การศึกษาโครงสร้างดอกอัญชัน

ส่วนประกอบของดอกMอัUญSTชTันO DO

จัดทำโดย
นางสาว ตุลยดา เชี่ยววิจิตรพันธุ์
ม.5 ห้อง 341 แผนการเรียน วิทย์-คณิต เลขที่ 7

เสนอ
นาย วิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตำแหน่งครูชำนาญการ (คศ.2) สาขาวิชาชีววิทยา
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาตร์และเทคโนโลยี
แม็กกาซีนชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา ภาค
เรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา

FLOWERS

Butterfly Pea

คำนำ

แม็กกาซีนฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา 4
(ว30244) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ปีการศึกษา 2565 โรงเรียนเตรียม
อุดมศึกษา ประกอบการเรียนรู้ เรื่อง การสืบพันธุ์และการเจริญเติบโต
ของพืชดอก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาส่วนประกอบของดอกไม้ ถือ
เป็นการนำความรู้ที่ได้จากการเรียนทฤษฎีในห้องเรียนมาปฏิบัติจริง

และสามารถระบุส่วนต่างๆของพืชได้

ในแม็กกาซีนฉบับนี้มีการบรรยายข้อมูลทั่วไป ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์
โครงสร้างของดอก สัณฐานภายนอกกายวิภาคภายใน และวิดีโอ
อธิบายโครงสร้างของดอกอัญชัน

ทั้งนี้เนื้อหาในส่วนต่าง ๆ ได้มีการศึกษาจากหนังสือแบบเรียน
อินเตอร์เน็ต และอาจารย์วิชัยประจําวิชา ขอขอบคุณอาจารย์เปนอย่าง
สูง ที่ให้คำแนะนำ แก้ไข ข้อเสนอแนะตลอดการทำงาน ผู้จัดทำหวังว่า

แม็กกาซีนฉบับนี้จะให้ความรู้และเป็นประโบชน์แก่ผู้อื่น

ผู้จัดทำ
ตุลยดา เชี่ยววิจิตรพันธุ์

(25/11/65)

CO NTEN

สารบัญ

TS

ข้อมูลทั่วไปของดอกอัญชัน 1
โครงสร้างของดอกอัญชัน 2

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ดอกอัญชัน 3

โครงสร้างสัณฐานภายนอกดอกอัญชัน 6

โครงสร้างกายวิภาคภายในดอกอัญชัน 7

บรรณานุกรม 8

ภาคผนวก 9

1

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อสามัญ : Butterfly pea, Blue pea
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Clitoria ternatea L.
จัดอยู่ในวงศ์ถั่ว (FABACEAE หรือ LEGUMINOSAE)




ลักษณะทั่วไป

ราก : มีทั้งรากแก้ว รากแขนง และรากฝอย โดยรากทุกชนิดจะ
แทงลงดินไม่ลึกมาก ยกเว้นรากแขนงที่จะแทงไปตามแนวผิวดิน
ลำต้น : มีลักษณะเป็นไม้เลื้อยเนื้ออ่อน อายุสั้น ใช้ยอดเลื้อยพัน
ลำต้นมีขนปกคลุม
ใบ : ใบประกอบแบบขนนก ปลายใบแหลม โคนใบมน
ดอก : สีขาว ฟ้า และม่วง ดอกออกเดี่ยว ๆ รูปทรงคล้ายฝาหอย
เชลล์ออกเป็นคู่ตามซอกใบ กลีบดอก 5 กลีบ ปลายเว้าเป็นแอ่ง
ตรงกลางมีสีเหลือง ออกดอกเกือบตลอดปี
ผล : แห้งแตก เป็นฝักแบน เมล็ดรูปไต สีดำ มี 5-10 เมล็ด

แหล่งที่พบ :


มีต้นกำเนิดในแถบอเมริกาใต้ ปลูกทั่วไปในเขตร้อน

ประโยชน์ของดอกอัญชัน

-มีสาร“Anthocyanin” ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของ
โลหิต,ช่วยสลายลิ่มเลือด,บำรุงผมให้ดกดำเงางาม,
เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิด
โรคไขมันอุดตันในเส้นเลือด/มะเร็ง
-ใช้สีจากการต้มและคั้นน้ำของดอกเพื่อมาผสมกับแป้ง
ทำเป็น ขนมต่างๆเพิ่มสีสันน่ารับประทานมากยิ่งขึ้น

2

โครงสร้างดอก

ลักษณะของดอก -ดอกสมบูรณ์เพศ

เป็นดอกเดี่ยว มีทั้งดอกชั้นเดียวและ
ดอกบิดซ้อนกัน รูปทรงคล้ายฝาหอย
เชลล์ออกเป็นคู่ตามซอกใบ กลีบชั้นนอก
มีขนาดใหญ่กลางกลีบสีเหลือง กลีบชั้น
ในขนาดเล็กแต่ดอกซ้อนกลีบดอกขนาด

เท่ากันเวียนเป็นเกลียว

การติดส่วนต่างๆบน -เป็นดอกครบส่วน ;
มีครบ 4 ส่วนคือ
ฐานรองดอก 1.กลีบเลี้ยง
2.กลีบดอก
Perigynous flower : ส่วนของกลีบ 3.เกสรตัวผู้
เลี้ยง กลีบดอกและเกสรเพศผู้อยู่ติด 4.เกสรตัวเมีย
บนฐานรองดอกในระดับเดียวกับรังไข่
เพราะลักษณะที่โค้งคล้ายรูปถ้วยของ

ฐานรองดอก

ประเภทของรังไข่ สมม
าตร

Half-inferior ovary -ดอกสมมาตรแบบครึ่งซีก :
รังไข่อยู่ระหว่างฐานรอง ผ่าครึ่งจะได้สองซีกที่ไม่เหมือน
กัน การจัดระเบียบดอกไม่เป็น
ดอก
รัศมี

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ 3

ก้านดอก : อยู่ติดกับดอกและกิ่งช่วยชูให้เห็นดอกชัดยิ่งขึ้น

ฐานรองดอก : รองรับส่วนต่างๆของดอก เชื่อมต่ออกมาจากปลาย
ก้านดอก

กลีบดอก : รูปดอกถั่ว มี 5 กลีบ แบ่งเป็น 2 ปาก ปากล่างขนาดใหญ่
ขอบมน กลีบดอกย่นบาง ตรงกลางดอกมีแถบสีเหลืองขาว กลีบ

เลี้ยงสีเขียวมี 5 กลีบ โคนติดกัน ยาว 1.5-2 เซนติเมตร แผ่นกลีบบาง
ปลายแยกเป็น 5 แฉก แฉกลึกประมาณกึ่งหนึ่งหรือน้อยกว่า ปลาย

แฉกแหลมยาว ดอกมีสีสีน้ำเงิน ม่วง หรือขาว ตรงกลางกลีบสี
เหลืองหม่นขอบสีขาว รูปดอกถั่ว แต่ละกลีบมีขนาดไม่เท่ากัน มีกลีบ
ใหญ่ที่สุด 1 กลีบ ซึ่งจะมีจุดแต้มสีเหลืองกลางกลีบ ชนิดนี้เรียกว่า

พันธุ์ดอกลา บางครั้งกลีบดอก 5 กลีบมีกลีบใหญ่มากกว่า 1 กลีบ
ทำให้ดูเหมือนมีกลีบดอกหลายชั้น เรียกว่าพันธุ์ดอกซ้อน กลีบกลาง

รูปรีกว้างเกือบกลม ยาวประมาณ 3.5 เซนติเมตร

กลีบเลี้ยง : สีเขียวมี 5 กลีบ โคนติดกัน ยาว 1.5-2 เซนติเมตร ติดสอง
กลุ่ม 9 อัน ติดกันประมาณ 2 ใน 3 ส่วน เกลี้ยง ยาวเท่ากลีบปีกและ
กลีบคู่ล่าง5-2 เซนติเมตร แผ่นกลีบบาง ปลายแยกเป็น 5 แฉก

เกสรเพศผู้ : ติดสองกลุ่ม 9 อัน ติดกันประมาณ 2 ใน 3 ส่วน ยาวเท่า
กลีบปีกและกลีบคู่ล่าง

เกสรเพศเมีย : เรียวยาว มีขนยาวหนาแน่นช่วงปลายด้านใน ก้านช่อ
ยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร รังไข่รูปทรงกระบอก ยาวประมาณ 5
มิลลิเมตร มีขนยาว

4

ลักษณะทางสัณฐาน
ภายนอกและกายวิภาค

ภายใน

ก้านดอก(peduncle)

ฐานรองดอก

(receptacle)

กลีบเลี้ยง
(sepal)

ลักษณะทางสัณฐาน 5
ภายนอกและกายวิภาค

ภายใน

กลีบดอก
(petal)

เกสรตัวผู้
(stamen)

เกสรตัวเมีย
(pistil)

ลักษณะทางสัณฐาน 6
ภายนอกและกายวิภาค

ภายใน

โครงสร้างสัณฐานภายนอก

กลีบดอก

กลีบเลี้ยง ฐานรองดอก
ก้านดอก

ลักษณะทางสัณฐาน 7
ภายนอกและกายวิภาค

ภายใน

โครงสร้างกายวิภาคภายใน

8

บรรณานุกรมและ
เอกสารอ้างอิง

-http://www.ananhosp.go.th/
สมุนไพร/3.1.14%20อื่ นๆ/14%20อัญชัน.html
-http://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/herbs_30_4.htm
-https://medthai.com/อัญชัน/
-https://intrend.trueid.net/north-east/chaiyaphum/คลิป-ส่วน
ประกอบของดอกอัญชัญ-trueidintrend_234732
-https://apps.phar.ubu.ac.th/phargarden/main.php?
action=viewpage&pid=139
-https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?
nu=pages&page_id=1779&code_db=610010&code_type=01
-https://kusbloom56.weebly.com/36293633359735943
6333609.html
https://blog.startdee.com/%E0%B9%82%E0%B8%84%E0%B8%A3
%E0%B8%87%

9

ภาคผนวก

URL : https://youtu.be/cIj_ThJrs1w

10

11