แชมพูสระผมจากมะกรูด

รายงานโครงงานวิทยาศาสตร์
เรื่อง แชมพูสระผมจากมะกรดู

โดย

1.นางสาวกชกร คล้ายทองปาน
2.นายนพพล แสงนลิ

3.นางสาวภัทรธิดา แก้วณรงค์

ระดบั ประกาศนยี บตั รวชิ าชพี (ปวช.) ปีพุทธศกั ราช 2565
วทิ ยาลยั การอาชีพมหาราช อาชีวศึกษาจงั หวดั พระนครศรอี ยธุ ยา

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศกึ ษา
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

รายงานโครงงานวิทยาศาสตร์
เร่ือง แชมพูสระผมจากมะกรูด

โดย

1.นางสาวกชกร คลา้ ยทองปาน
2.นายนพพล แสงนิล

3.นางสาวภัทรธดิ า แก้วณรงค์

ครูทป่ี รึกษา

นางสาวศริ ิกาญจน์ สขุ พนั ธ์
นางสาวอธชิ า ฉัตรยทุ ธนา

ช่ือโครงงาน นำ้ ยาสระผมมะกรูด

ชื่อผจู้ ัดทำ นางสาวกชกร คล้ายทองปาน

นายนพพล แสงนลิ

นางสาวภทั รธิดา แก้วณรงค์

ครทู ปี่ รกึ ษา นางสาวศริ ิกาญจน์ สขุ พันธ์

นางสาวอธิชา ฉัตรยุทธนา

ปที ี่จัดทำปีการศกึ ษา 2565

สถานศึกษา วิทยาลยั การอาชีพมหาราช

บทคัดย่อ
มะกรดู เป็นสมุนไพรที่อยูใ่ นบ้านของทกุ คน และหาได้งา่ ยในบา้ นของเรา ซ่ึงมะกรดู

สามารถนำมาทำแชมพูสระผมได้จากการศึกษาและค้นคว้า
โครงงานแชมพูมะกรูด มจี ุดมงุ่ หมายในการทำงาน โดยนำมะกรูดมาแปรรปู ทำเป็น

แชมพูมะกรดู ทม่ี ปี ระโยชน์ต่อหนังศรีษะ และยงั เป็นการนำ ส่งิ ท่ีหาไดง้ า่ ยภายในบา้ นมาใช้
ให้เปน็ ประโยชน์ นอกจากนย้ี งั เปน็ การสรา้ งความสามัคคี เอื้อเฟื้อเผือ่ แผ่ แก่คนในกลุ่มอีก
ดว้ ยแชมพสู ระผมมะกรูดมสี ารรซี อนซ์ นี อล ซ่งึ มสี ว่ นขจัดรังแค แก้คนั ตามผิวหนงั

กติ ติกรรมประกาศ

โครงงานสามารถบรรลุผลสำเร็จได้ดี ด้วยความร่วมมือจากผู้ปกครอง อาจารย์และ
เพื่อนๆ ผู้จัดทำขอขอบพระคุณ คุณพ่อ คุณแม่ ของคณะผู้จัดทำที่ช่วยในการจัดหามะกรูด
ขอขอบคุณ อาจารยท์ ่ีช่วยใหค้ ำปรึกษาแนะนำในการทำโครงงานครัง้ น้ี ทำใหง้ านนสี้ ำเรจ็ ไป
ดว้ ยด

สารบญั หนา้
ก
บทคดั ย่อ ข
กติ ติกรรมประกาศ ค
สารบญั ง
สารบญั ตาราง จ
สารบญั รูปภาพ 1
บทท่ี 1 บทนำ 1
1
ที่มาและความสำคญั ของโครงงาน 1
จดุ มงุ่ หมายของการการศึกษาค้นควา้ 1
สมมตฐิ านการศกึ ษาค้นควา้ 1
ขอบเขตของการศึกษาค้นคว้า 2
ตวั แปร 3
บทที่ 2 เอกสารท่ีเกยี่ วขอ้ ง 4
บทท่ี 3 อุปกรณแ์ ละวธิ กี ารศึกษาค้นคว้า 4
บทที่ 4 ผลการศกึ ษาคน้ คว้า
บทที่ 5 สรุปและอภปิ รายผลการศึกษาคน้ คว้า

บทท่ี 1
บทนำ

ทม่ี าและความสำคัญของโครงงาน
รังแคเป็นสาเหตใุ หค้ นั ศรีษะผู้จดั ทำจงึ ได้ศึกษาคน้ ควา้ ทดลองนำ้ ยาสระผมจาก

มะกรดู ว่ารักษารงั แคบนหนังศรษี ะ

จุดมุ่งหมายของการการศึกษาค้นคว้า
ต้องการรักษารงั แคบนหนังศรีษะดว้ ยสมุนไพรตามธรรมชาตเิ พ่อื ลดค่าใช้จา่ ยใน

ครัวเรือน

สมมติฐานการศึกษาค้นคว้า
ยาสระผมจากมะกรูดสมารถรกั ษารงั แคบนหนงั ศรีษะได้

ขอบเขตของการศกึ ษาค้นคว้า
โครงงานประเภทการทดลอง ทำยาสระผมจากมะกรดู

ระยะเวลาในการศกึ ษาคน้ คว้าทำการทดลอง ระหวา่ งวนั ท่ี 20 กรกฎาคม ถงึ 31 สงิ หาคม
2565 เป็นเวลา 1 เดอื น 11 วนั

ตัวแปร
ตัวแปรต้น ยาสระผมจากมะกรูด
ตัวแปรตาม ทำใหศ้ รษี ะไม่มรี งั แค และช่วยเรื่องบุคคลิกภาพทดี่ ขี ้นึ
ตวั แปรควบคุม ปริมาณมะกรูด

บทท่ี 2
เอกสารทเี่ กยี่ วขอ้ ง

ท่ีมาของมะกรูด
มะกรดู เป็นพชื ในสกลุ สม้ (Citrus) มีถน่ิ กำเนิดในประเทศ

ลาว อินโดนเี ซยี มาเลเซีย และไทย ในเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้ นยิ มใช้ใบมะกรดู และผิว
มะกรูดเปน็ สว่ นหนงึ่ ของเคร่อื งปรุงอาหารหลายชนิด นอกจากในประเทศไทยและลาวแลว้
ยงั มีความนิยมในกมั พชู า เวียดนาม มาเลเซีย และอินโดนเี ซยี (โดยเฉพาะบาหลี)

ลกั ษณะของมะกรดู
เป็นไม้ยืนตน้ ขนาดเลก็ เปน็ ไม้เน้อื แข็ง ลำตน้ และก่งิ มีหนามยาวเล็กนอ้ ย ใบเป็นใบ

ประกอบชนิดลดรูป มใี บยอ่ ย 1 ใบ เรยี งสลบั รปู ไข่ คือมีลกั ษณะคล้ายกบั ใบไม้ 2 ใบ ต่อ
กนั อยู่ คอดกิ่วทกี่ ลางใบเปน็ ตอน ๆ มีก้านแผ่ออกใหญเ่ ทา่ กับแผ่นใบ ทำใหเ้ หน็ ใบเป็น 2
ตอน กว้าง 2.5-4 เซนตเิ มตร ยาว 4-7 เซนติเมตร ใบสเี ขียวแกพ่ ื้นผิวใบเรยี บเกลยี้ ง เปน็ มัน
ค่อนขา้ งหนา มกี ล่ินหอมมากเพราะมตี อ่ มน้ำมันอยู่ ซึง่ ผลแบบนเ้ี รียกว่า hesperidium (ผล
แบบสม้ ) ใบดา้ นบนสเี ข้ม ใตใ้ บสอี อ่ น ดอกออกเป็นกระจุก 3 – 5 ดอก กลบี ดอกสีขาว
เกสรสเี หลือง ร่วงงา่ ย มกี ล่ินหอม มีผลสีเขยี วเขม้ คล้ายมะนาวผวิ เปลอื กนอกขรขุ ระ ขวั้ หวั
ทา้ ยของผลเป็นจุก ผลออ่ นมเี ปน็ สเี ขยี วแก่ เมอื่ ผลสุกจะเปลยี่ นเปน็ สเี หลอื งสด พนั ธทุ์ ี่มผี ล
เลก็ ผวิ จะขรุขระน้อยกวา่ และไมม่ จี กุ ที่ขวั้ ภายในมเี มลด็ จำนวนมาก ๆ มผี ิวขรขุ ระ

การนำมะกรูดมาทำแชมพู
มะกรูด เป็นพืชสมุนไพรที่ใช้บำรุงเส้นผมและหนังศีรษะมาแต่โบราณ น้ำมะกรูดมี
ความ เป็นกรด คือมีค่าความเป็นกรด-ด่าง ประมาณ 2 – 2.5 ส่วนผิวมะกรูดมีน้ำมันหอม
ระเหยที่ สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อราบนหนังศีรษะ ทำให้ลดการเกิดรังแค ช่วยบำรุง
รากผม ลดอาการผมร่วง และทำให้ผมดำ เงางาม หลังจากสระผมด้วยแชมพู ซึ่งผิวมะกรูด
จะมีประสิทธิภาพในการยับยั้ง การเจริญของเชื้อจุลินทรีย์ต่างๆไดด้ ีกว่าใบมะกรูด(เนื่องจาก
มีปริมาณน้ำมันหอมระเหยที่น้อยกว่าผิวมะกรูด) จุลินทรีย์ที่ถูกยับยั้งได้ง่ายคือรา นำน้ำมนั
หอมระเหยไปเป็นสว่ นผสมในแชมพูสระผมเพือ่ กำจัดรงั แคทม่ี สี าเหตุมาจากเชอ้ื รา

โครงการท่ีเกย่ี วขอ้ ง
จิตสถา เตชะทวีกลุ (2555) โครงงานวทิ ยาศาสตร์ เรือ่ ง แชมพวู า่ นหางจระเขส้ ตู ร

ผสมดอกอัญชัน เกดิ ขึ้นจากการสังเกตพฤติกรรม การเลือกซอ้ื แชมพขู องผู้บรโิ ภคตามทอ้ ง
ตลาดซึ่งถ้าเป็นสินค้าคณุ ภาพดีก็จะราคาแพง แต่ถ้าคุณต่ำราคาของสินค้าก็จะต่ำไปตาม
คณุ ภาพ จากประสบการณข์ องผู้ทำโครงงานและความร้ทู างภูมิปัญญาชาวบ้านพบวา่ น หาง
จระเข้มีสรรพคุณทีช่ ว่ ยให้ผิวชุม่ ชน้ื ลดจดุ ดา่ งดำ สมานรอยแผลและลดสิวเสี้ยนได้ดี ช่วยให้
เส้นผมนมุ่ สวย สว่ นดอกอัญชัน ทำให้เส้นผมดูดำเป็นเงางามอกี ท้ังยงั ไม่ตอ้ งซ้ือใหส้ ิน้ เปลือง
เงิน สามารถหาได้ตามบา้ นเรอื นท่วั ไป

นารรี ตั น์ แก้วประชมุ ( 2557 ) ยาสระผมจากสมนุ ไพร เพอื่ ศึกษาว่าสมนุ ไพรสามารถ
ทำแชมพไู ดจ้ รงิ และสมุนไพรมีสารกอ่ ใหเ้ กิดหรอื ยบั ย้ัง สามารถนำมาเป็นสว่ นผสมในยา
สระผมกำจัดเช้ือราได้

รตนัตตยา จนั ทนสาโร ( 2552 ) แชมพูดอกอญั ชัน สรรพคุณของอัญชนั คือ รากใชเ้ ป็น
ยาขับปสั สาวะ เปน็ ยาระบาย ช่วยบำรุงสายตา แกต้ าอักเสบ ตาฟาง ตาแฉะ นอกจากนี้ยังมี
การนำรากอัญชนั มาถฟู นั แกป้ วดฟนั ทำใหฟ้ ันคงทนแข็งแรงได้ดว้ ย เรยี กได้ว่าเปน็ ดอกไม้
ไทยๆ อีกชนดิ หนึ่งทม่ี คี ณุ ค่าไมน่ ้อยเลยทเี ดยี ว หลงั จากทเ่ี ราได้ศกึ ษาเกยี่ วกบั ประโยชนข์ อง
ดอกอญั ชนั แลว้ เมื่อเราทราบถึงประโยชน์เราจงึ ได้คิดที่จะทำแชมพูดอกอญั ชนั ข้นึ เพราะ
ดอกอัญชนั นอกจากจะมีประโยชนก์ บั ร่างกายแลว้ ยงั มปี ระโยชน์ต่อเส้นผม ดอกอัญชนั จะ
ช่วยให้เส้นผมเราดกดำข้ึน เราจึงนำดอกอัญชันมาใชผ้ สมกบั แชมพสู ระผมเพอื่ ชว่ ยบำรงุ เส้น
ผมอีกทางหนึ่ง ชว่ ยให้ไมต่ อ้ งไปซอ้ื แชมพแู พงๆ และยงั ไดใ้ ชข้ องจากธรรมชาตใิ ห้เกดิ
ประโยชน์สงู สุดอีกดว้ ย เพือ่ ส่งเสริมทางดา้ นเศษฐกจิ พอเพียง
รตนัตตยา จันทนสาโร ( 2552 ) แชมพดู อกอัญชนั สรรพคุณของอัญชนั คอื รากใชเ้ ปน็ ยา
ขบั ปสั สาวะ เปน็ ยาระบาย ช่วยบำรงุ สายตา แกต้ าอักเสบ ตาฟาง ตาแฉะ นอกจากนยี้ งั มี
การนำรากอัญชนั มาถฟู นั แกป้ วดฟนั ทำให้ฟันคงทนแข็งแรงไดด้ ว้ ย เรยี กได้วา่ เปน็ ดอกไม้
ไทยๆ อกี ชนิดหนง่ึ ท่มี ีคุณค่าไม่น้อยเลยทีเดยี ว หลงั จากที่เราได้ศึกษาเกี่ยวกบั ประโยชนข์ อง
ดอกอัญชนั แล้วเมอื่ เราทราบถึงประโยชนเ์ ราจึงได้คดิ ทจี่ ะทำแชมพูดอกอญั ชนั ข้นึ เพราะ
ดอกอัญชันนอกจากจะมีประโยชน์กบั ร่างกายแลว้ ยงั มปี ระโยชน์ตอ่ เสน้ ผม ดอกอัญชนั จะ
ช่วยให้เส้นผมเราดกดำขน้ึ เราจงึ นำดอกอญั ชนั มาใช้ผสมกับแชมพสู ระผมเพอ่ื ชว่ ยบำรงุ เส้น

ผมอีกทางหนึ่ง ชว่ ยใหไ้ ม่ตอ้ งไปซ้อื แชมพูแพงๆ และยงั ไดใ้ ชข้ องจากธรรมชาตใิ ห้เกดิ
ประโยชน์สูงสุดอีกด้วย เพือ่ สง่ เสรมิ ทางดา้ นเศษฐกิจพอเพยี ง

ภาวัต กันตศร( 2559 ) แชมพูสระผม ผลที่ได้จากการจัดทำโครงงาน
นี้ ประสิทธิภาพต่อการยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ของผิวมะกรูดอยู่ที่ส่วนน้ำมันหอมระเหยซึ่งผิว
มะกรูดจะมีประสิทธิภาพในการยับยั้งการเจริญของเชื้อจุลินทรีย์ต่างๆได้ดีกว่าใบมะกรูด
(เนื่องจากมีปริมาณน้ำมันหอมระเหยที่น้อยกว่าผิวมะกรูด) จุลินทรีย์ที่ถูกยับยั้งได้ง่ายคือรา
ดงั นั้นจงึ มกี ารนำนำ้ มันหอมระเหยไปเปน็ ส่วนผสมในแชมพูสระผมเพื่อกำจัดรังแคท่ีมีสาเหตุ
มาจากเช้ือรา

บทที่ 3
อปุ กรณแ์ ละวธิ กี ารศกึ ษาค้นคว้า

วสั ดอุ ุปกรณ์ 2.หวั นำ้ หอม
1.มะกรดู 4.ผงข้น
3.ผงฟอง 6.หัวแชมพู
5.ลาโนลนี 8.หม้อ 1 ใบ
7.ขวดสำหรับใส่
9.ไมพ้ าย 1 เล่ม

ข้ันตอนและวธิ ีการดำเนินงาน
ขนั้ ตอนการเตรยี มการ
1) ต้งั ประเด็น
2) สืบค้นข้อมลู
3) รวบรวมเน้อื หา
4) แบ่งงานให้กับสมาชกิ ทกุ คนในกลุ่ม
5) จัดหาวัสดุ อุปกรณ์และเคร่อื งมือทใี่ ช้
ขน้ั ตอนการดำเนนิ งาน
1) เตรยี มมะกรดู ตามความต้องการ
2) เทน้ำหัวเชอ้ื ลงไปในภาชนะเตมิ น้ำ 3-4 เทา่ ของหวั เชื้อ เทผงฟองแล้วคนเบาๆ นำลา
โนลีนละลายในน้ำอุ่นเล็กน้อย เทผสมแล้วคน
3) เทผงข้นทีละน้อยคนจนได้ความข้นทตี่ อ้ งการ
4) เทนำ้ หอม(ละลายในน้ำอุ่นแล้ว)
5) บรรจุลงขวด

บทที่ 4
ผลการศึกษาค้นควา้

ผลการวิเคราะหข์ ้อมลู /ผลการจัดทำโครงงาน

การทดลอง แชมพมู ะกรูด
ค่า ph ทไ่ี ด้ต้องไมเ่ กนิ
การกำจัดคราบ 5.5

การยบั ย้ังการเจรญิ เตบิ โตของ กรดซิตรกิ ทอ่ี ยูใ่ นมะกรูด ชว่ ยขจดั รงั แคท่หี ลงเหลืออยู่
เชื้อจลุ ินทรยี ์ ทำใหผ้ มหวีเรยี บงา่ ย นำ้ มนั จากผวิ มะกรูดชว่ ยใหผ้ มดกเปน็
เงางาม
การกำจัดรังแค
เนอ่ื งจากมสี ารพวกเจอรา,นิออล,นโิ รลิออลไอโซพลู กี อล
ลินาลูล และเทอรไ์ ปนนี ออล อย่ดู ว้ ย ซ่งึ มีรายงานว่าสาร
เหล่าน้ีมปี ระสทิ ธภิ าพในการยับยงั้ การเจรญิ ของ
เชอ้ื จุลนิ ทรยี ์ได้

ผวิ มะกรดู มีน้ำมนั หอมระเหยไปเป็นสว่ นผสมในแชมพสู ระ
ผมเพ่ือกำจัดรงั แคที่มสี าเหตมุ าจากเช้อื รา

บทท่ี 5
สรุปและอภิปรายผลการศึกษาค้นคว้า

จากการศึกษาค้นคว้าเรื่องการทำแชมพูจากผลมะกรูด การศึกษาค้นคว้าพบว่า ผล
มะกรูด สามารถทำแชมพูที่ทำให้ผมดำเป็นธรรมชาติและมันวาวได้และมีประสิทธิภาพใน
การบรรเทาโรคหนังศีรษะได้ เหตุที่เป็นเช่นนี้ เนื่องจากว่าผลมะกรูดมีสารระเหยน้ำหอม มี
ส่วนช่วยในการทำให้เส้นผมมีสีดำเป็นธรรมชาติ และ มันวาว ยังอ่อนโยนต่อเส้นผมอีกด้วย
ผู้ใช้กไ็ ม่ต้องกังวลเรอ่ื งสารเคมีอันตราย และปญั หาผมรว่ ง

บรรณานุกรม

นิทรรศ อินวาง.แชมพมู ะกรูดไร้สาร(2540)
http://www.thaihof.org/main/article/detail/
2446 มลู นิธิสุขภาพไทย 403 ซอย 7 ถ.เทศบาลนิมิตใต้ แขวงลาดยาว เขตจตุจกั ร
กรุงเทพฯ 10900
โทร 0-2589-4243 Email : [email protected]
วิมล สุนทรกลุ . คูม่ ือพ่ึงตนเอง 37 หลกั สูตรเพื่อสุขภาพและความงาม

ภาคผนวก
ภาคกิจกรรมการศึกษาทดลอง

ข้นั ตอนวธิ ีการดาเนินงาน
1.หามะกรูด

2. ผสมส่วนผสม

3.ตม้ ส่วนผสมรวมกนั
4. ผลที่ได้