หน่วย 1.2 ผลงานของบุคคลสำคัญ (พระบรมวงศานุวงศ์)

1หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี 1.ผลงานของบุคคลสาคญั ในการสร้างสรรค์ชาตไิ ทย

1.2 พระบรมวงศานวุ งศท์ ่ีมบี ทบาทในการสร้างสรรค์ชาติไทย

โดย : ครณู ฐั กฤต อุตมะโน, ครูอรทยั ฟไู ฟต๊ิบ

พระบรมวงศานุวงศท์ ม่ี บี ทบาทในการสร้างสรรคช์ าตไิ ทย

สมเดจ็ พระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชริ ญาณวโรรส

(มพี ระชนมายุระหวา่ ง พ.ศ. ๒๔๐๓ - ๒๔๖๔)

สมยั รตั นโกสินทร์

• ทรงมพี ระนามเดิมว่า พระองคเ์ จ้ามนษุ ยนาคมานพ
• รชั กาลที่ ๕ โปรดเกลา้ ฯ ให้ทรงเป็นผ้รู บั ผดิ ชอบการจัดการศกึ ษาของชาติในหวั เมือง
• ทรงมีบทบาทสาคัญในการศึกษาธรรมะของภกิ ษุ
• ทรงรับหน้าทอี่ านวยการให้ภกิ ษรุ บั ภาระหน้าท่ีในการอบรมส่งั สอนกลุ บตุ ร
• ทรงแนะนาพระสงฆ์และฆราวาสให้จดั ต้งั โรงเรยี นข้ึนใหม่เท่าท่ีจะทาได้ ทาใหก้ ารจัด

การศึกษาภายใต้ความรับผิดชอบของพระองคม์ คี วามเจริญกา้ วหนา้ มาก

พระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ กรมหลวงวงษาธริ าชสนทิ

(มพี ระชนมายุระหวา่ ง พ.ศ. ๒๓๕๑ - ๒๔๑๔)

• ทรงเป็นต้นราชสกุล สนทิ วงศ์
• ทรงรับราชการเปน็ ผ้กู ากบั กรมหมอในสมัยรัชกาลที่ ๓
• ทรงเปน็ นายแพทยป์ ระจาราชสานักมาตัง้ แตส่ มัยรัชกาลที่ ๓ ถึงราชกาลที่ ๔
• ทรงกากับราชการมหาดไทย ตาแหนง่ พระคลงั สินค้าในรชั กาลที่ ๔
• ทรงมบี ทบาทสาคญั ด้านการแพทย์ ในเรอื่ งยาไทย และแพทย์แผนไทย
• ทรงมบี ทบาทสาคญั ในการสรา้ งความสัมพันธก์ บั ต่างประเทศ
• ทรงมีความสามารถด้านโคลง กลอนและฉันท์ จนไดร้ บั การยกย่องจากองคก์ ารยเู นสโก

สมเดจ็ พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระยาเทวะวงศว์ โรปการ

(มพี ระชนมายุระหว่าง พ.ศ. ๒๔๐๑ - ๒๔๖๖)

• ทรงมีบทบาทสาคญั ด้านการต่างประทศ เจรจาแกไ้ ขปัญหาระหว่างไทยกบั องั กฤษจนประสบ
ความสาเรจ็

• ประเทศไทยรอดพน้ จากการเป็นอาณานคิ มของฝรง่ั เศส ด้วยนโยบายทางการทูตของพระองค์
• ทรงมบี ทบาทสาคัญดา้ นการเมอื งการปกครอง ทรงดารงตาแหน่งเสนาบดีผวู้ ่าการต่างประเทศ
• ทรงมบี ทบาทสาคัญในการจัดตงั้ รัฐมนตรีสภา
• รัชกาลที่ ๖ โปรดเกล้าฯ แต่งตัง้ ให้เป็นผู้ทรงปฏิบตั ิราชการตา่ งๆ แทนพระองค์

สมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดารงราชานภุ าพ

(มีพระชนมายรุ ะหวา่ ง พ.ศ. ๒๔๐๕ - ๒๔๘๖)

• ทรงบาเพ็ญพระกรณยี กิจทง้ั ทางด้านการเมอื ง การปกครอง วัฒนธรรม และประวัตศิ าสตร์
• ทรงดารงตาแหน่งเสนาบดีกระทรวงมหาดไทยคนแรก
• ทรงเป็นกาลังสาคัญในการปฏิรปู การปกครองสมยั รัชกาลท่ี ๕
• ทรงมผี ลงานดา้ นประวตั ศิ าสตร์ โบราณคดี ศิลปวัฒนธรรมจานวนมาก
• ทรงได้รับการยกย่องวา่ เปน็ “ พระบดิ าแหง่ ประวัตศิ าสตรไ์ ทย ”

สมเด็จพระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ เจ้าฟา้ กรมพระยานรศิ รานวุ ัดติวงศ์

(มีพระชนมายรุ ะหวา่ ง พ.ศ. ๒๔๐๖ - ๒๔๙๐)

• ทรงดารงตาแหนง่ เสนาบดีกระทรวงโยธาธิการ กระทรวงพระคลังมหาสมบตั ิ กระทรวงกลาโหม
และกระทรวงวัง เพื่อวางรากฐานการบรหิ ารราชการใหม้ คี วามม่นั คง

• ทรงเปน็ อภิรัฐมนตรีทีป่ รกึ ษาราชการแผ่นดินในสมัยรชั กาลที่ ๗ และยงั ทรงเป็นผสู้ าเรจ็ ราชการหลงั
การเปลีย่ นแปลงการปกครอง

• ทรงมีพระปรีชาสามารถด้านการช่างและศลิ ปะ จงึ ทรงไดร้ ับยกย่องให้เป็นบรมครแู ห่งการช่างและ
ศลิ ปะ

• องคก์ ารยเู นสโกได้ประกาศเกยี รตคิ ณุ ของพระองคใ์ นฐานะผูม้ ผี ลงานดีเดน่ ดา้ นวฒั นธรรมระดับโลก
พ.ศ. ๒๕๐๖

สมเดจ็ พระศรีสวรินทริ าบรมราชเทวี พระพนั วสั สาอัยยิกาเจ้า

(มีพระชนมายรุ ะหว่าง พ.ศ. ๒๔๐๕ - ๒๔๙๘)

• ทรงจัดสรา้ งโรงพยาบาลสมเดจ็ (ปัจจุบัน คือ โรงพยาบาลสมเดจ็ พระบรมราชเทวี ณ ศรรี าชา)
• ทรงริเร่มิ หนว่ ยแพทย์เคล่ือนที่เพอ่ื ใหก้ ารรักษาแก่ประชาชนทอี่ ยู่ห่างไกล และได้พระราชทาน

ทนุ เพ่ือสง่ แพทย์พยาบาลไปศกึ ษาต่อตา่ งประเทศ เพือ่ พัฒนาวงการแพทยไ์ ทย
• ทรงสง่ เสริมการศกึ ษาทกุ ระดบั สนับสนุนสตรีให้มโี อกาสไดศ้ ึกษาเลา่ เรยี นในระดบั สูง และ

พระราชทานพระราชทรพั ย์ เพื่อบารงุ โรงเรยี นต่างๆ

จารกึ ลานทอง พบท่วี ัดสอ่ งคบ อาเภอเมอื ง จงั หวัดชยั นาท จารึกดว้ ยอักษรขอม - อกั ษรไทยสมยั อยุธยา พ.ศ. ๑๙๕๑

คาถามขอ้ คิด สะกดิ ใจ

เฉลย คาถามข้อคดิ สะกิดใจ

ตอบขอ้ 3. พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมหลวงวงษาธริ าชสนทิ

คาถามข้อคดิ สะกดิ ใจ แนวขอ้ สอบ O - Net

เพราะเหตุใด สมเด็จฯ กรมพระยาดารงเดชานภุ าพ จงึ ไดร้ บั การยกย่อง
เป็นบดิ าแห่งประวตั ศิ าสตร์ไทย

1. ทรงสนับสนุนการศกึ ษาวิชาประวัติศาสตรไ์ ทย
2. ทรงเป็นผู้รเิ ริม่ ใหม้ กี ารเรียนวชิ าประวัตศิ าสตรใ์ นประเทศไทย
3. ทรงมพี ระนพิ นธผ์ ลงานด้านประวัติศาสตรแ์ ละโบราณคดี จานวนมาก
4. ทรงรวบรวมของเก่าเพือ่ เกบ็ ไว้เปน็ สมบัติของชาติและเป็นผ้จู ดั ตั้ง

โบราณคดีสโมสร

เฉลย คาถามขอ้ คดิ สะกิดใจ

แนวข้อสอบ O - Net

เพราะเหตใุ ด สมเดจ็ ฯ กรมพระยาดารงเดชานุภาพ จงึ ได้รับการยกยอ่ ง
เปน็ บิดาแหง่ ประวัติศาสตร์ไทย

1. ทรงสนับสนุนการศึกษาวชิ าประวัติศาสตร์ไทย
2. ทรงเปน็ ผูร้ ิเริ่มใหม้ กี ารเรียนวิชาประวตั ศิ าสตร์ในประเทศไทย
3. ทรงมีพระนพิ นธ์ผลงานด้านประวตั ิศาสตรแ์ ละโบราณคดี จานวนมาก
4. ทรงรวบรวมของเก่าเพ่อื เก็บไว้เปน็ สมบัติของชาตแิ ละเปน็ ผูจ้ ัดตั้ง

โบราณคดสี โมสร

ตอบขอ้ 3. ทรงมีพระนิพนธผ์ ลงานด้านประวัติศาสตรแ์ ละโบราณคดี จานวนมาก