ประวัติ2

ความสาํ คัญของหลักฐานทางประวัตศิ าสตรใ์ นสมัยอยุธยา

พงศาวดาร หลักฐานชัน้ ต้น และ เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

ประวัติ

พงศาวดาร คือหนงั สอื ท่ีเป็นประวตั ศิ าสตรไ์ ทยท่ีเก่าแกท่ ่ีสดุ ควบค่กู บั “ตาํ นาน”
พงศาวดารมาจากคาํ 2 คาํ คือ พงศ์ และ อวตาร โดยพงศาวดารจะเขียนเป็นภาษาไทย
งานเขียนของนกั ปราชญป์ ระจาํ ราชสาํ นกั พงศาวดารจงึ เป็นงานเขียนท่ีเนน้ ใหค้ วามสาํ คญั
ของพระมหากษัตรยิ ์ พงศาวดารมกั จะพบในงานเขียนของอาณาจกั รอยธุ ยา ซ่งึ สะทอ้ งให้
เหน็ ถงึ อาํ นาจของอาณาจกั รซง่ึ มลี กั ษณะการรวมอาํ นาจไวท้ ่ีศนู ยก์ ลางท่ีเมอื งหลวงและองค์
มหากษัตรยิ ์ เชน่ 1. พระราชพงศาวดารกรุงศรอี ยธุ ยา ฉบบั หลวงประเสรฐิ
2.พงศาวดารกรุงศรอี ยธุ ยา ฉบบั พนั จนั ทนมุ าศ 3. พระราชพงศาวดารกรุงศรอี ยธุ ยา ฉบบั
สมเด็จพระนพรตั น์

หลักฐานชั้นตน้ และ เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

จดหมายเหตุโหร ประวัติ

เป็นจดหมายท่ีโหรจดบนั ทกึ ไวเ้ ม่อื มเี หตกุ ารณส์ าํ คญั โหรจะทาํ ปฏิทนิ บอกวนั เวลา
ลว่ งหนา้ ทง้ั ปี และมที ่ีว่างสาํ หรบั จดบนั ทกึ เหตกุ ารณส์ าํ คญั ท่ีเกิดขนึ้ แตว่ นั ใดไมม่ ี
เหตกุ ารณส์ าํ คญั ก็จะไมเ่ ขียน จดหมายเหตโุ หรเป็นจดหมายท่ีปฏบิ ตั ิมาตงั้ แต่
โบราณเม่อื เวลาผ่านไปโหรจะรวมบนั ทกึ เหตกุ ารณส์ าํ คญั ท่ีไดจ้ ดไว้ มาจดวนั เวลา
และเหตกุ ารณ์ ใหเ้ ป็นขอ้ ความย่อย เรยี กวา่ ปมู หรอื แยกเป็นจดหมายเหตุ
เรยี งตามลาํ ดนั ท่ีเกิดขนึ้ โดยบอกวนั เวลากาํ กบั ไว้

หลักฐานชัน้ ต้น และ เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

จดหมายเหตุฟานฟลตี ประวัติ

เป็นจดหมายเหตทุ ่ีเก่ียวขอ้ งกบั เหตกุ ารณส์ มยั อยธุ ยาแตง่ ขนึ้ ดว้ ย
ภาษาฮอลนั ดาโดยนาย เยเรเมยี ส ฟาน ฟลตี เม่ือปี 2813 หนงั สอื
เลม่ นีไ้ ดห้ ายสาบสญู ไป จนกระท่งั ภายหลงั สงครามโลกครง้ั ท่ี 2
หนงั สอื เลม่ นีจ้ งึ ถกู คน้ พบโดยศาสตราจารยไ์ ซอิชิ อวิ ะโอะ
หนงั สือเลม่ นีไ้ ดแ้ ปลเป็นภาษาอ่ืน ๆ อีกหลายภาษา เช่น ภาษาฝร่งั
ภาษาองั กฤษ สาํ หรบั ภาษาไทย สมเดจ็ พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระ
ยาดาํ รงราชานภุ าพ ให้ ขนุ วจิ ติ รมาตราแปลจากฉบบั ภาษาองั กฤษและ
โปรดใหใ้ ชช้ ่ือภาษาไทยวา่ จดหมายเหตวุ นั วลติ

หลักฐานชั้นต้น และ เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

วรรณกรรม ลลิ ติ โองการแช่นาํ้ ประวัติ

เป็นวรรณคดีกรุงศรอี ยธุ ยาตอนตน้ คาํ ประพนั ธเ์ ป็นโคลงหา้ สลบั รา่ ย
ดนั้ แต่งในสมยั พระเจา้ อ่ทู อง คาดการว่าคงใหพ้ ราหมณแ์ ตง่ ขนึ้ รชั กาล
ท่ี ๕ สนั นิษฐานวา่ ลลิ ติ โองการแช่งนา้ํ น่าจะเป็นเร่อื งท่ีลอกมาจาก
เมืองท่ีถือไสยศาสตรแ์ ละเป็นพระราชพธิ ีสาํ หรบั แผน่ ดินมีมาแตโ่ บราณ
ไมม่ ีเวลาวา่ งเวน้ มีคาํ อา้ งว่าเป็นพิธีระงบั ยคุ เขญ็ ของบา้ นเมอื ง
ลลิ ติ โองการแช่งนา้ํ จงึ เป็นวรรณกรรมทางการเมอื งท่ีเก่าแก่เร่อื งหน่ึง
แสดงใหเ้ ห็นถึงความพยายามของกษัตรยิ ใ์ นอดีตในการพิทกั ษพ์ ระราช
อาํ นาจและเป็นวรรณกรรมท่ีสรา้ งขนึ้ เพ่ือเป็นเคร่อื งมอื ทางการเมอื ง เพ่ือ
มงุ่ ใหผ้ ถู้ ือนา้ํ เกิดความเกรงกลวั และยดึ ม่นั ในคาํ สตั ยส์ าบานของตน

หลักฐานชัน้ ตน้ และไม่เป็ นลายลักษณอ์ ักษร
วัดไชยวัฒนาราม
ประวัติ

วดั ไชยวฒั นาราม สรา้ งขนึ้ ปี พ.ศ. 2173 โดยสมเด็จพระเจา้ ปราสาท
ทอง พระองคโ์ ปรดเกลา้ ใหส้ รา้ งขนึ้ บนท่ีท่ีเป็นบา้ นเดมิ ของพระองคเ์ พ่ืออทุ ิศ
พระราชกศุ ลถวายพระราชมารดา แต่ สมเด็จพระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระยา
ดาํ รงราชานภุ าพทรงสนั นิษฐานวา่ วดั นีส้ รา้ งขนึ้ เพ่ือเป็นอนสุ รณแ์ หง่ ชยั ชนะ
เหนือนครละแวกโดยจาํ ลองแบบมาจากปราสาทนครวดั
วดั ไชยวฒั นารามเป็นวดั หลวงท่ีบาํ เพ็ญพระราชกศุ ลของพระมหากษัตรยิ ส์ ืบ
ตอ่ มาทกุ พระองค์ จงึ ไดร้ บั การปฏิสงั ขรณส์ ืบมาทกุ รชั สมยั เป็นสถานท่ีถวาย
พระเพลงิ ศพพระบรมวงศานวุ งศเ์ กือบทกุ พระองค์ สมเดจ็ พระเจา้ อย่หู วั บรม
โกศสนิ้ พระชนมก์ ็ไดถ้ วายพระเพลงิ ท่ีวดั นี้

วัดมหาธาตุ หลักฐานชั้นต้น และไม่เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

ประวัติ

วดั มหาธาตเุ ป็นพระอารามหลวง ตงั้ อยใู่ กลว้ ดั ราชบรู ณะ ในบรเิ วณอทุ ยาน
ประวตั ศิ าสตรพ์ ระนครศรอี ยธุ ยา สรา้ งในสมยั สมเด็จพระบรมราชาธิราชท่ี
1 ขนุ หลวงพะง่วั เม่อื ปี พ.ศ. 1917 แตไ่ มเ่ สรจ็ ทรงเสดจ็ สวรรคตเสียก่อน และ
ไดส้ รา้ งเพ่มิ เติมจนเสรจ็ ในสมยั สมเด็จพระราเมศวร โดยใหส้ รา้ งพระปรางค์
ประธาน และอญั เชญิ พระบรมสารรี กิ ธาตมุ าบรรจไุ วใ้ ตฐ้ านพระปรางคป์ ระธาน
ของวดั มหาธาตุ เม่ือปี พ.ศ. 1927 ซ่งึ ปรากฏในพระราชพงศาวดารฉบบั พระ
ราชหตั ถเลขา

หลักฐานชั้นตน้ และไม่เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

วัดใหญ่ชัยมงคล ประวัติ

สรา้ งขนึ้ ในสมยั อยธุ ยาตอนตน้ โดย พระเจา้ อทู่ อง ตามตาํ นานกลา่ วว่า สมเดจ็
พระเจา้ อทู่ องไดท้ รงใหข้ ดุ ศพเจา้ แกว้ และเจา้ ไทขนึ้ มาเผา ท่ีปลงศพนนั้ โปรดให้
สถาปนาเป็นพระอาราม นามวา่ วดั ป่าแกว้ ต่อมาคณะสงฆส์ าํ นกั วดั ป่าแกว้ ท่ี
ไดบ้ วชเรยี นมา จากสาํ นกั รตั นมหาเถระในประเทศศรลี งั กาคณะสงฆน์ ีไ้ ดเ้ ป็นท่ี
เคารพเล่อื มใสแก่ชาวกรุงศรอี ยธุ ยาเป็นอนั มาก ทาํ ใหม้ าบวชเรยี นในสาํ นกั สงฆ์
มากขนึ้ พระเจา้ อทู่ องจงึ ตง้ั อธิบดีสงฆน์ ิกายนีเ้ ป็นสมเด็จพระวนั รตั น์ มตี าํ แหน่ง
เป็นพระสงั ฆราชฝ่ายขวาค่กู บั สมเดจ็ พระพทุ ธโฆษาจารยซ์ ง่ึ มตี าํ แหน่งเป็น
สงั ฆราชฝ่ายคนั ถธรุ ะ ตอ่ มาเป็นท่ีพาํ นกั ของพระภิกษุคณะป่าแกว้ ซ่งึ สมเด็จ
พระวนั รตั น์ เป็นประธานสงฆ์ จงึ ไดช้ ่ือวา่ วดั เจา้ พระยาไทยคณะป่าแกว้

วัดมเหยงคณ์ หลักฐานชั้นตน้ และไม่เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

วดั มเหยงคณ์ เป็นพระปอารระาวมัตหลิ วงฝ่ายวิปัสสนาธุระ ท่ีเคยสาํ คญั ย่ิงมาในอดีต

สมยั อยธุ ยา เจา้ สามพระยา ทรงสรา้ งขนึ้ และไดร้ บั การปฏสิ งั ขรณห์ ลายครง้ั ใน
หลายสมยั แตก่ ลายเป็นวดั รา้ ง เขา้ ใจวา่ นบั ตงั้ แต่เสียกรุงครงั้ ท่ี ๒ ในปี พ.ศ.
๒๓๑๐ ผ่านมา ๒๐๐ กว่าปี ปัจจบุ นั เป็นวดั รา้ งท่ีสภาพโบราณสถานและ
โบราณวตั ถทุ ่ียงั เหลอื อยไู่ ดป้ รกั หกั พงั ไปมาก แต่ก็พอมเี คา้ เป็นหลกั ฐานบอกถงึ
ศิลปะก่อสรา้ งอนั ประณีตงดงามและระดบั ความสาํ คญั ของพระอารามแหง่ นีไ้ ด้
เป็นอย่างดี

หลักฐานชัน้ ต้น และไม่เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

วัดโลกยสุธาราม ประวัติ

เป็นวดั ท่ีตงั้ อยนู่ อกเขต พระราชวงั ดา้ นตะวนั ออก คาดวา่ สรา้ งขนึ้ ในปี พ.ศ.
1912 ในสมยั พระราเมศวร ซง่ึ เป็นบรเิ วณท่ีถวายพระเพลงิ พระบรมศพ
พระเจา้ อทู่ อง พระราชบดิ า แต่พระองคค์ รองราชยไ์ ดแ้ คป่ ีเดียว จงึ เขา้ ใจกนั วา่
สมเดจ็ พระบรมราชาธิราชท่ี 1 ไดช้ ว่ ยสรา้ งจนสาํ เรจ็ หรอื สรา้ งเสรจ็ เม่อื
พระราเมศวร ครองราชครงั้ ท่ี 2 ก็เป็นได้
บรเิ วณหนา้ วดั พระรามคือ บงึ พระราม ปัจจบุ นั ซากปรกั หกั พงั ภายในวดั เหลือ
เพียงแต่ เสาในพระอโุ บสถ วิหาร 7 หลงั กาํ แพงดา้ นหน่ึง และท่ีสาํ คญั คือพระ
ปรางค์ ซง่ึ เป็นพระปรางคท์ รงขอมโบราณขนาดใหญ่ ภายในมีจติ รกรรมฝาผนงั
ทงั้ สองดา้ น เป็นภาพพระพทุ ธเจา้ ประทบั น่งั ปางมารวชิ ยั บนบลั ลงั ก์

จัดทาํ โดย
ด.ช. ปรเมธาณ์ แสงศักดสิ์ ทิ ธารถ