี าณาจกั รตามพรลิงค์ เจรญิ รุ่งเรืองทางพระพุทธศาสนา

อทิ ธพิ ลของอาณาจักรโบราณที่มีตอ่ สังคมไทย

ด้านศาสนาและความเชื่อ

• มกี ารนับถอื ศาสนาพราหมณ์ - ฮินดู
• มีการนบั ถือพระพุทธศาสนา

ด้านรูปแบบการปกครอง

• มกี ารปกครองระบอบกษตั รยิ ์
• มพี ิธีกรรมและการปฏิบตั ติ ่างๆ ทเ่ี กีย่ วเนอ่ื งกบั การยกย่องกษตั ริย์ เชน่ พระราชพิธี

บรมราชาภเิ ษก

ดา้ นภาษาและกฎหมาย
• มกี ารใชภ้ าษาตา่ งๆ เช่น บาลี สนั สกฤต ปลั ลวะ มอญ เขมร
• รับกฎหมายจากอินเดียและกฎหมายพนื้ เมอื งมาปรับใช้ เชน่ กฎหมายมงั รายศาสตร์ กฎหมาย
อยธุ ยา (กฎหมายตราสามดวง)

ด้านศิลปกรรม

• เป็นผลงานทส่ี ร้างข้ึนอุทศิ แด่พระพุทธศาสนา เชน่ เจดยี ์ พระปรางค์
พระธรรมจกั ร เทวรปู เช่น เจดียท์ รงกลมแบบลังกา เช่น เจดยี ์ท่ีวัดชา้ ง
ลอ้ ม (สุโขทยั )

ปจั จยั ทม่ี ีผลต่อการสถาปนาอาณาจักรไทย

• นบั ตัง้ แต่อดตี จนกระทงั่ ถึงปจั จุบนั เปน็ เวลากวา่ ๗๐๐ ปี คนไทยมอี าณาจกั รต่อเนอ่ื งกนั มา คอื
สุโขทัย อยุธยา ธนบุรี และรัตนโกสนิ ทร์ โดยปจั จยั หลักทีม่ ผี ลตอ่ การสถาปนาอาณาจกั รไทย
ไดแ้ ก่ ปจั จัยทางภูมศิ าสตร์ การเมือง และประวัตศิ าสตร์

อาณาจักรไทย ปจั จยั ดา้ นภมู ิศาสตร์ ปจั จัยดา้ นการเมอื งและประวัติศาสตร์
กรงุ สโุ ขทยั
• ต้ังอยทู่ ่ามกลางเทือกเขา มมี รสมุ พัด • เคยเปน็ เมอื งสาคญั มากอ่ นการสถาปนา
ผา่ น ทาใหม้ ีฝนตกชกุ อาณาจักร และได้รบั อทิ ธพิ ลจากเขมร

กรุงศรีอยธุ ยา • ตงั้ อยู่พื้นทีร่ าบล่มุ มีแมน่ ้าไหลผา่ น • มีพฒั นาการมาจากละโว้และ
กรงุ ธนบุรี
ทาให้มคี วามอดุ มสมบูรณ์ สพุ รรณภมู ิซึง่ มคี วามเจริญมาก่อน
กรงุ รัตนโกสนิ ทร์
• ตงั้ อยบู่ รเิ วณทม่ี ลี าน้าลึกใกล้ทะเล • เปน็ ชมุ ชนเก่า มปี ้อมทส่ี ร้างตงั้ แต่
หากมีศกึ สงครามก็สามารถถอยทัพได้ สมัยอยธุ ยา
งา่ ย
• บริเวณทตี่ ้ังพระบรมมหาราชวังเดิมเปน็
• ต้ังอยู่ฝง่ั ตะวนั ออกของแมน่ า้ ชมุ ชนชาวจีน ต่อมาสร้างใหมโ่ ดย
เจ้าพระยา มีพ้ืนทีก่ วา้ งใหญ่ เลียนแบบมาจากกรุงศรีอยธุ ยา

จารกึ ลานทอง พบท่วี ัดสอ่ งคบ อาเภอเมอื ง จงั หวัดชยั นาท จารึกดว้ ยอักษรขอม - อกั ษรไทยสมยั อยุธยา พ.ศ. ๑๙๕๑

คาถามขอ้ คิด สะกดิ ใจ

เฉลย คาถามข้อคิด สะกิดใจ

ตอบ : ขอ้ 4 ทวารวดี

คาถามขอ้ คดิ สะกดิ ใจ

แนวขอ้ สอบ 9 วชิ าสามญั สงั คมศกึ ษา ปี 2555

เฉลย คาถามข้อคิด สะกดิ ใจ

แนวข้อสอบ 9 วิชาสามญั สังคมศกึ ษา ปี 2555

ตอบ 2 ปราสาท อธิบาย ศิลปะสมยั ทวารวดี ได้แก่ พระพุทธรปู สํารดิ
พระพิมพ์ ใบเสมาจารกึ พระธรรม ธรรมจกั ร กวางหมอบ และพระธาตเุ จดีย์
ส่วนปราสาทเป็นศลิ ปะแบบเขมร (ละโว)้