ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการร่วมค้าและการบันทึกบัญชี

หลกั การบันทกึ บญั ชีของกจิ การรว่ มคา้ โดยวธิ ใี ช้สมดุ บญั ชชี ดุ หนึ่งตา่ งหาก

หลกั การบันทกึ บญั ชีของกจิ การรว่ มคา้ โดยวธิ ใี ช้สมดุ บญั ชชี ดุ หนึ่งตา่ งหาก

หลกั การบันทกึ บญั ชีของกจิ การรว่ มคา้ โดยวธิ ใี ช้สมดุ บญั ชชี ดุ หนึ่งตา่ งหาก

หลกั การบันทกึ บญั ชีของกจิ การรว่ มคา้ โดยวธิ ใี ช้สมดุ บญั ชชี ดุ หนึ่งตา่ งหาก

การบนั ทึกบัญชขี องกิจการร่วมค้าโดยวธิ ใี ชส้ มุดบัญชชี ดุ หนึ่ง
ต่างหาก กรณกี ารรว่ มค้าสนิ้ สดุ

ตัวอยา่ งท่ี 1
นาย ก นาย ข และนาย ค ตกลงทจ่ี ะดาเนนิ กจิ การขายสนิ คา้ ที่ระลกึ สาหรับนักทอ่ งเท่ียว โดย

ทัง้ สามคนมขี อ้ ตกลงดังต่อไปนี้
1. ให้นาย ค เปน็ ผู้จดั การเกี่ยวกบั การรว่ มค้า
2. คิดคา่ นายหนา้ ให้ผรู้ ว่ มค้าที่ขายสนิ ค้าในอตั รา 10% ของยอดขาย
3. คดิ ดอกเบยี้ 15% ตอ่ ปี สาหรบั ผูร้ ่วมค้าท่นี าเงนิ สดหรอื สนิ ค้ามาลงทุนคร้ังแรก
4. แบง่ กาไรขาดทุนในอัตราสว่ นเท่าๆ กัน
รายการร่วมค้าระหวา่ งเดอื นพฤษภาคม 25XX มดี ังนี้

25XX
พ.ค. 1 นาย ก และนาย ข สง่ เงินสดไปให้นาย ค เพ่ือไวใ้ ชจ้ า่ ยในกิจการรว่ มคา้ คนละ 120,000 บาท ถอื เป็น

การลงทนุ
7 นาย ค นาสนิ ค้าของตนเองมาลงทุนจานวน 180,000 บาท
9 นาย ค จ่ายค่าโฆษณาสนิ ค้าเป็นเงนิ สด 3,000 บาท และจา่ ยค่ารบั รองลกู ค้า 360 บาท
12 นาย ค ขายสินคา้ เปน็ เงินสด จานวน 105,000 บาท และจ่ายค่าขนสง่ สนิ ค้าให้ลกู ค้า 600 บาท
15 นาย ก ขายสนิ ค้าเปน็ เงนิ สด จานวน 30,000 บาท และไดส้ ง่ เงินค่าขายสินคา้ ให้นาย ค ท้ังหมด
17 นาย ข ถอนเงินจากกจิ การรว่ มคา้ จานวน 9,000 บาท
18 นาย ค ซ้อื สินคา้ เปน็ เงนิ เช่ือ จานวน 60,000 บาท
19 นาย ค ขายสินค้าเป็นเงินเชือ่ จานวน 120,000 บาท
21 นาย ข ขายสนิ คา้ เป็นเงินสด จานวน 96,000 บาท

25XX นาย ค ขายสนิ คา้ ท่เี หลือเปน็ เงนิ สด จานวน 150,000 บาท และจา่ ยคา่ ขนส่งสนิ ค้า ให้ลกู ค้า จานวน
พ.ค. 27 1,500 บาท
นาย ค ไดร้ บั ชาระหนจ้ี ากลูกหนีท้ ่ีขายสนิ ค้าเป็นเงนิ เชอ่ื เมอื่ วนั ท่ี 19 พฤษภาคม จานวน 117,000
29 บาท ลูกหนีท้ เี่ หลอื จานวน 3,000 บาท เก็บเงินไมไ่ ด้ ใหต้ ดั บัญชีลกู หนเ้ี ปน็ หน้ีสญู
นาย ค จา่ ยชาระหนค้ี ่าสนิ คา้ ทซี่ ื้อเป็นเงินเชื่อเม่ือวนั ท่ี 18 พฤษภาคม จานวน 60,000 บาท
30 การรว่ มคา้ ส้นิ สุดลง คิดค่านายหน้า คดิ ดอกเบ้ยี แบ่งกาไรขาดทุนตามข้อตกลง และ ผ้รู ว่ มค้าชาระเงนิ
31 ระหว่างกนั
สมมตวิ า่ กิจการรว่ มค้าใชร้ ะบบบันทึกสนิ คา้ คงเหลือเมื่อสิ้นงวด (Periodic Inventory System)

วธิ ใี ช้สมดุ บญั ชีชดุ หน่งึ ตา่ งหาก กรณกี ารดาเนนิ การรว่ มคา้ สิ้นสดุ ลง





สมดุ บญั ชขี องกิจการรว่ มค้า ในทีน่ ้จี ะแสดงเฉพาะบัญชเี งินสด และบญั ชีผู้รว่ มคา้ แตล่ ะคนเท่านั้น ซ่งึ จะ
แสดงไดด้ งั นี้





สมุดบัญชขี องผู้ร่วมคา้ แต่ละคน ในที่นีจ้ ะแสดงเฉพาะบัญชรี ว่ มคา้ หรือบญั ชีเงนิ ลงทนุ ในกจิ การรว่ มคา้
ซึง่ จะแสดงไดด้ ังน้ี
บญั ชีเงินลงทนุ ในกิจการรว่ มคา้ ในสมุดบัญชขี องนาย ก

บญั ชีเงนิ ลงทนุ ในกิจการร่วมคา้ ในสมดุ บัญชขี องนาย ข

บญั ชีเงนิ ลงทนุ ในกิจการร่วมคา้ ในสมดุ บัญชขี องนาย ข

การบนั ทึกบัญชขี องกิจการร่วมค้าโดยวิธใี ช้สมุดบญั ชีชดุ
หนงึ่ ต่างหาก กรณีก่อนการร่วมคา้ ส้ินสดุ

การบันทกึ บัญชีของกจิ การร่วมค้าโดยวิธีใชส้ มดุ บญั ชีชุดหนึ่งตา่ งหากและ
การร่วมคา้ ยังไม่สิน้ สดุ ผรู้ ่วมค้าอาจต้องการท่จี ะทราบผลกาไรหรอื ผลขาดทนุ จากการ
ประกอบกจิ การร่วมค้ากอ่ นทกี่ ิจการ รว่ มคา้ จะสนิ้ สดุ ดงั น้นั จะตอ้ งมีการปรับปรงุ
รายการตา่ งๆ บนั ทกึ บัญชสี นิ ค้าคงเหลอื ปดิ บัญชรี ายได้และค่าใช้จ่ายเขา้ บญั ชกี าไร
ขาดทุนเพอ่ื สรุปผลกาไรหรือผลขาดทนุ จากการรว่ มค้า หลงั จากนัน้ จะแบ่งผลกาไรจาก
การรว่ มคา้ ใหผ้ รู้ ่วมคา้ แตล่ ะคนไปยงั บญั ชผี ู้ร่วมคา้ แตล่ ะคน จากบัญชผี รู้ ว่ มค้าจะทราบ
สว่ นได้เสีย ของผู้รว่ มค้าแต่ละคนท่ีมีตอ่ กจิ การร่วมค้า

ตัวอย่างที่ 2
จากโจทย์ตัวอย่างเดิม กรณีที่ 1 นาย ก นาย ข และนาย ค ตกลงที่จะดาเนิน

กจิ การขายสินค้าท่ีระลึกสาหรับนักท่องเที่ยว สมมติว่า วันท่ี 31 พฤษภาคม 25XX การ
ร่วมค้ายังไม่ส้ินสุด มีสินค้าคงเหลือในราคาทุน 45,000 บาท ผู้ร่วมค้าคาดว่ารายได้ค่า
ขายสินค้าท่ีเหลือจะสูงกว่าค่าใช้จ่ายที่คาดว่าจะเกิดข้ึน จึงตกลงแบ่งกาไรก่อนการร่วม
ค้าส้ินสุดแต่ยังไม่ชาระเงินระหว่างกัน รายการบันทึกบัญชี ณ วันท่ี 31 พฤษภาคม
25XX จะแสดงได้ดังน้ี

วธิ ใี ช้สมดุ บญั ชชี ดุ หนึ่งตา่ งหาก กรณีกอ่ นการรว่ มคา้ ส้นิ สดุ

สมดุ บัญชขี องกจิ การรว่ มคา้ จะแสดงเฉพาะบัญชเี งนิ สด และบญั ชผี ู้รว่ มค้าแตล่ ะคนจะเปน็ ดังน้ี





สมุดบัญชีของผรู้ ่วมค้าแตล่ ะคนจะแสดงเฉพาะบัญชรี ่วมค้า หรือบัญชเี งินลงทนุ ในกจิ การรว่ มคา้ ดังน้ี

บญั ชีเงินลงทุนในกจิ การร่วมค้าในสมดุ บญั ชขี องนาย ก

บญั ชีเงนิ ลงทนุ ในกิจการร่วมคา้ ในสมดุ บัญชขี องนาย ข

บญั ชีเงนิ ลงทนุ ในกิจการร่วมคา้ ในสมดุ บัญชขี องนาย ข

บญั ชีเงนิ ลงทนุ ในกิจการร่วมคา้ ในสมดุ บัญชขี องนาย ค

จะเหน็ วา่ การร่วมค้าไมส่ น้ิ สดุ จึงไมม่ ีการจ่ายคืนทนุ แต่กจิ การจะมกี ารปดิ บญั ชเี พอื่ แบง่ กาไรกอ่ นที่จะ
ขายสินคา้ ไดห้ มด ณ วนั ที่ 31 พฤษภาคม 25XX ดังน้นั จงึ ตอ้ งจัดทางบแสดงฐานะการเงิน ของกิจการรว่ มค้าดงั น้ี

งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันท่ี 31 พฤษภาคม 25XX ของผู้ร่วมคา้ แต่ละคน ยอดคงเหลอื ด้าน
เดบติ ในบญั ชผี ู้ร่วมค้าของผู้รว่ มคา้ แตล่ ะคนจะแสดงเปน็ รายการเงินลงทุนในกิจการรว่ มค้าเป็นสินทรัพย์
หมุนเวียน