PYXAHW KbIPblIK KAFMAA bipiHwi Karnaa. Kyperimi3geri KaparywblHblH KiM ekeHi, KapaT KaHAbl KanaH taHblFaHbIMb13 03iMi34iH KiM eKEHiMi3Ai KepcETeTiH aMHa Tapi3ai. Kypangbl ecke anfaHga oiblHa 6ipneH KopKbIHblW yAnataTblH 6ip 6oMbICTbl enecTETCEHÍ3, Aemek, ci3ne kebiHece KopKblHbl neH yaT 6acbIM. An erep Kyaañ pereH Ke3ne oñblHa 6ipaeH Maxa66ar, Meñipim KaHe KaMKopnbIK Kence, Aemex, oMblHna ocbl CMnaTtap Mon 6onFaHbl. EkiHWi Karnaa. Xak KonblHAa *Ypy akbinAblH eMec, ypeKTiH ici. AK neH KapaHbl axbipaTaTblH Hapce MblFblHnaFbl 6ac emec, KeyneHaeri ypek. HanciciH entipywinepgeH eMec, Kbip-CbipblH 6inyuwinepaeH bon! YwiHwi KaFnga. KypaHAbl TepT AeHreMge okyra 6onagbl. ANFawKbl AeHrei -CbIpTKbl MaFblHacbl. OgaH KeñiH iwki MafblHacbl. YwiHwici iwKiHIH iwiHAeri MafblHa. TepTiHwi geHreiaiH TepeHAiri cOHAan OHb TyciHaipyre ce3 Kyaiperi merneñai. TopTiHWi KarMaa. fanaMHblH p6ip TyüipineH AnnaHblH Cnnarra pbiH Kepyre 6onagbl. OHTKeHi On MewiTTe, wipkeyae, cMHaroraga emec (OinIMIMeH, KYAipeTiMeH), apóip caTTe apõip kepae. AnnaHbi Kepin emip CYpreH eukiM bonMaFaHb cekinai, AnnaHbl kepin, enin keTkeH Ae ewkiM OK. KiM OHbl Tanca, MaHrinik COHbIH Ky3bIpblHAa Kananbl. beciHi Kafwaa. AKbinAblH enwemi MeH FawblKTblK enueMi backa. AKbin- OTe cak. ap KanaMblH CaKTblKneH «acañabl. «baika, e3iHe a0an 001» Aen eckeptin OTbipabl. An FawblKTbIK Onan emec. OHblH anTd 104
PyxaHM KMpaK ar waa TblH «AsHOa, 03lHA aAMa!» AKbin OHainblKneH 6epine KoHmaüabl. CaulbiKTbIK 60nCa 63IH TE*Ken anMannbl, MopT Kereai. eMTKeHi Kynua Ka3blHa/nap knpaHAblHblH acTblHAa bonaTblHbi Tapi3ai, 6acTbl Kynua Ka panbl Ypekre maCbIpynbi! AATbIHUlbl Kafna. byn AYHMegeri Aay-gaMan meH epTTei ewneHpiniKTiH K6i TINgeH. 63IHe ne bon, 6oc co3re MaH 6epMe! FawbIKTbiIK MaceneciHAe Tin KyAipeTi KypMeTÍHÍ aTnaca aa TyciHiKTi. FawbiKTblH Tini TiNci3 Tin! KeTiHi Karnga. byn ayHneje okwaynaHblin, Tek e3 naycblHHblH KaHFbipbifblH eCTyMeH akMKaTKa KeTe anmaMcblH. 03iHAi TeK 03renepAIH aMHacblHaH TOIblK Kepe anacblH. Ceri3iHuui Karnaa. bacblHa He Kenin, He KETCe pe yMiTci3AiKke ypblH 6a. bykin eciKTep Ka6blnca Aa, akbipbIHAa On cafaH ewkiM 6inmeiTiH Kynua coKnak awajbl. CeH OHbl Kepe anMacaH Aa, Tap COKnaKTapAbIH ap xafbiHna KaHwaMa *aHHaT 6aKuwanapbl 6ap. lyKip er! KanaraHblHa KOlblH KETKEHJe wykip eTy OHan. Conbl KanaraHbiHa Konbl KETE anMaca ga uykip eTe 6ineTiH KaH. ToFbi3blHWbI KarMga. Ca6bIp eTy - KyTy eMeC, KepereH 60na 6iny. IKEHre Kapan rynai, TyHre Kapan kyHAi3ai Kepe 6iny - caóblp en aranagbl. AnnaFa FawbIK Kyngap ca6bipabi beiHe 6ip TaTTiHÍi copfaHaan ipTe-bipTe copbin, KopbITaAbl. Onap maHa TyfaH anablH TOnfaH anfa dWHanybiHa yaKbiT Kepek eKeHiH eTe makcbi 6ineai. OHbiHWbl Karnga. Wbifbic 60nCblH, Meini 6aTbIc 6onCblH, Menni COTycTIK HeMece oHTyCTiK 6onCblH, KaH «aKKa 6eT ancaH Aa apoip ca apbiAbl KaH-gyHueHe KacanfaH caaxaT Aen 6in! 93iHiH KOHIN aNEMyHneciHe caaxaT macafaH Kici TynTiH Ty6iHAe Kep *y3IH wapnaiTblHbl aHblk. "OpiHui Karnga. TonfaTnan maTbin 6ana Tyy KOK eKeHIH apOip did eTe maKcbi 6ineni, e3iHHeH KaHanaH, cao, Tan-Ta3a e3lH b aTa Fapy yuiH He6ip KMblHAbIKTap MeH TONfaKtañ aybip a3anTapfa gaiblH 6onyblH KepeK. 105
KeMengeHy Hegeprinepi OH ekiHuui Kafnna. FawbiKTblK - 6ip canap. OCbl KoNFa wbiKKaH apóip *onaywbi Kanaca pa, Kanamaca na bacTaH bakanuaFbIHa AeMiH 03repepi. Ocbl Canapra wblfbln e3repMen KanfaH bipge-bip neHge mOK. OH ywiHwi Karuga. MblHa aneMgeri eTipik Kaxbl, KanFaH ycTa3, Ke300ayWbl weixTapabiH CaHbl eTe Ken. WblHanbl Kon6acibi waKipTTepiH e3iHe KaipaH KanabipymeH aMHanbicnaMAbl, KepicÍHwe, ceHi iwki anemiHe YHinyiHe api HanciHAi KEHin, 03iHgeri Famanbin KaóineTTepai KEKE-Keke weTinAipyre 6afblTtaHAbl. OH TepTiHWi KarWpa. Xak Tafana angbIHHaH WblFapfaH TYpni 03re picTepre Tipecin yaKbIT eTKi3reHwe MoMblHCyH! Tipwinik afblHbl ceHeH 6acka waKta emec, 03iHMeH 6ipre akCblH. KyüeM 6y3bl/nanbl, TblHbICTipwiniriMHiH aCTbl-yCTÍHe TYycepi gen yaHblMgaMa. bankiM, EMip TipwiniriHiH aCTbl yCTIHeH KaKcblpak wblfap, KañgaH 6ineciH?! OH OeciHWi Kafnga. Anna apaañbIM 6i3AiH iwKi KaHe CbipTKbl aneMiMi3Ai caT CañblH KEMengeHAipyge. apKaicbiMbl3 KeKe-mEKe KEMeniHe KenreH eHep TyblHJbICbIMbl13. AngbiMbl3/4aH uWbiKKaH apóip oKMFa, KenAeHeH WblKKaH ap6ip Kegepri keM-KeTirimi3ni ToNblKTbIpy yuiH ocnap naHFaH. Pa66biMb13 ap6ip KeMuiniKTepiMi36eH KeKe-KeKe añHanbicaAbl. eMTKEHÍ anaM aTTbl TybIHAbl - KEMWinikci3 6onyfa Thic Faxañbin KapaTblNbIC. OH anTbIHWbl Karwga. Aina - keMWiNIKCi3. OHbI Kakcbl Kepy, cyBo OHan. EH KMbIHbl KaTeniri MeH apTblKWbinblfbl KaTap *YpeTIH naHM neHgeHi Kakcbl Kepin, cyie 6iny. Kici He HapceHi KanaH cyice, OHbl TeK COn AeHreHge FaHa TaHMTblHblH ew VMbITna! Aemek e3renepre puACbl3 KywaK awnacTaH, KapaTKaH yuiH mapaTbinFaHnapAbi xaKcbi KopMec TeH, ewKiMAi nañbiKTbl Typae TaHM Aa, cyie ne anmaicblH. OH MeTiHwi Karnga. Heri3inne aak CbipTTa eMec, iute, KuiMge EMec ypeKTe 6onaabi. OaaH 6acka xYKKaH Ke3 KenreH Kip, TyCkEH Aak KaHwanbikTbl Ke3re 6ipaeH wanblHfaHblMeH, *yca KeTegi. Kyca keTnenTIH, KypeKke 36geH OpHblfbin anFaH Aak óap: on - Kb13FaHblLI neH KaMaH HMeT. OH CeriaiHi Karuaa. Kynni aneMHiH HeÑip Katnapbl MeH caHCbl3 KynuACbl anaMHblH iwiHAe macbipbinFaH. WaHtaH 6i34i cbipTTa ToPybD 106
PyxaHw HBMpbi KaFMNa nan XypreH KopKblHblITbl MakynblK eMec, bl Cbi6blp. WantaHAbl iwiMi3neri Kynua yH, CyMna- CbipTTaH, backanapnaH eMec, 03iHHeH VMbITna: «¬3iH TaHblfaH i3ne api anaM, PabôblCblH Aa TaHMAbl». backanapabi Ko Mbin, e3iMeH 031 aMHanbickaH anam TYOIHAe COn eHõeriHiH Cblbi peTiHAe KapaTkaHAbi TaHMAbl OH TOFb13blHWbl Karwaa. 03renepaeH CblM-CWanaT, KepKeM KapbiM KaTbiHac HeMece cymicneHwiniK KyTin *ypceH, 6ynapabi en anabiMeH e3iHe acayfa bopbiwTblCbiH. e3iH cyuMereH anamHbIH 6ackanap TapanblHaH KakCbl Kepinyi MyMKiH eMec. CeH e3iHai KaKcbl KepreHne Fana OMip cafaH TIKeH YCblHCa na, xyaHaCbIH. AemeK, maxblH apana ryn ycb Hanbl AereH ce3. KMbipmacbiHWbi Karwaa. KongblH aaFbl Kan xepre 6apbin TOKTan TbiHbiH Onan bepy - 6oCTaH-6ocKa kyw-kyaTTbl capn ery. CeHiH MiHne TIH anFaw KacanTblH KanaMblHAbl FaHa onnay. KanFaHbl KeniH 3iHeH 03i peTTeneai. Kubipma 6ipiHui Karwaa. pKamcbIMbl3 CaH anyaH Cunartapfa ne 60nAbiK Erep Anna 6apnblfblIMbl 3biH 6ip-6ipiMi3aeH aymaTblH Oipaein 6ofaHbl Mb13Abl Kanaca, ce3ci3, Conan mapataTbiH eAi. Apanafbl anbIp MawbinbliKTapfa KypMeT KepceTney, apKIM 03IH namblk axuKaTTapabi 0achanapfa kyuwTen Tanyfa TbipbiCybl Xax TafanaHblH KacneTTi KafuaAa CblHa KypMeTCI3AIK CaHanaaAbl KMbipma ekinwi Karnga. Annafa WblHambl fawblK Kici apak-uwapan weTIH epre Kipce Ae, on Kep on ywiH HaMa3 oKMTbiH opbiHfa aHana Abl. An KepiciHwe, MackyHeM neHAe MewiTke Kipce Ae, on xep on ywIH apak-uapan iweTiH OpblHFa amHanaabl. MblHa AyHnene He iCTecek Te 0131 bacCKawa ereTiH Typ 3nneTiMi3 emec, iwki HMeTIMI3 bonMak RMbipMa ywinwi Kamaa. OCblHay ayHite Tipuwiniri KonblMbl 3fa dMaHat peTIHAe yCTaTbinFaH Typni-TyCTi obiHblk ICnetTi Kemoipey nep olblHWbIKKa 6epinreHI COHWa - Con ywiH Kafbipbln, Ke3 xaCblH DPbin CbiHAbipanbi aa. naKTbipbin tactanabl. OCbinawa. AyHneHIH odblKTbl 6aciH apTTbiptbin, 6afacblH aCbipaMbl3, He boMaca Kan dbipaMbl3. He Hapce 60nca na. weKTeH WbIFynaH Cak OOn Conbl N6ereaI Kenoipeynep oMbiHWbik KOIbiHa Tnep-TWMeCTeH 3pI-0epi an
KeMengeHy Hepeprinepi apTblk Ta, KeM Ae KeTneñai. Conbl Kici apaanbiM Kyoa Teben opta xon Abl yCTaAbl. KMbipma TepTiHwi KaFMaa. Anam 6anacbl mapaTbinblc 6iTKeHHIH eH Kaaipnici ham apaaKTbiCbl. EHairi xepae e3iHiH Kep xysiHe Anna TaFanblHaaraH xannpa ekeHiH YMbITnaH, ap KanamblH aHnan 6acbin, oCbl faH CaM xapekeT xacayfa Tuic. bacblHa xOKWbl+blk Kence, bane-xanafa Ke3 bonca, TypMere Tycce, Tinti TyTKblHfa anblHca na, eHceciH TiK yCTan, Ke31 awblK, KOHini oAy xannpa CblHAbl xapekeT KacaynaH TapTbIHõaybi Kepek. Kubipma õeciHwi Kafwga. KaHHaT neH ahaHHaMabl TeK KaHa 60- nawaKTaH i3AeMe. Ekeyi ae aan Ka3ip, oCbl Kepae. Kai ke3ne anaMabi nanga KyYTnei, ecen-Kucanka Heri3geMen, anblC-óepicTi Onnaman xak Cbl Kepe ancak, xaHHaTTa xypMi3 AereH Ce3. An KaM KE3Ae Aay-aamaifa beviM TYpcak, xeK Kepy, Kbl3faHbiw neH KaHAbl KEKKe ÖbllFaHcak, con cOTTe-ak KahaHHaMFa TOn ETe KanFaHblMbl3. KubipMa anTblHWbl Kafwaa. OcblHay fanam 6ip 6ytiH 60onMbIC, oip faHa mapaTbllblC. bykin 6onMblC Ke3re kepiHõeMTÍH Kin apkbinbl 6ip-6ipiHe 6añnaHfaH. baika, 6ipeyaiH o6anblHa Kanbin xypMe, 03re nepaiH, 3acipece e3IHHEH 3NAeKanaa anci3 bipeyaiH KeHiniH KyMpeTne. TepTKy AyHneHiH Oip xaFblHAaFbl OipeyaiH MyH-3apbl kynni anam3aTTbl oaKbITCbl3 eTyi MyMKÍH eKeHiH 3CTe eciHHEH Wbifapma! Con ceKinai 6ipeyaiH 6aKbITbl õapwa anaMFa KyaHblw cblinaybl MyMKIH. KMbipMa xeTiHwi Kafwaa. MblHa anem ÑenHe 6ip Tay waTkanbl icneTTi. OFaH AaybiCTan He añrcaH, On Aa cafaH cOHbl KanTanan xaH Fbipanbl. Ay3blHHaH 6ip makcbl ce3 WbIKca, KaKCbl ce3 maHFbipanbl, an KaMaH ce3 añTbinca, on aa maHFbIpanbi. Onai 6onca, KiM ceH Typanbl KaMaH Ce3Aep 6blKCbITbin xypce, ceH on anam xañblHna 40 KyH 6oibl TeK KaHa xakcbl Ce3nep air. KbipbiK KyHHeH KeñiH KepeciH, 6apiblfbl 93repeai. CeHiH KOHiniH 63repce, emip 03repeai. KubipMa ceri3iHuii Karnaa. 6TKEH KYHAep caHaMbl3bl Topnan anFaH 6ip TyMaH Aeyre 6onanbl. An 6onawaK o-KWANAblH nepneci faHa. He 6onawaKTbl 6ine anmaimbl3, He eTkeHiMi3ai e3repTe anmaiMbl3 Conbl Kici apnavbiM Ka3ipri caTTIH aKMKaTblHa cañ eMip cypeaA
PyxaHw bipbIK HaFMAa KMbipMa TOfbl3blHWbl Kafna. lafabip AereH- eMipimi3 anpbiH an3 Ka3blilbin, Cbl3bll bln KOWAbl AereH C93 eMec. COHAblKTaH, «He icTe anaMblH, TafAblpbIMa oCbl/lan Ka3biFaH» Aen wapacbl3 KyMre Tycy Ha/laHabIKTblH benricl. Taf^blp *ongblH 6apnblFblH eMec, TeK KaHa KONAbIH 6acTbl anbipblKTapblH KepceTeni. KypinetiH Kon 6enrini, 6i0aK baplblK bypbilblC neH KaTapbic KOnaywblHblH 03IHe 6ainaHbiCTbl. COHAbIKTaH«OMipre TOnblKTan ce3IM KYpeai» Aen aiTna, He 6onmaca «Mynge uwapacbi36bIH» geme. OTbl3blHwbl Kafnna. Kemen anaM 03renep COKce Ae, añbinTaca Aa, ecek-eripiKTi Kapuwa bopaTca na, tinTi xanara Tan 6onca Aa, ay3biH awbin ewkiMre apTblk ce3, xafblMCb13 Kayan KaTnaHabi. KeMen anam 03reHIH KeMUiniriH KpeTiH eMec, KacbipaTblH anam. OTbI3 6ipiHui Karwaa. AKuKaTKa xaKblHnay ywiH 6apKbITTan 6anFblH, ibexTeH *yMcaK *ypeKke ne bony kepex. ap anam apkaHaan KOnmeH *yMcapyabl yipeHeni. bipeyniH õacblHa KañFbl kenep, óipeyniH 6acblHa aypy Tan 6onap, 6ipeynep makblHblHaH aMbipblnbin MyH KYuwap, 6ipeynep TankaH ayHMeciH *OFanTap. aMTeyip, 6apimi3 *ypek kartbl nbifblH KyMcapraTblH ongaH eTemi3. AereHmeH 6ipeynep MmyHAarbl MKMeTTi TaHbin-6inin xyperi xyMcapanbi, an keióipeynep, exiHiuwTICi, OgaH caMblH KaTbire3 neHgere añHanagbl OTbl3 ekiHui Karupa. Opranafbl neppenepai õip-6ipnen anbin TacTayfa TbipbIC, COHAa faHa AnnameH wblHañbl Maxa6baTka Heri3genreH 0aMnaHbic Kypa anacblH. O3iHHiH epexe-KaFWganapbiH 6oncblH, ananna oynapabl e3renepai aMbinTay ywiH KongaHba. Bcipece nyTrapgaH aynak 001, AOCbIM! baika, e3iH AVpbIc Aen 6inreH Ke3KapaCTapbiHnbl nyTKa dMHanAbipblin anma! CeHimiH 6uiK 60ncblH, 6ipak ceHimiH apKbinbl óvMik TeH Kapan, TakannapnaHóa! OTbl3 yliHi Karwaa. MblHay aneMAe apKiM 6ip Hapce bonyfa Tbl PoIbin arKaHAa, ceH eWKÍM 60IMa, apam 6on! COHbIHAa bapbln Tipep KepIH «ew Hapce» 60nCbiH! Heriai, agaMHblH WeNMeKTeH euikaHAan pMacbl bonMafaHbl KaKcbl. WenmeKTi weAMeK ETin TYPfaH CbipTKbl niwiH EMeC, IWi. Con cekinai, anaMAbl agaM eTin TYPFaH Aa «MeHMEHA EMeC, «ewkiM emecniH» AereH TEpeH TaHbiMbl. 109
KemengeHy Hegeprinepi OTbi3 TepriHwi KarwAa. AkuKaTKa MOMblHcyHy anCI3AIK Te, cenkoc Tblk Ta eMec, KepiciHwe, MOHblHCyHy ananat kyWTI Tanan eTeai. MoMblHCyHFaH Kici TynaraH ToAKblH/Abl Cynapaa anacypMan, Kayinci3 anMaKta FyMbip Keweai. OTbi3 6eciHwi Karvnga. MbiHay emipje 6i3 TeK KapaMa-KaiuWbiAbiKTap apkblNbl FaHa inrepineHmi3. MyMiH Kici e3 iWIHneri Tepic nikipnepMeH TaHblCybl KepeK. Apam 6anacbl keMen anaM MapTebeciHe Kapam TabaHnan Kbl/nKu 6epegi. CoHAan-ak, KapaMa-KaMwblMblK Tapabi Ka Oblngan any AapexeciHe KapaM KETiNe TYceai. OTbi3 anTbiHWbi Karuga. 63renepaiH KyNblK-CyMAblfblHa anaHpaMa. Erep 6ipeynep KonblHa op Ka3bin, ceHI KynatyAbl Ke3Aece, Anna Aa onapfa op Ka3agbi. eMTKeHÍ Onap Ka3faH opnapblHa e3nepi KynaHabi. byn xyie anbic-bepic Herizinge *yMbIC iCTeMAi. bip TYMip KaKcbilblK Ta, KiWKeHTa wamaHAbIK Ta KapbIMCb13 KanmanAbl. CbióAbipnaraH anbl paKTbiH 03i OHblH inimiHeH TbIC eMec. CeH TeK KaHa ocblfaH MnaHcaH 6onFaHb! OTb13 eTiHwi KafWJa. Anna eTe Ha3ik ecenneH KyMbIC iCTeitiH cararTbl KacaraH ynbi WeQep. OHbIH weóepniri coHwanblK - apõip Hap ce gan yakbITblHAa opblHAananbl. He bip cekyHA epTe, He 6ip cexyHA Kew KanManabl. opbip anaM ywiH Fawblk bonaTblH Me3rin õap, OfaH KOca eneTIH yaKbITbi Aa 6ap. OTbi3 Ceri3inwi KarwAa. «eMipimAi 03repryre AaibiHMblH 6a?» Aen cypay ewKawaH kew emec. Kañ macTa 6oncak Ta, 6acbiMb13aaH KaHAan Kwnbl 3aMaH eTce Ae, TOnbiKTañ xaHapyra MyMKIHAIK 6ap. Erep keweri KyH 6yriHri KyHHIH añHa-Kareci3 kewipmeci 6onca, 6yn OKiHiu! ap6ip caT, apoip neM WblfapraH cañblH KaHapy Kepek. Kana emipre ke3 awy ywiH, enMeM TYpbin eny KepeK. OTbl3 TOFb13blHWb! Kafwaa. benweKTep appaiblM 03repin Typanbl. TyTac AyHMe ewKauaH e3repMeiai. byn ayHueaeH oTKeH apóip ypbi yuiH OHblH OpHblH 6acaTbilH Tafbl 6ip ypbi Tyaabi. Ke3 xyMFaH apoip aKcbl anaMHblH opHblHa 6acKa 6ip i3ri apam keneai. bapnblK Hapce 03IHIH OpHblHAa Kananbl. 110
PyxaHw KBIpbIK Kar e iCTeceM eKeH, KYAaMta FalblK boNbin eTcEM 6e, 6onmaca LMre Me, ange acnaH 3eMIHe eTkiHui Me, KOK anAe TYp-TyCKe Fawbik 60- KbipKbiHWE Karnga. Maxa66aTCb13 eMip - 6ocKa eTKEH ecin yaKbiT. naiblH 6a?» Aen cypaMa! benuek Tafbl bip benuweKTi LThIK TyAbipanbi. fa- cnnaTtayfa KaHe T0NbIKTbipyfa MyKTaK eMec. FawbiKTblK - 03 a00hlHa Aapa aneM. CeH OHblH He iuiHAe, He gan TblHAa emeccIH. FawblKTblK - CafblHblw.21 opTacblHAa, He CblpbiCbl Ennd Wadak e3iniH leMC Teópu3u MeH MaynaHa PyMM KaMl Ma3FaH «AuK» Typix Ma3yu Kipux, KaFwAacbi periHAe yCblHFaH. dHblHAa KeMen agaMaapfa TaH TYpni KaFMAanapAbl eMCTIH 111
AEHCAYNblk
TOHI CAYAblH- KAHBI CAY eHeH aH HYplbl 60nca, KOHgenMeK. Waxapim Kyaibepaiynel Apam 6anacbl KaH MeH TOHHeH TYpaTbIH Faxanbin KapaTbinbIC. 6y AYHWeci MeH aKbipeTiHe M3H bepreHi CHAKTbl ajam banacbl xaHbl MeH TOHIHe Ae conai KeHin 6enyre Twic. ApnaMHbIH AeHcaynbiFbl xakcbl 60nca, Anna taFana boMbIHa AapbITKaH KaóineT-KapbiMabl TONbIK nannanaHa anagbl. HaTwKEcÍHAe, ajamablK Kapbl3blH OTen, KETICTIKKe xeTeAi. Ke3nereH MaKcaTKa xeTy yuiH agaMFa eH ayeni iwki 3Heprna, 60MAafbl KyaT Ka*eT. An on 6oMafaH Kephe Kankaynbik neH epiHweKTiK 6oH KepceTegi. OFaH 6aCTafaH icTi aafblHa *eTKi3e anMaTblH wanafaniblk epin xypegi. KenkegeH Kepi TapTbin Ty paTblH Kexip MiHe3, Abañ aTKaHAan «¥HKblnbl-OAy, 60MKyie3» KaFgaMra tan 6onaabl. Ka3aKTblH «TaHi cayAblH KaHbl cay» Aen MaKangaMTblHbl COHAbIKTaH. JiHiMi3 TOHHIH CaynbifblHa aca MaH bepreH. Ana enwici (C.a.y.) Mawhyp xapuciHAe apaM 6anacbl Ka AipiH Oinyre Tuic ekKi yIbI HblfMETTi atan eTeai: 6ipiHwici - AeHcay blk 6onca, ekiHwici 6oc yaKbIT. ANaM TipWiniri TblHbIC any MeH JeM WblfapyaaH Typagbl. OCbl po yecc bip caT TOKTaca, Ke3 KenreH Tipwinik weciHiH eMipi aAKTananbi. MawhypaiH «Bip pem iuwKe, 6ip pem Kepi» nancanacblHblH MaHi OCbl. by npouecc 03 Ke3eriHAe apam aeHcaynbifblHa TiKeneH KaTbiCTbl 00idn 114
laHI cayAblH HaHbl cay AbIK TaH, Mauuhyp Kycin: «ApaMHbiH AeHeci eki HapceHiH KywimeH canaMar TYpagbi. byn eki HapceHiH 6ipi - Kb13bll KaH, Oipi - 6y3bInraH Kapa aH Ta3a KbI3bll KaH eKI AEM alblCTblH ipimeH ayanaH KaH. Ta3a Kbl3bln iwKe Kapan kipe oneni, KypeKke bapbln, KYpeKTeH api Kyiii AeHeHi apanan kaüTybIH a na Kapa KaH KaH (KOMipKbIWKbl/ ra3blHa aMHanbin) 6onbin, Tafbl xypeKKe nia neM anbiC KOIblMeH Aanafa Wblfbli TYpagbl. Mine, KyAipeTTiH 11ebepairi: iwke Kapan kipreH AeM KbI3bl/l KaH, Aanafa wbiKKaH geM Kapa KaH. Con ywIH aMTblnanbl: «bip JeM api, 6ip gem 6epi». Ocbl eki neM anbICTblH Oipi TOKTaca, agaM OipgeH eneal», - Jeñ OTbipbin, anTbl HapceHiH MaHbl34bl/lblfblH aTan eTegi: 1. 6yn eki ^eM anbiCKa KaKCbl aya kepeK. AnaM 03lH Ta3a ayana cak Taybl Kepek. 2. 6yn eki gem anbiCka Kyw bepyre makcbl Tamak kepek. Ka3ak MaKanblHAa «Aypy - aCTaH, Aay KapblHgacTaH» Aen añTbinagb. 3. EKi AeM anbiCKa Kyw 6epyre apekeT eCKiH (YCKiH): Ka3akwa aHrKaHAa KMMbll-K03FanblC KepeK. 4. YMKbl MeH OAYnbiKTbl KanbióblHaH acbipMan, KeMiTnei, opTa aneT neH ypeTy KepeK. 5. WaTbIK KepeK. Agam 03 KOHiniH 03i TOMEHgeTneyi kepeK. Ka3akTa «MT e3 KVMpblFblH e3i anbin xypMece, OHbl KiM anbl1 *ypepi?» 4ereH Makan bap. OHblH MaHici - agam 03 KeHiniH 03i KeTepin KYpy Kepek gereH Ce3. 6. Auy, KopKy, eKiHIw CUAKTbl Ce3iMgepgeH aynak bony Kepek. byn aMTbiFaHaapabiH Oipae-6ipi agamga KOK 60nca, on aypyfa uwanAblFagbl. He KannbIHaH aCbin KeTCe, OHAa Aa mamaH 60nagbl. Aca KopblKKaHHaH, aca KyaHFaHHaH, He 30p auiy KbICKaHHaH enin keTKeHAep Ae 6onfaH. 22 P mycin Keneiynbi. KenToMablK Wb/FapManap wuHafbl. 11-TOM, 22-ber. bM-OiniM» (6ipiHwi aHrime) Makanacbi. AnMaTbl. 2010 *. «IKO» Hu-pa 6acbinFaH.
KOTEPIHKI KOHIN-KYW CTPECKE TYCNEy AHVIHVWYL 9LIVAV3 O19UHEOH
8LL mWI9o 3JEIWIdI9May HIm HIHIJOLLO ue .damuew Nadax Kauiadioue GHPES 191Pdi9 deg PdetHe* 1quewu19E0 uy .udAi %17 °|LXIUIYLOX PIdet 9HPEYP 19 PiWette a10 .Ha7 Aeo 19tyedäH 19-%LZ .H.JaL10 HaJdAm HI9HeÁe ui9Uew Ox Eiq at diwe 'eDenuog !JaLLO daia UO - wety HImA Ha .Laxe¥ EIGHeuLI9wA I9tAdAL HIDLUEAD .M UI9diq1D19Áe Med HI9trdeuo -19 19reuo9 .JEAD PIÁHPTUoN xe-yetHo eAe H9LedigtHetuesuia 197 -PII9Meg HaWJOLIO Adipe uj .TEIHaWUe9 H3 pItwMI - atuA uAi It UI9Me EIHILaTUax dauaeadai HI9HO PHIGHdo I9DeTMeU "HOM ma PHe '1atedigtueHue MA JaUHIM. 19HeÁP Ung 'E}HBULatuam Iqui9Hde tHA deui9JUrgdAy Pidei¥PgBe EI9HI9de9 ueN 19me+P WI9 'eeNO9 19JPTEI9Heuey 'EI9HIgdigtireHMe aHLaTe ITAatHaAdao .M* 1eingP etHI9DBe EI9HI9UO9 HaULeugPL ot were LO EIwaeHLOX eee eeÁe etyeu 9Teuog vesu9 eteÁe dei Budaiweg Haw -Adua ¥e-MeU'Ho) ItaHIUeg Hau HOUWLEdouxudi tuJat -9Uewdoo HeTdelieE uUII JatuA HMLDeUu ITaveg HIqUBMW daLlHawave TadiTuAg devo UdAL -MX 19hBog et 19HeÁe HI9HeIdi9gey 'deuiadHi9oo NI9UBMWX HIMA HI91PHeduo¥ Heto HIuaN yiqueeeL 19teuog |L137 atdAL Hem HIW uv PTdeuo 'Ei9wyenÁH ITdauardau atHAH 'ei9wyeu¥e¥ attHAM HILLaAadax HIpaudex 19UeiqN deiiee 'ueN HI91iyeHM* MA atHim! Hem HBMLMe S-y ajaDa )eU esese et'Hesedey HITyA 199eÁe 194P1idigo HaW 'at -190Pd HI9LMeM0 'E19odeim uatt Mevey 19uEHeLDeU MA aTH.M! eAe aHI1agHa at 191191e¥ uAg uo UOEIHLO Aia 19Me* ajaxnleH HaWIJaLLO ei9)eWPIWe¥ aT PEPI 19HeEHY AHI9LLP HM 'EIWala NadIgeH laMPN .H.JALLO HP aUEON IqUeHnEnD mA» EDWAK Vetel9WI9HeXLMe e7i9dejo 19TeUog Hauidouo AD9UeHMe UNHO AuqLIeX Aeve* eeei atdax i9DEAy Iued doe HITdaungeo etHi9ÁweT aDadipe 19Ueide HI9I9WAK MW 'UI9diatHeuWex delHIUIHeN ÁPIDIGHI91 HaNEAEe mK Ue9Urem aNDAdI3 'BuODaduat diwe datH|ladAo eTeu U 9DPAy 19teideoyem 191IqUÁe>HaT .18MLMHJOH PEPI® PÁP PEPI HI9UAeOHaT
CAYATTbI TAMAKTAHY 8Mip cYpyAIH EKI 3aHblH 6inreH agaM 6aKbiTKa KOn MeTKi3egi: 6ipi He 6onca coHbl Kei 6epMen, a3blFblHa tanFaMMeH KapaMTblH Kici; ekiHwici KiM 60nca, cOHbIMeH AOc 60nMan, AocTblKKa Aypbic apamgapAbl TaHAan 6ineTIH KaH. OMap XanaM Tamak Ken, ac iuy agaM 6anacblHblH TabnFW KaKETTiniri. AnañAa MyHblH eNwEMi meH TanFaMblH OinMeK KepeK. «OMipimi3Ai e3repTy YwiH api TyNFanbiK AaMyabl ayeni HegeH bacTay Kepek?» ^en MeHeH CypafaHaapra, cayaTTbl TaMakTaHyfa MaH bep AeiMiH. Ma, angbiHa ynKEH MakcaT KOMbIn, xeTiCTÍKKe KETYAi Tanan eTKEH KE3 KenreH anaM eH ayeni iwin-KereH TaMaFblHa MaH bepciH! KypaHaa ««Ya, nañramõapnap KaybIMbl! Agan, Ta3a haM nanpanbl ac-cygaH Ken-iwinAep, ap Ke3 Mri ic iCTeHaep. yoaci3, ceHaepaiH He icCTen, He KoMbin xypreHpepiHAi OinemiH»2 geniHreH aaT 6ap. Anna tarana 6yn aATta anam3aTka Typa KonAbl KepceTin, i3rinikke ynri peTiHAe xióepinreH nañraMóapnapfa eH ayei Ta3a api nanganbl TafaM xeyA byMbipanbl. OnaH KenIH Mri IC iCTeyre waKbipanbl. AemeK, anam banacbl Mri ic Kacay yuwiH ayeni cayatTbl TaMaKTaHbin, nañananbl ac iuyi KepeK. eMTKEHi cayaTTbl TamaKtaHyabl peTTeñ anmaraH anam Kan canaaa 0oncblH KeTiCTIKKe *eTyi ekiTanaH. COHAblKTaH pyxaHn KeMengeHyA 23«MymHyH»cypeci, 51-aAT 120
IHAL KLI9doy HIMA EI9WeESe De 1912 'eHe 19UeL¥I9MA HaJaT 'E19WPIPw uAn eI9uA 19HI91 HesUe eIdoe 19UOL HaWHeEPOP 'uetivi9odi9 «NIMBMI daTH.LMBT at 19Teui99ei Mem HIMBH ElWjEE» uigdigio ¥eHOY HaHHaNLON ettHI94P 3JMA 'EI9NeLMeY HIHHA1 dig HI990) EIIWIGHde¥ uetei9) Vem E]wam! udA HaWILLel-Ldoi HaLIUIEA HIuax Heteiyey amaH "¥Oda WId.Jimiy atHajat 9-S 1eJe) HImA Wax HI91¥ewei 19Aui9Ligdoy 30auine TejwIEO Aetue - E1w ug 07-SL LÁHnW aNIUIEA -P19m «HIDHID Uat 17 uax HeU09 H0 NeWel» Mewdigoe Ee Aa HaHWaMUe Matva AoigÁeL 'bawa 19HI9HPi¥egel -AL - HI9TI atHIHEW laHHAD uat UaLIJA 31 197eiew «HI9DeWUog UI9D9Áe 'a* uedi9oi9 'Mo» 1942tuy 191e LaHHA» deg YOX datrH|LManaT at 'dadH|LamI eHLOuWON eUoN eDo¥ Itami -PHO HeHI91dy 19uMen eudoo Haw EI9NIg HIdat UeHM La !tMaX ITauaN uiquoj HeHUe deiPHON -Ee 19MeW ueveido0 La PWMe HaWi9HBH HetMem HIMaY 19tAeiDe UIgdiiorquey MetHI9O0 HadAw» «desueK widuimy Ideew PHe HOW H[13H|UOX uadA*» «H19UAeiUe JELJaH HI9u¥eWel eTHI9tve -Mem HeÁUe deuig*"yatww-oiwax '19) HeD Y19KÅm (Heu19o0N HItdaua9Hadeg-ueg amaH -PIe '1a 'uiquigdi9uoeuede HI9HO) BHIÁamaHdig E3HOMPW 191ue-dag udAL Leueo 'Bex* 'eidey-19EPW 'yeodiaÁeg Heiu1gdi9á» HI9Ueg eiPwaoxÁT HaxoIu "HiaÁei HeJUedki -UeH |UaAe eyMeHOM 19kg Hesedi9udkg di9Ho HadAn wem 'Ewadag eoWe atuAoe HeMdeioett HawiqWeN ItadAx 'EwaHIEO) vaue 19WI9ÁeH INa HAM 19uog Hi9HHPL '99191e HILmaN 1919.Pg uigdiq "MeoeWelDei es¬i9WI9JeHOH 1awdky uatHajaulaode» E19MPHI9 IU EI9WMDeI et'HPNdeioet oog Hi9do wewdintuey [udAi HaWNe4e1 -UO1 HI9d igtHI9yet 19Ueueideg HaxAT HOW Hetdeeeg UJOL-UIMA -A1-W19Ee d19 LeD EON uduAx xIuadex yeHoy ALA» HImA waN atHaiat dig HA -Ag HeXoeiuisuey NeHO ALAH PEIWIetT ITMaN 19ueo19yW udieey etHel 1911eÁeo PiAHei¥ewel uex Hew auida9 dag JHJAg HIUEI9 etwesoN 19TWWe wete 9LNP-HeM AHel dAi 19tkHeiNewel oigdAt aJanAm BoN HaJU1g 19LLeAeD -NewPi ¬P» Hewel «Aam MH 19D 1del HI9HeTMIEN PtHI9Deg 19HeTuie» Idag 19teHeiA Ldei «WeHe-UWHE - KHeuemeHo ItuIMaD NL EA» EP Aauyo) - «WeUex-uKLeuuu» «WeHeW-UALeuUW" ee 'Kei»i9wA EP NewPl AOM «WeIPI-LÁIevuu» - HaJout HI9UI9U0 uaLyaw IdatIMe ruede) AHerhewel
Aencaynblk 60Mbi KMHanbin KYMbIC icTeMAi. ACKa3aHfa, 0aybipfa, Kypekke aybip canmak TYceAi. TaHepTeH KMHanbii oHaMbl3. Ko3IMI3 AOMÓblfbIn, 6eri Mi3 icin kETEAi. YmKbl KaHóafaH. MiHe, OCblHAan KyMAe *yMbICKa Kere Mi3. TyHAe gemanmaraH ar3a KyHi 6oñbl cencok, ymkbl/lbl-Ony 6onKyue3 xanae xypeai. MyHAanpa anaMHblIH KaHAan Aa Oip ic+i Kacayra 3aykb cOKnanabl, 3HepruaCbl xeTnenai. Exi Ko3i auibIK, OipaK caHacbi MeH Tyna 6oMbI yKblga. OnaHb13, OCblHAan kyijeri anaMHblH KeTICTIKKe HKeryi MyMKiH 6e?! AMTnakuWbl, KOHaKTaH apTbliIFaH canaT neH TaMaKrapAbi «06an 6on MacbIH»gen KaMTa-Kaita mblNbITbln, Hewe KyH *eMTIHAep bap. Kbl/lbl TbllFaH caibIH TaMaKTbIH Canacbi KeTeai, 31AHbl KOóeMegi. OHbi 6incek Te MaH 6epmeÄMi3. YnkeH FaNblM, MeqnyWHaHbIH aracbl MOH CHHa ac iuyain apebi Kannbi: «AC iwKeHAe wakTan KaHa a3 KeriH, eMTKEHÍ acTblH 6o Fa Aapybl - OHblH KopblTbliyblHga. AgaMHbIH af3acblHa eH aybl pbl KopbITbiIMaFaH ac yCTiHe ac iuy», -Aece, KacneTti KypaHpa «lwinaep, KeHAep. bipak biCbIpan eTnenaep! Anna biCbipanLLIbingapAbl Kakcbl KepMenai»" - geniHreH. ekiHIIKe Kapañ, kenwinik KOFapgafbl aATTbl KaTe TyciHin *yp. blcbipan- AacTapKaHga meniHbeM KaNFAH ac eMec, acka3aHna waMagaH TbIC apTblK eniHreH ac ekeHAirine MaH 6epmeiai. Anna enwici (c.a.y.): «Agam ypnafblHblH eH KaMaH blAbICbl - TO9 TaMak iuKeH KapblH. AgaM banacblHa AeHeciH KOTepin *Ypyre KaxET a3blH-aynak (6ipHewe acam) TaMak xeTKiniKTÍ. An MiHAeTTi TYPAe xeiTIH 6ONCa, OHJa acka3aHblHbIH YWTeH 6ipiH - TaMakKa, Keneci yWTeH 6ipiH Cyfa, an KaNFaH yuwTeH 6ipiH ayara apHacblH», -AereH. ATaKTbi ConbinapabH 6ipi Mópahum nÑH Ogham: «Kimge-KiM acKa3aHblHa KipeTiH TaFaMabl Kanaranan anca, e3 AiHAapnbifblH Aa KONfa anFaHbl. AcKa3aHbIHa apTbiK TaMak Kipri3bereH anaM KepkeM MiHe3re Wenik eregi. KapHbl TOMMaH KYpreH Kici Ainara acbinbiK KblnyaaH aynak 6onapbl, KapHbl TOK Kici acbinblKKa makblH MYpegi», Aen ac luyAiR enwemiH yApeTKEH. 24 AFpao» cypeci, 31-aAT. 122
CayaTbl TaMaKTaHy Anna enuwici (C.a.y.) backa bip xagnciHge «YmõeriM yuiH eH KaTTbl yaibIMAanTblH Hapce - KapblH WblFapy, apTblK TaMak *ey, Ken vKbl KaHe TYMCIK-TaHbIMHblH TaA3Ablfbl» AereH. byn xannCTe anTblNFaH KecengiH bapi apTblk TaMak xeyneH TyblHAañabi. Ceóeói TaHre KaxeTIHeH apTblK ac ajamAbl KankaynblKKa, MayóacTblkKa MaXoVp eTeAi. TinTI KYHIHe oipHewe MapTe apTblK ac iuwin, OHbl Kata-KaMTa cbipTKa Wblfapy waManaH TbIC yaKbITblHAbl ananbi a, yakblT blCbipabblHa KOn awbinanbi. MugbIH ceprek yMblc macayblHa Kaxet KaH MONUiepi ac KopbiTyra xyMbinablpbinFaHAblKTaH MM KYMblCbl 8nCipenAI. COHAblKTaH TOMbln ac iwkeH apam Mayxbipai bacTaHgbl. YHemi yKbICbl KaH6aM xypepi. ApTblk ac win, Ken yiblKTaFaH anaMHblH TOHÍ CeMipeai. An TOH CEMipce, pyx a3abl, oñ-TyiciK acka3aH TOHIperiHeH api acnaraHAbIKTaH, napacaT-naMbiMbl TeMeH 60naAbl. Tinti bapa-6apa KynKbiHblHblH KYIbIHa anHanbin, On HanciCIH EMec, Hancici OHbl KanaraH KafblHa Kincis xeTeKTenai. MyHnan anaMHblH Ky/nwbinbiKKa KynbikCbl3, yMbiCKa mankay 60naTblHbl COHAblKTaH. Agan aCTbiH, MaHbl34blblfbi Agan Key cayan, apam *ey - KyH3» «KynubNblK OH 6eniKTeH, on OH 6eniKTIH TOFbl3bl xanan pbl3blK Hecióe Ta6yaaH Typanbl» ayiT naMFamóap (a.c.) Aa e3i eHóeKTEHin, TanKaH TaöblCmeH Ky HeNTETIH» XapaMHaH caKTaHbIHaap. AcKa3aHbIHa xapaM ac tycKeH anaMHblH AYFacbl KbipblK KyHre AeñiH Kaóbl/n 6onMaiAbl» VFanapblHHbIH Ka6bin 6onFaHblH KanacaHnap, anan acneH Ko peKTeHiHnep. Keióipeynep xapaM *eMAi, xapam KMeAI. COHaH COH, KOKKe KonblH XaMbin ayfa eTegi. MyHAaM KiCIHIH AYfacbl Ka nan Ka6bln 6oncblH?>» AyFanapblH KaQbln 6oncbiH neceHaep, xanan apI Ta3a acieH KO peKTeHiHAep». 123
eHcaynblk Cy-8MIP Cy Tipuinik ke3i. H,O. Kep 6eTiHiH wamaMeH 70%-blH Cy anbin KaTkaHbl CHAKTbl, anaM geHeciHiH 55-60%-bl CyaaH Kypanbin, Tinti iwKi af3anap MeH 6ynwiblk emep, MMAblH 70%-bl CyblIK TbiKTaH TYpaab. ApaM aF3acblHa KaxerTi cynbl wan, Kode, 6acka na ra3abl cyCblHAap anMacTbipa anManabl. Ta3a cy AeHcaynbiKTbIH eH ap3aH «MHBeCT WICbl. Tasa cy iuyai aneTKe anHanAbipcaHb13: HeHene 3at anmacy *yMbICbl peTKe Keneai; AeHeperi OTTeri TacblIManbl Kakcapanbl; eHe Kbi3ybl 6ip KanbinTbI AeHreñge 6onaabl; bapnbik iuki opra, QyblH MeH MWAblH HyMbICbl makcapaabi. TepiHiH Kypfan keTy Kayni a3asAbi; KeHin-Kyi ceprex KYpeai; bañcangbi 6onacbl3. Apam ar3acblHa kyHAenikti 2-3 nMTp cy KameT. TbIHblC anbll, ayaHbl CbIpTKa WblfapraHAa HeMece af3anaH KakeTCi3 3aTTap cbipTKa WblkKaH Ke3ne, TepnereHne, ¢¢n3MKanblk Kyu xyMcafaHga boMAaFbl Cy KOFanaabl. AnaM keM AereHAe KyHiHe 2-3 nMTp cyabl CbipTKa Wblfapaabl. COHAbiKTaH OHblH OpHblH MIHAerTi TYPAe Ta3a cyMeH TONTbipbin OTblpy KameT. AnaHga kenwinirimi3 AeHere KameT KYHAeniKTi cy HOPMacblH TOnbIK KannblHa kenTipmeMi3. AKbin-KeHec: anemi cy KyATblH KyTbl CaTbin anbIHbl3, OfaH Cy KyMbln anbin ypiHi3. byHbl 8neTKe anHangbipblHbl3. byn euKaHaañ maHanblK emec, epTege ata-6abanapblMbl3 beniHEH TOpCbIK TaCTamafaH. Ci3 Ae OCbinan KacaHbi3 (MeH 03ÍMMeH bipre apHaMbl cy 6OTenKeciH anbin *ypeMiH). Cy iwceHi3, MM *YMbICbl KaKcapbin, ecTe caKTay KaóineTiHi3 aptapbl. Cy iwkeH COH acKa3aH, iuwek KONgapblHblH Kbl3MeTÍ KapKbIHAan, ac KakCbl KopbiTblihaNbl. Cy byupek-bayblpAbl unak, TOKCMHAepaeH Ta3aptanbl hOM XYpeK cofbiCbl opHblfbln, KaH Keneprici3 aMHanagbi. Ko3fanbic Ke124
Cy-BMip aiHne cy iwini3, ar3anaFbl apTblk Mañnapabi xaFbin, 6ynwbIK eTTepiHi3re OTTeriH XETKI3EAi. Cy nanpanbi, 31AHCbl3, KanopnaCbl3, KonKeTiMai cyCblH. Jece ne cyAblH canacblHa MaH bepIHI3. Iwin xypreH CyblHb13 XMMWanbIK KOCnanappaH ana, AapyMeHAepre ban bonybl Kepek. bacblHbl3AblH Kui aypybl, ay3blHbl3AbIH Kypraybl, awywarAblK, apTbiK canmak 6ynapabiH 0api AeHeHi3neri cy TanwbinbfblHblH aCepi 6onybl bIKTMMan. COHAai-ak 3apiHi3aiH Tyci ci3pin AeHeHi3Aeri cy MenwepiHiH KepceTKiui bona ananbl. Erep 33piHi3niH TYCi Koo capbl 6onca, TaHiHÍ3re cy xericneiTiHAirin 6inaipeai. acipece xacblHb13 ynFañFaH caibIH CyAbl Kebipek iuyai aneTke añHanAbipblHbl3. Cebe6i 65 maCTaH KeñiH geHere cyAbiH KaxeTTiniri apTanbl. Cananbl cy KaHgañ ga 6ip XUMWANblK KOCnanappaH, ayblp MeTangappaH, MMKpoopraHn3MAepgeH Ta3a, cOHAan-ak kypaMblHAa Kanbynn, MarHmn, HaTpnM T.C.C. nañganbl 3nemeHTTep Ke3jeceTIH, pH aeHreñi 7,6-aaH OFapbl cy.
c{blMBATTblM, CblNgbIPMAN AKKAH CYNAM BON KemenaiKKe yMTblNFaH i3ri xKaHnap 6ip-6ipiHe: «KbIMOaTTbIM, CblnAbipnan aKkaH cyAan 6on!» - nen Hacmxar aMTanbl. OMTKeHI Cy apaa- MbiM CapKbIpan afanbi. YHeMi apekeTTe. AKkaH caiblH Menaipnirin, Ta3anblfbiH, TYHblKTblfblH CaKTanabi. bacKanapfa nanganbl 601anbl. An afblHCbl3, TOKTay cyAblH TyHblfbl nañnaHbin, 6opcbin, Cacn baCTaMAbi CeH e cy cekinai yHeMÍ K03FanbiCTa, xapakeTTe 6on! Erep aknañ TOKTan KancaH, cy cekingi TyHblfblH nainananbl. AKKaH Cy e3iHiH *KONblH Taóagbl. Ke34eckeH 6ereTTepai aMHanbin OTin, Xbllfa-caiabl Kyana KbiNKbin, MaKcaTblHa KETeai. CeH Ae eMip Ae ke3neceTiH KeJeprinepai oCblnañ aMHanbin eT! MakcaTblHabl *Mbin Kobin, KOnblHaa Ke3AecKEH anamAapMeH aMTblICbin, TapTblCbin, yaKbl TblHAbl 6OCKa entipin anma! Cy KaHaa biAbiCKa kyMbinca na, con blAbICTblH dopMacblHa blHfainaHbin, 03 KacneTÍH KOFanTnaCTaH niwiHiH 03repte ananbl. CeH Ae cy Tapi3ai afgañra Kapañ blHfañnaHbin, KOFaMFa 6eiiMAen. bipak cy ceKingi ceH Ae e3 00NMblCblHAbl, iwKi KVHAbilblfblHAbl CaKTa! Cy e3repiCTeH KopblKnaHabl. On óy 60nbin acnaHfa yuaabl. bynT 60- nbin xoCbllbin KeweAi. KaHobip, óypwak 0onbin xepre KaiTa Kayanbl. Kap 6onbin KananaKTaHabl. My3 60lbln KaTanbl. Cy 6onblin KaMta ep Ai. AafblHAa cy cy 601bin Kananbl. EHAewe, ceH Ae cy Tapi3Ai e3repic TeH KOpbl Kna! O3repictiH AOMiH TaTKAH anam FaHa Aamwabl. COHAblKTaH 03iHAi apAaibIM KaHanan oTbip! Cypneyci3 eMipAeH, YHeMi KaMranaHa oepeTiH Meai. apeTteH KYTblin! e3repygeH KopblKKaH anam eukawaH Kerep backa gaMai TaTnanAbl. 63reHi OiNmeiai. MyHaaü anam 60nbl Aafbl KaóineT-KapbIMblH keMengeHAipin, OHblH epkeHaeyiHe MyMKIHWI nik bepmenai. Cy KaHwa cyiblk 60nca Aa, on ayHneneri eH Tblf b13 api KaTTbl neHe- HIH Oipi. On cOHbICblMeH Tayaan anbin keMenepai KeTepin Typ. EHAewe ceH Ae cy CUAKTbl KMblHAblKKa TeTen bep! KaHanai aybipnblKTbl 60NMa- CblH eHCepe anap MblKTbl 6on 126
LZL HesedA 'ajuAi HOJaTUem 'eideÁHe*-HeX Hda HaJjpdagax 'Pmp WIgdeiyey HaiDauLAN PJdeuexDeg watdex ITadag -uay dioma Hax Meie PWPINO i9mWe| .TEjdei ueduigodiqi ewei 'dag u aidainiuDuaM iHpaLaM HaNuA HawHILaMade Ha) DU ElDAJUEA HeUeDex Ee Del ]UaDal k eWPI 'avdag uat adAe PwUog HIwaia i9tHI90194 Bnde jdag "euieiNOL PUe yede¥ nKUi9x Han E9 I9tHI9DI9P emHe Hatdax ueiey eouo9 'Pt Haw dellBPT1eM EBe ITUNO0 delidem HeLidian Heiedey NPTe JatHadai 19119e 19tuewe¥Meg MeuO eOUog eioigy HI9Tko 19EAW ePtHI9UeY 'Pt 19etHI91P 190194e 19TMeneiNoi dajiw Hpdag HI9DUOQ 'uigdigtHeLiI99em BHLdar PAPT et 19UWI9Hex jHI9UOg uIHO 'Hi9Deuig) WI9uPT 9UMe HIHB at H[Ee9 ueudistuigo HeMMe Ao ItuNao Hesethi91 ewere -de eHI9H "PUMm aH|uUIHe Lanadax L19Qem ITadag HI9TÁ '19distui9o H19vdi9ghew 19U19odiqi MeTHe¥ juewei WeTV -PX at Ao iduHaD Wete H.JIUMwaN 'u1gdieoex PHI9devdi9 wIdag vog 'quNIUmd1u deudioes 194ettHI9ÁeHMoH idey I9LXndei ui9di9oe dAi Ha f deudi9o '1|HaNaW elHal - Ee ettHI919M19HAL UPHUe¥ He1eK digaH HI949t PiAAm watdex dag Hi9HweR MHexAd HI94191OeU °eueEei HIddaiHadA}x HId1y ujdiuay -HeWeX HjEe Ao 'u19uem Qeo 9teuig¥ 'amatH3 Ha at Ao ituina WI9uetde -O A WI9Metde IttdiH [Uad|ua» 191mI9HeU199 "19UeÁH .Lu| HI9HHI9LUe PHI9uUe eiMeM Uedo HesUem '19HI9xAd 101 HeyDeg tHJadAx jeueeei Ke 19421Deg eEel-uei HI9TA) aJdax [H3JHID "yTu\M3o Had at HIHa9Ael eHI9JPdiquo1 Hp diy eHAY Han axIuaieh HeHHeiHI9dA HIMOX Ao 19uNBD edeeei Aug "yaday dituew eH9uuey 19trevedo Meuo 'eouo9 wete 193PUP9 yetHeM et dig AD emHeN eoHeiDeu 'et eMxediquoi uHD eiyey 19edeeei 1916Pg au1g HIpMaWda9 Ha) 19H0 'deL No HINWAW Ha HeseUIeHÅ deioi9se HaD HalauLAn PMI99oNe -P9 jPTUgEN HO HejeuieHÅ deveswo etHI9Ide iqurettweu deudi9o 19Lex 'ett di9ke eouog HI19JPume eHI9Pg HawDAL diadJel awawkel emHeN ITuH0) HaNUA He1DI9JP jeuhiado HI9Udiattie Mingei HPHI9D19 at n u 19Ui9Hae 'aJuOH 'ajelHa uIqUe elinxAn 19Tei9m amaTH3 Ha n) WI9MPtde HoNuA Pideii4e i9teueHWe HI9LHI9dy qAD HaEo ueudiatuso HeMHe wetka «juog 'Wiqiegwigy»
eHcaynblk anaMFa waTTblk CblMnanAbl. Cy bap xepae - TipuiIK bap. EHAewe, ceH Ae cy ceKinai aMHanana eMip CblMna, KeHin CblMla, MYKTaxablH KapgeMiHe yrip, KonywbIH 6ep, nanganbl 6on! OkbipMaHbIM, MeH Ae cafaH apaanblM CblnAbipnan aKkaH cy ceKiai 6on!» AemekniH. TABHFW TAFAMJAPAbI KO6IPEK TYTbIHblHb13 Taber TaptaTblH TafaM Typi Ken. bipak MblHa 3aMaHaa pacTèyA, KybipblinFaH TafaMaap, TepMuANbIK OHAenreH, Ta3apTbilfaH a3blK-TYIKTep, Ta3aptbinFaH Mainap meH MaprapnHAep cekingi TabnFW eMec TafaMaap ete Ken. Erep «eni» TaramAappaH bac Tapta aImacak, af3ambl3 ¢epMEHTTep re MyKTax 6onbin, «KOKbICKa» TOnanbl. bine *ypiHÍ3, aybip TafaMaapAbl TYTblHyAblH 3apaa6bl 30-40 *bliMgaH KeñiH 6aAKana 6aCTañabl. Agam YHEMI Wapwan «Ypeni, an-KyaTbl a3asgbl, Ke3 KenreH KyKnanbl aypyfa 6eiim 6onanbl. COHAblKTaH eH angblmeH depmeHTTI a3blK-TyniKTepAi TaHAaHbl3, Onap: KeKeHicTep MeH KEMic-KMgeKTep; TeHi3 eHIMAepi; WeMiwke gaHi meH KaHfaK TYp/iepi. byn eHiM TYpnepiH TaMaKTaHy paunoHblHa eHri3iHi3. KyHAeniKTi Ty TblHCaHb13, 3HeprWAHb13 KanbinTbl xKarganna 6onanbl. Mai, Hapybl3 (akyb13) *aHe KeMipcy Ke3 KenreH TaMaKTblH KYpaMbIHaH Man, Hapyb13 (6enok) «aHe KOMipcy (yrneBOA) Taôbl/lanbl. bipak keMipcyablH«maKcbl» KaHe «KamaH» TYpnepi 6apblH Kenuinik Oine bepmeMAi. 3n6eTTe, 6yn HIOaHCTapAbl cnopTWblnap meH AypbIC TaMaKTaHyra Ha3ap ayAapraHaap FaHa 6ineai. Ocbl Cekingi mañnap MeH Hapybl3gapAbIH nañAacbi3, nañganbl TonTapbl 6ap. 6ynapablH nañaanbicblH TaHaayana KaTenecin watambi3. Mañ MeH Hapybl34ap anaMfa eMip 6oMbl KepeK. Onap 6i3piH ar3aMbl3Aa KanaHbin TYPFaH Kipniw cekinai. EckepTe KETepiM, nañganbiCblH TeK Taónfn OHiM 128
labwFM TaFaMAappbi KebipeK TyTblHbHb13 neDAeH Tabacbi3. AM KOMIpCynap af3ambl3fa «kipni» 6ona anmaca pa, 3Heprua TY3yre keMeKTeceai. EHAewe, kOMipcynapnaH bacraiblK. KemipcyAblH Ken 6eniri ocimaik TaFaMaapblHAa. Ka3ipri aaMblfaH 3amaHAa, 3MAHCb13 Tamak Taóy KMbiHaan 6apanbl. OkiHiuTici, anamaap 6ay-6akwanapblH XMMMSbIK 3aTTap MeH HMTpattapaaH TYpaTblH 3aTTapMeH HapieHAipeni. HaTuxeci aiTnaca pa 6enrini: KaMKanbin ecKeH bay-6akwa, Ke3 TapraTblH KEMic-*MAeKTep MeH eCIMAIKTep. bipak canacbl MeH nangacbl KyMaHAi. Naiganbl «Kakcbl» KOMipcynap MblHa eHiMAepae Mon Ke3neceai: KeKeHiCTep MeH KeMiCTepae; KaHFaKTap MeH AOHAEPne; Kapa KypiuwTe; KapakymblK neH CynblAa; Apna MeH TOTTI KapToNTa (6aTaT). Erep a3bIK-TYNiK WMKi KyMiHAe Keyre xapaMAbl 6onca, KyHapbIHaH aMbipma Con KyMiHAe TyTblHFaH a63an «KamaH» KOMipcynapbl Mo eHiMAep: dacToya maHe xapTbinañ AaMblH OHÍMAep; YHHaH acanfaH KOHAMTEpnik eHiMAep; Ta3nanfaH TOTTI CyCblHnap; PadWHanTanFaH KaHT. byn Ti3iMAeri 3aTTap agaM af3acblHa 3MAHbIH TMri36e KOHMaiAbi. byFaH agam KoNbIMeH macanfaH TePMOXMMMANblK eHAeyAeH eTKEH a3blKTapPAbl KoCblHb13. ManabiH Maceneci. MannapAbIH Aa e3iHAiK Knaccnonkaunacbl 6ap. TyciHIKTI 60nybl YLH Onapabl «KamaH» KaHe «KaKCbl» Aen eki TonKa benin ananblk. COHFbl Ke3nepi MaMCbi3AaHAbipbiNfaH, MañiblnbiFbl TOMeH - CYT, anpaH, MOrypT, Cy3be cekinni cyT eHiMAaepi mañnbl Ken aiTblnanbl. byn KaHuwa-
encaynblk nbiKTbi WblHaMbl. 5ynan 6onybi MyMKIH 6e? 6yn TexHMKanblK OHneyneH eTIn, Manbl anblHFaH eHIM. Jemek, 6yn *epae ewKaHga TabnFWIblk KOK. MyHAan eHiMgepgi nañgananyAblH naHAacbl waManbl. ManablH «WblKKaH TeriHe» MaH 6epiHi3. KaHyapnapaaH anblHFaH MaMFa keñge KyMaHAaHaMb13. OñTKeHi vm maHyapblHblH 6api Aanana KaMblnbl, WenneH KopeKTEHin KypreH KOK. CUHTETMKanblK Kopek, aHTMOMOTMKneH xeMAenmereHiHe ceHiMgi 6oncaHb13, OHJa aHrime baCKa. ekiHiWTIci con, Ka3ipri yakbiTTa yH maHyapnapbl MeH KYCTapAbl acbipay Tacini e3repreH. Onapfa ropMOHanbabl npenapaTTap MeH aHTWÓMOTHKTep bepin, canmafblH apTTbipanbl. «KamaH» Mannapbi MOn eHIMAep: reHAik MOAMDMKaunanaHFaH a3biKneH KEMAenreH KaHyap Manbl; TopMOHMeH KOpeKTeHreH KaHyap Manbl; byTepópoATbi Manbl MaprapH KIHe TpaHcMainap; KOHAWTepnik eHiMAep; Ta3apTblNFaH (eHAenreH) Mañ. Aecek Te maigaH Tybereñni Oac tapTy anaM AeHcaynblfblHa 3MAH. Tasa Mañ ar3ara 3Heprua bepeai, ropMOHAap MeH AOpyMeH Aep ToNTbipanbl haM MM-*yMKE *yMeciHiH KoPFayubiCbl icneTTec Kbl3MeT aTKapaabl. byn *ypex KaH-TaMbipnapbiHa na nañnanbl. AF3aMbl3 cananbl MainapMeH TOIblFbin TYpca, ropMOHAapablH Tene-TeHairi caKTananbl. acipece aiennep ywiH MyHblH peni 3op. TopMOHAap Kbi3MeTiHÍH 6y3blnybl anen geHcaynblFblHa añrapnblk Tan 3MAH KenTipin, ypbiKCb134bIKKa akeneni. KeTkinikTi Menwepae Tasa Mainapabl KaQblngay, KeviH eMAenyi KblMQaTKa TyceTiH Cbip KaTTapAblH angblH anagbl. «KaMaH» Mañnap KaHyapnapabl *acaHAbl KopekTeHAipy, XUMUSNblk eHAeynep apKbllbl anaM KolblMeH Kacanagbl. «KaKcbi» Mañnapra 0a eHIMJep: LleMiuwKe (nicTe), *aHfak; KaHyap Mañbi (Ta3a, ceHiMAi); 130
TabwFM TaFaMAapgbl HBbIpek TyTblHblHblJ. TaówFn Ta3a capbiMan; TabnFM KaMmak, Kineren .TaónF KOKOC Maibl - Centrifuge (eHaipiCTeri yeHTpburypanblk aaic); ABOKana, 33MTYH Manbi; OpraHKanblK *yMbipTKa; .TeHis 6anbIKTapbi (oMera-3 AapyMeHimeH). HIM Ta6nFW 6onFaH caibIH «MaKcbl» Mañnapfa óai 60nanbi. An erep eHiM KacaHabl, TYpAi eHeyneH eTKEH, KaHyapnap MeH ecIMAIKTepai xnMMAnblK KOnbIMeH KeTingipy apKbiibl ablHFaH 6onca, oHAa maMaH» Mannapra xonbIKKaHblHb13. MyHgaM macaHAbl 03repicTepre yubiparaH Mañnap nañna 6epMenai, 3wHAbI. baybip-6ynpeKke aybipT nanblK Tycipeai. Heipo3HepruanblK Tene-TeHaiK by3blinbin, iuwek xONgapbl nactaHapbl. HaTuxeciHAe, 6eKce MeH KapblHfa MaH KUHabin, ceMi Py 6acTanapbl. Hapybl3 Kañnbl. Hapybl3 aF3afa kyHAeniKTÍ KepeK 3aT. Acipece KacyuwaMbl3nblH KaHapyblHa kepeKTI «MaTepnangap» OCblHAa. COHAblKTaH TaMaKTaHy pauOHbIHaa Hapybl3blH MeNwepiHe keHin 6enini3. Hapybl3nap eciMaik neH maHyappaH anblHaabl. byn - BereTapnaHgap MeH BeraHAap ywiH KMbIH MaCene. EciMaiKTepgeH akybl3Abl TONblKKaH- Abl any MyMKiH eMec. ApaMfa cay Mu, MblFaH ropMOHanbAbl KanblnTbinblK KaHe KaKCbl Aa- 6ynwbiK eT KepeK. COHAbIKTaH, Mai meH KeMipcyAbiH, Ha- pyb13AblH «maKcblinapblH» TaHnaHbi3. KaHyapnaH anblHfaH Hapybi3Abl wamanaH TblC Ken TyTbIHy iweKTiH naCTaHyblHa akeneai. eTKeHi xaHyapnapnaH anblHFaH eHiM ecimaik- Tepre KaparaHAa KopbiTbinybi 6aay. 9cimaik Hapybi3napbl 6oñblMbl3Fa oipaeH Tapan keTce, maHyapnaH anblHfaH Hapybl3napAblH HKapTbiCbl FaHa 6oblMbl3Fa ciHin ynrepepi. KanFaHbl iwek apKbllbl CbipTKa Wbl aAb 131
JeHcaynblHK Hapybi36eH Aoc 6o/NbiHb13. Erep ar3aHbi3Abl nactaFbiHbl3 KenMece, cay xaHe ceprex xyprini3 Kence, kyHAeniKTi paunOHFa 85-90% ecimaik Hapybl3blH, 10-15% xaHyapaaH anblHfaH Hapybi3bl KOCblHbl3. KaHT aAaMabl e3ÍHe Tayengi eregi Agam 6oMbIHAafbl KaH KanbunÄ MenwepiH KagaFanaHabl. Erep KanbM TOMEHnen keTce, anaM ar3acbl KaHT i3Aen 6acranabl. KaHT KaH AaFbl Kanbuwnai yaKbITwa «KOTepreH» CblHañ TaHblTanbl. AF3a OFaH annaHbin, Kanbunn TanwbinblfblH Ce3óeiAi. KaHT KeMTiH KaMaH 3peT KecipiHeH KanbunaiH MenuepiH TOMeHAETin anaMbl3. Kanbsun TemeH ereH caMblH, KaHTKa pereH KYMapiblk apta Tyceai. byHblH canaapblHaH af3aMbl3 epTe KapTaibin, nMMyHWTET*Mi3 KOFanagbl. ECKepiHi3, KaHT anaMabl KaMnan enimre nTepmeneiai, OHblH KYpaMblHAa eWKaHnai KopeKTiK 3aT KOK, TeK 3MAH KaHT aF3anafbl OTTeriHi a3anTanbl, OHblH apTbl TOTbIFY npoyeciHe cOKTbIpbin, Typni uHdekuna nañna 6onybiHaH oÑbip (pax) Tanwbikrapbi AaMMAbl. Ka3binmac aepTKe wanabiKKbIHbI3 KenMece, Tan Ka3ip KaHTTbl TaCTaHbl3. KypaMbIHAa KaHTbl 6ap TafaMAapjaH, AYkEHAepjeri maprapMH KaHe xacaHabl MañnapAaH 6ac TapTbiHbl3 OHeprua He cebenTeH METneñgi? 3Heprua - AeHcaynblK. 3HeprMA KETNEM Me, AeMeK, aF3aHbl3na aypy 6ap, KapTaio npoueci *ypin maTbip. HeprnaHbl KañgaH anambl3? TabnFaTTaH. 9Heprua ke3i - KyH. KyH 3HepruaCbl anablMeH eciMaiKTepre bepineni, onaH $OToCMHTe3Aenin, anamaap MeH KaHyapnapfa Tapangbl. AMHanaHbl3Fa acbiKnañ 3ep cancaHbl3, KblPTKbIW aHaap uwenkopeKTI KaHyapnapabl a3biK Kblnajbl. LWenKopeKTinep 60nca ecimniKTepmeH KopeKTeHeAi. An anamaap KaHyapnapMEH Ae, eciMAiKTepMeH Ae KopeKTEHeAi 5yn- Anina papbiTKaH TabnFaT 3aHbl! TaóMFaT 3aHbIHa cañ agam 85% eciMAIKTeH, 15% *aHyapjaH anblHfaH OHÍM TYTblHybl Kepek. Ac bOMblMbl3Fa ciHin, KopbiTbiNbin, MeTa6onn3M Ky6blnblICbl HaH KeñiH 3HeprMA nanga bonanbl. 132
Cay TaMakraHy AF 3a 3HepruaHbl KangaH anajbl? OOKO3a, 6ipi 3HepruAHblH eKi Ke3i 6ap: 6ipi - Man. MannbiH 3Heprua KyaTbl rnoKO3afa a/nneKanga KOfapbl. KapafaHla nOK03aHblH Ken Tepeai. beniHyi KaHgaFbl WHCynnHai KO- byn ropMOHAapablH Tene-TeHAiri MeH 3aT Ar3ana anMacyabi 6y3a/[bl. cyTTI KblUJKbii MeH Man KnHanbin, AeHEHi Tin TOTbIKTbipaAbl. Ceñ- 3Heprua TanuWbliblFbl TyblHgaiABi. OTKeHre Ke3 *yripTceK, aTa-babaMbl3 TaónFaT 3aHablNbifblH 6y3bin xMMMKaTneH eriH bantan, ropMOHMEH ManblH KEMAeMereH. YaKbIT OTe Kene aybl/liapyaWbliMblfbl AaMblabl, Tamak OHepkaciói nañga 60nabl. ApamAap KOMIpcynapbl TblM KOFapbl TaFaMaapfa ayec 6ona 6acTanbi. byn gereHÍMi3 KaHT, TYP/i TOTTÍ TaFam, yHHaH KacanfaH eHIMAep, HaH, T.6. KVpaMblHaa KOMipcynapbl KOFapbl a3blk-TyniKTep. bynapAblH 6api AOMAi, TaTTI OipaK Man MeH Hapybi34bIH KbI3MeTIMEH KOHe KOMipcymeH ar 3aHbl KaMgai anMaiabl. Anam KaHwa TaMaKtaHca Aa, KapHbl Te3 auwagbl. eMTKEHÍ, KeMipcy 6epreH KyaT y3aKKa 6apmañAbl. Ar3a 03iHe TYCKeH TaMakTbl Te3 Kopbl Tbin, 3HeprnAHbl *KapaTbin Ynrepeni Ae, MWFa CurHan xióepeai. Mn OHbl «aWbiFy 6enrici» peTiHJe Kabbingan, agaMabl TaMaKTaHyfa apeKETTEH Aipeai. CojaH neyeHbemeH wañ iuy, *ypin 6apa xaTbin pacToya *eH cany, y3inic ke3iHAe 6ipaeHe Ken ynrepy apeTi 6aCTananbi. byn apeT ar 3anafbl 3aT anmacy apekeTÍH Oy3anbl, iwek KypbllbICblH 3aKblMnañabl, KYpek-KaH TaMblp/iapbl KYMbICblH Hawapnatajbl. TaóuraT 3aHblH e3iMi3 óy3bin, 3apAaóbIH 03iMi3 TapTaMbl3. KeMip- cybl Ken Tabnfn eMec TaMaKtapabl apTbifblMeH Ken, Ken aybipaMbl3, Te3 KapTaAMbl3. Taónfn eHiMAepaiH opHblH 6acaTblH «KacaHabl» AvHMenepaiH 6aFacbl KONKETÍMAÍ 6onybi MyMKIH, Oipak ap3aHHblH COpnaCbl TaTblManabl. ypbic TamaKtaHy, TaóuFn eHiMgepai TyTbIHy, «Kakcbl» Mañ MeH KOMipcy KaTblHacblH 85:15 Menuwepje caKTay, *ETKiniKTi H3- Pybi3 KOngaHy, TafaM payMOHblHa eciMAiKTep, kekOHiCTep meH KeMiCTep Kiprizy ar3anafbl «CiNTini opTaHblH» Xakcbl KyMbIC KacayblH KaMtamacbl3 eTeai. Ci3re Mon 3HepruA CblMian, eMip can TblHbl3bl acaMna3 eTeai. 133
eHcaynbik Agamra nañganbl TaraMgap Ti3iMi 1 Tasa cy. 2. WnHaT, KbIpbl KKa6ar, 6poKKonn, rynai KbipbiKKabar, oprOCcenb, banabipKOK, akKenkeH, KuAp, Kbi3aHak, T.6. KeKOHICTEp MeH wen TYpiepi. TinTi TeHi3 weNTepiH ge xereH ab3an 5. KaHT KypaMbl TOMEH KEMiCTep: anMa, aHap, ryaBa, KMBn, 6apnbik KngeK TYpi, aHaHac, nanaña, iHKip, Kapa epik, Kapóbi3, KaybiH, 6aHaH aHe T.6. Aece ae memic wbipblHblHblH KypaMblHAa KaHT 3 Ken, cOHAbIKTaH aban bonFaHblHbl3 KOH. 4. Nananbl KeMipcynapra: Kapa Kypiw, KapakyMblK, TOTTI KapTon, apna (mepyepT apna), cynbl KaTanbl. 5. Nanaanbi Mainap: emaiK KOKOC Manbl, 33MTYH Manbl, 3blfblp Manbl, KYHKIT Mañbl, aBOKano, TabnFM CapblMan, Kblwa Maibl. 6. Nannanbi akyb13: *yMblPTKana, Mañnbl TEHi3 banblKTapblHAa, CMbip, KOn, Taybik, KypkeTayblK eTTepiHAe bonanAbl. 7. CayMan meH KbIMbl3. 4 8 KbinKbl MEH KOM eTI. 9 Nanganbi gaHAep meH «aHfaKTap: ackaó6ak TyKbIMbl, KyHÓaFbiC TYKbiMbl, bpa3nnnsA KaHfafbl, KaHfak, Kaparan KaHFafbl, banam, nekaH, dyHAyK, Makanamua (nañaanbl Mainap MeH 6enoKTap). 10. Nañnanbl 6ypuwak Aakbingapbi: macbIMblK, óypuwaK, HOKaT, ansyKn 6ypwarbl, CO9, TeHi3 6ypwafbl (ecimaik akyb134apbiHblH OTe KaKcbl K03Aepi). 11. Ty3: rUManaH Kbl3FblIT Ty3bl. 12. TaTtinep: TaóuFn ban, CreBMA. 13. aMaeyiwrep MeH wenTep: 4win, Kypkyma, Kapa bypblu, Aap wbIH, KopnaHap, 3upe, 3iMóip, capbIMcaK, nua3, T.6. 14. AWbiTbiNFaH Taramaap. Mbicanbl, KeH KogaHbiCTaFbl (KBaueHHaa) KbIpblKKabat - TaóuFn awbITbilFaH eHiM. Cos coyCbl na ocbl FaH YKcac. Anma cipKe cybl Aa awbiTbiaabl. AykeH CepenepiHne XOw wiCTi KanfaH eHIMAep KWi caTbinanbl. Mbicanbl, eTe gaMA KOKOCTblK MorypTbl awblTblinFaH CYT OHIMiHe KaTanbl. bipak K¥pa MblHna cyT 6a3acbl *OK. 134
CayaTTbl TaMaKTaHy 15. Wan xOHe KODe: opraHnkabIK KODe (TeK 6ip kece), wentep MeH Kacbin wan. TabufaT CblMnaFaH, TypfblnblKTbl KepAe ecipinreH Ke3 KeareH OHÍMAep iuwiHeH 03iHi3re yHañTbIHbIH TYTblHFaH AYpbiC. 16. Korapblga eHrizinreH eHiMAep ewKaHaaM xUMWANblK KOCmacbl3, opraHMKanbik KaHe TabnFW b0nybl KepeK. KacaHbl eHiMAepgeH 6apblHwa aynak b01blHb13! CayaTTbl TaMakTaHy epeKenepi He eceHi3 Ae, OHbl KopblTy haM ciHipy Typanbl oHnayblHbl3 KepeK. KenrereH AeHcaynbik npoónemanapbl, acipece, iwek mongapbi aypybl acKa3aHHbIH Oy3binyblH TybIHAaTanb. COHAbIKTaH oAaH aynak 6onFaH KOH. TabWFW TaMaKTaHy epexenepiHe TOKcancak: 1. TamakTaHynaH 6ip carar 6ypblH HeMece 6ip cafaT KeiH 6ip CTaKaH Ta3a xbinbl cy iuii3. Cyabl TaMakneH 6ipre iuyre 6onmañabl, eiTKEHi cy ac KopbiTy 6apblcblHAa xUMnAnblK 3aTTapabl Cymbln Tanbl. KaHAaM cyabl iwkeH AYpblC KaHe «Cintini cyAblH» Kacany KOnAapbl KaMibl anAbiHfbl Tapayna aMTbli/NFaH 6onaTblH. COHgan- -aK KyHi 60ibl cy iuy HopMacblH caKTan, bapblHwa apetke aiHanabipfaH KOH. EH ayeni cy, 15-20 MMHYTTaH KeñiH KEMic, 40 MMHYTTaH KeMIH Tamak. 2. TamaKTbl KeM AereHae 30-40 peT waMHaHbi3, COAaH KeMiH KyTblHbl3. 3. Cy iwy MeH TamaKTaHy apacblHAa KeMiCTeH 0acKa euTeHe KeMeHi3. banFbIH KEMiCTep depMeHTTepre ete baM 6o1blin Keneai. Onap TafaMabl 3Hepruara xaHe KaHa Kacyuwaiapfa aMHanabipy npoyeciHe nañganbl. KypaMbIHAa KaHTbl a3 kEMiCTepai TamaKtaHyAaH 6ip cafaT óypblH KereHiHi3 a03an. 4. blCTblK eMec Tafamnapabi KebipeK xey. Ke3 KenreH TaraMAbi 47 panycTaH KOFapbl Kb134bIpy, bICblTy KaxeTTI ÞEPMeHTTePAi KOA- Abl 5 ANAblMeH akybi3 6eH KOKOHic xeHi3. OFaH KaHafaTtaHóacaHbi3, Kapa TTI kypiu, KapakyMblK xapMacbl (rpeYHEBaA Kpyna), xUH0a, KapTon (6ataT) MaHe aprna cuAKTbl nanjanbi 3aTTapmeH Ta- MakTaHyAbl manracTbipblHbl3. 135
Nencaynblk 6. OpraHMKanblk Cananbl anMa cipKe cybl HeMece numoH, 3auTVH Manbil, Kapa bypbluuKa ruManan Kbi3Fbl/IT TY3bH KOCbIn canaT Kacan, OFaH Oan KoCbiN KEHI3. MyMKiHAirinwe TaFaMgapAbi TOMeH TeMneparypana nicipy kepek. MblCanbl, acblKInan AaMbIHAanFaH 6ypuiak TYKBIMJaCTap, KOMIpcynap, keñóip KOKOHÍCTep, KbI3aHak, cabi3, ópokKOnn MaKCbl KopblTbl/iagbl. MyHaanna, eH maKcbi Kypan - MHAyKuMANblk new. KarTbl bICTbiK TafaMjarbl depmeHTTePAi by3anbl KOHe Tipi TaFaMabl TOTblKKaH Tafamfa anHagbipagbl. 8 KekeHicTepmeH Katap, nañganbl Mainap TyTblHblHbl3. lainanbi Man TyKbIMgapga, wnKi maHFaKTapAa, aBOKanona bonanbi. banblKTbl Manra kybipMaHbi3. byfa nicipreHge nnMOH WbipblHbl MeH TYPni wen KOCbIn KOngaHbiHbl3. 10. Cnbip, Ko, Kyc eT*H KBI3aHaK, ca6i3, 6pOKKONM HeMece e3ini3 TaH naraH backKa KOKOHiCTepmeH 6ipre KañHaTbiHbi3 HeMece 6yra nicipiHi3. O3iHIH MaiblHaH backa Man KocnaraH nannanbi 11. Tamak nicipy yuiH 6onaTtaH KacanfaH bIAbICTbl KONgaHbiHbl3. 9 AniOMMHMM biJblCTbl nannanaHbafaHbiHbl3 KOH. 12. TafaM CaKTayfa apHanfaH nnacTnK blAbICTapabi nanganaHbaHbl3. OHblH OpHbIHa lblHbl, KepaMMkanbiK HEMece TOT 6acnañTblH Me Tani biablC KONgaHblHbl3. 13. WamapaH TbiC KO$e iwyAeH aynaK 6onblHb13. OñTKeHi onap KblWKbin TaraMfa Katanbl. TaHepteH MMAblH KYMbICblH KaKcapTy ywiH 6ip WblHblask KODEHÍ KOKOC MañbIMeH iwyre 6onanbl. Kode MEH waMFa KaHT HEMEce cyT KOCnaHbi3. Kacbln HEMece wen wan iwiHi3, cebebi onap cinTini. 14. KblWKbingaHFaH TafaMHaH aynaK 6onblHbl3. Mbicanbl, kecinreH KOKeHiC OTTerimeH TOTblfanbl. byn, acipece, Kana anmaHbl Kec KeHAe 6aMKanaabi. Erep eMiCTÍ Te3 apana xemeceHi3, KeceKTEpP Kapanbin keTeni Ae, nañaanbl KacneTTepiH KOFaNTaabl KaHe OO TeriMeH apekeTTecy HaTMKeciHae 3nAHAbI «KbIWKblN» XUMWANblK KOCna Ty3ineai. MaH KbluwKblMgaHyfa eTe ce3iMTan 6onbin kenen. Kbny, Kapblk «aHe aya TaramAapAbl TOTblKTbipagbl, an TOTblK KaH TaraMgap naÄAanbl eMec. TuiMgik (ankoronb) neH HWKOTMHHeH aynak bnbl Hbl3. 136
CayaTTbl TaMakraHy 16 AnaM af3acblHa 3nAHHaH bacKa Turizep naiaacbl KOK xapam 3aTTapAbl aMTnaca aa 6ineci3nep. OHbl KaiTanayablH 03i apTbiK KeM AereHAe bip an oCbllan OMIP CYpin kepiHi3, aF3aHblH Kanai 93- repeTiHIH 6aMKancbl3! byN - AeHcaynblKTbl KannblHa kenTipyain maHe caKTaynblH Kanfbl3 KONbl. Ac iwkeHAe AaCTapkaHaa TyPFaH TafaMaap apacblHaH nañaanbiCblH TaHpan, Tanfan biniHi3. On ywiH AaCTapkaHfa OTbipraHAa aBTOMaTTbl TYPAe «MblHa TafaM MafaH nanganbl Ma, 31AHbl KOK na?» JereH cypak Tbl 03iHi3re KOMblHbl3. Mblcanbl, ra3nanFaH cyAblH OpHblHa taóMFM CyAbl TaHaacaHbl3, Oyn - Ci3 yWiH KEHIC. KeñriH 6apnbik HapceHi3 6ip-6ipimeH yinecimai, af3aHbl3Fa nanAanbl 6onyfa TMiC. MbIcanbl, oyfa nickeH KOTNETT* TaHAan, OFaH MaMFa KybipbinFaH KapToWKaHbl KOCbin KeceHi3, byn ci3 yuiH KaTe Kanam. lwerimi3 - ekiHuui MMbiMbi3 TweriMi3 ar3anarbl eH MaHbl3/]bl opraH. Af3aMbl3Fa TyceTIH TafaMAapablH KOpblTblly Canacbl, ajaMHblH 3Heprua MeNwepi -TOK IweKTIH Kai-KyüiHe Tikenen 6añnaHbICTbl. 3epTTeynep MWAblH *yMblCbl TiKenei iwekKe bañnaHbICTbl geiAi. lueKTepimi3ne cepaTOHMH KaHe bacCKa Aa HeipoTpaHCMWTTep Ty3ineai. lueKTIH «eKÍHWi MW» ^en atanaTblHbl COHAblKTaH. lweriMi3 AYpblIC KyMbIC iCTEMereH KaFgaMAa, bonblMbl3na ceparoHMH rapmOHAapbl KaxeTTÍ AeHreMAe TY3inMeñgi. byn KaFAanaa anam boMgafbl KyaTbIH KOFanTbin, AenpeccnAFa yuwbipanAbl AnaMHblH CanMaFbl, Tepi Kafjanbi, Hepo3HAoKpMHAik, MMMyHMTETTIK Kyieci iweKTiH Kañ-kyñiHe TiKenei bañnaHbICTbl. eMTKeHÍ MMMyHAblK KNeTKanapblMbi3bIH wamameH 60-70 nañbi3bl Iwerimi3Ae. COHAbiKTaH iweK wnaKTapMeH KipneHreH Ke3/4e MMMyHAblK KYme e3 Kbl3MeTÍH AYpbIC aTKapa anMaHAbl. HaTWKEciHAe, anaM KUi CyblKTan, pak, anneprua, KaH KbICbIMbl, KaHT Cekinai Typni aypyfa wanAblfanbl. BupyCtapfa TOTen 6epe anmaMTblH anci3 xafpaira Tan 6onaAb Erep ci3 VHeMi wapwan xypceHi3, 6oMblHb13Aa 3HeprnA KETICNeywiniri 6amKanca, oHpa ci3pin 6aybipblHbl34a npoónema bap nereH Ce3. An 6aybipaa npoÑnema 6ap 6onca, OHAa iwexTe npoónema 6apbl aHblk. Anamaap «Kac ke3perigen 6omaa kyaT xoK» gen wafbl MnaHbin xata137
lewcayna Abl. WblH MaHIHAe, óyn xacTbiH ynfaObIMeH EMec, AypbiC TaMaKTaHÓay MeH TOK iweKTiH TOKCHHAepre Tonbin KanyblHa OamnaHbiCTbl OMTKeHI IuwekTe xHanbin KantaH TOKCWHAep MeH aMMOHM1, CKaron, HAOn, KyKipTcyTeri cexinai ynbi ra3nap Kopbl TbinFaH 3aTTapMeH bipre KaHra cinin, 6aybipfa ereai. baybip - TOKCWHAI cy3yre apHanFaH Heriari ar3a. bipaK TOnaccbl3 api wamanan TbIC AYKTenreH TOKCHHnep baybipfa CanMak TYCipeai. byHnan KaFnan yHemi KanranaHa bepreAIKTEH, ben rini 6ip yakKbiTTaH KeiH 6aybip cbip 6epeai. HaTWKeciHne, «6aybip ay pybl nanna 6onanbi. byn aypbic Tamaktan6ayAbiH, canayaTTbl eMip canTblH yCTaHóayAblH CannapblHaH iweKKe TOKCMH KUHananbi na, 3Heprwa xeTnen yHeMi wapwan xypeci3. AnablHbl3fa KofaH MakcarTbi opblHAayra wamaHbl3 eTneai. Centeci3 ne, xocnapnafaH iciHI3Ai KeMIHre Kanabipbin, KanKaynaHacbl3 lwek Ta3anay onbl- aulbify Anam ar3aCbl 40-60 TpAH KacywanaH (KneTKa) Typaabl. Bp xacy waHbiH iwiHAe MMTOXOHApWa (aeHene 6onaTblH *inuie, Tyuipwik Tapi3ai opraHona) 6ap. MHTOXOHApna 6i3re KepeKTi 3HepruaHbl Ty3eAi. bonbIMbl3Aafbl macywanapablH Kafnaibl *kaKCbi 6onca, 3HepruaMbl3Aa ipKanbinTbl, AYpbiC Ty3ineai. bipak yaKblT OTe Kene macywa-TiHAepA KOKbICne» TonTbipa 6acranMbl3, HaTUKeciHae MWTOxOHApMAHblH Kbl3MeTi 6aceHAeAi. Ocbl ke3Ae iwKi KacywanapAbi (neTOKCHDWKauna) Ta3ananbl3, AfHM«KOKblCTaH» apbilbl Hbl3. Anam ar3aCbl eTe «aKbl/nAbl». Af3ana KipikTipinreH (KOcapnbl) xyie yMblC acamabi. Heri3iHne, af3a 03AiriHeH Ta3anaHbin, coHbIMeH 6ipre macaptaTblH depMeHTTepAi (benok, peakuna Te3AeTyuii 3aTTap) Ty3in OTbipanbl. bipak yakbiT eTe Kene AypbiC TaMakTaHóayablH KecipiHEH 3HepruaMbI3 a3abin, « Ta3anaywbl» Kbl3MeTIH TOKTaTanbi. Con cebenTi IWKI Kacyuwanblk (KneTkanblK) Ta3apyAbl Konfa any kepek. acipece TYpi«KOKbiC» iweriMI3re kMHanbin, iweKTIH (CTeHKW) xaHe peuenTop1blK Kbl3MeTIH 3aKbIMAan, TYp/i ynbl TOKCWHgepre ToNTbipaAbl. byn Ke3/le iuwekTIH KyMblC Kacayfa KaÓineTi anCipen, 3Heprua Te MeHAeni, anam *KMI aybipanbl 138
CayaTTbl TaMaKtaHy byriHae acTbiH TYpi Ken. byn Aa anaMHblH i3geHyiHeH TYFaH 6ip xeTICTIK. HanciHiH anTKaHbIHa 6aFblHcaK, TamaKTblH 6apnblK TYpiH 6ip Me3eTTe xen canyfa 33ipMi3. OCbinaiua, af3aMbl3 03 KVMapnblfbIMbl3/4blH KVpóaHbiHa aMHayAa. AcKa3aH e3iHe TyCKEH TamakTbl eHAen KopblTanbi, Conan ta3anaHagbl. bipak KMi api Ken TamaK KeygeH, aF3aMbl13 03H-e3i Ta3anan, KannblHa KeNTipyui depmeHTTepai ty3in ynrepmeVAi. AgaM arsacbiHAa 25 MblHHaH acTam 6noxMMuanbIK peakunaFa KaTbl caTblH 6ec MblHHaH acCTaM depMeHT TYpi 6ap penai fanblMAap. AgamHblH OMip cYPy KaóineTi TypaKTbi 60nybl ywiH 6apnbik peakuMa xypyi KepeK. bi3 con yuwiH pepMeHTTep KeMeriHe 3apymi3. Mbicanbl, Kacywanafbl 6enoKTap aMMH KbIIKbl/lblHa añHanbin, aeHeMi3re «Kipniu» 6onbin KanaHanbl. CogaH keñiH, aMuH KblWKbinaapbi macywa iuwiHne KañranaH maHa benokrap Ty3eai. An 6enoKTap 6izgin 6ynubik erTepimi3 6eH 6acka ga TiHAepimisni Kypanabl. benoKTapAblH iwIHe iCKe KapaMcbi34apbl ga bap, Oiap Kacywambl3na «KOKbIC» 60- nbin KMHanapbl. OnappaH yakbITblHAa KyTblny KepeK, añTnece mWHanaKMHana Kene 3Heprua anmacyfa keAepri keNtipin, xacywaHbi «KapTanTabl» KaHe eni KacywaFa anHanAbIpajbl. An 6yn MaceneHiH wewiMi - awbiFy. bi3 MyCblIMaH peTÍHAe KbinblHa Oip peT pama3aH ablHaa 30 KyH Opa3a yCTayfa MiHgeTTÍMi3. COHgañ-ak anTaHblH AyMceH6i, beiceHói KyHAepi «AHe aM ToNFaH yw KyHAe opa3a YCTay NañramóapbIMb134blH CVHHeTÍ. Erep oCbl aMTbinFaH opa3anap Kymeni api aypbic VCTanaTblH 60Nca, ar3aMbl34a ewóip TOKCMH Ae, ybi ra3 ga MHanmac egi. ekiHiwke opañ, pama3aH anblHJafbl 30 KyH Opa3aHbl Kenwinik anam TyH MeH KYHAI aybiCTbiPbln, TaMak Key yaKbITTapblH FaHa e3repTKeHi 6onMaca, cayaTTbl yCTaMan *yp.
lencaynblk MHTepBangbl awblfy (17-18 CaFaT GWbIFy) by - aca KMbIH uwapya emec. Kañ faHa TaHfbl actaH Oac TapTblHb13. byn yakblTTa ar3a aCTbl KopbITbin yarepin, ayTodarua þepmeHTIH õenceHAipeai. AyTodarna - xacywanapaaH TOKCMHAepai Ta3anaMTbiH npo yecc. Erep MyHAan «Ta3anblK xyMbICTapbl» Kui xypri3inin TYpCa, af3a Kacapbin, cayblfbln, 3Heprua Ke3iHe amHanagbl. KewKi aCTbi 18:00-ae (api ketce 19:00-ne) iwini3. YbIKTaFaHfa enIH Mynge Hap TaTnaHb13. AFHM KELWKI acTaH COH awbiFy 6aCTanAbl. Tek Ta3a cy iuiHi3. TaHepTeH OAHFaH cOH Oip CTakaH ciNTiNi cy iuwiHi3. CocblH OH MM HyTTaH KeñiH 6ip cTakaH Ta3a cy iwiHi3. Carar 11:00-ne TaFbl na cy iwiHi3. CaraT 12:00-geH KeñiH TaMaKTaHa óepiHi3, KbiCKa Mep3iMAI auiblFy OCbIMeH aaKTangbl. Kepin oTbipfaHblHbl134an, awblfyAblH 6yn Typi eTe KapanaiblM. KMbIHAblK TyAbipManAbl. Erep cafaT TaHfbl 11:00-re AeñiH TaMaK iwKIHÍ3 Kence, aHaHac, KMBM, a3gan MHKup HeMece nanana KeMiCTepiH Keyre pyKcat. eiTKeHi 6ynapabiH KypaMbl ar3aHbl Ta3apry npoueciHe cañ. An erep byn KeMiCTep 6onMaca, anMa, anmypT HEMece Konga bapfa KaHa FaT. MyHAan awblFy af3afa xeHin. AnFawbiHAa anTacblHa 2-3 pET OCbiNa awblFbin, KeñiH TYpaKTaHablpcaHbi3 60nanbi. OCbinañ aAeTKe añHanbin keTKeHIH 6aikamaH Aa Kanacbi3. «YuIKaH KyCTbl TOPFa TycipeTiH, *yripreH aHAbl opra TycipeTiH Tamak ekEH. KyTKblH TaMaFblHa ne 6onFaH anam Topfa Aa TYC nenai, opFa na rycneiai. Ocbl KyHri «AnaMMblH!» Aen xypreH anamaapAblH Kaybl meriHiH acTblHaa 6onbin KeTTi. «On xaybl He?» ReceHi3, KYTKbIH TaMak! Kanranna Ma3akKa, akbiperTe a3anKa TycipeIH TaMak. TamakraH TapTbilfaH 6apiHeH Ae xanac 60nabl». Mauhuyp Rycin 140
YPbIC TAMAKTAHY NAOXAKTAPbI ACTbI warblH biAbicneH iwinis 6aikacaHb13nap, *eKe TabaKKa canblHbin bepinreH ac Menwepi Kananga, (YMge Ae, aMxaHa, MeMpaMxaHanapAa) Tyregen xeniHeai. eMTKEHi apaM Mlbl angblHa KoMbinFaH KEKe TabaKTafbl aCTbl Tyrenjen TaybICbin Keyni MiHAeTTI Mexe peTiHAe KaóblnaaÃAbI. byFaH KOca anaMHblH Ke3i Ken xafaanna MnAbl angaiAbl. 3epTTey HOTMKEci KepceTKEH Aen, nonKopHAbl Kannak yNKeH blAbICKa canibin bepreH Ke3Ae 45%-Fa Ken KenIHreH. ¥3blH KIHIWKe biabICTblH OpHblHa, anaca apI KannaK bIAblCKa KyMblnFaH cyCblH 37%-Fa ken Menwepae iwinreH. MyHgaH KaF nangaH uUblfy yuiH TaMaKTbl KiWKeHTaH TabaKTapra KameTTI MeNuwepge canbin Keyai aneTke aMHanabipblHbl3. COHna-ak 6i3aiH KOFaMaa acbinFaH eT, nanay, KybipAak ceKinai TaFaMAapAbl AaCTapKaH 6acbiHAa OTbipraHAapra opTaK ynkeH TabaKka ca Nbin yCblHbin KataAbl. MyHAaH Kafpañga, opTak ynkeH TabaKtaH KeKe TabafblHb13Fa waKTan canbin xeyre TbIpbICblHbi3. BiTKEHi KenneH 6ipre opTak TabaKTaH ac KereHAe TabeTiHi3 epekwe awblnanbl. HaTMKeciHAe, MenwepaeH Ken xen KOIOblHbI3 a6neH MyMKÍH. ACTbI acbIKnañ wañHaHbi3 Kbi3bIK aFpan, AacTapkaHfa oTbIPFaHaa KaHbIMAafbl anamaap anMblHnaFbl acTbiH yuTeH 6ipiH eHAi faHa TaybICbin KaTKanna, MeH TabaFbIMAbl TblKblpnaTbin TaCTaHMblH. api KeTCe bec MMHYTTa Ke3 KenreH ac Ken ynrepemiH. OnaH KeñiH engin ay3bIHa 6oc Kapan OTbipyfa biHfan bi34aHbin, gacTapkaHna meyre blHfaMlbl 6acka tamakTapfa Kon co3aDH. KenIH 6aikaFaHbIM, MeH TamakTbl Ken uaMHaman eHewTeH 6Te en b0NFaH caTTe xyTa canapbi ekeHMiH. MyHblH 31AHbl eTe Ken. AC ayb13Ma TonbIk wañHaiMaFaHAbIKTaH, aCKa3aH OHbl KopblTbln YrepMenai Ae, KaKeTTÍ KbllKbin-cen Aypbic 6eniHoeñai. nbiKegen KereHAe OHbl KopbITy *yieci MWFa «TOMAblM» AerEH a bepin ynrepmei Kanagbil Aa, taMaKTbl KaxeriHeH apTblkK Ken KoaCb13. 141
. ICTIH ac yriTy xyMbICblH acka3aHfa *yKTey apKbinbl OfaH waMaAaH TbIC caiMak canfaH 60nacbl3. 4. aMaKTblH AaMiH TOIbIK ce3iHin ynrepmeici3. AFHM ac *eypeH Na33aT ana anmanCbI3. TaMaKTbl Te3 KereH anaM ceMi3AIKKe ypbl Hanbl. CoHAai-ak KaHT aypyblHa wangblfy 2,5%-Fa apra Tycegi. COHAbIKTaH TamaKTbl acbiKnaH 30-40 peT waMHan bapbin *yTyAbi OpeTKe anHangbipbl Hbl3. langanbl TaraMgappbl KonMETIMAÍ Kepre opHanacTblpblHbl3 AcyMperi YCTenaiH yCTiHAe, TOHa3bITKblWTbIH OHan KepiHAe VHeMi KeMic-KWAeK, KeKOHIC, Cy, anpaH cekingi naMganbl TafaMaap TypfaHbl TIMAi. Keñpe TaõeTiHi3 Tickeôacap 6ip Hapce i3neyi MyMKIH. Icipece eHAi-EHAi cayaTTbl TamaKtaHyAbl 6acTaraH Kicinep 6ypblHfbl 3geTi 60- MblHwa acyire Kipin KeTKeHiH aHFapmaH KanaAbi. COHAan KaFganga 6ipiHwi 6onbin Ke3re nañganbl TaFaMaap iniHce, cOHbl KeMai. An kepiCiHWe, acyige OHaH KepAe KewKi yaKbITTa eyre 6oIMaiTblH KopbITblnybl ayblp TaFaMgap TYpaTblH 60Nca, agaM OHblH nanjanbl-3MAHAbiFbIH oMnaHbin KaTnacTaH 6ipgeH Kei 6epepi. CayaTTbl TaMaKTaHyabl 6acTaraH Kicinepre kOMeKTec CayaTTbl TaMaKTaHyabl eHAi õacTaraH maHaap ken marañaa apanacaTblH, 6ipre nacTapKaHnac 6onaTblH KicinepaiH makcbl HneTiHiH KVp6aHbl 6onbin KaTanbl. KOHakka Hemece MeipaMxaHa, aoMxaHafa 6apFaHpa keiõip Kicinep TOTTi HEMece yH TaFaMAapblHaH 6ac TapTKaHblH KepreHae, KaHblHAa bipre OTbipFaHnap «bip peT Kei can, ewTEHe eT neMai» HeMece «MblHa TOTTIAeH KEMeceHnep, xeHrenepiH peHKWAi» ceKingi Typni aKblin-keHEC, «yafbl3/4apblH» mayabipbin xibepegi. CayaTTbl TaMaKraHy ani gafablCblHa aMHana KoMMaraHAbIKTaH, e3i apeH OTblpraH anaM kenwiniKTiH OCblHAan «KaHawbip» TineKTepiHeH KeiiH cayaTTbl TamaKraHyAbl keiHre blFblCTbipbin, Ti3riHAi arblTaAbi. KyprisinreH cayanHaMafa kapaFaHga, cayaTTbl TaMaKTaHyFa tannbl HyIblnapabl 35% ajam keneMexgen, KynKire añHanabipaTblHbl aHblK TanFaH. An 50% apaM 03AepiHiH AeHcaynblfblHa nañganbi 6onMaca Aa, 142
Aypbic TaMaKTaHy nañoxakTapbi 6ipre oTblPfaH Kopa-KOngac, TaHbICTapblHaH 6eneKTeHóec AblH TaHAafaH TaMafblHa ywiH COnap- Tancbipbic bepegi ekeH. HypreH CayarTbl TaMaKraHbl kiCIiepAiH 5Io-bl yM neciHIH, AMeracblH Oy3faH. TyblC-TaHbICTapbiHblH KeHini ywiH AMHanaHbl3/a TopT, ra3AanfaH cyCblH, VHHaH MacanfaH caMca ce- Kingi 3MAHAbl TafaMAappaH 0ac TapTKaH anaMaapra YHeMi KOngay 6ingipin, «KapancblH, CanMaK TaCTaM 6acTancblH, Xy3-8nneTini3 e3re- pin KanblnNTbl» ceKinai blHTanaHabipaTblH Ce3AepMeH KOngay 6ingipyai yMbITnaHbl3. Tinti e3iHi3 On Tancbipbic 6epreH TaMaK TypnepiHe Tancbl PbIc bepiHÍ3. Yari 6onblHbl3 TaHblCTapblHbl36eH MeMpaMxaHa, gaMxaHa ceKinai KOFaMAblk TaMaKTaHaTblH OpblHAapfa 6apfaH Ke3Ae 6ipiHwi 6onbin tancblpblc 6epy- re TbipblCblHb13. Ci3aiH Tancblpblc bepreH TaMaKTapblHbl3Fa Cañ maHbl Hb13gaFbl KiCinep Ae TancbipblC bepyi MyMKIH. COHbIMeH KaTap Aanwbl yCblHFaH TaTTI Typ1epiHeH 6ipiHwi 6onbIn 6ac tapTcaHbi3, KanFaH Kiciep e cisre epin 6ac Taprybl Faman emec. MyHblH naaacb: cis 6aCKanapfa epin TaTTi TafaMaapra tancbipbic 6epyaiH angblH anacbi3.
OPJAMbIM K03FATbICTA BO! Ko3Fanbic-apekeT 6apnblK, Aap1-4apMeKTIH OpHbIH 6acapbl. An ewóip Aapi Ko3fa biC-KMMbinAbl aMblpóactan anmañabi. 6H CHa OMip cypy AereHMi3 - KO3FanbIC. AnFawKbl anam Óanacbl 031H acbipay yLIH aH aynan, abICKa canap werin, TblHbIM Tannan a3blK 13/4ereH. Kep KbIPTbin, eriH eKKEH. Aemek, anam ar3acblHblH YMneciMAi api akayCbl3 KyMbIC iCTeyi yuiiH YHeMi K03fanbiC Kamer. COHfbl KblNgapbl OCblHay OMip caTbl KypT 03repai. TexHonornA JaMbin, KeNiK, nn¢T CEKiNgi apam OMipiH KeHingeTeTiH MyMKÍHJiniKTep nañga 6onabl. bip opbiHAa OTblPbin yMbiC iCTey YPAici KaNbiNTaCTbl. CeMTin, KUMbil-K03FanbIC apekeTi weKTenpi. CTaTWCTMKara Kapacak, anaMHblH YMblKTayblHaH Oip opbIHna OTbipfaH yaKbITbl Ken. TaHfbl aCbIMb13/Abl OTbIpbin iweMi3, OgaH KeMiH NMOT apKbinbi TeMeH TYceMi3, KOniKKe MiHiN *yMbiCKa bapaMbi3. ON Kepje Tafbl Aa nuOT. KyMbIC opHblHAa TanKbiiMan 8-10 caFaT oTbipaMbl3. YMre KenreHHeH KeMiH OTblpbin TaMaKTaHy, Teneanpap Kepy, CMapTHOH WYKblnay... MyHblH 6api 6ip opblHna OTbipbin aTKapbinanbl. CoCblH yAKbl. MaH bepceHi3, 6ip KyHAiK yaKblTblMbl3AblH OacblM Kenwiniri KMMbi-K03fanblCCbl3 OTeai. ay 6aCTa, Kynan Tafana mapaTkaH anaM TaóWFaTblHa Kañuwbl Qyn OMip canITbl geHcaynblkTblH Oy3blnyblHa akenin cOFagbl. HaTWxeciHAe, KaH aHalbIMbl Hawapnan, 6yblHAapblMbl3 Cbip bepeai, ac KopbiTy *KYMeci ancipen, cemi34iK, KaHT aypbl, KaH KbICblMbl ceKingi TYpi aypynap ma6bIcanbl. Ko3FanbiC weKTenyiHeH TyblHAafaH 31AH TEMeKi cangapbiHaH o0 naTblH agam eniMiHeH acbin TYCyae. eMTKEHi 6ip opblHAa y3ak oTblp faH Ke3ne arsa KneTKanapblHa OTTeri TacbIMasNbl 6aaynaigbl. Eki cafaT OTbipy anaM ar3acblHgafbl nanpanbi xoneCTepnHHIH 20%-fa a3aoblHa ceben. CangapblHaH 6ip opblHAa Ken oTblpaTblH aaamaapaa KypeK Ta: MbipnapbIHblH OiTenyi *ui Ke3gecegi. OTbipfaH Ke3Je a9KTblH bynlblk
anagbl ekeHO13. MannapablH bIAbipayblHa KOMeKTeceTiH 3H3MMAep ToMbii TaMak iwkeH anaMHblH YMKbICbi Kenepi. HeniKreH? eT OPpdnblM K03Fan anbiCta bon! eTTepi wWbipblnaTblHbi COHLIanbl - yTblHa bip Kanopw aHa xoa 90%-Fa a3asnbl. TeH, MWFa KaH 3geTengen a3 0apanbl. An apam oTbiDFaH neHeneri KaH anHa/lbIMbl Oasynan, ac KopbiTyfa KaxeTTi KaH MenKeHI ac KopblTy npoyeci en Menuuepne KaHAbI Tanan eTkeHnixulepi Tonblk KaMTaMacbl3 eTIIMeMAi. HATMKeciHAe, MeTaóonuaM ualapnan, af3aMbl34a KaHT neH Man caKTanbin Kananbi. DxeHmc neBMH eki caFat KuMbliCbl3 0ip opHblHna OTbipFaH anaMHbIH *ynek, KaHT AnabeTi aypy/napblHa yulbipay, ac KopblTy XyMeciHiH ov3blnybl MeH apka, MOMblH OMbIpTKa aypybiHa uwangbirybi ynFaa TYceai AenTi. byriHne anaMHblH keði bip opHblHAa 6ipHewe cafaT TanMbInMa OTbIpbin KYMblC ICTeyre MaxoYp. MyHnan kaFganpaFbl Kbl3MeTKepnep ODbIHAapbl HaH cafaT canblH TYPbln, api-oepi ypreHi HeMece kepininco3biny KaTTbify/napblH macaraHbl AYpbic. OcblHAañ KUMbin-KO3Fa1blcTblH 03i ar3a KacyuwanapblHa OTTeriHIH KebipeK xeTyiHe KeMeKTeceai. Kañ mypyaIH 03i benceHAinirimi3Ai 150%-Fa, an õacnangaKTaH KeTepiny 200%-Fa apTTbipajbl. COHAblKTaH Kaay Kypyai apeTKe aMHanabipy KaKET. ApaM ar3aCbl yHeMi K03Fa/biCTbl Ka>KET ETETIHAIKTEH, TaHFbl KapTbl cafaTTbik KaTTbiFy, anTacblHa yu peT 6apaTblH þHTHEC xeTKiniKci3 60- nybl MyMKÍH. TinTi eKi cafaTTblK 6enceHai waTTbiFyAblH 03i 22 CaraT óip opblHna K03fanbiCCb13 OTbipYAblH opHblH Xaba anmanabl. COHAblKTaH apacblHAa nan erin maHFaH Dn3MKanblK benceHainikTeH repi, kebipex Kaay xypy, KMMbin-apekeTTe 6ony xongapblH 13Aey na3IM. epiteynep KepceTKeHAeM, KYHIHe opTa ecenneH agam banacbl KeTI Ce3. a3ip ap 6ackaH KanambiHnbi ecenten 6epeTiH apHaMbl KYpaAdp udblpblM Kaay *ypyre Twic eKeH. 6yA wamameH 10 000 KanaM AereH p.CMapT¢OH apKbiNbi La KVHne KaHWa kanam KaAy XYpreHIFA Kd: AaFanayra 60naabl. KyHIHe 10 MblH, anTacbiHa 7O MblH KanaM KacanMblH Jem IkCaT KoMblHbl3. KVHniK 10 MbIH KanaM MeKeci anfawkbl Ke3Ae KlblH yMKIH. COHAbIKTaH aveni a3-a3naH 6aCTaHbl3. KeniriHI3Al alblC KepiHyi MyN 145
Tay TIMeH Kepre eMec, Koñbin, OFaH geiiH Kaay *YpiHi3. KOFapfbl KabaTtapra nud- 6acnanpakneH KOTepinyai ageTKe Kacbl, MyMKiHWiniK amHannbipbiHbl3. KbIC- Tyca, KebipeK maay *ypyai, TaHePTeH KOHe KewKe cepyeHaeyai garAblfa añHangbipblHb13. KocbiMuia benceHAi MeH aMHanbicbiHb13. cnopT TVpi KyHIHe 10 MblH KanaM xypy apkblinbl AeHcaynblfbl HAbl aMrapnbiKTai Ty3eTyre, KaHT aypyblHblH, ceMi3AiKTIH, KaH KbiCbl Mbl CMAKTbI AepTTIH angblH anyfa 6onaabi. KuMbll-K03FanbICbl Ken anaMAa ayPy TYpMaiAbl. Apam MWbl Dn3nKanbik óenceHginiKteH KeMiH GHÍMAi KyMblC iCTeHai. byn wpnaHauANbiK FanblMAap xacaraH KapanaiblM TaKipnõe HOTnxe- CIHAe AanengeHin OTbip. Onap 6ip Ton cTygeHTKe Hewe TYpni doTOHbI KepceTin, Aepey KOKeMAe caKrayabi Tanan eTkeH. ap doTOna 6enrici3 anaMHblH beMHEci MeH aTbl Ka3blnFaH. A3 FaHa y3inicteH KeñiH dOTOAaFbl CypeT neH ecimai ecke Tycipin, aiTbin 6epynepin eTIHreH. OCblnapablH bip TOÓbIH KapTbl CaFaT Benocunen Teóyre ióepeni. An ekiHi TOn byn yaKbITta 3anga kyTin OTbipanbl. OcblgaH KeiiH 3KCnepnMeHTTI KatanafaHAa, Benocunea Teyin kenreH Ton oOTO MEH OHAa xa3bi FaH eciMAi eciHe KakcbipaK caKTafaHbl aHblKTaNFaH. AM eKiHwi KUMblinKO3FanblCCb13 OTblpFaH CTyAEHTTePpiH KepcETKiwi Hawapnay WblKKaH. KCnepMMeHTKe KaTbICKaH CTyJeHTTepAiH KaHblHa aHaNM3 KacaFaHna, 3MkanbIK benceHAinik TaHbITKaHpapablH npoOTEMH AeHreii moFapbl nafaHablfbl óañKanFaH. A npOTeMH 93 Ke3eriHAe MM KNeTKanapblH blH TanaHabipaTblH KaóineTke ne. OCbl KaHe 6acKa Aa 3epTTeynep kepceTKEHAen, dn3MKanblk KaTTbl Fynap anaMHblH eCTe caKTay KaQineriH apTTbipa Tyceni exeH. KaHgai Aa bip HapceHi oKbin HEMece yipeHreHHEH KeviH KaTTbify KacacaHbi3, Kamer ke3ne OHbl ecke Tycipy anaeKañaa onañbipak 6onagb. FanbiMAap KMbipMa Kbin Qoñbi 400 anaMFa macanFaH 3eprTeynepi apKbinbl pu3MKanblK KaTTblfy MeH MMAblH apa KaTblHacblH aHblKTayFa TbipbiCKaH. KeM AereHne 6ip KapbiM wakKbiPbIM Kaay xypy MMAblH yMbIKTan KanybiHblH angblH aiaTblHAblFbl 6aMKanfaH. COHgai-ak on3MKanblK 6enceHni anamnap macbl ynFaiFaH waKTa na anxbIMaMTblH/AbiK Tapbl 6erini 6onFaH. KyHAeniKTi apHañbi xKaTTbIFy 3anblHa 6apyablH bIHFañbl Kene oepmenai. Keiae yakblT KbiCca, eHai 6ipae kenirikai oTangbipbin, 146
dppanblM HO3FanbICTa 6on! 3anFa 6apyablH e31 KMblHfa cOFbln KaTaAbl. KapTbl CafaT TblHAbi 6oCKa KOsNga yakblCOHAbIKTaH eTKi3yre KMMan KanaTblH COTTep Ae 6onaabl. yM KaFAanblHAa KaTTblFy Kacayabl Aafgbifa aVHan- AbipblHbl3. TinTi OFaH apHanbl yaKbIT 6enyain KaxeTi mOK. YiHi3- niH KaóblpFacbl Ha TypHMK inin KoñblHb13. Mbicasnbl, kiTan OKyaaH wapuwaAblHbl3 6a, bapblHbl3 na tapTbinbiHbl3. bacKa 6ip iCTeH xa- nblfa baCTanblHbl3 0a, 5-10 peT OTKnMaHna KacaHbi3. MeH e3iM AapeTxaHafa kipin WblkKaHHaH KeñiH ap AapeT anap anablHaa OTbi3 peT T*3EMAÍ iuime Turi3epaei eTin KeTepin, TycipeMiH. OH peT OTblpbil-TYpaMblH Onan 60nca, bip opblHAa OTbipa bepme, yHeMi Ko3ranbiCTa QonblHb13. Tap KniMHIH, AeHcaynbikKa 3MAHblH 6ine *YpiHi3 Tap KuiM KaH aiHanbiMabl 6y3bin, KaHHblH *ypekKe yaKblITbilbl KETyIH KeLuweyingeTeai. OcblHblH KecipiHeH 6oMbiHbl3AaFbl OTTeri a3anbin, ancipeicis. Kaaip wapway, auywaH anamaapabiH Ke6exoiHiH Oip ceôeói - Tap kniM KMKOge xaTbip. TbipbIcKaH ARMHCBI ceKinAi Tap KuiM TYpnepi anaM ar3acblHAafbl nMMdanapablH K03 FalbiCblHa Kegepri 6onaabl. COHblHAa ask-KongblH Y10bl, TpOMó0- uMT CeKingi macenenep wblfapa 6acTamabl. Erep wanóap ask neH iwTi KbICbln Typca, KaH KOFapbl Kapañ 6aay KOTepineai. An óyn anengepAiH KaTbIp MaHaiblHAa KaóblHy MeH iciHyre ceóen 6onybl biKTUMan. COHAai-ak, aaKTafbl BEHa TaMbipnapbiHblH KeHeñin, TYMIHAenyiH Tyfbl3anbl. 3epTTeynep KepceTkEHgen, añengepain 31% -blHAa ocbl CbipKaT 6ap. KacecnipiMHiH AeHe 6iTiMiHIH AYpbIC KanbinTacybIHa kegepri 60- nanbl. Bcipece mamõac cyieri Aypblc AaMbIMai Kany Kayni 6ap. 3ap wbfapy KonAapbi CbipKaTbl KaH aHanbiMblHblH Hawapnaybl AC KopblTYAblH Hauwapiaybl bana keTepyperi KUbIHAblKTap KblHbIC KongapbiHAa aypy TyFb13aTblH MUKpoÓTap nañga 6onybl MyMKiH. 147
leHcaynblk Tap uwanbap ep anam cnepmaTo30nAblHblH CaHbi MeH CanacblH KeMITeai. MyHbl epnep KaybIMbl, iwKnÍM anap Ke3IHne eCKepyi kepek eHcaynblK ywiH blHfainbl na nañananbiCbl KeH, Ta3a MaTanaH TiFinreH KMiM. Kuim TaHnafaHna caHHEH 6ypblH Canara keHin benreH KOH 148
AYPbIC YKbl YMbIKTan TblHblFy, KyW-KyaT, 3aTKa AnaHbIH OepreH ceprekTiKTi KannbiHa kenTipy anaM ynbl HblfMeTi. METTIH KanipiH Kakcbl ¥iKbICbl 6y3bllfaH apam 6yn HblF TyciHeAi. YHeMi ypeTiH yÃKbiCbl KaHõañ, yaaibl wapwan anaMaapblH eH oipiHwi wafblMgaHaTblHbl - oCbl. YMKbl MMAblH YMnecimai *yMbICblHblH KepiHici. YKbl apKblnbl aF3a KYMbiC iCTey KabineTiH apTTbipbin, kyw xMHaHAbl. Apam yçblKTafaH Ke3ne bYnWblK eTTepi 6ocaHcbln, TbIHbIC anybl CupeHai. KypeK KaFblCbl baceHgen, AeHe TeMnepaTypacbl, KaH KbICbIMbl TOMeHAeMai. 3aT anMacy npoyeci 6aaynañabl Aypbic yuKbIHblH, MaHbl34biiblFbl Ken anaM eMipiH Kakcbl *akKa e3repTKici Keneai. 6ipa3 HapceHI KONFa anbin, peTKe KenTipyre Tbipbicanbl. Iwep acblHa MaH õepeai. CnopTneH añHabIcajbl. KyHgiK KOCnapblH KYpaabl. AngbiHa ynkEH MakcaT KOAAbl. bipak xeTicTiKKe KeTyge yikblHblH MaHbl3AbinblFblH eckepMenai. EpTe *ary KyHAblNblFblH 6acKa wapyanapra, epmeKTepre aibipóaCTai canagbl. HaTUHEciHJe, epTeHri KyHi OHÍMci3, bepekeci3 60- nanbl. KacafaH KOCnapbl TOIblK KY3ere acnangbl. AgaM TOnblk TblHbl Fbln, KyHi 6OMbI KOFa/NTKAH 3HepruACbIH KanblnKa kentipin, Keneci KyHre Kyu KMHan, cepreK 6onybl eTe MaHb13/4bl. KaNTadOHblH TYHAe KyaTran aiMafaH agam epTeci KyHi (KyaTblH TONTbIpy MyMKiHUIiniri 6onmaraH KaFAaina) KaHAa KUbiH KaFgañra Tan 6onca, yMKbICbl KaHóaFaH anamHblH Karjañbl aa gan co/nan. WamanaH TbiC apTblK y¥KbI ga, KaHóaFaH KEM YMKbl Aa anam aF3acbl Ha 3MAHAbl. 3epTTey 60MblHwa 10 cafaTtaH apTbIK VMbIKTaraH anaMHblH MM KyMbiCbl Halapnan, eCTey caKTay KaóineTi TOMEHAenai ekeH. COH an-ak Ken yiblKTafaH anaMaap Ke6ipek (49%) AenpeccWAFa yuWbipanbiHAblFbl aHbiKTanFaH. MyHbIMeH KaTap ken yMblKTanTblH agaMgapPAa dHT AMabeTi, xypeK-KaH TaMbip aypyblHa, ceMi3AiKke wangblfybl keoiPe KeseceTiH KepiHegi. Kenóip 3epTTeyuwinep 8 CafaTTaH ken yMblK149
JeHcaynblk TaMTblHAapAbiH eMipi óyn MeIwepgeH a3 yMbikTaMTblHnapfa KapaFaHna 15%-Fa KbICKa 60naTbiHAblfbl Mañnbl añTkaH. Ken ylblkTaMTblH agaM nap lwKi pecypcTapbl MeH KabineT-KapblMblH THIMAI NaMganaHa anmaFaHAbIKTaH, VHeMi 934epiHe KOHini TO/IMan xypeai. ApTblk vMKbI MaKCaTCbl3, yMiTCi3, AFHM 03iHe AereH ceHiMci3qiKTeH TyblHAañAbI KanbaraH yMKbIHblH, 3MAHbl 1. 3epTTey HaTWMeci KepceTkeHAen, aneTTeri KaxeT YMKbilHblH Menwepi 90 MMHyTKa KbICKapraH KaFnanaa anam boMblHAafbl KOH yeHTpauMAHblH YLwTEH 6ipi KOFanaAbl ekeH. Kannak TinMeH aMTKaHaa, KaHaañ Aa 6ip HapceHi TyCHy, *eTKÍ3y, bañkay, eCTe caKTay cHAKTbl Ka6ineTini3 33 nañbl3fa TOMEHAeiai gereH C93 HaTUKeciHAe, Kon 6oñblHga Hemece eHAipic anaHblHAa anaTTblk KaFnainap Tyfbl3yblHbl3 beK MyMKÍH. CTaTMCTMKAFa cymeHceK, ap beciHi Kon anaTbl *yprisyuwiHÍH yMblKTan keTyiHeH opblH anaTblH KepiHeAi. 2 3epTTeynep HaTWKEci óoblHwa, yMKbICbl KaHóaMTblH anaMHblH aypyFa wangbiFy blKTMMangblfbl yW ecere apTblK. OHblH Ceõebi, yMbIKTaraHga apaMHbIH MMMyHAbl KyMeci yMTOKMH akybl3blH KMHaigbl. An apaMHblH VKbICbl KaHóaMTblH 60nca, LWTOKMH KaxeTTi MeNwepge Ty3inMeMAi. HaTHKEciHAe, MMMyHMTET TOMEHnenAi. COHAbIKTaH TyMay ceKingi aypynapra wangbikkaH Ke3Ae Kebipek VMblKTan, TbIHblKKaH KOH. «YMKbl - eM» AereH ce3 TeKKe añTblin1 MafaH. 3. A3 yKbl apTblk Canmak KOCybl MyMKIH. AgaM 60MblHAa TaóeTTi peTTen oTbipaTblH rapMOHnap 6ap. bipiHwici, TOOAbi, KaHbIFyAbl 6ingipeTiH NenTWH rapmOHbl. Tamak *ereHge oCbl rapMOH apkblnbl TOMFaHblHbl3Abl TYCIHeci3 ge, ac meyai TOKTaTacbi3. An yMKbl Hb13 KaHóaM KanFaH KaFAaMAa, aFaM aF3acblHAa byn rapMOHAap apeTTeriAeH a3 beniHeTiHAiKTEH, Ci3 TOMfaHblHb134bl aHfapMan, TaMaKTbl Ken xeici3. COHAai-ak agam JeHeciHae «rpenWH» Aen aTanaTtblH awTblK rapMOHbl 6ap. Ocbl rapMOH apkbllbl Ci3 KapHbl Hbl3blH awkaHblH TYCÍHe KOACb13. An yÅKblHb13 KaHóañ, cananbl TblHblfa anmaraH KYHÍ óyn rapMOHAap apeTTerigeH Keóipek 6enlHei. HaTMKEcÍHAe, ci3aiH apTblK TaMaK Keyre jereH TaoeTiHI3 YM150
FAgnbl. Ar3aHbl3 Aypbic yMb yMKbInaH ana anMaFaH KeTicneywiniKTi TONTbIpy Faaabl. AF3a VLuiH YH eHIMAepiHe, TOTTI cEKinAi KOMipcynbl Tafampapra TapTbin yWIH YH eHÍMA TYDanbl. HaTMKEC apTbiK canmaK. TyHAe AYpblc TblHblkKCaHbl3, TaHepTeH 6o KyaTblHbl3 TONbiK 60 . nanbl. KyHi 60Mbl Heie TypiI anampapMeH Ke3lecyae apanacbin, kentereH bonaMbl3. Iypi KYMblc aTKapambi3. KeuKe KapaH aiH KeMi3 KVpbin, a0neH LwapuaMMb13. EpTeci Tonblk TblHblf bin, KyaT KMHan ynrepmeceHI3, epTe TYpy KWblHFa MMblMb13 TYPAI CbiNTaynbl coFanbl. HaTuxeciHAe, anfa TapTbin, KanKaynaHbin aTyfa, iCTepai keñiHre KanAbipyra KyMÓbin Kyire Tycepi. bi3aiH repimi3 u3MKanbik KyMIMi3re, epik-xi- boHbIMb13Aafbl TIKene KaTbICTbl. WapuaraH 3Heprwa genreñiHe Ke3ne AypblC weuim Kaykapcbl3 6onambi3. Kaóblnnayra 5. YKblHb13 KaHbaca, xyHi óoMbl MeH-3eH 6onbin, eu Hapcere 3ay 5 KbIHb13 COKnan, af3aHbi3 yHeMi yiKbl Tinen ypegi. He icTeceHi3 Ae 6aay KOHe CanFbIPT Kacañcbl3. HaTWKEciHAe, iCTereH xyMbl CblHbl3AblH MIH OHÍMAiniri TeMeHAenai. Ka3akTblH «epiHwek Tycke Je YMbIKTaMAbl, KeUKe AevIH eciHeAi» JereHi OCbl. 6. YKbl Hb13 KaHÓaFraH KyHi KamaH aneTTepre yip keneci3. AF3aHbl3 VMKbIgaH ana anmaraH na33aTTbl HMKOTMH, KODeMH CeKingi 31AH bl 3aTTapAaH anyra KyITap. ¥iKbICbipan xypreH neHae peHxirIw keneai. Ew HapceHi YHaTa KOMMaMAbl. Cipkeci cy KOTePMeiTiH auywaH 6onanbl. YMKbICbl KaHóafaH agaMHblH ar3acbl aypbIC TblHblIfa anmaFaHabiK TaH, TYp-anneTi cypblKCb134aHbin, beTi, KO3ÍHIH añHanacbi AOM6blFbln icin KeTegi. YaKTbllbl yÃbIKTaMaFaH agaMHblH TEpici KbipTbICTaHbin, KapTas baCTañgbl. 7 KyH MeH TYH AULla Tafana kyHai3gi Tipwiik, TyHAi TblHblFy YWIH KapaTkaH. KyPaga: «YMKbInapbl HAbl JeM anbin, Tbl HbIfy yuiH KapaTTbIM. Con ywIH TKaPblKKa nepne eTtiM. An KyHAi3gi TipwinikKe blHfannbl eTin KaOy binAbiM»2 peniHreH. ApaM KapaTbliJlbICbl OCbl KyH MeH TYHHIH aybl «Ha6a» cypeci, 7-aAT. 151
NeHcaynbik cy 3aHyAbl/IbIKTapblHa can perTenren. Con ceóenTi, anaM ar3acblHaa TYpni 93repiC opbiH ananbi. MbiCanbil, anam 6OMblHAa ci3iH yMblKTan-oAHy pMTMIHI3Ai perrenriH, AeHe TeMieparypacblH TOMeHjeTin, af3anapblHbl3/bl TblHblWTaHJbIpaTblH MenaToHWH aTTbl rapMOH bap. byn rapmOH KapaHfbi TYCKEHAe JOManak 6e3pepje Ty3ineai. TaHfa xyblK MenaToHMH CMHTe3I KbICKapanbl. KepiciHwe, mapblK TYCKeH CanblH KaHNa KopTH30n AeHreni kOrepineai. byn rapMOH 6i3/pi yWKbijaH oATbin, cepriteai. TOKcaH MMHyTTblK XapblK KaH KypaMblHnaFbl MenaTOHMH AeHreñiHiH a3aoblHa biK/ian ereai. HaTnxeciHAe, ci3 30pra yiblKTanCb13 api Hawap TblHblfacbl3. TinTi KaH KbiCbiMblHb13AblH 6y3bIiybi MeH KaHT aypyblHa wangbify MyMKÍHAiri apranbl. CoHAbIKTaH KyHAi3 6enmeHi3 mapbik ó60 nyblH KagafanaHbl3. MyMKiHAiriHwe, TabnFn Kapblk TYCyiHe Kafgan KacaHbl3. An yçblKTap angblHaa 6enme *apbifblH OapblHwa 6aaynaTblHb13. KaTblH 60nMere apHanFaH Kapblfbl TOMEH WaM KongaHblHbl3. Katapaa CMapToOH, TeneBn30p KepMereHini3 AypbIC. KaTbiH 6e/IMege Teneannap 60MacblH. TeceriHi3re CMapTdOHAbl KakblHAaTnaHbI3 KaHwa caraT yMbiK,TafaH AYpbic? MeanunHanblK 3epTtey HaTMKECi 60MblHwa anamHblH Kac Menwepi- He KapaM yMKbI yaKbITbl Kana TyfaH caó (yui añra peñiu) Taynirine 14-17 cafaT; bip acka neñiHri 6ananap Taynirine 12-16 cafaT; Yu Kacka peniHri Oananap Taynirine - 11-14 cafaT; MeKTen KacblHa aeñiHri Oananap (3-6 «ac ) Taynirine - 10-13 ca- FaT; Oxyulbinap (6-13 mac) TayniriHe 9-11 caraT; KeTKiHweKTep (13-18 mac) Taynirine 8-10 caraT Kactap (18-30 xac) TayniriHe 7-9 caraT; EpeceKTep (30-40 mac) Taynirine - 8 caraTka neñiH; .40-50 Kac apacblHAaFbl Kicinepre Taynirine 8 cafaTka AeniH; .50 macTaH api KapaH TayniriHe 6-7 caraT meTKiniKTi OpraHn3MHÍH AYPbIC caHanaabl. KecTene KepceTinreH Kac KyMblC iCTey TEHrepimiH KaMtaMacbl3 eTy yIH epeKuweniriHe caù yKbIHb13Abl peTTereH AY pbic. apnHe, TYpbin KaTKaH *epini3AiH aya Ta3anblFbl, KeKe peHcaynb 152
Aypbic yMkbl Hh13 6eH KYHAIK KYMblCblHbl3td 0aniaHblCTbl MKbI MeNwepiHe a3- KeM 6anaHc Kacan, e3repTyIHI3re 60nanbi. Te3 yMbiKTayablH KOlbl YAKblHbl3 KenmenIHIe, 03IHI3I KUHan yMKbi waKbipmaHbi3. YMKbl 6ip caT 6apiH yMblTy, aF3aHbl TblHblKTblIpy. COHAbIKTaH e3iHi3ai kuHan, yMKbifa KETy - AeMany KafnaacblHa Kañubl KapanañblM FaHa TOCiU: YMblKTap anAblHAa TepeH TbiHblC anblHbl3. EWTeHe OHnaman, TeK e3 geMIHI3AI TblHaHbl3. byn TexHMKaHbl TbiHblWTbiKTa KacaHbl3. Erep eTkeH KYHre ekiHin, Kenep kyHre anaHaan xar caHb3, 6yn Tecinai *yieney MyMKÍH eMec. byHAan marañna xbingaM yMbIKTaM KOHO KMblH. Onan 6onca, Tafbl OipHewe Tacin ycblHbin kepeñiH: «He icTeceH ge yMbIKTaMaMMblH» Tacini Keige KaTTbl wapwafaHablKTaH ylblKTan anmaMMbl3. TeceKTe AeH bekuin, Ma3aHbl3 Kawagbi. Ocbl Ke34e e3iHi3re «yMbIKTamaHmblH, «aH FaHa Ke3iMAi KYMbin KaTaMblH» Aen aMTblHb13 KOHe conañ ke3iHi3AÍ KMblHbl3. bynaH KacafaH 10 agaMHblH TOfbl3bl KanaH yMblKTan KETKEHÍH oankamañ Kanagbl ekeH. Ci3 Ae ocbinaH Kacan kepiHi3. KaFa3Fa Kangbipy» Tacini byn TaCIAi yMKblCbl KawaTblH KaHAap MiHAeTTÍ TYPAe KacacblH. 5yn KapanaMbiM 3gic, ci3ai Kblngam ybIKTaTbin KaHa KoMManabl, epTeHri KYHIHI3AiH TMIMAi 6onybiHa nañgacbl 30p. EpTeHri KyHi He icTeMTIHIHI3Ai OWnan yKbI KawKaHAa He iCTey KepeK? Kan FaHa TypblHbl3 Aa, oapIH YHenirIHI3re, Kafa3 beTiHe TycipiHi3. Ka3FaHblHbl3Abl KanTa OKblMaDl3, Kafa3 beTiHe Kangblpbl Hbl3. bynaH «acay ci34i Ma3anafaH onAaH apbiNTbin, TblHblWTaHAbipagbl. KyHaiari yiKbi yMKIHuinik 6onca, KVHAi3 TyCTeH KeñiH 10-20 MWHYyT Mbl3fbln ananbl. Ocbinan KacaraH anaMHblH CaHacbl ceprek *Ypeqi. KaAMA 4 KYMbiC opHblHAa oTbipbln, TiNTi MeTpona KeTIN bapa *aTbln D any aneTi KanbinTackaH. An KVHai3ri KapTbl Cafdilbi YD Va dcepiH TYFbl3ybi MVMKiH. OAHFaHAa Mac anaM CHAKTbl Dipas yaKbITKa AEMIH aeñi YMKbIHbl3 awbiAMan, TinTi 6acblHbl3 aybipbl MeH-3eH 153
Aypbic yrbl fblHbl3 eH KVHAiK *yMblCbl Hbl3fa baniaHblCTbl yKbI MeNuepiHe a3 KeM 6anaHC Kacan, e3reptyIHI3re 6onagbi Te3 yibIKTayablH, MOnbl yMKDIHbl3 KeAMeniHwe, e3iHI3AI KMHan yiKbI waKbipMaHbi3. YmKbl - fio caT 68piH yMbITy, af3aHbi TblHbiKTbipy. COHAbIKTaH e3iHi3Ai KMHan, yKblfa KETy AeMany KaFMAacblHa Kaiuwbl. KapanaMblM FaHa Tacin: yMblkTap angblHna TepeH TbiHbiC anbiHb3. EwTeHe oñnaMa, TEK 03 AeMIHI3A TblHAaHb13. byn TexHMKaHbi TblHbllTblKTa KacaHbl3. Erep eTKEH KYHre ekIHIn, Keiep KyHre anaHgan xaTcaHbl3, 6yn TacinA KYneney MyMKiH eMec. b\YHAaH KafaaHga mblnnam vMbIKTa KOO KMblH. Onan 60nca, Tafbl OipHewe Tacin yCblHbin KepeñiH: «He icteceH ge yMbIKTaMaMMblH» Tacini Kenne KaTTbl wapwafaHAblKTaH yYMblKTan anmañMbl3. TeceKTe ^eH bekwin, Ma3aHbi3 Kawanbl. OCbl Ke3ne e3iHi3re «yiblKTaMaMMblH, Kan FaHa ke3IMAi KYMbin KaTaMblH» en aMTbiHb13 KOHe conan k03IHi3Ai KyMblHbl3. byna KacafaH 10 anaMHblH TOfb13bl KanaH yÅblKTan KETKEHiH oaMKaMaH Kananbl eKeH. Ci3 Ae ocblnañ Kacan KepiHí3. «KaFa3Fa Kangbipy» Tacini by Tacinai yiKbiCbl KawaTblH KaHAap MiHAeTTI TYPAe kacacblH. Bbyn KapananbiM agiC, ci3gi *blinAaM ybIKTaTbin KaHa KonManabl, epTeHri yHIHI3AIH TMIMJi 6onybiHa nañgacbl 30p. EpTEHri kyHi He iCTeMTIHIHI3AI Oian yKbI KawKaHga He iCTey Kepek? Kañ FaHa TypblHbl3 Aa, 0apiH yHAeniriHi3re, Kafa3 6eTiHe TycipiHi3. Ka3raHblHbl3/4bl KaMta OKblMaO3, KaFa3 beTiHAe KangbipbI Hbl3. 6ynañ xacay ci3gi Ma3anafaH OnHdH apbiTbin, TblHblWTaHAbipajbl. KyHpiari yüKbi YMKIHinik 6onca, kVHni3 TVCTeH KeMiH 10-20 MMHyT Mbl3fbll anN dAanbl. OcbinaH KacafaH anaMHblH CaHacbl ceprek *Ype. Md: nOHMAna YMbiC *yMbl opHblHAa of OTbipbin, TinTi meTpoga keTin bapa xatbin MHepuua Mbl3Fbin any apeTi KanbinTacKaH. An kyHAi3ri KapTbl cafaTTbiK vÜKbi Hepuna acepiH TyFbi3ybl MyMKiH. OAHFaHAa Mac aFaM CUAKTbl 6ipa3 bKa MKblHbl3 auibiAma, TinTi 6acblHbi3 aybipbin MeH-3eH