Ebook เคมี M.5/9

CHEMISTRY

REACTION
RATE

อัตราการเกิดปฎิกิริยา

เคมี มัธยมปลาย

คํานาํ

หนงั สอื อิเล็กทรอนกิ สเ์ ล่มนเี ปนสว่ นหนงึ ของวชิ า วทิ ยาศาสตร์
(ว30223) เรอื ง อัตราการเกิดปฏิกิรยิ าเคมี หนงั สอื อิเล็กทรอนกิ สเ์ ล่ม
นจี ดั ทําขนึ เพอื ใหไ้ ดศ้ ึกษาหาความรแู้ ละศึกษาอยา่ งเขา้ ใจเพอื เปน
ประโยชนก์ ับการเรยี น

คณะผจู้ ดั ทําหวงั วา่ หนงั สอื อิเล็กทรอนกิ สเ์ ล่มนจี ะเปนประโยชน์
กับผอู้ ่าน หรอื นกั เรยี น นกั ศึกษา ทีกําลังหาขอ้ มูลเรอื งนอี ยู่ หากมขี อ้
แนะนาํ หรอื ขอ้ ผดิ พลาดประการใด คณะผจู้ ดั ทําขอนอ้ มรบั ไวแ้ ละ
ขออภัยมา ณ ทีนดี ว้ ย

คณะผจู้ ดั ทํา

สารบัญ

REACTION RATE

ห น้ า ก คํานาํ

ห น้ า ข สารบญั
ห น้ า 1
อัตราการเกิด
ปฎิกิรยิ าเคมี

ห น้ า 2 การคํานวณ Rate

ห น้ า 3 ความสมั พนั ธข์ อง Rate
ในสมการเคมี

สารบัญ

REACTION RATE

ห น้ า 5 กราฟพลังงานกับการ
ดาํ เนนิ ไปของปฏิกิรยิ า

ห น้ า 6 ปจจยั ทีมผี ลต่ออัตรา
การเกิดปฏิกิรยิ าเคมี

ห น้ า 7 กฎอัตรา Rate Law

ห น้ า 9 บรรณานกุ รม

1

เ มื อ มี ป ฏิ กิ ริย า เ ค มี เ กิ ด ขึ น
จ ะ มี ก า ร เ ป ลี ย น แ ป ล ง ข อ ง ป ริม า ณ
ส า ร ใ น ร ะ บ บ คื อ

ส า ร ตั ง ต้ น จ ะ มี ป ริม า ณ ล ด ล ง
ส า ร ผ ลิ ต ภั ณ ฑ์ จ ะ เ กิ ด ขึ น

อั ต ร า ก า ร เ กิ ด ป ฏิ กิ ริย า ต่ า ง ๆ ที เ กิ ด ขึ น
ป ฏิ กิ ริย า เ ค มี มี อั ต ร า ก า ร เ กิ ด ป ฏิ กิ ริย า เ ร็ว
แ ล ะ ช้ า ต่ า ง กั น โ ด ย ทั ว ไ ป ช่ ว ง
เ ว ล า เ ริม ต้ น อั ต ร า ก า ร เ กิ ด
ป ฏิ กิ ริย า จ ะ เ ร็ว ม า ก แ ล้ ว จ ะ
ค่ อ ย ๆ ล ด ล ง เ รือ ย ๆ เ มื อ เ ว ล า
ผ่ า น ไ ป

___________Rate = ปรมิ าณสารทีเปลียนไป

เวลา

_____________Rate = ปรมิ าณสารผลิตภัณฑ์ทีเพมิ ขน้

เวลา

_____________Rate = ปรมิ าณสารตังต้นทีลดลง

เวลา

2

การคํานวณ RATE

ช่ ว ง เ ว ล า

ณ จุ ด เ ว ล า

3

คขวอสางมมกสRRามัaaรtพtเeeคนั มใธนี ์
ในสมการทดี่ ลุ แลว ถาทราบ Rate ของสารตวั ใดตวั หนึ่ง
ตอ งหา Rate ของทกุ ตัวที่เหลือได

**เครอื งหมายลบเปนแค่สญั ลักษณเ์ พอื บง่ บอกวา่ เปนสารตังต้นหรอื ไม่

ARE YOU READY !

ตัวอยา่ ง 4

โจทย์

5

กราฟพลังงาน

กับการดาํ เนนิ ไปของปฏิกิรยิ า

ปฏิกิรยิ าดดู พลังงาน การเกิดปฏิกิรยิ าเคมี

Ea (Activated Energy) -มพี ลังงานมากพอ
-อนภุ าคชนกันถกู ทิศทาง
-พลังงานก่อกัมมนั ต์
-พลังงานกระต้นุ *ขนั ที Ea นอ้ ยทีสดุ คือขนั กําหนดอัตรา
*สารทีมคี วามเสถียรมากทีสดุ คือ
สารทีมพี ลังงานตํา

ถ้า! Ea

นอ้ ย : Rate เรว็
มาก : Rate ชา้

ปฏิกิรยิ าคายพลังงาน

6

ปัจจัยทีมีผลต่ออัตรา
การเกิดปฏิกิริยาเคมี

1.ความเข้มข้นของสาร 3.อุณหภูมิ

มาก : RATE เรว็ สงู : RATE เรว็
น้ อย : RATE ชา้ ตา : RATE ชา้

2.พืนทผี วิ ของปฏิกิรยิ า 4.ตัวเรง่ /ตัวหน่ วง

มาก : RATE เรว็ ตวั เรง่ (ลดEa) : Rate เรว็
น้ อย : RATE ชา้ ตวั หน่ วง(เพิมEA) : RATE ชา้

5.ธรรมชาติของสาร FFFFaaaavvvvoooorrrriiiitttteeeeFACSonoooilndmog:ra:Cl:Su:PtpPiacanranklkdieagssht Wiggle

ลกั ษณะพันธะทเี กดิ ขนึ

7

กฎอัตรา
RATE LAW

การเพมิ ความเขม้ ขน้ ของสารตังต้นตัวใดตัวหนึง
ทําใหป้ ฏิกิรยิ าเกิดเรว็ ขนึ หรอื ดจู ากสมการไมไ่ ด้ แต่
ได้ จากผลการทดลองเท่านัน แล้วจงึ สรุปออกมาใน
รูปกฎอัตรา ดังนี

สามารถเขยี น

กฎอัตราได้ คือ

R คือ อตั ราการเกดิ ปฏกิ ริ ยิ า
K คือ ค่าคงทสี มดลุ
[A],[B] คือ ความเขม้ ขน้ ของสารตงั ตน้
X,Y คือ อนั ดบั ปฏกิ ริ ยิ า

8

ตัวอยา่ งโจทย์

9

บรรณานกุ รม

โรงเรยี นมหดิ ลวทิ ยานุสรณ์(องค์การมหาชน), 2549. อัตราการเกิดปฏิกิรยิ าเคมี
[Online]. เขา้ ถึงได้จาก:

https://kineticchemisy01.weebly.com/uploads/2/6/6/0/2660360

8/rate_of_reaction_.pdf (วนั ทีค้นขอ้ มูล: 5 ตลุ าคม 2563).

Rawitsara Traiwilawan, 2559. อัตราการเกิดปฏิกิรยิ าเคมี และสมการเคม.ี
[Online]. เขา้ ถึงได้จาก:

https://sites.google.com/site/preawrawitsara48/khlang-
bthkhwam/ptikiriyakhemixatrakarkeidptikiriyakhemilaeasmkarkhemi

(วนั ทีค้นขอ้ มูล: 5 ตลุ าคม 2563).

Thutchalat Tapthong, 2563. อัตราการเกิดปฏิกิรยิ าเคม.ี [Online].
เขา้ ถึงได้จาก: https://tuemaster.com/ (วนั ทีค้นขอ้ มูล: 5 ตลุ าคม 2563).

CHEMISTRY

REACTION
RATE