หน่วยการเรียนรู้ที่2 พุทธประวัติและชาดก
ตอบค าถาม เข้าสู่บทเรียน
หลักสัจธรรมอันประเสริฐที่พระพุทธเจ้า ทรงตรัสรู้เรียกว่าอะไร สัปปุริสธรรม 7 มรรค 8 อริยสัจ 4 ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ข้อที่ 1 A : B : C : D :
หลักสัจธรรมอันประเสริฐที่พระพุทธเจ้า ทรงตรัสรู้เรียกว่าอะไร สัปปุริสธรรม 7 มรรค 8 อริยสัจ 4 ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ข้อที่ 1 A : B : C : D :
ทุกข์ที่ยิ่งใหญ่ของความเป็นมนุษย์ ในทัศนะของพระพุทธศาสนา ได้แก่ข้อใด ทุกข์ที่เกิดจากความผิดหวัง ไม่ได้ในสิ่งที่ปรารถนา ทุกข์ที่เกิดจากการพลัดพรากจากสิ่งที่ตนรัก ทุกข์อันเกิดจากความเกิด ความแก่ ความเจ็บ และความตาย ทุกข์อันเกิดจากความลุ่มหลงในรูป รส กลิ่น เสียง และสัมผัส ข้อที่ 2 A : B : C : D :
ทุกข์ที่ยิ่งใหญ่ของความเป็นมนุษย์ ในทัศนะของพระพุทธศาสนา ได้แก่ข้อใด ทุกข์ที่เกิดจากความผิดหวัง ไม่ได้ในสิ่งที่ปรารถนา ทุกข์ที่เกิดจากการพลัดพรากจากสิ่งที่ตนรัก ทุกข์อันเกิดจากความเกิด ความแก่ ความเจ็บ และความตาย ทุกข์อันเกิดจากความลุ่มหลงในรูป รส กลิ่น เสียง และสัมผัส ข้อที่ 2 A : B : C : D :
พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ตรงกับวันใด และขณะนั้นทรงมีพระชนมายุกี่พรรษา วันขึ้น 15 ค ่า เดือน 8 ขณะที่มีพระชนมายุ 35 พรรษา วันขึ้น 15 ค ่า เดือน 8 ขณะที่มีพระชนมายุ 36 พรรษา วันขึ้น 15 ค ่า เดือน 6 ขณะที่มีพระชนมายุ 35 พรรษา วันขึ้น 15 ค ่า เดือน 6 ขณะที่มีพระชนมายุ 36 พรรษา ข้อที่3 A : B : C : D :
พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ตรงกับวันใด และขณะนั้นทรงมีพระชนมายุกี่พรรษา วันขึ้น 15 ค ่า เดือน 8 ขณะที่มีพระชนมายุ 35 พรรษา วันขึ้น 15 ค ่า เดือน 8 ขณะที่มีพระชนมายุ 36 พรรษา วันขึ้น 15 ค ่า เดือน 6 ขณะที่มีพระชนมายุ 35 พรรษา วันขึ้น 15 ค ่า เดือน 6 ขณะที่มีพระชนมายุ 36 พรรษา ข้อที่3 A : B : C : D :
พระมหาชนก เป็นการบ าเพ็ญบารมีประเภทใด ทานบารมี เมตตาบารมี วิริยบารมี สัจบารมี ข้อที่ 4 A : B : C : D :
พระมหาชนก เป็นการบ าเพ็ญบารมีประเภทใด ทานบารมี เมตตาบารมี วิริยบารมี สัจบารมี ข้อที่ 4 A : B : C : D :
ค าว่า “ชาดก” มีความหมายตรงกับข้อใดมากที่สุด เรื่องเล่าในพระพุทธศาสนา หนึ่งในคัมภีร์ที่ว่าด้วยพุทธประวัติของพระพุทธเจ้า การเวียนว่ายตายเกิดของพระพุทธเจ้าในภพชาติต่าง ๆ นิทานที่มีคติสอนใจ ข้อที่ 5 A : B : C : D :
ค าว่า “ชาดก” มีความหมายตรงกับข้อใดมากที่สุด เรื่องเล่าในพระพุทธศาสนา หนึ่งในคัมภีร์ที่ว่าด้วยพุทธประวัติของพระพุทธเจ้า การเวียนว่ายตายเกิดของพระพุทธเจ้าในภพชาติต่าง ๆ นิทานที่มีคติสอนใจ ข้อที่ 5 A : B : C : D :
พุทธประวัติ ประสูติ ประกาศศาสนา แสดงปฐมเทศนา ปรินิพพาน ตรัสรู้ เสด็จออกผนวช
พุทธประวัติ นางสุชาดา ถวายข้าวมธุปายาส หลังจากเสวยเสร็จ ได้อธิฐานว่า ขอให้ถาด ลอยทวนกระแสน ้า หากไม่ส าเร็จ ขอให้ถาดลอยไปตามกระแสน ้า พระสิทธัตถะได้ตรัสรู้ เป็น พระสัมมาสัมพุทธะ แปลว่า ผู้ตรัสรู้ด้วยพระองค์เองโดยชอบ ตรัสรู้เป็ นพระพุทธเจ้า เมื่อวันเพ็ญเดือน 6 ขณะมีพระชนมายุ 35 พรรษา สิ่งที่ตรัสรู้ คือ ความจริงอันประเสริฐ 4 ประการ เรียกว่า อร ิ ยสจ ั 4 การตรัสรู้และการก่อตั้งพระพุทธศาสนา
หลักธรรมที่ตรัสรู้ อร ิ ยสจ ั ทุกข์ ความทุกข์หรือ ปัญหาของชีวิตทั้งหมด สมุทัย สาเหตุของทุกข์หรือ สาเหตุของปัญหาชีวิต มรรค ทางดับทุกข์ หรือแนวทางแก้ปัญหาชีวิต นิโรธ ความดับทุกข์ หรือภาวะหมดปัญหา
ประกาศพระพุทธศาสนา หลังจากตรัสรู้แล้วทรงพิจารณาธรรม เป็นเวลา 7 สัปดาห์ ก่อนเผยแผ่พระพุทธศาสนา ทรงแสดงธรรมโปรดปัญจวคีย์ทั้ง 5 ณ ป่าอสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี ได้แสดงธรรมปฐมเทศนา เรียกว่า ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร เป็นธรรมแนวทางที่ไม่พึงปฏิบัติ 2 ทาง คือ ตึงเกินไปและหย่อนเกินไป ส่วนแนวทางที่ควร ปฏิบัติ คือ ทางสายกลาง (อริยมรรคมีองค์8 และ อริยสัจ 4)
พุทธประวัติ วิเคราะห์พระพุทธเจ้าในฐานะมนุษย์ผู้ฝึกตนได้อย่างสูงสุด มองว่ามนุษย์สามารถพัฒนาตนเองได้ด้วยแนวทางที่ถูกต้องและเหมาะสม พระพุทธศาสนาเชื่อมั่นในศักยภาพของมนุษย์ มนุษย์เป็นสัตว์ที่ฝึกได้และต้องฝึก ดังนั้นความประเสริฐของมนุษย์ จึงอยู่ที่การฝึกอบรมและพัฒนาตนเอง มนุษย์ประเสริฐสูงสุดได้ด้วยการฝึก การตรัสรู้ คือ เครื่องหมายแห่งความส าเร็จในการเพียรพยายามและ การใช้สติปัญญาของพระพุทธเจ้า การตรัสรู้มิใช่จะกระท าได้โดยง่าย แต่ก็ส าเร็จได้ด้วยความเพียรพยายามการใช้สติปัญญา และความอดทน พระพุทธเจ้าเป็นแบบอย่างของมนุษย์ผู้ใช้ความเพียรเพื่อความดีงาม
พุทธประวัติ วิธีการสอนของพระพุทธเจ้า หลักการสอนพื้นฐาน การอธิบายให้เห็นชัดเจน แจ่มแจ้ง สันทัสสนา การจูงใจให้อยากรับไปปฏิบัติ สมาทปนา การท าให้กล้าหาญ และมั่นใจว่าจะท าให้ส าเร็จได้ สมุตเตชนา การท าให้เบิกบาน ฟังไม่เบื่อ สัมปหังสนา
พุทธประวัติ วิธีการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย วิธีสอนแบบธรรมสากัจฉาหรือวิธีสอนแบบสนทนา การสนทนาช่วยสร้าง บรรยากาศของความใกล้ชิด ความเป็นกันเองได้ดีระหว่างพระพุทธองค์ กับผู้ที่มาฟังธรรม ท าให้เกิดความกระตือรือร้นและความ สนุกสนานในการฟัง
พุทธประวัติ วิธีการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย วิธีสอนแบบบรรยาย พระพุทธเจ้าทรงใช้วิธีนี้ในที่ประชุมใหญ่ เพราะผู้ที่มารอฟังธรรมจ านวนมากมีพื้นความรู้ ความเข้าใจ และความศรัทธาในพระพุทธศาสนาเป็นฐานอยู่แล้ว การฟังธรรมจึงเป็นการมาเพิ่มพูนความรู้ ความเข้าใจยิ่ง ๆ ขึ้นไปและยังเป็นการมา เพื่อหาความสุขสงบทางใจ
พุทธประวัติ วิธีการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย วิธีสอนแบบตอบปัญหา พระพุทธเจ้าทรงสอนให้พิจารณาดูลักษณะของปัญหาและเลือกวิธีตอบที่เหมาะสม ทรงจ าแนกประเภท การตอบปัญหาไว้ 4 ประการ ปัญหาตายตัว ปัญหายอกย้อน ปัญหาแยกตอบ ปัญหาไม่ตอบ ตอบแบบตรงไปตรงมา ไม่อ้อมค้อม ไม่มีเงื่อนไข เพราะมีค าตอบตายตัวแน่นอน ปัญหาพึงย้อนถามก่อนแล้วจึงตอบ ต้องย้อนถามเพื่อให้เกิดความชัดเจนของประเด็นที่ถามก่อน ปัญหาที่ต้องแยกประเด็นตอบ อย่าเพิ่งด่วนตอบ ต้องแยกตอบเป็นเรื่อง ๆ ไป ปัญหาที่ต้องพักหรือเก็บไว้ไม่ต้องตอบ เพราะเป็นปัญหานอกเรื่อง ชวนทะเลาะ
พุทธประวัติ วิธีการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย วิธีสอนแบบวางกฎข้อบังคับ เมื่อเกิดกรณีปัญหาพระสงฆ์กระท าความผิด ในเรื่องใดเรื่องหนึ่งซึ่งเป็นกรณีความผิดครั้งแรก ที่ไม่เคยมีใครกระท าผิดมาก่อน ส่งผลให้มีการต าหนิติเตียนในหมู่ประชาชนหรือมีผู้น าความกราบทูล พระพุทธเจ้าให้ทรงทราบ พระองค์จะทรงเรียกประชุมสงฆ์สอบถามที่มาของ การกระท าความผิดและทรงชี้แจงผลเสียหายต่อสังคมโดยรวม ตามด้วยการแสดงธรรมที่เหมาะสมกับเหตุการณ์นั้น ๆ แล้วทรงบัญญัติเป็นข้อห้าม (สิกขาบท)
พุทธประวัติ เทคนิคการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย แปลงนามธรรมให้เป็นรูปธรรม ธรรมเป็นเรื่องนามธรรมบางเรื่อง มีเนื้อหาลึกซึ้ง ยากแก่การเข้าใจ พระพุทธองค์จึงทรงใช้เทคนิคนี้ในหลายวิธี เช่น การใช้เทคนิคยกอุทาหรณ์ การเล่านิทานประกอบ การเปรียบเทียบอุปมา และการใช้สื่อการสอนประกอบ
พุทธประวัติ เทคนิคการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย วางพระองค์เป็นแบบอย่าง พระคุณข้อหนึ่งของพระพุทธเจ้า คือ พระองค์ทรงสอนอย่างไรแล้วก็ทรงปฏิบัติได้ตามที่สอน เราอาจสรุปเทคนิคการสอนของพระพุทธเจ้าด้วยการวางพระองค์เป็นแบบอย่างได้ สาธิตหรือท าให้ดู ปฏิบัติตนเป็นอย่าง ทรงเลือกใช้ค าเหมาะสม
พุทธประวัติ เทคนิคการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย อุบายเลือกสอน การเลือกสอนเป็นรายบุคคล เนื่องจากผู้ที่เข้าฟังธรรมส่วนใหญ่มีภูมิหลังที่แตกต่างกัน ทั้งในด้านความสนใจ ระดับสติปัญญา การเรียนรู้ หรือประสบการณ์ ดังนั้นการวิเคราะห์ภูมิหลังให้เห็นความแตกต่างระหว่างบุคคล จึงส าคัญและจ าเป็นอย่างยิ่งส าหรับการสอน
พุทธประวัติ เทคนิคการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย มีความยืดหยุ่นในวิธีการสอน บางเวลาสมควรต้องยอมให้ผู้เรียน รู้สึกตัวว่าเขาเก่ง บางคราวสมควรเข้มงวดก็ต้องเข้มงวด สมควรผ่อนตามก็ยอมตาม หรือในยามที่เห็นว่าผู้เรียนต้องการก าลังใจ ก็ต้องปลอบและให้ก าลังใจ
พุทธประวัติ เทคนิคการสอน พระพุทธองค์ทรงใช้วิธีการเทศน์หรือการสอนที่หลากหลาย การลงโทษหรือการให้รางวัล การสอนโดยการให้ก าลังใจ เพื่อส่งเสริมให้ท าความดียิ่ง ๆ ขึ้นไป การต าหนิเป็นการตักเตือนไม่ให้ประพฤติเช่นนั้นอีก พระพุทธเจ้าทรง ใช้เทคนิคการให้รางวัลด้วยการชมเชย เช่น การยกย่องชมเชยผู้มีความสามารถและ มีคุณสมบัติพิเศษต่าง ๆ ว่าเป็น เอตทัคคะ คือ ความเป็นเลิศในด้านต่าง ๆ เพื่อให้เกิดความมั่นใจในการกระท าความดีของตน และเพื่อให้บุคคลอื่นถือเอาเป็นแบบอย่าง
พุทธประวัติ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามแนวพุทธจริยา โลกัตถจริยา พระจริยาวัตรของพระพุทธเจ้า หมายถึง การบ าเพ็ญประโยชน์ของพระพุทธเจ้า 3 ประการ พุทธกิจภาคเช้า พุทธกิจภาคบ่าย พุทธกิจยามที่ 1 พุทธกิจยามที่ 2 พุทธกิจยามที่ 3 เสด็จออกบิณฑบาต และแสดงธรรมโปรดสรรพสัตว์ผู้ต้องการบุญ ทรงแสดงธรรมโปรดประชาชน ประทานโอวาทตอบปัญหาให้กรรมฐานแก่พระสงฆ์ ทรงตอบปัญหาแก่เทวดาที่มาเข้าเฝ้า ทรงพิจารณาสอดส่องเลือกสรร ว่าวันต่อไปมีบุคคลใดที่ควรเสด็จไปโปรด
พุทธประวัติ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามแนวพุทธจริยา ญาตัตถจริยา พระจริยาวัตรของพระพุทธเจ้า หมายถึง การบ าเพ็ญประโยชน์ของพระพุทธเจ้า 3 ประการ พระพุทธเจ้าทรงปฏิบัติหน้าที่ สงเคราะห์ญาติในฐานะที่เป็นญาติ เช่น การเสด็จไปโปรดพระญาติที่กรุงกบิลพัสดุ์ ได้ทรงแนะน า ให้พระญาติ ซึ่งก าลังจะท าสงครามแย่งน ้าในแม่น ้าโรหิณี ได้เข้าใจเหตุผล สามารถปรองดองกันได้
พุทธประวัติ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามแนวพุทธจริยา พุทธัตถจริยา พระจริยาวัตรของพระพุทธเจ้า หมายถึง การบ าเพ็ญประโยชน์ของพระพุทธเจ้า 3 ประการ ทรงบ าเพ็ญประโยชน์ในฐานะพระพุทธเจ้า หมายถึง การท าหน้าที่ของพระพุทธเจ้า เช่น ทรงวางกฎระเบียบส าหรับควบคุมความประพฤติ ของผู้มาบวชในพระพุทธศาสนาทรงแนะน าให้บรรพชิต และคฤหัสถ์ปฏิบัติให้ถูกต้องตามหน้าที่ของตน จนสามารถประดิษฐานเป็นรูปสถาบันศาสนา
พุทธประวัติ การบริหารและธ ารงรักษาพระพุทธศาสนา การบริหารพระพุทธศาสนา ระยะเริ่มแรก การบริหารขึ้นกับพระพุทธเจ้า คนเข้ามาบวชเพิ่มมากขึ้น พระพุทธเจ้าได้มอบหมาย ให้พระอุปัชฌาย์เป็นผู้รับผิดชอบ กระจายอยู่ตามภูมิภาคต่าง ๆ มีเจ้าอาวาสและคณาจารย์ เป็นผู้รับผิดชอบดูแลความสงบเรียบร้อยภายในวัด เข้าไปยังประเทศต่าง ๆ มีเจ้าอาวาสเป็นผู้รับผิดชอบ โดยมีพระธรรมวินัยเป็นแกนกลางของการบริหาร
พุทธประวัติ การบริหารและธ ารงรักษาพระพุทธศาสนา การธ ารงรักษาพระพุทธศาสนา ด าเนินไปโดยมีคณะบุคคลที่พระพุทธเจ้าทรงก่อตั้งไว้ เรียกว่า บริษัท 4 ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา
พุทธประวัติ การบริหารและธ ารงรักษาพระพุทธศาสนา พุทธบริษัทกับการธ ารงรักษาพระพุทธศาสนา เป็นหน้าที่ของพุทธบริษัทที่จะต้องศึกษาให้เข้าใจอย่างถ่องแท้และถูกต้อง การศึกษาธรรม เพื่อความสงบสุขของสังคมด้วยการแนะน าสั่งสอน อบรม และปฏิบัติตน การเผยแผ่ธรรม ความรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนาอยู่ที่พุทธบริษัทน าหลักค าสอนไปปฏิบัติ การปฏิบัติธรรม เมื่อมีภัยเกิดขึ้นพุทธบริษัทต้องออกมาแสดงจุดยืนที่ถูกต้องร่วมกัน การปกป้องคุ้มครองพระพุทธศาสนา
ชาดก การเวียนว่ายตายเกิดของพระพุทธเจ้าในภพชาติต่าง ๆ ก่อนที่จะมาถึงพระชาติสุดท้าย เกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะและตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า
ชาดก ทศชาติ เรื่องราวของพระโพธิสัตว์ 10 ชาติสุดท้าย ก่อนที่จะเสวยพระชาติเป็นเจ้าชายสิทธัตถะและบ าเพ็ญเพียรจนได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า เตมียชาดก (เนกขัมมบารมี) มหาชนกชาดก (วิริยบารมี) สุวรรณสามชาดก (เมตตาบารมี) เนมิราชชาดก (อธิษฐานบารมี) มโหสถชาดก (ปัญญาบารมี)
ชาดก ทศชาติ เรื่องราวของพระโพธิสัตว์ 10 ชาติสุดท้าย ก่อนที่จะเสวยพระชาติเป็นเจ้าชายสิทธัตถะและบ าเพ็ญเพียรจนได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า ภูริทัตตชาดก (ศีลบารมี) จันทกุมารชาดก (ขันติบารมี) พรหมนารทชาดก (อุเบกขาบารมี) วิธุรชาดก (สัจจบารมี) เวสสันดรชาดก (ทานบารมี)
ชาดก เวสสันดรชาดก เวสสันดรชาดก เป็นชาดกเรื่องที่ 10 ในทศชาติชาดก กล่าวถึงพระชาติสุดท้ายของพระโพธิสัตว์ในการบ าเพ็ญ ทานบารมี ก่อนจะทรงอุบัติเป็นพระโคตมพุทธเจ้า
https://www.youtube.com/watch?v=JowpTD_DhFQ
ชาดก มโหสถชาดก มโหสถชาดก เป็นชาดกเรื่องที่ 5 จากทศชาติชาดก โดยกล่าวถึงพระโคตมโพธิสัตว์ เสวยพระชาติเพื่อบ าเพ็ญปัญญาบารมีอันเป็นพื้นฐาน น าไปสู่การตรัสรู้เป็นพระโคตมพุทธเจ้าในที่สุด
https://www.youtube.com/watch?v=bnmI6L7JygQ&t=4s
ชาดก มหาชนกชาดก มหาชนกชาดก เป็นชาดกเรื่องที่ 2 ที่ทรงเอาชีวิตเป็นเดิมพันในการบ าเพ็ญ วิริยบารมี(ความเพียร) แม้จะมีอุปสรรคมากมายเพียงใด ก็ยังคงพากเพียรจนกระทั่งบรรลุเป้าหมาย
https://www.youtube.com/watch?v=bPaq2Gw7-xk